Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การวิจัยแบบผสมผสาน — การบูรณาการหลักฐานเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ

ประเภท
Research design framework

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed methods research) เป็นการออกแบบการวิจัยที่เป็นระบบ ซึ่งมีการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพภายในงานวิจัยเดียว การวิจัยนี้ได้รับการกำหนดรูปแบบอย่างเป็นทางการโดย Creswell และ Plano Clark (2003, ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3 ปี 2018) โดยมีรูปแบบการออกแบบหลักสามแบบ ได้แก่ แบบควบคู่ (concurrent) แบบลำดับ (sequential) และแบบพลิกโฉม (transformative) และช่วยเสริมความแข็งแกร่งของผลการวิจัยผ่านการตรวจสอบสามเส้า (triangulation) ของทั้งสองแหล่งข้อมูล

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ตัวเลขเพียงอย่างเดียวสามารถบอกคุณได้ว่ามากน้อยเพียงใดหรือบ่อยแค่ไหน คำพูดเพียงอย่างเดียวสามารถบอกคุณได้ว่าทำไมหรืออย่างไร การวิจัยแบบผสมผสานรวมทั้งสองเข้าด้วยกันอย่างมีหลักการ เพื่อให้จุดอ่อนของข้อมูลประเภทหนึ่งถูกหักล้างด้วยจุดแข็งของอีกประเภทหนึ่ง แทนที่จะเลือกระหว่างการสำรวจหรือการสัมภาษณ์ คุณสามารถออกแบบทั้งสองอย่าง วางแผนว่าทั้งสองจะทำงานร่วมกันอย่างไร และปล่อยให้หลักฐานที่รวมกันตอบคำถามที่แต่ละส่วนไม่สามารถตอบได้ด้วยตนเอง

ประวัติศาสตร์

การวิจัยแบบผสมผสานในฐานะระเบียบวิธีที่เป็นทางการเกิดขึ้นในสาขาวิทยาศาสตร์สังคมและสุขภาพในช่วงทศวรรษ 1980 และ 1990 เมื่อนักวิจัยท้าทายสงครามกระบวนทัศน์ระหว่างแนวทางเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ หนังสือพื้นฐานของ John W. Creswell และ Vicki L. Plano Clark ซึ่งตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 2003 และปัจจุบันอยู่ในฉบับที่สาม (2018) ได้จัดระบบประเภทการออกแบบและกลยุทธ์การบูรณาการที่กำหนดสาขานี้ แนวทางนี้ได้รับอิทธิพลจากปรัชญาปฏิบัติ (philosophical pragmatism) ซึ่งเชื่อมโยงกับ Dewey และ James ซึ่งเชื่อว่าคำถามวิจัย แทนที่จะเป็นความผูกพันทางญาณวิทยา ควรเป็นตัวกำหนดการเลือกวิธีการ ปัจจุบันการวิจัยแบบผสมผสานถูกนำไปใช้อย่างกว้างขวางในการวิจัยด้านสุขภาพ การศึกษา สังคม และพฤติกรรม

ควรใช้เมื่อใด

การวิจัยแบบผสมผสานมีความเหมาะสมเมื่อข้อมูลประเภทเดียว — เชิงปริมาณหรือเชิงคุณภาพเพียงอย่างเดียว — ไม่เพียงพอที่จะตอบคำถามวิจัยได้อย่างเต็มที่ เหมาะสำหรับวัตถุประสงค์ในการสำรวจ (ที่ผลเชิงคุณภาพต้องมาก่อนการพัฒนาเครื่องมือ) วัตถุประสงค์ในการอธิบาย (ที่ผลลัพธ์ทางสถิติต้องการคำอธิบายบริบท) วัตถุประสงค์ในการเปรียบเทียบ (ที่ผลลัพธ์ต้องได้รับการตรวจสอบข้ามกลุ่มและบริบท) และวัตถุประสงค์ในการพรรณนาที่ต้องการทั้งความกว้างและความลึก ประเภทตัวแปรที่เหมาะสมครอบคลุมข้อมูลแบบต่อเนื่อง แบบจำแนก ประเภทข้อความ และแบบอันดับ ทั้งโครงสร้างแบบภาคตัดขวาง (cross-sectional) และแบบตามยาว (longitudinal) ได้รับการสนับสนุน ข้อกำหนดเบื้องต้นคือแผนการสุ่มตัวอย่างและการวิเคราะห์ที่แยกจากกันสำหรับแต่ละส่วนมีความเป็นไปได้ และมีการนำจุดยืนเชิงปฏิบัติ (pragmatist stance) — การยอมรับกรอบแนวคิดทางญาณวิทยาที่หลากหลาย — มาใช้

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ต้องการความเชี่ยวชาญทั้งในแนวทางเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ซึ่งหาได้ยากในนักวิจัยคนเดียวและมักต้องใช้ทีมงาน
  • ต้องการความพยายามในการสุ่มตัวอย่างและการรวบรวมข้อมูลที่แยกจากกันและบางครั้งก็มีนัยสำคัญสำหรับแต่ละส่วน ทำให้ต้นทุนและเวลาเพิ่มขึ้น
  • จุดบูรณาการต้องได้รับการวางแผนไว้อย่างชัดเจน การบูรณาการที่วางแผนไม่ดีจะทำให้เกิดการศึกษาคู่ขนานสองเรื่อง แทนที่จะเป็นการออกแบบแบบผสมผสานที่แท้จริง
  • ความตึงเครียดทางกระบวนทัศน์ระหว่างญาณวิทยาแบบปฏิฐานนิยม (positivist) และการตีความ (interpretivist) ต้องได้รับการจัดการอย่างมีสติ การปฏิบัติ (pragmatism) เป็นทางออกมาตรฐานแต่ไม่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • ผสมผสานความกว้างและความสามารถในการสรุปอ้างอิงของหลักฐานเชิงปริมาณเข้ากับความลึกและความสมบูรณ์ของบริบทของหลักฐานเชิงคุณภาพ
  • การตรวจสอบสามเส้าข้ามส่วนข้อมูลช่วยเพิ่มความมั่นใจในผลการวิจัยและสามารถเปิดเผยความไม่สอดคล้องกันที่กระตุ้นให้เกิดการตรวจสอบที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
  • ประเภทการออกแบบที่ยืดหยุ่น (แบบควบคู่ แบบลำดับ แบบพลิกโฉม) ช่วยให้นักวิจัยสามารถจับคู่กลยุทธ์การบูรณาการกับคำถามวิจัยเฉพาะได้
  • ตอบสนองวัตถุประสงค์การวิจัยที่หลากหลายยิ่งขึ้น — การสำรวจ การอธิบาย การเปรียบเทียบ และการพรรณนา — ภายในงานวิจัยเดียวที่สอดคล้องกัน

การประยุกต์ใช้

  • วิทยาศาสตร์สุขภาพ: การรวมผลการทดลองทางคลินิกกับการสัมภาษณ์ประสบการณ์ผู้ป่วยเพื่ออธิบายการปฏิบัติตามและการถอนตัว
  • การวิจัยทางการศึกษา: การใช้ข้อมูลแบบสำรวจเพื่อระบุรูปแบบความสำเร็จและการสัมภาษณ์ติดตามผลเพื่อทำความเข้าใจสาเหตุเบื้องหลัง
  • การวิจัยสังคมและนโยบาย: การวัดความชุกของปรากฏการณ์เชิงปริมาณ จากนั้นสำรวจประสบการณ์ชีวิตเชิงคุณภาพเพื่อออกแบบการแทรกแซง
  • การศึกษาองค์กร: การบูรณาการผลการสำรวจพนักงานกับเรื่องเล่าจากกลุ่มสนทนาเพื่อวิเคราะห์วัฒนธรรมองค์กรและการเปลี่ยนแปลง

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

นักวิจัยเลือกหนึ่งในสามประเภทการออกแบบหลัก ในการออกแบบแบบควบคู่ (concurrent design) ทั้งส่วนข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพจะถูกรวบรวมในเวลาเดียวกันและบูรณาการระหว่างการตีความ ในการออกแบบแบบลำดับ (sequential design) ส่วนข้อมูลหนึ่งจะแจ้งอีกส่วนหนึ่ง — ไม่ว่าผลเชิงปริมาณจะนำทางการสุ่มตัวอย่างเชิงคุณภาพตามวัตถุประสงค์ (sequential explanatory) หรือผลเชิงคุณภาพจะกำหนดเครื่องมือสำหรับการสำรวจในภายหลัง (sequential exploratory) การออกแบบแบบพลิกโฉม (transformative design) จะห่อหุ้มการออกแบบข้างต้นไว้ภายในกรอบการทำงานที่มุ่งปลดปล่อย (emancipatory) หรือกรอบการทำงานที่ขับเคลื่อนด้วยทฤษฎี ณ จุดนี้ จุดของการบูรณาการ — ไม่ว่าจะเกิดการรวมกันที่การออกแบบ การวิเคราะห์ หรือการตีความ — จะถูกวางแผนไว้อย่างชัดเจน

2

แผนการสุ่มตัวอย่างและการรวบรวมข้อมูลที่แยกจากกันจะถูกดำเนินการสำหรับแต่ละส่วน ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณใช้เครื่องมือที่มีโครงสร้าง (แบบสำรวจ การทดสอบ บันทึก) กับกลุ่มตัวอย่างที่มีขนาดใหญ่พอสำหรับการวิเคราะห์ทางสถิติที่ตั้งใจไว้ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การสุ่มตัวอย่างตามวัตถุประสงค์ควบคู่ไปกับการสัมภาษณ์ การสังเกต หรือเอกสาร โดยมีขนาดที่ขับเคลื่อนด้วยความอิ่มตัวทางทฤษฎี (theoretical saturation) มากกว่าอำนาจทางสถิติ (statistical power) คำแนะนำขนาดกลุ่มตัวอย่างรวมขั้นต่ำคือ n ≥ 20 แต่แต่ละส่วนต้องมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ความเพียงพอของตนเอง

3

แต่ละส่วนจะถูกวิเคราะห์อย่างอิสระโดยใช้วิธีการที่เหมาะสมกับส่วนนั้นๆ — เทคนิคทางสถิติสำหรับข้อมูลเชิงปริมาณ และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา เชิงตีความ หรือเชิงธีมสำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพ ความเป็นอิสระนี้จะรักษาความสมบูรณ์ของแต่ละแนวทางและป้องกันไม่ให้การบูรณาการก่อนกำหนดบิดเบือนผลลัพธ์ใดๆ

4

ผลลัพธ์ของทั้งสองส่วนจะถูกนำมารวมกัน ณ จุดบูรณาการที่วางแผนไว้ล่วงหน้า กลยุทธ์การบูรณาการทั่วไป ได้แก่ การรวม (merging — การนำเสนอผลลัพธ์เคียงข้างกัน) การเชื่อมโยง (connecting — การใช้ผลลัพธ์ของส่วนหนึ่งเป็นอินพุตสำหรับอีกส่วนหนึ่ง) และการฝัง (embedding — การฝังส่วนหนึ่งไว้ภายในการออกแบบที่ใหญ่กว่า) เมทริกซ์ (Matrices) การแสดงผลร่วม (joint displays) และการถักทอเรื่องเล่า (narrative weaving) เป็นเครื่องมือมาตรฐานในการทำให้การบูรณาการชัดเจนและตรวจสอบได้

5

นักวิจัยตีความว่าหลักฐานที่บูรณาการแล้วหมายถึงอะไรโดยรวม — โดยสังเกตว่าส่วนต่างๆ บรรจบกันที่ใด (การตรวจสอบสามเส้า) ที่ใดที่แตกต่างกัน (ต้องการคำอธิบาย) และการรวมกันนั้นเผยให้เห็นอะไรที่แต่ละส่วนไม่สามารถทำได้เพียงลำพัง ปรัชญาปฏิบัติ (Pragmatist epistemology) ซึ่งยอมรับว่าวิธีการที่แตกต่างกันสามารถตอบแง่มุมที่แตกต่างกันของคำถามวิจัยเดียวกัน เป็นรากฐานของขั้นตอนนี้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การปฏิบัติต่อทั้งสองส่วนเสมือนการศึกษาที่แยกจากกันโดยสิ้นเชิงและรายงานแยกกัน — การบูรณาการที่แท้จริงในระดับการออกแบบ การวิเคราะห์ หรือการตีความ คือคุณลักษณะที่กำหนดของการวิจัยแบบผสมผสาน
  • การไม่ระบุจุดบูรณาการล่วงหน้า: ตัดสินใจก่อนการรวบรวมข้อมูลว่าส่วนต่างๆ จะถูกรวม เชื่อมโยง หรือฝัง และบันทึกสิ่งนี้ไว้ในส่วนระเบียบวิธี
  • การใช้ตรรกะการสุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ (เช่น การสุ่มตัวอย่างแบบสุ่มเพื่อหาอำนาจ) กับส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพ — การสุ่มตัวอย่างเชิงคุณภาพเป็นไปตามวัตถุประสงค์และขับเคลื่อนด้วยความอิ่มตัวทางทฤษฎี ไม่ใช่ความเป็นตัวแทนทางสถิติ
  • การใช้การออกแบบแบบควบคู่เมื่อส่วนข้อมูลหนึ่งขึ้นอยู่กับผลลัพธ์ของอีกส่วนหนึ่งอย่างแท้จริง — การออกแบบแบบลำดับเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในสถานการณ์นั้น
  • การละเลยผลการวิจัยที่แตกต่างกัน: เมื่อส่วนข้อมูลขัดแย้งกัน ความขัดแย้งนั้นเป็นผลการวิจัยที่ต้องการคำอธิบาย ไม่ใช่การปกปิด

คำถามที่พบบ่อย

การวิจัยแบบผสมผสานแตกต่างจากการใช้ทั้งแบบสำรวจและการสัมภาษณ์อย่างไร

คุณลักษณะที่กำหนดของการวิจัยแบบผสมผสานคือการบูรณาการที่วางแผนไว้ — ทั้งสองส่วนได้รับการออกแบบมาเพื่อสื่อสารกัน ณ จุดที่กำหนด (การออกแบบ การวิเคราะห์ หรือการตีความ) การดำเนินการสำรวจและการสัมภาษณ์ในโครงการเดียวกันโดยไม่บูรณาการผลการวิจัยถือเป็นการวิจัยแบบหลายวิธี (multi-method research) ไม่ใช่การวิจัยแบบผสมผสาน การบูรณาการสามารถอยู่ในรูปแบบของการรวมผลลัพธ์ การใช้ผลลัพธ์ของส่วนหนึ่งเพื่อแจ้งอีกส่วนหนึ่ง หรือการฝังส่วนหนึ่งไว้ภายในอีกส่วนหนึ่ง

ฉันควรใช้การออกแบบประเภทใด — แบบควบคู่ แบบลำดับ หรือแบบพลิกโฉม

เลือกแบบควบคู่เมื่อคุณต้องการรวบรวมข้อมูลทั้งสองประเภทพร้อมกันและเปรียบเทียบหรือรวมเข้าด้วยกันระหว่างการตีความ เลือกแบบลำดับ-อธิบาย (sequential-explanatory) เมื่อผลลัพธ์เชิงปริมาณต้องการการอธิบายเพิ่มเติมเชิงคุณภาพ หรือแบบลำดับ-สำรวจ (sequential-exploratory) เมื่อข้อมูลเชิงลึกเชิงคุณภาพต้องมาก่อนการพัฒนาเครื่องมือ เลือกการออกแบบแบบพลิกโฉมเมื่อทฤษฎีที่มุ่งปลดปล่อย (เช่น สตรีนิยม เชื้อชาติวิพากษ์) เป็นกรอบการศึกษาทั้งหมดและทั้งสองส่วนมีวัตถุประสงค์ตามทฤษฎีนั้น

ขนาดตัวอย่างแต่ละส่วนต้องมีขนาดเท่าใด

แต่ละส่วนต้องมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ความเพียงพอของตนเองโดยอิสระ ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณต้องการกลุ่มตัวอย่างที่มีขนาดเหมาะสมกับการทดสอบทางสถิติที่วางแผนไว้ (การวิเคราะห์อำนาจ) ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การสุ่มตัวอย่างตามวัตถุประสงค์ที่มีขนาดเหมาะสมกับความอิ่มตัวทางทฤษฎี — โดยทั่วไปคือ 6-30 คน ขึ้นอยู่กับความเหมือนกันและวิธีการ ไม่ใช่จำนวนที่ตายตัว จำนวนขั้นต่ำรวมกันของ n ≥ 20 ในทั้งสองส่วนเป็นเพียงเกณฑ์ขั้นต่ำคร่าวๆ ไม่ใช่เป้าหมาย

การยอมรับจุดยืนเชิงปฏิบัติหมายถึงอะไร

ปรัชญาปฏิบัติเชื่อว่าคำถามวิจัย ไม่ใช่ความผูกพันทางญาณวิทยา ควรเป็นตัวกำหนดการเลือกวิธีการ ในทางปฏิบัติ หมายถึงการยอมรับว่าข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพสามารถให้ความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับปรากฏการณ์เดียวกันได้ การอ้างสิทธิ์ความจริงจะได้รับการประเมินจากผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม และนักวิจัยไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างปฏิฐานนิยมหรือการตีความในฐานะพันธสัญญาทางปรัชญาที่ตายตัว

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Creswell, J.W. & Plano Clark, V.L. (2018). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). Sage.

    ISBN: 978-1483344379
    คัดลอกแล้ว