ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันตามช่วงเวลา — การเก็บข้อมูลบันทึกประจำวันซ้ำๆ ตามช่วงเวลา
- ผู้เสนอ
- Allport (1942); systematic longitudinal extension developed by Bolger, Davis & Rafaeli (2003)
- ปี
- 1942 (diary method); longitudinal variant formalised 1980s–2000s
- ประเภท
- Longitudinal qualitative/quantitative data collection
- กลุ่มวิธี
- Data collection
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันตามช่วงเวลา (Longitudinal Diary Method) เป็นเทคนิคการเก็บข้อมูลที่ผู้เข้าร่วมวิจัยบันทึกประสบการณ์ ความคิด ความรู้สึก หรือพฤติกรรมในรูปแบบรายการบันทึกประจำวันที่จัดโครงสร้างไว้ซ้ำๆ เป็นระยะเวลานาน — ตั้งแต่วันไปจนถึงหลายเดือนหรือหลายปี ต่างจากการสำรวจแบบครั้งเดียว วิธีนี้จะติดตามการเปลี่ยนแปลงภายในบุคคล ความผันผวนรายวัน และกระบวนการตามช่วงเวลาในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ ทำให้มีประสิทธิภาพอย่างยิ่งในการศึกษาว่าปรากฏการณ์ต่างๆ พัฒนาไปตามกาลเวลาอย่างไร
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองจินตนาการว่าคุณต้องการทำความเข้าใจว่าความเครียดทางวิชาการพัฒนาและผันผวนไปตลอดทั้งภาคการศึกษาอย่างไร ไม่ใช่แค่ ณ จุดเวลาเดียว แทนที่จะให้นักเรียนจำทั้งภาคการศึกษาเมื่อสิ้นสุด คุณมอบบันทึกประจำวันที่มีโครงสร้างให้พวกเขา และขอให้พวกเขาบันทึกความเครียด กลยุทธ์การรับมือ และอารมณ์ของตนเองทุกเย็น หลังจาก 14 สัปดาห์ คุณจะมีบันทึกแบบเรียลไทม์ที่หนาแน่นว่าแต่ละคนเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร — และคุณจะเห็นว่าความเครียดพุ่งสูงขึ้นเมื่อใด ผู้คนฟื้นตัวเร็วแค่ไหน และเหตุการณ์รายวันใดที่กระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงที่สุด หน้าต่างตามช่วงเวลานี้เป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ที่จะได้รับจากการสำรวจเพียงครั้งเดียว
ประวัติศาสตร์
ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันในสังคมศาสตร์มีรากฐานมาจากการใช้เอกสารส่วนบุคคลของ Gordon Allport ในปี 1942 แต่การวิจัยบันทึกประจำวันตามช่วงเวลาอย่างเป็นระบบมีความเข้มงวดทางระเบียบวิธีในทศวรรษ 1980 ด้วยการพัฒนาวิธีการสุ่มประสบการณ์ (experience-sampling methods) โดย Csikszentmihalyi และ Larson การทบทวนที่สำคัญโดย Bolger, Davis และ Rafaeli (2003) ในวารสาร Annual Review of Psychology ได้กำหนดให้ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันเป็นเครื่องมือหลักในการศึกษาภายในกระบวนการของบุคคล และได้สรุปแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดสำหรับการออกแบบและการวิเคราะห์ ความก้าวหน้าในเทคโนโลยีมือถือตั้งแต่ปี 2010 ทำให้การใช้บันทึกประจำวันตามเหตุการณ์และตามสัญญาณตามช่วงเวลาสามารถนำไปใช้ในวงกว้างได้ง่ายขึ้นมาก
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันตามช่วงเวลาเมื่อคำถามวิจัยเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลง ความผันผวน หรือการพัฒนาตามช่วงเวลาภายในบุคคล — ตัวอย่างเช่น ความเครียด อารมณ์ อาการ หรือรูปแบบพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปตามวัน สัปดาห์ หรือเดือน เหมาะอย่างยิ่งเมื่อการระลึกถึงในอดีตจะนำมาซึ่งความเอนเอียง เมื่อกระบวนการแบบนาทีต่อนาทีหรือวันต่อวันมีความสำคัญ หรือเมื่อความเที่ยงตรงเชิงนิเวศในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติเป็นสิ่งสำคัญ อย่าใช้เมื่อการวัดแบบภาคตัดขวางเพียงครั้งเดียวเพียงพอ เมื่อผู้เข้าร่วมไม่สามารถทนต่อภาระการบันทึกประจำวันตลอดระยะเวลาการสังเกต (ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยหนัก หรือประชากรที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาต้องการรูปแบบที่ปรับเปลี่ยน) หรือเมื่องบประมาณไม่สามารถสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการติดตามการปฏิบัติตามข้อกำหนดและการจัดการการถอนตัวตลอดระยะเวลาการเก็บข้อมูลภาคสนามที่ยาวนาน
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ภาระของผู้เข้าร่วมสูง การปฏิบัติตามข้อกำหนดและการถอนตัวเป็นความท้าทายที่ต่อเนื่องในช่วงเวลาการสังเกตที่ยาวนาน
- การวิเคราะห์หลายระดับต้องการกลุ่มตัวอย่างที่ค่อนข้างใหญ่ (โดยทั่วไป 30+ คน 15+ ครั้งของการวัด) เพื่อให้ได้กำลังทางสถิติที่เพียงพอ
- ผลกระทบจากการตอบสนอง: การกระทำของการบันทึกประจำวันอาจเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมหรือความคิดที่กำลังบันทึกอยู่
- การจัดการข้อมูลมีความซับซ้อน — ชุดข้อมูลแผงขนาดใหญ่ที่ไม่สมดุลพร้อมรายการที่ขาดหายไปต้องการการประมวลผลล่วงหน้าที่รอบคอบ
- รายการเชิงคุณภาพตามช่วงเวลาใช้เวลานานในการวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- จับการเปลี่ยนแปลงภายในบุคคลและพลวัตตามช่วงเวลาที่การออกแบบภาคตัดขวางไม่สามารถตรวจจับได้
- ลดความเอนเอียงจากการระลึกถึงในอดีตโดยการบันทึกประสบการณ์ใกล้เคียงกับเวลาที่เกิดขึ้น
- ความเที่ยงตรงเชิงนิเวศสูง — ข้อมูลถูกรวบรวมในสภาพแวดล้อมประจำวันตามธรรมชาติของผู้เข้าร่วม
- ช่วยให้สามารถวิเคราะห์ทั้งแบบเฉพาะบุคคล (ระดับบุคคล) และแบบทั่วไป (ระดับกลุ่ม) ได้ภายในชุดข้อมูลเดียว
- รูปแบบที่ยืดหยุ่น — สามารถผสมผสานการให้คะแนนเชิงปริมาณกับรายการบรรยายเชิงคุณภาพ
- เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการศึกษาโครงสร้างที่มีความผันผวน เช่น อารมณ์ อาการปวด ความเครียด การรับมือ และพฤติกรรม
การประยุกต์ใช้
- การติดตามความเครียดรายวัน กลยุทธ์การรับมือ และวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีในการวิจัยสุขภาพอาชีวอนามัย
- การติดตามความผันผวนของอาการและการปฏิบัติตามยาในการศึกษาจิตวิทยาคลินิกและการเจ็บป่วยเรื้อรัง
- การศึกษาว่าแรงจูงใจทางวิชาการและการมีส่วนร่วมพัฒนาไปตลอดภาคการศึกษาอย่างไร
- การตรวจสอบปฏิสัมพันธ์ทางสังคมรายวัน คุณภาพความสัมพันธ์ และความขัดแย้งในคู่รักหรือครอบครัวตลอดหลายสัปดาห์
- การจับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมระหว่างการแทรกแซง (เช่น โปรแกรมอาหาร การออกกำลังกาย) แบบเรียลไทม์
- การตรวจสอบว่าความคิดสร้างสรรค์ แรงบันดาลใจ หรือสภาวะการไหล (flow states) เกิดขึ้นตามธรรมชาติในชีวิตการทำงานประจำวันอย่างไร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ผู้วิจัยจะกำหนดตารางการบันทึกประจำวัน (เช่น รายวัน สัปดาห์ละสองครั้ง ตามเหตุการณ์) ระยะเวลาการสังเกต (วันถึงหลายเดือน) และรูปแบบรายการ — ข้อความปลายเปิด การให้คะแนนตามมาตรวัดแบบ Likert รายการตรวจสอบ หรือการผสมผสานกัน การแจ้งเตือนบันทึกประจำวันจะถูกสร้างขึ้นเพื่อจับโครงสร้างเป้าหมายในระดับรายละเอียดที่เหมาะสมกับคำถามวิจัย และภาระโดยรวมต่อรายการจะถูกทำให้จัดการได้ง่ายเพื่อรักษาการปฏิบัติตามข้อกำหนดตลอดระยะเวลาการสังเกตที่ยาวนาน
ผู้เข้าร่วมวิจัยจะถูกคัดเลือกผู้ที่มีประสบการณ์โดยตรงหรือกำลังประสบกับปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษาอยู่ เนื่องจากระเบียบวิธีบันทึกประจำวันตามช่วงเวลาอาศัยการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง กลุ่มตัวอย่างมักจะมีขนาดเล็กกว่าการสำรวจแบบภาคตัดขวาง — ผู้เข้าร่วม 20–200 คน ขึ้นอยู่กับเป้าหมายการวิเคราะห์ — และเกณฑ์การคัดเลือกมักจะระบุระยะเวลาการเข้าร่วมขั้นต่ำ ผู้เข้าร่วมควรจะสามารถและเต็มใจที่จะกรอกรายการบันทึกประจำวันตามความถี่ที่กำหนดตลอดระยะเวลาการศึกษา
ก่อนเริ่มการศึกษา ผู้เข้าร่วมจะได้รับการฝึกอบรมอย่างละเอียดเกี่ยวกับวิธีการกรอกรายการ สิ่งที่นับว่าเป็นเหตุการณ์ที่ควรบันทึก และวิธีการใช้แพลตฟอร์มบันทึกประจำวัน (สมุดบันทึกกระดาษ แอป หรือแบบฟอร์มออนไลน์ที่ปลอดภัย) ตัวอย่างที่ชัดเจนและรายการฝึกหัดช่วยสร้างความสม่ำเสมอของพฤติกรรมการบันทึก และลดการตีความการแจ้งเตือนที่แตกต่างกันไปของแต่ละบุคคล มีการจัดเตรียมคำแนะนำที่เป็นลายลักษณ์อักษรและผู้ติดต่อของนักวิจัยสำหรับข้อสงสัย
ผู้เข้าร่วมส่งรายการบันทึกประจำวันตามตารางที่ตกลงกันตลอดระยะเวลาการสังเกต การออกแบบตามสัญญาณจะส่งการแจ้งเตือนตามเวลาที่กำหนดหรือสุ่ม การออกแบบตามเหตุการณ์จะขอให้ผู้เข้าร่วมบันทึกทันทีหลังจากเกิดเหตุการณ์ที่ระบุ การออกแบบตามช่วงเวลาจะกำหนดเวลาการบันทึกตามช่วงเวลาปกติโดยไม่คำนึงถึงเหตุการณ์ การแจ้งเตือนผ่าน SMS หรือการแจ้งเตือนแอปเป็นมาตรฐานในการนำไปใช้ในปัจจุบัน
ทีมวิจัยจะติดตามอัตราการตอบกลับและคุณภาพของข้อมูลตลอดระยะเวลาการเก็บข้อมูลภาคสนาม รายการที่ขาดหายไปจะได้รับการติดตามอย่างรวดเร็ว แดชบอร์ดการปฏิบัติตามข้อกำหนดจะแจ้งเตือนผู้เข้าร่วมที่มีความเสี่ยงที่จะถอนตัว การตรวจสอบคุณภาพระหว่างดำเนินการจะจับข้อผิดพลาดที่เป็นระบบ (เช่น การตอบสนองที่ไม่เปลี่ยนแปลง รายการที่กรอกนอกตาราง) เร็วพอที่จะแก้ไขได้โดยไม่กระทบต่อชุดข้อมูล การถอนตัวจะถูกบันทึกไว้สำหรับการรายงานในภายหลัง
ข้อมูลบันทึกประจำวันตามช่วงเวลาโดยทั่วไปจะวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองหลายระดับ (hierarchical linear modeling) เพื่อแยกความแปรปรวนภายในบุคคลตามช่วงเวลาออกจากความแตกต่างระหว่างบุคคล การวิเคราะห์แบบล่าช้าจะทดสอบว่าเหตุการณ์ในวันหนึ่งทำนายผลลัพธ์ในวันถัดไปหรือไม่ สำหรับรายการบันทึกประจำวันเชิงคุณภาพ จะใช้การวิเคราะห์ตามแก่นเรื่อง (thematic analysis) หรือการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) ตลอดลำดับเวลาเพื่อระบุว่าแก่นเรื่องต่างๆ เกิดขึ้น เปลี่ยนแปลง หรือคลี่คลายอย่างไรในช่วงเวลาการสังเกต
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- รายการยาวเกินไปหรือบ่อยเกินไป — หากแต่ละรายการบันทึกประจำวันใช้เวลามากกว่า 10–15 นาที หรือต้องทำหลายครั้งต่อวันเป็นเวลาหลายเดือน อัตราการถอนตัวจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดกลุ่มตัวอย่างที่เอนเอียงของผู้ที่เข้าร่วมอย่างแรงกล้า
- การละเลยการวิเคราะห์การถอนตัว — ผู้เข้าร่วมที่ถอนตัวมักจะไม่ได้หายไปแบบสุ่ม การไม่รายงานว่าใครถอนตัวและเพราะเหตุใด อาจทำให้ผลการวิจัยบิดเบือนอย่างมาก
- การละเลยโครงสร้างหลายระดับ — การวิเคราะห์รายการบันทึกประจำวันซ้ำๆ ราวกับว่าเป็นข้อสังเกตอิสระ จะเพิ่มข้อผิดพลาดประเภทที่ 1 (Type I error); จำเป็นต้องใช้แบบจำลองหลายระดับ
- การเบี่ยงเบนของมาตรฐาน — หากไม่มีคำแนะนำที่ชัดเจนและการตรวจสอบระหว่างการศึกษา ผู้เข้าร่วมจะตีความการแจ้งเตือนแตกต่างกันไปทีละน้อย ทำให้เกิดข้อผิดพลาดในการวัดระหว่างคลื่น
- ระยะเวลาการสังเกตไม่เพียงพอ — ระยะเวลาที่สั้นเกินไปที่จะจับรอบธรรมชาติของปรากฏการณ์ (เช่น บันทึกประจำวันสองวันเพื่อศึกษารูปแบบการทำงานรายสัปดาห์) จะให้ข้อมูลที่ไม่สามารถตอบคำถามวิจัยได้
คำถามที่พบบ่อย
ระยะเวลาการสังเกตควรนานเท่าใด?
ระยะเวลาควรครอบคลุมอย่างน้อยหนึ่งรอบเต็มของปรากฏการณ์ที่คุณกำลังศึกษา สำหรับความผันผวนของอารมณ์รายวัน สองถึงสี่สัปดาห์มักจะเพียงพอ สำหรับการเปลี่ยนแปลงตามพัฒนาการตลอดภาคการศึกษาหรือช่วงการรักษาทางคลินิก อาจต้องใช้เวลาหลายเดือน การศึกษาเชิงนำร่องมีคุณค่าในการปรับเทียบระยะเวลาขั้นต่ำที่จำเป็นก่อนที่จะให้ผู้เข้าร่วมเข้าร่วมการศึกษาที่ยาวนาน
ฉันต้องการรายการบันทึกประจำวันกี่รายการต่อคนสำหรับการวิเคราะห์หลายระดับ?
โดยประมาณ แบบจำลองหลายระดับสำหรับผลกระทบภายในบุคคลมักต้องการการวัดอย่างน้อย 10–15 ครั้งต่อคน แม้ว่ายิ่งมากยิ่งดีสำหรับการตรวจจับผลกระทบที่เล็กกว่า การจำลองชี้ให้เห็นว่าการเพิ่มจำนวนครั้งต่อคนมักจะปรับปรุงกำลังได้มากกว่าการเพิ่มขนาดตัวอย่าง จนถึงจุดหนึ่ง ปรึกษาเครื่องมือวิเคราะห์กำลังสำหรับแบบจำลองหลายระดับ (เช่น ซอฟต์แวร์ Optimal Design) ในขั้นตอนการวางแผน
ฉันสามารถใช้บันทึกประจำวันแบบกระดาษได้หรือไม่ หรือต้องใช้ดิจิทัล?
บันทึกประจำวันแบบกระดาษยังคงใช้กันอยู่ โดยเฉพาะกับประชากรสูงอายุหรือในสภาพแวดล้อมที่มีการเข้าถึงเทคโนโลยีจำกัด แต่แพลตฟอร์มดิจิทัล (แบบฟอร์มเว็บที่ปลอดภัย แอปเฉพาะ หรือแบบสำรวจที่กระตุ้นด้วย SMS) ทำให้การประทับเวลา การติดตามการปฏิบัติตามข้อกำหนด และการจัดการข้อมูลง่ายขึ้นมาก แพลตฟอร์มดิจิทัลยังช่วยลดข้อผิดพลาดในการคัดลอก และเปิดใช้งานการแจ้งเตือนทันเวลาที่ช่วยปรับปรุงการปฏิบัติตามข้อกำหนด
ฉันจะจัดการกับรายการบันทึกประจำวันทีขาดหายไปในการวิเคราะห์ได้อย่างไร?
รายงานเปอร์เซ็นต์ของรายการที่ขาดหายไปต่อผู้เข้าร่วมและโดยรวม ตรวจสอบว่าข้อมูลที่ขาดหายไปเกี่ยวข้องกับโครงสร้างที่กำลังศึกษาหรือไม่ (ข้อมูลที่ขาดหายไปไม่เป็นไปตามการสุ่ม) ซอฟต์แวร์หลายระดับสมัยใหม่ (เช่น แพ็คเกจ R lme4 หรือ brms, Mplus) สามารถจัดการข้อมูลที่ไม่สมดุลได้โดยตรง การประมาณค่าความน่าจะเป็นสูงสุด (maximum likelihood estimation) ใช้การสังเกตที่มีอยู่ทั้งหมดโดยไม่มีการลบรายการทั้งหมด (listwise deletion) การประมาณค่าหลายครั้ง (multiple imputation) เป็นทางเลือกสำหรับข้อมูลที่ขาดหายไปตามการสุ่ม
ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันตามช่วงเวลาเป็นเชิงคุณภาพหรือเชิงปริมาณ?
สามารถเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่าง การศึกษาบันทึกประจำวันเชิงปริมาณขอให้ผู้เข้าร่วมให้คะแนนประสบการณ์ตามมาตรวัด ซึ่งช่วยให้การวิเคราะห์ทางสถิติหลายระดับ การศึกษาบันทึกประจำวันเชิงคุณภาพเชิญรายการบรรยายปลายเปิดที่วิเคราะห์ตามแก่นเรื่องหรือผ่านการวิเคราะห์เนื้อหา บันทึกประจำวันแบบผสมผสานที่รวมการให้คะแนนแบบปิดและคำถามบรรยายปลายเปิดเป็นเรื่องปกติ และช่วยให้สามารถสามเส้า (triangulation) ได้ภายในตอนการเก็บข้อมูลเดียวกัน
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Bolger, N., Davis, A., & Rafaeli, E. (2003). Diary methods: Capturing life as it is lived. Annual Review of Psychology, 54(1), 579–616.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วScollon, C. N., Kim-Prieto, C., & Diener, E. (2009). Experience sampling: Promises and pitfalls, strengths and weaknesses. Journal of Happiness Studies, 4(1), 5–34.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว