Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

Modified Rankin Scale (mRS)

ผู้เสนอ
Rankin scale original (Rankin, 1957); modified version by van Swieten et al.
ปี
1988
ประเภท
Clinician-rated ordinal scale
กลุ่มวิธี
global disability rating

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

Modified Rankin Scale เป็นมาตรวัดแบบเรียงลำดับ (ordinal measure) แบบง่ายๆ ในระดับ 0-6 เพื่อประเมินความพิการหรือการพึ่งพิงโดยรวมในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและภาวะทางระบบประสาทอื่นๆ เดิมที Rankin พัฒนาขึ้นในปี 1957 และ van Swieten กับคณะได้ปรับปรุงในปี 1988 มาตรวัดนี้ยังคงเป็นผลลัพธ์ด้านความพิการโดยรวมที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการทดลองทางคลินิกโรคหลอดเลือดสมองและการปฏิบัติทางคลินิก ความเรียบง่าย ความกระชับ และความสัมพันธ์เชิงพยากรณ์ที่แข็งแกร่ง ทำให้มาตรวัดนี้เป็นมาตรฐานทองคำสำหรับการวัดผลลัพธ์โรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน และถูกกำหนดให้เป็นจุดยุติหลัก (primary endpoint) ในการทดลองบำบัดโรคหลอดเลือดสมองเกือบทั้งหมด

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ผู้รอดชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมองประสบกับระดับความพิการที่แตกต่างกันไป ตั้งแต่ความเป็นอิสระโดยสมบูรณ์ไปจนถึงการพึ่งพิงอย่างรุนแรงที่ต้องได้รับการดูแลเต็มรูปแบบ มาตรวัดความพิการแบบง่ายๆ ที่เป็นสากลช่วยให้สามารถประเมินทางคลินิกและจำแนกการพยากรณ์โรคได้อย่างรวดเร็ว mRS จัดอันดับความพิการในระดับ 0-6 ตั้งแต่ไม่มีอาการไปจนถึงเสียชีวิต โดยจับภาพสถานะการทำงานโดยรวมในกิจกรรมประจำวันและกิจกรรมที่ต้องใช้ทักษะ แตกต่างจากการประเมินการทำงานที่ละเอียดกว่า mRS สรุปความพิการที่ซับซ้อนให้อยู่ในคะแนนเรียงลำดับเดียวที่เข้าใจง่ายและตีความได้โดยตรง: 0-2 = ผลลัพธ์การทำงานที่ดี (เป็นอิสระในการดำเนินชีวิตประจำวัน), 3-5 = ต้องพึ่งพิงหรือเสียชีวิต ความเรียบง่ายนี้ช่วยให้สามารถมีขนาดตัวอย่างที่ใหญ่มากในการทดลอง และช่วยให้สามารถคัดกรองและสื่อสารการพยากรณ์โรคได้อย่างรวดเร็ว mRS ได้พิสูจน์แล้วว่าเป็นตัวทำนายที่แข็งแกร่งของผลลัพธ์ระยะยาว แนวโน้มความพิการ และอัตราการเสียชีวิต

ประวัติศาสตร์

มาตรวัด Rankin ดั้งเดิมถูกนำเสนอโดย Rankin ในปี 1957 ในฐานะมาตรวัดความพิการโดยรวมแบบง่ายๆ ได้รับการปรับปรุงโดย van Swieten และคณะในปี 1988 ซึ่งได้เพิ่มระดับขั้นกลางและชี้แจงคำจำกัดความ ทำให้เกิด Modified Rankin Scale mRS ได้รับการยอมรับเป็นมาตรวัดผลลัพธ์หลักในการศึกษา NINDS rt-PA Stroke Study (1995) และได้กลายเป็นมาตรฐานในการทดลองโรคหลอดเลือดสมองทั้งหมดหลังจากนั้น ความเรียบง่าย ความสามารถในการตีความ และความถูกต้องในการทำนายที่แข็งแกร่ง ทำให้กลายเป็นจุดยุติหลักเกือบสากลในการวิจัยโรคหลอดเลือดสมอง มาตรวัดนี้ได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ กว่า 40 ภาษา มีการพัฒนาคู่มือการบริหารที่เป็นมาตรฐานเพื่อปรับปรุงความสอดคล้อง ในปี 2015 มีการตีพิมพ์ฉบับการสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้างโดยละเอียดเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือระหว่างผู้ประเมินให้ดียิ่งขึ้น mRS ยังคงไม่เปลี่ยนแปลงพื้นฐานนับตั้งแต่ปี 1988

ควรใช้เมื่อใด

mRS เป็นผลลัพธ์ความพิการโดยรวมที่เป็นมาตรฐานในการทดลองทางคลินิกโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน—ใช้สำหรับการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCT) ใดๆ ที่ทดสอบยาละลายลิ่มเลือด การใส่ขดลวดขยายหลอดเลือด (thrombectomy) สารป้องกันระบบประสาท หรือการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลันอื่นๆ มีความสำคัญในการดูแลโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลันตามปกติสำหรับการสื่อสารการพยากรณ์โรคและการวางแผนจำหน่าย มีประโยชน์ในการศึกษาวิจัยผลลัพธ์โรคหลอดเลือดสมองระยะยาวที่ติดตามแนวโน้มความพิการในระยะยาว ใช้ในการวิจัยบริการสุขภาพเพื่อเปรียบเทียบเส้นทางการดูแลโรคหลอดเลือดสมอง (ศูนย์โรคหลอดเลือดสมองแบบครบวงจรเทียบกับโรงพยาบาลทั่วไป) และโครงการปรับปรุงคุณภาพ ให้การประเมินโดยรวมอย่างรวดเร็วในสภาพแวดล้อมที่มีทรัพยากรจำกัดซึ่งไม่มีการทดสอบการทำงานโดยละเอียด เหมาะสมน้อยกว่าเมื่อต้องการข้อมูลความพิการเฉพาะด้าน (ใช้แบบประเมินคุณภาพชีวิตเฉพาะโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Barthel Index สำหรับการประเมินการทำงานโดยละเอียด); mRS ให้เพียงการประเมินโดยรวม

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • เป็นมาตรวัดแบบเรียงลำดับ (ordinal scale) แทนที่จะเป็นมาตรวัดแบบต่อเนื่อง; สูญเสียความละเอียดเมื่อเทียบกับการประเมินการทำงานโดยละเอียด (Barthel Index, modified Rankin detailed)
  • ความน่าเชื่อถือระหว่างผู้ประเมิน (inter-rater reliability) แตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับการฝึกอบรมและการสร้างมาตรฐานของผู้ประเมินอย่างมาก ผู้ประเมินที่ไม่ได้ฝึกอบรมมีความสอดคล้องกันปานกลาง ผู้ประเมินที่ได้รับการฝึกอบรมมีความสอดคล้องกันดี
  • การประเมินโดยผู้ดูแล (proxy) และการประเมินตนเอง (self-report) มักไม่ตรงกัน การประเมินตนเองมักจะสูงกว่า (ดีกว่า) การประเมินโดยผู้ดูแลจากครอบครัว ควรบันทึกแหล่งที่มาของการประเมิน (ผู้ป่วยเทียบกับผู้ดูแล)
  • ช่องว่างเชิงแนวคิด: mRS ไม่สามารถแยกแยะผู้ป่วยภายในแต่ละระดับได้ (ผู้ป่วย mRS 3 สองคนอาจมีความสามารถในการทำงานที่แตกต่างกันอย่างมาก); อาจมองข้ามการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญทางคลินิก

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • ความเรียบง่ายและความกระชับ (คะแนนเดียว 0-6) ช่วยให้ประเมินได้อย่างรวดเร็วมาก (2-5 นาที) เหมาะสำหรับสภาพแวดล้อมเฉียบพลันที่เร่งรีบ
  • มาตรวัดแบบเรียงลำดับที่แข็งแกร่งพร้อมคำจำกัดความตามประเภทที่ชัดเจน ช่วยให้แพทย์ให้คะแนนได้อย่างสม่ำเสมอด้วยความน่าเชื่อถือระหว่างผู้ประเมิน (inter-rater reliability) ที่ดีเมื่อปฏิบัติตามการบริหารที่เป็นมาตรฐาน
  • พลังการพยากรณ์ที่แข็งแกร่ง—mRS ณ จุดเริ่มต้น การจำหน่าย และการติดตามผล สามารถทำนายความพิการระยะยาว คุณภาพชีวิต และอัตราการเสียชีวิต โดยไม่ขึ้นกับปัจจัยอื่น
  • สามารถนำไปใช้ได้กับภาวะทางระบบประสาททั้งหมดที่ส่งผลต่อความพิการ (โรคหลอดเลือดสมอง การบาดเจ็บที่สมอง การบาดเจ็บที่ไขสันหลัง ฯลฯ); ไม่จำเพาะเจาะจงกับโรค
  • จุดยุติหลักในการทดลองโรคหลอดเลือดสมองที่สำคัญเกือบทั้งหมด; ช่วยให้สามารถเปรียบเทียบและวิเคราะห์อภิมาน (meta-analysis) โดยตรงระหว่างการศึกษาที่ใช้คำจำกัดความผลลัพธ์ที่เป็นมาตรฐาน

การประยุกต์ใช้

  • การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมของการรักษาโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลันและกึ่งเฉียบพลัน (ยาละลายลิ่มเลือด การใส่ขดลวดขยายหลอดเลือด สารป้องกันระบบประสาท) ในฐานะจุดยุติประสิทธิภาพหลักที่กำหนดไว้ที่ 90 วันหลังโรคหลอดเลือดสมอง
  • การจัดการโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลันตามปกติสำหรับการจำแนกการพยากรณ์โรคอย่างรวดเร็วเมื่อเข้ารับการรักษา (ทำนายการจำหน่าย อัตราการเสียชีวิต) เมื่อออกจากโรงพยาบาล (แนะนำระดับการฟื้นฟูและการวางแผนจำหน่าย) และเมื่อติดตามผล
  • การศึกษาระบาดวิทยาธรรมชาติ (longitudinal natural history studies) ที่ติดตามแนวโน้มความพิการทางหน้าที่เป็นเวลาหลายเดือนถึงหลายปีหลังโรคหลอดเลือดสมอง โดยสัมพันธ์กับอายุ ความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมอง การรักษา และการฟื้นฟู
  • การวิจัยบริการสุขภาพเพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลโรคหลอดเลือดสมอง ศูนย์โรคหลอดเลือดสมองแบบครบวงจรเทียบกับโรงพยาบาลมาตรฐาน และผลลัพธ์ระดับระบบสุขภาพ
  • โครงการปรับปรุงคุณภาพและการเปรียบเทียบสมรรถนะ (benchmarking) โดยติดตามประสิทธิภาพของศูนย์โรคหลอดเลือดสมองผ่านสัดส่วนของผู้ป่วยที่บรรลุผลลัพธ์ mRS 0-2

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

mRS ประเมินผ่านการสัมภาษณ์แพทย์สั้นๆ และการสังเกตความสามารถของผู้ป่วยในการทำกิจกรรมประจำวัน ไม่จำเป็นต้องมีการทดสอบอย่างเป็นทางการ การบริหารใช้เวลา 2-5 นาที แพทย์จะสอบถามเกี่ยวกับความสามารถของผู้ป่วยในการเดิน การดูแลตนเอง (การแต่งกาย การเข้าห้องน้ำ การดูแลสุขอนามัย) และการรักษาความเป็นอิสระ มีคู่มือการสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้างบางอย่างเพื่อสร้างมาตรฐานการประเมิน สำหรับผู้ป่วยในโรงพยาบาล จะใช้ข้อมูลในอดีตจากครอบครัวหรือสถานะการทำงานก่อนหน้านี้เพื่อกำหนดค่าพื้นฐาน mRS สามารถบริหารได้โดยตรงทางโทรศัพท์ หรือรายงานจากผู้ดูแล (proxy report) หากการสัมภาษณ์ผู้ป่วยไม่สามารถทำได้

2

mRS ให้คะแนนในระดับเรียงลำดับ 0-6: 0 = ไม่มีอาการเลย; 1 = ไม่มีอาการที่สำคัญทางคลินิก (แต่รับรู้ถึงสัญญาณเล็กน้อย); 2 = ความพิการเล็กน้อย (ไม่สามารถทำกิจกรรมทั้งหมดที่มีมาก่อนได้ แต่สามารถจัดการกิจธุระของตนเองได้โดยไม่ต้องช่วยเหลือ); 3 = ความพิการปานกลาง (ต้องการความช่วยเหลือบ้าง แต่สามารถเดินได้โดยไม่ต้องมีผู้ช่วย); 4 = ความพิการปานกลางถึงรุนแรง (ไม่สามารถเดินได้โดยไม่ต้องมีผู้ช่วยและไม่สามารถดูแลความต้องการของร่างกายได้โดยไม่ต้องช่วยเหลือ); 5 = ความพิการรุนแรง (นอนติดเตียง กลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่ได้ ต้องการการดูแลและเอาใจใส่จากพยาบาลอย่างต่อเนื่อง); 6 = เสียชีวิต คะแนนสุดท้ายเป็นจำนวนเต็ม 0-6 ไม่จำเป็นต้องมีการคำนวณ เป็นการให้คะแนนตามประเภทตามการตัดสินใจของแพทย์

3

การตีความคะแนน mRS: 0-1 = ไม่มีความพิการหรือน้อยที่สุด; 2 = ความพิการเล็กน้อยแต่ยังเป็นอิสระ; 3 = ความพิการปานกลางพร้อมกับการพึ่งพิงบางส่วน; 4-5 = ความพิการรุนแรงพร้อมกับการพึ่งพิงอย่างมาก; 6 = เสียชีวิต ในการทดลองทางคลินิกโรคหลอดเลือดสมอง จุดยุติหลักมักใช้ผลลัพธ์แบบทวิภาค (dichotomous outcomes): mRS 0-2 (ผลลัพธ์ที่ดี/เป็นอิสระ) เทียบกับ 3-6 (ผลลัพธ์ที่ไม่ดี/ต้องพึ่งพิง) ที่ 90 วันหลังโรคหลอดเลือดสมอง เกณฑ์นี้กำหนดความเป็นอิสระในการทำงาน มีการเปรียบเทียบสัดส่วนที่บรรลุ mRS 0-2 ระหว่างกลุ่มการรักษา การวิเคราะห์รองอาจพิจารณา mRS 0-1 การเปลี่ยนแปลงการกระจายของ mRS (สัดส่วนในแต่ละระดับ) หรือเวลาจนถึงเหตุการณ์เสียชีวิตหรือ mRS 6 ในเชิงพยากรณ์ คะแนน mRS พื้นฐานที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงผลลัพธ์ระยะยาวที่ไม่ดีและอัตราการเสียชีวิตที่สูงขึ้น เมื่อออกจากโรงพยาบาล mRS 4-6 บ่งชี้ถึงการต้องเข้าสถานพยาบาลหรือการเสียชีวิต; mRS 0-2 บ่งชี้ถึงการกลับบ้านสู่ชุมชน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • อย่าพึ่งพาบุคลากรที่ไม่ได้ฝึกอบรมในการให้คะแนน mRS; คำจำกัดความที่เป็นมาตรฐานและการฝึกอบรมแพทย์เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับความน่าเชื่อถือ ตามหลักการแล้ว ควรมีการตัดสินใจส่วนกลางในการทดลองโดยเจ้าหน้าที่ที่ได้รับการฝึกอบรมตามเกณฑ์ mRS
  • อย่าสันนิษฐานว่าการประเมินตนเองและการประเมินโดยผู้ดูแลเทียบเท่ากัน การประเมินทั้งสองแบบมีความแตกต่างกันอย่างเป็นระบบ ในงานวิจัย ควรกำหนดแหล่งที่มา (ผู้ป่วยเทียบกับผู้ดูแล) และควรใช้การประเมินตนเองของผู้ป่วยเป็นหลักเมื่อเป็นไปได้
  • หลีกเลี่ยงการใช้ mRS เป็นผลลัพธ์เดียวในการศึกษาผลลัพธ์โดยละเอียด; เสริมด้วยมาตรวัดเฉพาะด้าน (Barthel Index, คุณภาพชีวิตเฉพาะโรคหลอดเลือดสมอง, NIHSS) เพื่อจับรูปแบบความพิการที่ละเอียดอ่อน
  • อย่าปฏิบัติต่อ mRS เป็นมาตรวัดแบบต่อเนื่องเชิงเส้นในการวิเคราะห์ทางสถิติ; มันเป็นมาตรวัดแบบเรียงลำดับ ใช้การวิเคราะห์แบบเรียงลำดับหรือการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลง (shift analyses) แทน ANOVA แบบพาราเมตริก

คำถามที่พบบ่อย

อะไรคือความแตกต่างระหว่าง mRS 2 และ mRS 3?

mRS 2 = ความพิการเล็กน้อย เป็นอิสระในการดำเนินชีวิตประจำวัน แต่มีข้อจำกัดในกิจกรรมบางอย่าง ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเอง (แต่งกาย ดูแลสุขอนามัย เข้าห้องน้ำ) ได้อย่างอิสระ สามารถเดินได้ แม้ว่าการเดินอาจผิดปกติ mRS 3 = ความพิการปานกลาง ต้องพึ่งพิงบางส่วนในกิจกรรมประจำวัน ผู้ป่วยต้องการความช่วยเหลือในบางกิจกรรมการดูแลตนเองหรือการเคลื่อนไหว แต่ไม่ได้นอนติดเตียง นี่คือเกณฑ์ทางคลินิกสำหรับ 'ผลลัพธ์ที่ดี' (mRS 0-2) เทียบกับ 'ผลลัพธ์ที่ไม่ดี' (mRS 3-6) ในการทดลอง

สามารถประเมิน mRS ทางโทรศัพท์หรือผ่านผู้ดูแล (proxy interview) ได้หรือไม่?

ใช่ การประเมินทางโทรศัพท์และผ่านผู้ดูแลสามารถทำได้และใช้กันอย่างแพร่หลายในการวิจัย (โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการเยี่ยมติดตามผลเพื่อหลีกเลี่ยงการเดินทางของผู้ป่วย) อย่างไรก็ตาม ความสอดคล้องกับการประเมินโดยแพทย์โดยตรงนั้นไม่สมบูรณ์ การประเมิน mRS ทางโทรศัพท์และผ่านผู้ดูแลมีแนวโน้มที่จะแตกต่างจากการประเมินที่ข้างเตียงอย่างเป็นระบบ ในการทดลองที่สำคัญ การประเมินโดยตรงเป็นที่ต้องการ หากใช้ทางโทรศัพท์/ผู้ดูแล ควรบันทึกไว้และทำการวิเคราะห์ความไว (sensitivity analyses)

การมีคะแนน mRS พื้นฐานต่ำ (เช่น mRS 0) ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเป็นปัญหาหรือไม่?

mRS พื้นฐาน 0-1 (ไม่มีหรือมีความพิการก่อนโรคหลอดเลือดสมองน้อยที่สุด) จริงๆ แล้วเป็นสัญญาณที่ดีในเชิงพยากรณ์—บ่งชี้ว่าผู้ป่วยมีหน้าที่การทำงานก่อนโรคหลอดเลือดสมองที่ดีเยี่ยมและมีแนวโน้มที่จะมีศักยภาพในการฟื้นตัวจากโรคหลอดเลือดสมองที่ดีกว่า ข้อกังวลคือ mRS พื้นฐานที่สูง (บ่งชี้ถึงความพิการก่อนโรคหลอดเลือดสมอง) ซึ่งทำนายผลลัพธ์หลังโรคหลอดเลือดสมองโดยรวมที่แย่ลง mRS พื้นฐาน 0 ไม่ใช่ปัญหา เป็นสัญญาณพยากรณ์ที่ดี

mRS ถูกใช้เป็นผลลัพธ์แบบทวิภาค (dichotomous outcome) ในการทดลองอย่างไร?

mRS ถูกแปลงเป็นผลลัพธ์แบบทวิภาค: mRS 0-2 (ผลลัพธ์ที่ดี เป็นอิสระ) เทียบกับ mRS 3-6 (ผลลัพธ์ที่ไม่ดี ต้องพึ่งพิง) สัดส่วนที่บรรลุ mRS 0-2 จะถูกเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มการรักษาและกลุ่มควบคุมที่ 90 วัน (จุดเวลาหลัก) ตัวอย่าง: 40% ของกลุ่มการรักษาบรรลุ mRS 0-2 เทียบกับ 26% ของกลุ่มควบคุม = ประโยชน์จากการรักษาที่มีนัยสำคัญทางสถิติ การแบ่งประเภทนี้เป็นคำจำกัดความผลลัพธ์หลักมาตรฐานของการทดลอง

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. van Swieten, J. C., Koudstaal, P. J., Visser, M. C., Schouten, H. J., & van Gijn, J. (1988). Interobserver agreement for the assessment of handicap in stroke patients. Stroke, 19(5), 604-607.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว