Interpretive Narrative Inquiry — เรื่องเล่าในฐานะหน้าต่างสู่ประสบการณ์ชีวิต
- ผู้เสนอ
- F. Michael Connelly & D. Jean Clandinin
- ปี
- 1990
- ประเภท
- Qualitative research approach
- กลุ่มวิธี
- Qualitative design / analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ระเบียบวิธีวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่า (Interpretive narrative inquiry) เป็นแนวทางเชิงคุณภาพที่ถือเอาเรื่องเล่าของมนุษย์เป็นแหล่งผลิตความหมายและการสร้างองค์ความรู้หลัก โดยอาศัยกรอบแนวคิดพื้นฐานของ Connelly และ Clandinin และมีรากฐานจากปรัชญาการตีความ (hermeneutic philosophy) ระเบียบวิธีนี้ใช้การสัมภาษณ์เชิงพรรณนาเชิงลึก (in-depth narrative interviews) เอกสารภาคสนาม (field texts) และการปฏิสัมพันธ์เชิงสัมพันธ์ (relational engagement) เพื่อทำความเข้าใจว่าบุคคลสร้างอัตลักษณ์ ประสบการณ์ และการรับรู้โลกผ่านเรื่องเล่าที่พวกเขาบอกเล่าและดำเนินชีวิตอย่างไร
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
เมื่อคุณต้องการทำความเข้าใจไม่เพียงแต่สิ่งที่เกิดขึ้นกับใครบางคน แต่รวมถึงวิธีที่พวกเขาสร้างความหมายให้กับสิ่งนั้นด้วย — การวางโครงเรื่องให้กับชีวิตของตนเอง ความหมายที่พวกเขาดึงออกมา อัตลักษณ์ที่พวกเขาสร้างขึ้นผ่านการบอกเล่า — ระเบียบวิธีวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่าคือเครื่องมือที่เหมาะสม แทนที่จะทำการลงรหัสแก่นสาระ (coding themes) ข้ามผู้เข้าร่วมวิจัยหลายคน วิธีนี้จะติดตามเรื่องเล่าของแต่ละบุคคลอย่างลึกซึ้งและด้วยความใส่ใจในการตีความ โดยเคลื่อนย้ายระหว่างเรื่องเล่าเฉพาะกับความเข้าใจที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับประสบการณ์ของมนุษย์ ผู้วิจัยไม่ใช่ผู้รับสารที่เป็นกลาง แต่เป็นผู้ร่วมสร้างความหมายอย่างแข็งขัน โดยตระหนักว่าเลนส์การตีความของตนเองส่งผลต่อสิ่งที่ตนได้ยินอย่างไร
ประวัติศาสตร์
การวิจัยด้วยเรื่องเล่าได้รับการก่อตั้งขึ้นในฐานะระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่เป็นทางการโดย F. Michael Connelly และ D. Jean Clandinin ผ่านบทความปี 1990 ของพวกเขาในวารสาร Educational Researcher และตำราปี 2000 ของพวกเขา โดยมีรากฐานจากปรัชญาประสบการณ์ของ Dewey และการตีความของ Gadamer แนวทางนี้ยืนยันว่าเรื่องเล่าเป็นทั้งปรากฏการณ์และระเบียบวิธีของการสืบเสาะค้นคว้า ส่วนที่เน้นการตีความได้รับอิทธิพลโดยเฉพาะจากแนวคิดวงกลมการตีความของ Gadamer และทฤษฎีเรื่องเล่าของอัตลักษณ์ของ Ricoeur (narrative identity) โดยเน้นว่าความหมายในเรื่องเล่าเป็นมุมมองที่ผูกติดกับบริบทเสมอ
ควรใช้เมื่อใด
เลือกใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่าเมื่อคำถามวิจัยมุ่งเน้นไปที่วิธีที่ผู้คนสร้างอัตลักษณ์ สร้างความหมายให้กับเหตุการณ์สำคัญในชีวิต หรือมีประสบการณ์ปรากฏการณ์ทางวิชาชีพหรือสังคมเมื่อเวลาผ่านไป — และเมื่อความลึกของการตีความสำคัญกว่าความกว้าง วิธีนี้เหมาะสมกับการศึกษาการเปลี่ยนแปลง ความบอบช้ำทางจิตใจ ความยืดหยุ่น อัตลักษณ์ทางวิชาชีพ และการถูกกีดกันทางสังคม วิธีนี้ไม่เหมาะสมสำหรับคำถามที่แสวงหาการสรุปอ้างอิงเชิงสถิติ (statistical generalization) การอธิบายสาเหตุ (explanatory causation) หรือการเปรียบเทียบอย่างเป็นระบบในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ ระเบียบวิธีนี้ต้องการการลงทุนเชิงสัมพันธ์และเวลาอย่างมาก: หากการเข้าถึงผู้เข้าร่วมวิจัยมีระยะเวลาสั้น หรือหากเป้าหมายคือการสำรวจความหลากหลายในกรณีจำนวนมาก การออกแบบเชิงคุณภาพอื่น ๆ (การวิเคราะห์แก่นสาระ, ทฤษฎีฐานราก) จะเหมาะสมกว่า
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อการสรุปอ้างอิงเชิงสถิติ ผลลัพธ์ให้ความกระจ่างในเชิงลึกและความเป็นไปได้ แทนที่จะเป็นรูปแบบในระดับประชากร
- ขนาดกลุ่มตัวอย่างเล็ก (มักมีผู้เข้าร่วมวิจัยหนึ่งถึงหกคน) ทำให้การเปรียบเทียบระหว่างกรณีมีข้อจำกัดตามการออกแบบ
- ขึ้นอยู่กับทักษะของผู้วิจัยในการมีส่วนร่วมเชิงสัมพันธ์ การวางตำแหน่งที่สะท้อนคิด และการทำงานตีความอย่างต่อเนื่อง
- เส้นแบ่งระหว่างการตีความและการคาดเดาอาจพร่ามัว — หากปราศจากการสะท้อนคิดอย่างเข้มงวด เรื่องเล่าของผู้วิจัยอาจเข้ามาแทนที่เรื่องเล่าของผู้เข้าร่วมวิจัย
- ใช้เวลานาน: การสัมภาษณ์หลายครั้ง การมีส่วนร่วมภาคสนามที่ยาวนาน และการเขียนซ้ำเป็นเรื่องปกติ
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- รักษาความซับซ้อนเชิงเวลา บริบท และความสัมพันธ์ของประสบการณ์มนุษย์ในลักษณะที่การลงรหัสตามแก่นสาระไม่สามารถทำได้
- สร้างเรื่องเล่าที่สมบูรณ์และมีส่วนร่วมทางทฤษฎี ซึ่งให้ความกระจ่างเกี่ยวกับกระบวนการสร้างอัตลักษณ์และการสร้างความหมาย
- ท่าทีเชิงสัมพันธ์และร่วมมือกันให้เกียรติผู้เข้าร่วมวิจัยในฐานะผู้ร่วมสร้างองค์ความรู้ แทนที่จะเป็นเพียงแหล่งข้อมูล
- มีประสิทธิภาพอย่างยิ่งสำหรับการศึกษาเสียงของกลุ่มชายขอบ การเรียนรู้ทางวิชาชีพ และประสบการณ์ชีวิตที่เปลี่ยนแปลง
- ความเข้มงวดเชิงการตีความ (Hermeneutic rigour) ทำให้กระบวนการตีความโปร่งใสและมีรากฐานทางปรัชญา
การประยุกต์ใช้
- การตรวจสอบว่าครูเล่าถึงการพัฒนาอัตลักษณ์ทางวิชาชีพของตนเองอย่างไรในช่วงเปลี่ยนผ่านอาชีพ
- การทำความเข้าใจว่าผู้รอดชีวิตจากความบอบช้ำทางจิตใจหรืออาการป่วยร้ายแรงเล่าเรื่องชีวิตของตนเองใหม่เพื่อสร้างความยืดหยุ่นและความหมายอย่างไร
- การตรวจสอบประสบการณ์ของผู้อพยพหรือผู้ลี้ภัยในขณะที่พวกเขาเจรจาต่อรองการเป็นส่วนหนึ่งในพรมแดนทางวัฒนธรรม
- การสำรวจว่านักศึกษาในหลักสูตรวิชาชีพ (การแพทย์ กฎหมาย สังคมสงเคราะห์) พัฒนาอัตลักษณ์ผ่านเรื่องเล่าที่ฝังอยู่ในหลักสูตรการฝึกอบรมของพวกเขาอย่างไร
- การศึกษาว่าชุมชนชายขอบสร้างและยืนยันเรื่องเล่าที่ขัดแย้งกับเรื่องเล่าของสถาบันหลักอย่างไร
- การวิจัยการพัฒนาความเป็นผู้นำและการเปลี่ยนแปลงองค์กรผ่านเรื่องเล่าที่ผู้นำบอกเล่าเกี่ยวกับช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลง
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ผู้วิจัยกำหนดตำแหน่งของตนเองในการสืบเสาะค้นคว้า — โดยอธิบายประวัติเรื่องเล่า สมมติฐาน และกรอบการตีความของตนเองที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อ การวางตำแหน่งที่สะท้อนคิดนี้ (reflexive positioning) ซึ่งได้รับอิทธิพลจากขนบการตีความ จะถูกบันทึกและทบทวนตลอดการศึกษา โดยยอมรับว่าการตีความนั้นเกิดขึ้นจากมุมมองเฉพาะเสมอ
เอกสารภาคสนาม (Field texts) รวบรวมผ่านการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องกับผู้เข้าร่วมวิจัย — โดยปกติคือหนึ่งถึงหกคนซึ่งเรื่องเล่าของพวกเขาเป็นศูนย์กลางของการสืบเสาะค้นคว้า แหล่งข้อมูลประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงพรรณนาเชิงลึก (มักมีหลายครั้ง) บันทึกภาคสนามของผู้วิจัย บันทึกประจำวันของผู้เข้าร่วมวิจัย จดหมาย รูปถ่าย และวัตถุโบราณ เป้าหมายคือความสมบูรณ์และความลึกซึ้ง แทนที่จะเป็นความกว้างขวางในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่
เอกสารภาคสนามดิบจะถูกแปลงเป็นเอกสารวิจัยช่วงต้นและเอกสารวิจัยฉบับสุดท้าย ผู้วิจัยจะเรียบเรียงเรื่องเล่าที่เล่าประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมวิจัยใหม่ โดยรักษา มิติเชิงเวลา บริบท และความสัมพันธ์ของเรื่องเล่าดั้งเดิม ขณะเดียวกันก็เริ่มนำกรอบการตีความมาใช้
เรื่องเล่าที่เรียบเรียงขึ้นจะถูกอ่านซ้ำแล้วซ้ำอีกผ่านกรอบการตีความที่ได้รับอิทธิพลจากปรัชญาการตีความ (แนวคิดวงกลมการตีความของ Gadamer มักถูกกล่าวถึงอย่างชัดเจน): การเคลื่อนย้ายระหว่างส่วนย่อยและส่วนรวมของแต่ละเรื่องเล่า ระหว่างเรื่องเล่าของแต่ละบุคคลกับเรื่องเล่าทางวัฒนธรรมหรือสังคมที่กว้างขึ้น และระหว่างกรอบการรับรู้ของผู้วิจัยกับของผู้เข้าร่วมวิจัย การตีความจะแสวงหาความหมายที่ฝังอยู่ในโครงสร้างเรื่องเล่า อุปมาอุปไมย การหยุดชะงัก และการเลือกการวางโครงเรื่อง
ผลการตีความจะถูกแบ่งปันกับผู้เข้าร่วมวิจัยในการเจรจาความหมายร่วมกัน — ซึ่ง Clandinin และ Connelly เรียกว่า 'การเจรจาเรื่องเล่า' (negotiating the narrative) ขั้นตอนเชิงสัมพันธ์นี้จะตรวจสอบความถูกต้องตามเจตนาของผู้เข้าร่วมวิจัย และยอมรับความรับผิดชอบทางจริยธรรมในการนำเสนอเรื่องเล่าของผู้อื่น เอกสารวิจัยฉบับสุดท้ายจะถักทอเรื่องเล่าที่ตีความแล้วเข้าด้วยกันเป็นภาพรวมที่สอดคล้องและน่าเชื่อถือ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การปฏิบัติต่อข้อมูลเรื่องเล่าเหมือนข้อมูลแก่นสาระ — การดึงรหัสอย่างกลไกโดยไม่ใส่ใจกับโครงเรื่อง ลำดับ และรูปแบบเรื่องเล่า — จะสูญเสียแก่นแท้ของการตีความของระเบียบวิธีนี้
- การละเลยตำแหน่งของผู้วิจัย — การไม่สามารถอธิบายและทบทวนกรอบการรับรู้ของผู้วิจัยเองได้ ทำให้เกิดอคติที่ไม่ได้ตรวจสอบเข้ามาครอบงำการตีความ
- การข้ามขั้นตอนการเจรจากับผู้เข้าร่วมวิจัย — การนำเสนอการตีความโดยไม่ตรวจสอบกับมุมมองของผู้เข้าร่วมวิจัยเอง มีความเสี่ยงที่จะนำเสนอข้อมูลผิดพลาดและก่อให้เกิดอันตรายทางจริยธรรม
- การใช้ผู้เข้าร่วมวิจัยมากเกินไป — การรับผู้เข้าร่วมวิจัยสิบคนขึ้นไปมักจะบังคับให้เปลี่ยนไปสู่การสกัดแก่นสาระ แทนที่จะเป็นการตีความเรื่องเล่าเชิงลึก ระเบียบวิธีนี้ออกแบบมาเพื่อความใกล้ชิดและความลึก ไม่ใช่ความกว้าง
- การปะปนกันระหว่างการวิจัยด้วยเรื่องเล่ากับการศึกษาประวัติศาสตร์บอกเล่า (oral history) หรือประวัติชีวิต (life history) — การวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่ามีความแตกต่างจากการเน้นจุดยืนการตีความเชิงปรัชญาอย่างชัดเจน (hermeneutic interpretive stance) และระเบียบวิธีเชิงสัมพันธ์
คำถามที่พบบ่อย
ระเบียบวิธีวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่าแตกต่างจากการวิจัยด้วยเรื่องเล่าแบบธรรมดาอย่างไร
การวิจัยด้วยเรื่องเล่าทั้งหมดเกี่ยวข้องกับการทำงานกับเรื่องเล่า แต่รูปแบบการตีความจะเน้นจุดยืนทางปรัชญาการตีความ (hermeneutic philosophical stance) — โดยอาศัย Gadamer, Ricoeur หรือนักคิดที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน — เพื่อให้บทบาท กรอบการรับรู้ และตำแหน่งของผู้วิจัยเป็นศูนย์กลางของระเบียบวิธี วิธีนี้ถือว่าการตีความไม่ใช่ส่วนเสริมของกระบวนการ แต่เป็นแก่นแท้ทางญาณวิทยา (epistemological core): ความหมายเป็นมุมมองที่ผูกติดกับบริบท และถูกสร้างร่วมกันเสมอ
ฉันต้องใช้ผู้เข้าร่วมวิจัยกี่คน
ระเบียบวิธีวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่าไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยขนาดกลุ่มตัวอย่าง การศึกษาโดยส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่ผู้เข้าร่วมวิจัยหนึ่งถึงหกคน เนื่องจากเป้าหมายคือความลึกและการมีส่วนร่วมเชิงสัมพันธ์ — ไม่ใช่ความกว้าง การทดสอบความเพียงพอไม่ใช่การอิ่มตัว (saturation) แต่คือความสมบูรณ์และความสอดคล้องทางทฤษฎีของเรื่องเล่า เรื่องเล่าของผู้เข้าร่วมวิจัยที่พัฒนาขึ้นอย่างดีเพียงเรื่องเดียวสามารถถือเป็นการศึกษาที่สมบูรณ์และน่าเชื่อถือได้ หากงานตีความมีความสำคัญ
อะไรคือนิยามของ 'เรื่องเล่า' ที่ถูกต้องสำหรับระเบียบวิธีนี้
เรื่องเล่ารวมถึงคำบอกเล่าในการสัมภาษณ์ บันทึกประจำวันส่วนตัว จดหมาย รูปถ่ายพร้อมคำอธิบายของผู้เข้าร่วมวิจัย บันทึกภาคสนามที่เขียนร่วมกับผู้เข้าร่วมวิจัย และวัตถุใดๆ ที่บุคคลใช้เล่าประสบการณ์ของตนเอง ลักษณะที่กำหนดคือลำดับเวลาและความหมาย — ความรู้สึกว่า 'สิ่งนี้เกิดขึ้น แล้วสิ่งนี้ก็เกิดขึ้น และมันหมายความว่า...' — แทนที่จะเป็นเพียงการตอบสนองด้วยคำพูด
ฉันจะแสดงความเข้มงวดในการวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่าได้อย่างไร
ความเข้มงวดแสดงให้เห็นผ่าน: (1) การสะท้อนคิดอย่างโปร่งใสเกี่ยวกับเรื่องเล่าและกรอบการตีความของผู้วิจัยเอง (2) การมีส่วนร่วมเชิงสัมพันธ์อย่างต่อเนื่องและแหล่งข้อมูลหลายแหล่งสำหรับผู้เข้าร่วมวิจัยแต่ละคน (3) การเจรจาการตีความกับผู้เข้าร่วมวิจัย (4) การอธิบายตรรกะการตีความเชิงปรัชญา (hermeneutic logic) ที่ชี้นำการตีความอย่างชัดเจน และ (5) เอกสารวิจัยฉบับสุดท้ายที่มีความสอดคล้อง น่าเชื่อถือ และยอมรับถึงตำแหน่งที่ตั้งของตนเอง
สามารถใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงตีความด้วยเรื่องเล่าในการวิจัยแบบผสมผสาน (mixed-methods research) ได้หรือไม่
สามารถทำหน้าที่เป็นส่วนเชิงคุณภาพของการออกแบบแบบผสมผสาน โดยมีส่วนร่วมในการตีความเชิงลึกควบคู่ไปกับข้อมูลเชิงปริมาณ อย่างไรก็ตาม ความมุ่งมั่นเชิงสัมพันธ์และการตีความอาจไม่สอดคล้องกับการออกแบบที่ขับเคลื่อนด้วยเครื่องมือเพียงอย่างเดียว การบูรณาการจะทำงานได้ดีที่สุดเมื่อผลการวิจัยจากเรื่องเล่าถูกนำมาใช้เพื่อตีความ ให้บริบท หรือท้าทายรูปแบบเชิงปริมาณ แทนที่จะถูกลดทอนให้เป็นแก่นสาระเพื่อการสามเส้า (triangulation) แบบง่ายๆ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Connelly, F. M., & Clandinin, D. J. (1990). Stories of experience and narrative inquiry. Educational Researcher, 19(5), 2–14.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วClandinin, D. J., & Connelly, F. M. (2000). Narrative Inquiry: Experience and Story in Qualitative Research. Jossey-Bass.
ISBN: 978-0787943523คัดลอกแล้ว