Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

แบบสอบถามคุณภาพชีวิตของผู้มีสายตาเลือนราง

ผู้เสนอ
Wolffsohn JS, Cochrane AL
ปี
2000
ประเภท
Self-report
กลุ่มวิธี
low vision quality of life

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

แบบสอบถามคุณภาพชีวิตของผู้มีสายตาเลือนราง (LVQOL) เป็นเครื่องมือที่ครอบคลุมซึ่งออกแบบมาเพื่อวัดผลกระทบหลายมิติของการสูญเสียการมองเห็นอย่างมีนัยสำคัญต่อคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพในบุคคลที่มีสายตาเลือนราง พัฒนาโดย Wolffsohn และ Cochrane (2000) LVQOL ครอบคลุมด้านการทำงาน ด้านอารมณ์ ด้านสังคม และด้านจิตวิทยา และเน้นการวัดความพิการและการปรับตัวในประชากรที่มีความบกพร่องทางการมองเห็นระดับปานกลางถึงรุนแรง ซึ่งการฟื้นฟูสมรรถภาพแบบปรับตัวเป็นการแทรกแซงหลัก

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีสายตาเลือนรางไม่ได้มุ่งเน้นการรักษา แต่เป็นการปรับตัว: ผู้ป่วยเรียนรู้ที่จะใช้ประโยชน์จากการมองเห็นที่เหลืออยู่ให้ได้มากที่สุด การใช้อุปกรณ์ช่วยมองเห็นแบบแสงและอิเล็กทรอนิกส์ การปรับสภาพแวดล้อม และการปรับตัวทางจิตใจต่อการสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร LVQOL สะท้อนถึงแบบจำลองการฟื้นฟูสมรรถภาพนี้โดยการวัดไม่เพียงแต่ข้อจำกัดในการทำงาน (กิจกรรมใดที่ทำได้ยาก) แต่ยังรวมถึงสุขภาวะทางอารมณ์ การมีส่วนร่วมทางสังคม ความเป็นอิสระ และการยอมรับ เครื่องมือวัดทั่วไปมักมองข้ามว่าการฟื้นฟูสมรรถภาพที่ประสบความสำเร็จอาจไม่สามารถฟื้นฟูความคมชัดของการมองเห็นได้ แต่สามารถฟื้นฟูการมีส่วนร่วม ความมั่นใจ และคุณภาพชีวิตได้ แม้ว่าการมองเห็นจะคงที่ก็ตาม ผู้ป่วยที่มีความคมชัด 20/200 อาจรายงาน LVQOL ที่ยอดเยี่ยมหลังจากการฝึกอบรมและการใช้อุปกรณ์ช่วยปรับตัว เนื่องจากพวกเขาได้กลับมาอ่านหนังสือ ทำอาหาร และมีส่วนร่วมทางสังคมได้อีกครั้ง ซึ่งเป็นผลลัพธ์ที่ไม่สามารถมองเห็นได้จากตัวชี้วัดความคมชัดเพียงอย่างเดียว

ประวัติศาสตร์

พัฒนาโดย Wolffsohn และ Cochrane ที่ Aston University, UK (2000, ตีพิมพ์ใน Optom Vis Sci) ออกแบบมาเพื่อเป็นทางเลือกที่ครอบคลุมเฉพาะสำหรับผู้มีสายตาเลือนราง แทนที่เครื่องมือทั่วไปหรือเครื่องมือที่เน้นผู้มีสายตาเลือนรางเล็กน้อย ปรับปรุงผ่านการวิเคราะห์ Rasch และการยืนยันปัจจัยในประชากรผู้มีสายตาเลือนรางที่หลากหลาย โดยเฉพาะกลุ่ม AMD (Cochrane & Wolffsohn, 2008) นำไปใช้ในคลินิกฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีสายตาเลือนรางทั่วทั้งยุโรปและโอเชียเนีย ได้รับการแปลเป็นหลายภาษาพร้อมกับความพยายามในการตรวจสอบความถูกต้องในระดับภูมิภาคที่กำลังดำเนินอยู่ ได้รับการยอมรับจากองค์กรผู้มีสายตาเลือนรางระหว่างประเทศว่าเป็นมาตรวัดผลลัพธ์มาตรฐานสำหรับโปรแกรมการฟื้นฟูสมรรถภาพ

ควรใช้เมื่อใด

แนะนำให้ใช้ในการประเมินผู้ป่วยทุกรายที่มาคลินิกผู้มีสายตาเลือนราง เพื่อบันทึกความพิการและภาระคุณภาพชีวิตในระยะเริ่มต้นในหลายด้าน ทำซ้ำอีกครั้งหลังการแทรกแซง 4–6 สัปดาห์ (หลังจากการสั่งจ่ายแว่น การให้เครื่องช่วยมองเห็น การฝึกอบรมปรับตัว) เพื่อติดตามความก้าวหน้าทางอารมณ์และการทำงาน ใช้ในการติดตามผล 3 เดือนและ 6 เดือนเพื่อให้แน่ใจว่ามีการปรับปรุงอย่างยั่งยืน มีความสำคัญอย่างยิ่งในการวิจัยการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีสายตาเลือนรางเพื่อเปรียบเทียบการแทรกแซง (อุปกรณ์ช่วยมองเห็นแบบแสงเทียบกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ การฝึกการใช้ชีวิตประจำวันเทียบกับการปรับปรุงสภาพแวดล้อมในบ้าน แนวทางการให้คำปรึกษา) ให้มุมมองแบบองค์รวมที่เหนือกว่าการวัดความคมชัด (VA) และการทดสอบขอบเขตการมองเห็น

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ต้องใช้การปรับสายตาเพื่อการบริหารจัดการด้วยตนเอง: ผู้ป่วยที่มีสายตาเลือนรางประสบปัญหาในการอ่านข้อความมาตรฐาน การใช้ตัวอักษรขนาดใหญ่ เสียง หรือรูปแบบการสัมภาษณ์เป็นสิ่งจำเป็น ซึ่งเพิ่มภาระในการบริหารจัดการ
  • ความแปรปรวนในโครงสร้างของฉบับ: LVQOL ฉบับดั้งเดิม (30 ข้อ) เทียบกับฉบับขยาย (40+ ข้อ) ที่มีหมวดขนาดย่อยแตกต่างกันเล็กน้อย ไม่ใช่ทุกงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใช้ฉบับที่เหมือนกัน ทำให้การเปรียบเทียบซับซ้อน
  • การแปลเป็นภาษาต่างประเทศมีจำกัด: การตรวจสอบความถูกต้องส่วนใหญ่ดำเนินการในภาษาอังกฤษ ฉบับภาษาอื่น ๆ ได้รับการทดสอบอย่างเข้มงวดน้อยกว่า
  • ไม่ครอบคลุมข้อกังวลเฉพาะเกี่ยวกับการขับขี่ หรือกิจกรรมที่ใหม่กว่า (การใช้คอมพิวเตอร์/สมาร์ทโฟน): บางข้อคำถามล้าสมัยเมื่อเทียบกับความต้องการในชีวิตสมัยใหม่
  • ความหลากหลายของสาเหตุของสายตาเลือนราง: AMD, RP, โรคเส้นประสาทตา, และแผลเป็นที่กระจกตา ทำให้เส้นทางการดำเนินชีวิตของผู้มีสายตาเลือนรางแตกต่างกัน คะแนน LVQOL เดียวอาจบดบังความแตกต่างเหล่านี้

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • มีความหลากหลายมิติและมุ่งเน้นการฟื้นฟูสมรรถภาพ: ครอบคลุมด้านที่เกี่ยวข้องกับการปรับตัวของผู้มีสายตาเลือนรางมากที่สุด (การปรับตัว ความเป็นอิสระ การมีส่วนร่วมทางสังคม อารมณ์) ไม่ใช่เพียงข้อจำกัดในการทำกิจกรรม
  • การออกแบบเฉพาะสำหรับผู้มีสายตาเลือนราง: พัฒนาและตรวจสอบความถูกต้องอย่างกว้างขวางในประชากรผู้มีสายตาเลือนราง มีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงจากการฟื้นฟูสมรรถภาพ แม้ว่าความคมชัดของการมองเห็นจะไม่เปลี่ยนแปลง
  • ครอบคลุม: หมวดขนาดย่อยครอบคลุมการอ่าน การเคลื่อนไหว บทบาททางสังคม อารมณ์ และการปรับตัว ช่วยให้แพทย์สามารถระบุพื้นที่เฉพาะของภาระและจัดลำดับความสำคัญของการแทรกแซงได้
  • ตอบสนองต่อการฟื้นฟูสมรรถภาพ: บันทึกการปรับปรุงที่มีความหมายจากการใช้อุปกรณ์ช่วยปรับตัวและการฝึกอบรม ขนาดผลกระทบมักอยู่ในระดับปานกลางถึงมาก (Cohen d >0.5)
  • มีความแข็งแกร่งทางจิตวิทยา: มีความสอดคล้องภายในที่ดี (Cronbach α 0.80–0.90 ในทุกหมวดขนาดย่อย) ความน่าเชื่อถือในการทดสอบซ้ำ (ICC >0.75) และการตรวจสอบด้วย Rasch ในประชากร AMD

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

LVQOL ประกอบด้วย 30–40 ข้อ (ขึ้นอยู่กับฉบับขยายหรือฉบับย่อ) ในหลายด้าน: การอ่านและการเข้าถึงข้อมูล การเคลื่อนไหว บทบาทและความรับผิดชอบทางสังคม สุขภาวะทางอารมณ์ การปรับตัวและความเป็นอิสระ ความสัมพันธ์ในครอบครัว และความพึงพอใจในชีวิตโดยรวม ข้อคำถามจะถูกให้คะแนนตามมาตรวัดแบบ Likert 5 ระดับ (เช่น 0 = ไม่สามารถใช้ได้, 1 = ไม่มีปัญหา, 2 = ปัญหาเล็กน้อย, 3 = ปัญหาปานกลาง, 4 = ปัญหารุนแรง/ไม่สามารถทำได้) การบริหารจัดการใช้เวลา 10–15 นาที โดยทั่วไปผู้ป่วยกรอกเองหรือผู้สัมภาษณ์อ่านให้ฟัง (ซึ่งเป็นที่นิยมสำหรับผู้มีสายตาเลือนราง) เหมาะสำหรับประชากรผู้มีสายตาเลือนราง (ความคมชัด <20/60 หรือขอบเขตการมองเห็น <20°) อายุ 18 ปีขึ้นไป

2

ข้อคำถามจะถูกให้คะแนน 0–4 และรวมคะแนนตามหมวดขนาดย่อยหรือคะแนนรวม คะแนนแต่ละหมวดขนาดย่อย (การอ่าน การเคลื่อนไหว สังคม อารมณ์ การปรับตัว) และคะแนนโดยรวมจะถูกแปลงเป็นมาตรวัด 0–100 โดยคะแนนที่ต่ำกว่าบ่งชี้ถึงการสูญเสียคุณภาพชีวิตที่มากขึ้นจากการบกพร่องทางการมองเห็น และคะแนนที่สูงกว่าบ่งชี้ถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ในทางเลือกอื่น บางฉบับใช้การให้คะแนนแบบย้อนกลับ (คะแนนสูง = แย่กว่า) คะแนนหมวดขนาดย่อยมักรายงานแยกกันเพื่อระบุภาระเฉพาะด้าน (เช่น คะแนนการอ่านสูงแต่คะแนนการเคลื่อนไหวต่ำ บ่งชี้ว่าการอ่านเป็นปัญหาหลัก) คะแนน LVQOL รวมโดยทั่วไปคือค่าเฉลี่ยของคะแนนหมวดขนาดย่อย MCID อยู่ที่ประมาณ 5–10 คะแนนบนมาตรวัด 0–100

3

คะแนนบนมาตรวัด 0–100: 0–20 = ผลกระทบอย่างรุนแรง/การสูญเสียคุณภาพชีวิตอย่างมากจากการบกพร่องทางการมองเห็น; 21–40 = ผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ; 41–60 = ผลกระทบปานกลาง; 61–80 = ผลกระทบเล็กน้อย; 81–100 = ผลกระทบเล็กน้อย/การปรับตัวที่ยอดเยี่ยมแม้จะมีสายตาเลือนราง การตีความคะแนนหมวดขนาดย่อย: คะแนนการอ่าน <30 บ่งชี้ถึงความยากลำบากในการอ่านอย่างรุนแรง; คะแนนการเคลื่อนไหว <40 บ่งชี้ถึงความเสี่ยงต่อการหกล้มหรือการเคลื่อนไหวที่ต้องพึ่งพาผู้อื่น; คะแนนอารมณ์ <35 บ่งชี้ถึงภาวะซึมเศร้า/ความโศกเศร้า; คะแนนสังคม <35 บ่งชี้ถึงความโดดเดี่ยว การเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยของประชากรผู้มีสายตาเลือนราง (ตามอายุ สาเหตุ ความคมชัด) ช่วยให้เข้าใจระดับความรุนแรง การติดตามผลตามระยะเวลา (ระยะเริ่มต้น, 4–8 สัปดาห์, 3 เดือนหลังการฟื้นฟูสมรรถภาพ) แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาทางอารมณ์และการทำงานจากการฝึกอบรมและการใช้อุปกรณ์ช่วยปรับตัว

4

การวัดผลลัพธ์การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีสายตาเลือนราง: LVQOL บันทึกความก้าวหน้าด้านสุขภาวะทางอารมณ์ การทำงาน และสังคม หลังจากการฝึกอบรม การใช้อุปกรณ์ช่วย การให้คำปรึกษา และการสอนการใช้ชีวิตประจำวัน การจัดลำดับความสำคัญของการฟื้นฟูสมรรถภาพ: รูปแบบคะแนนหมวดขนาดย่อยของ LVQOL เป็นแนวทางในการเน้นการแทรกแซง (ผู้เชี่ยวชาญด้านการเคลื่อนไหวสำหรับคะแนนการเคลื่อนไหวต่ำ การให้คำปรึกษาสำหรับคะแนนอารมณ์ต่ำ) ประสิทธิผลของการรักษาในโรคจอประสาทตา: เป็นจุดยุติรองในการทดลองโรคจอประสาทตาเสื่อมตามวัย (AMD), โรคจอประสาทตาอักเสบ (retinitis pigmentosa), และโรคเส้นประสาทตา (optic neuropathy) โดยวัดผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตจากการทำให้โรคคงที่หรือโรคดำเนินไป การวิจัยคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและการวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์สุขภาพ: ภาระของโรคและความคุ้มค่าของบริการสำหรับผู้มีสายตาเลือนรางเมื่อเทียบกับการแทรกแซงอื่นๆ ในประชากรผู้สูงอายุหรือผู้พิการทางสายตา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การใช้ LVQOL ในผู้ที่มีสายตาเลือนรางเล็กน้อย (ความคมชัด <20/60 ตามหลักเทคนิคแล้วไม่ใช่ 'สายตาเลือนราง'): การตอบสนองจะต่ำลงในประชากรที่อยู่ในเกณฑ์ก้ำกึ่ง เครื่องมือ VFQ-25 หรือเครื่องมือที่กว้างกว่าที่คล้ายกันจะเหมาะสมกว่า
  • การบริหารจัดการ LVQOL โดยไม่มีการปรับเปลี่ยน (ตัวอักษรขนาดใหญ่ เสียง เวลาที่เพิ่มขึ้น): ผู้ป่วยมักจะเดาหรือละเว้นข้อคำถาม ทำให้ได้คะแนนที่ไม่น่าเชื่อถือ ควรจัดเตรียมรูปแบบที่เข้าถึงได้เสมอ
  • การตีความคะแนนการปรับตัว/อารมณ์ที่สูงในระยะเริ่มต้นว่าบ่งชี้ถึงการปรับตัวที่ดี: อาจสะท้อนถึงการปฏิเสธหรือภาวะซึมเศร้า การสัมภาษณ์ทางคลินิกเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อแยกแยะการยอมรับที่ดีต่อสุขภาพออกจากการปรับตัวที่ไม่เหมาะสมหรือความผิดปกติทางอารมณ์
  • การคาดหวังว่า LVQOL จะดีขึ้นโดยไม่มีการฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างเป็นระบบ: คะแนนจะดีขึ้นจากการให้คำปรึกษา อุปกรณ์ช่วย และการฝึกอบรม การเข้าพบแพทย์ตามปกติเพียงอย่างเดียวจะไม่ทำให้คะแนนดีขึ้น ควรจับคู่ความคาดหวังกับความเข้มข้นของการแทรกแซง

คำถามที่พบบ่อย

LVQOL แตกต่างจาก VFQ-25 ในการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีสายตาเลือนรางอย่างไร?

VFQ-25 มีความครอบคลุมกว้างกว่าและวัดคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็นในทุกระดับความรุนแรง ในขณะที่ LVQOL ออกแบบมาเฉพาะสำหรับผู้มีสายตาเลือนราง (ความคมชัด <20/60) และรวมถึงด้านที่เน้นการฟื้นฟูสมรรถภาพ (การปรับตัว ความเป็นอิสระ ความสัมพันธ์ในครอบครัว) ที่ไม่มีใน VFQ-25 VFQ-25 อาจแสดงผลกระทบที่จุดต่ำสุด (คะแนนใกล้ศูนย์) ในผู้มีสายตาเลือนรางอย่างรุนแรง ในขณะที่ LVQOL ยังคงมีความไว ในการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้มีสายตาเลือนราง LVQOL จะตอบสนองต่อการฝึกอบรมและการใช้อุปกรณ์ช่วยปรับตัวได้ดีกว่า

การเปลี่ยนแปลงคะแนน LVQOL ใดที่บ่งชี้ถึงการฟื้นฟูสมรรถภาพที่ประสบความสำเร็จ?

MCID อยู่ที่ประมาณ 5–10 คะแนนต่อหมวดขนาดย่อยบนมาตรวัด 0–100 ในทางคลินิก การปรับปรุงโดยรวม 10–15 คะแนน หรือ 10–20 คะแนนในหมวดขนาดย่อยเฉพาะ (การอ่าน อารมณ์ สังคม) ในช่วง 6–8 สัปดาห์ของการฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างแข็งขัน บ่งชี้ถึงประโยชน์อย่างมีนัยสำคัญ การปรับปรุงที่มากขึ้น (20+ คะแนน) เกิดขึ้นกับการฟื้นฟูสมรรถภาพแบบหลายรูปแบบที่เข้มข้น (อุปกรณ์ช่วย + การฝึกอบรม + การให้คำปรึกษา)

สามารถใช้ LVQOL ในผู้ป่วยตาบอดสนิท (ไม่รับรู้แสง) ได้หรือไม่?

LVQOL สามารถปรับใช้กับการตาบอดได้ แต่หลายข้อคำถามอ้างอิงถึงการใช้การมองเห็น จะเกิดผลกระทบที่จุดต่ำสุด ในกรณีตาบอดสนิท ด้านต่างๆ เช่น การอ่าน จะไม่สามารถใช้ได้/ไม่เกี่ยวข้อง (มักจะให้คะแนนเป็น 0) การใช้ชีวิตประจำวัน ความเป็นอิสระในการทำกิจกรรมประจำวัน และสุขภาวะทางอารมณ์ ยังคงสามารถวัดผลได้ ควรพิจารณาเครื่องมือเฉพาะสำหรับผู้พิการทางสายตา (เช่น FEV) สำหรับประชากรกลุ่มนี้ หรือรายงาน LVQOL โดยมีการระบุการให้คะแนนที่จุดต่ำสุดอย่างชัดเจน

LVQOL เป็นทรัพย์สินทางปัญญาหรือไม่ และมีแนวทางการบริหารจัดการอย่างไร?

LVQOL ไม่ใช่ทรัพย์สินทางปัญญา สามารถใช้งานได้ฟรีสำหรับการวิจัยและการใช้งานทางคลินิก ควรอ้างอิง Wolffsohn & Cochrane (2000) ในสิ่งพิมพ์เสมอ ตรวจสอบให้แน่ใจว่ารูปแบบการบริหารจัดการสามารถเข้าถึงได้ (ตัวอักษรขนาดใหญ่ ≥18pt, เสียง, เวลาที่เพิ่มขึ้น, การสัมภาษณ์) ไม่มีค่าลิขสิทธิ์ ไม่ต้องชำระเงิน

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Wolffsohn, J. S., & Cochrane, A. L. (2000). Design of the low vision quality-of-life questionnaire (LVQOL) and measurement of its item and scale validity and reliability. Optometry Vis Sci, 77(3), 144-152.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว
  2. Cochrane, A. L., & Wolffsohn, J. S. (2008). Testing the LVQOL with age-related macular degeneration using RASCH analysis. Invest Ophthalmol Vis Sci, 49(11), 4971-4978.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว