ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบาย — การวิจัยประสบการณ์ชีวิต
- ผู้เสนอ
- Martin Heidegger (philosophical basis); Max van Manen (research methodology)
- ปี
- Philosophical roots 1927; methodological form 1990
- ประเภท
- Qualitative interpretive research approach
- กลุ่มวิธี
- Qualitative design / analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบายเป็นแนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพที่ตรวจสอบความหมายของประสบการณ์ชีวิตผ่านเลนส์การตีความที่ชัดเจน ซึ่งหยั่งรากอยู่ในประเพณีเชิงอรรถาธิบาย มีต้นกำเนิดมาจากภววิทยาเชิงอรรถาธิบายของไฮเดกเกอร์ และพัฒนาเป็นระเบียบวิธีวิจัยโดยแม็กซ์ ฟาน มาเนน โดยถือว่าประสบการณ์ของมนุษย์นั้นถูกตีความอยู่แล้ว และความเข้าใจเกิดขึ้นผ่านการเคลื่อนที่แบบวงกลมระหว่างส่วนต่างๆ และทั้งหมด — วงกลมเชิงอรรถาธิบาย แนวทางนี้ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมและการตีความของนักวิจัย แทนที่จะแยกออกไป
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกถึงปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบายเหมือนกับการอ่านนวนิยายที่มีชั้นความหมายที่ซับซ้อน แทนที่จะเป็นการกรอกแบบสอบถาม เช่นเดียวกับการทำความเข้าใจบทของนวนิยายต้องอาศัยการอ่านบทก่อนหน้า — และการอ่านบทก่อนหน้าซ้ำจะลึกซึ้งยิ่งขึ้นด้วยความรู้เกี่ยวกับตอนจบ — แนวทางนี้จะเคลื่อนที่ไปมาระหว่างเรื่องเล่าของผู้เข้าร่วมและบริบทที่กว้างขึ้นของประสบการณ์มนุษย์ นักวิจัยไม่ได้ยืนอยู่นอกข้อมูลในฐานะผู้สังเกตที่เป็นกลาง แต่จะเข้าสู่ข้อความในฐานะผู้ตีความที่มีส่วนร่วม ปล่อยให้ความหมายปรากฏขึ้นผ่านวงจรการอ่านและอ่านซ้ำอย่างต่อเนื่องและไตร่ตรอง เป้าหมายคือคำอธิบายที่สมบูรณ์และน่าประทับใจเกี่ยวกับความหมายของการมีประสบการณ์เฉพาะ
ประวัติศาสตร์
ปรากฏการณ์วิทยาเชิงอรรถาธิบายในฐานะปรัชญาได้รับการอธิบายโดยมาร์ติน ไฮเดกเกอร์ในหนังสือ Being and Time (1927) ซึ่งเปลี่ยนปรากฏการณ์วิทยาจากการค้นหาแก่นแท้แบบอรรถวิสัยของฮุสเซิร์ล ไปสู่ภววิทยาเชิงตีความของการดำรงอยู่ของมนุษย์ที่ตั้งอยู่ในบริบททางประวัติศาสตร์ ฮันส์-เกออร์ก กาดาเมอร์ ได้ทำให้มิติเชิงอรรถาธิบายลึกซึ้งยิ่งขึ้นในหนังสือ Truth and Method (1960) โดยเน้นการหลอมรวมของขอบฟ้า (fusion of horizons) ระหว่างผู้ตีความและข้อความ แม็กซ์ ฟาน มาเนน ได้แปลประเพณีทางปรัชญานี้ให้เป็นระเบียบวิธีวิจัยที่เป็นรูปธรรมในหนังสือ Researching Lived Experience (1990) โดยจัดหากรอบการทำงานที่ใช้งานได้จริงแต่มีพื้นฐานทางปรัชญาสำหรับนักวิจัยสาขามนุษยศาสตร์ในด้านการศึกษาและสุขภาพ ตั้งแต่นั้นมา แนวทางนี้ได้กลายเป็นหนึ่งในการออกแบบเชิงคุณภาพที่มีการอ้างอิงมากที่สุดในการวิจัยการพยาบาล การศึกษา และสังคมศาสตร์
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบายเมื่อคำถามวิจัยเกี่ยวข้องกับความหมายของประสบการณ์ชีวิต และเมื่อนักวิจัยต้องการมีส่วนร่วมในการตีความข้อมูล แทนที่จะรักษาท่าทีของการอธิบายที่ห่างเหิน เหมาะอย่างยิ่งสำหรับคำถามในสาขาวิชาชีพสุขภาพ การศึกษา การพยาบาล งานสังคมสงเคราะห์ และมนุษยศาสตร์ ซึ่งประสบการณ์ฝังแน่นอยู่ในบริบททางสังคม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ เหมาะสำหรับกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กที่เลือกสรร (6-15 คน) ที่มีประสบการณ์โดยตรงและสมบูรณ์เกี่ยวกับปรากฏการณ์นั้นๆ อย่าใช้เมื่อเป้าหมายคือการนับความถี่หรือทดสอบสมมติฐาน เมื่อผู้เข้าร่วมมีความคุ้นเคยกับปรากฏการณ์นั้นเพียงทางอ้อม หรือเมื่อโครงการต้องการกระบวนการวิเคราะห์เชิงกลที่สามารถทำซ้ำได้อย่างชัดเจน — ลักษณะการตีความและการเขียนของระเบียบวิธีนี้ทำให้การทำซ้ำในความหมายเชิงประจักษนิยมเป็นไปไม่ได้และไม่ได้ตั้งใจ
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ผลการวิจัยมีความเฉพาะเจาะจงตามบริบทและไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อสรุปผลทางสถิติไปยังประชากรที่กว้างขึ้น
- คุณภาพของการตีความขึ้นอยู่กับความรู้ทางปรัชญา ความสามารถในการไตร่ตรอง และทักษะการเขียนของนักวิจัยเป็นอย่างมาก
- กระบวนการแบบวนซ้ำที่เน้นการเขียนใช้เวลานานและยากต่อการกำหนดเวลาที่คาดการณ์ได้
- เกณฑ์ความเข้มงวด (การเข้าถึงอารมณ์ คำอธิบายที่สมบูรณ์ ความสมเหตุสมผลของการตีความ) ไม่คุ้นเคยกับผู้ตรวจสอบที่ได้รับการฝึกฝนในแนวทางเชิงปริมาณ ซึ่งอาจทำให้การส่งวารสารและการทบทวนจริยธรรมซับซ้อนขึ้น
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- สร้างคำอธิบายประสบการณ์ชีวิตที่สมบูรณ์และฝังแน่นในบริบท ซึ่งจับความแตกต่างที่การสำรวจไม่สามารถเข้าถึงได้
- ยอมรับและใช้ประโยชน์จากมุมมองการตีความของนักวิจัยในฐานะทรัพยากร แทนที่จะปฏิบัติต่อมันในฐานะแหล่งที่มาของอคติที่ต้องกำจัดออกไป
- วงกลมเชิงอรรถาธิบายให้โครงสร้างแบบเวียนซ้ำที่มีหลักการสำหรับการเคลื่อนที่ระหว่างส่วนของข้อมูลและความหมายโดยรวม
- การเขียนเชิงปรากฏการณ์วิทยาที่กระตุ้นอารมณ์สามารถสื่อสารผลการวิจัยในลักษณะที่เข้าถึงผู้ปฏิบัติงานและผู้กำหนดนโยบายได้อย่างกว้างขวาง
- ได้รับการยอมรับอย่างดีในสาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพและการศึกษา พร้อมด้วยวรรณกรรมระเบียบวิธีที่สำคัญเพื่อเป็นแนวทางแก่นักวิจัยมือใหม่
การประยุกต์ใช้
- การสำรวจประสบการณ์ชีวิตของพยาบาลหรือแพทย์ในการวินิจฉัยโรคที่ยากลำบาก หรือการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย
- การทำความเข้าใจประสบการณ์ของครูเกี่ยวกับความไม่แน่นอนทางเทคนิคการสอน หรือการเปลี่ยนแปลงหลักสูตรในบริบทของโรงเรียน
- การตรวจสอบการสร้างความหมายของผู้ป่วยระหว่างการฟื้นตัวจากอาการป่วยร้ายแรงหรือความพิการ
- การตรวจสอบประสบการณ์ชีวิตของการย้ายถิ่น การพลัดถิ่นทางวัฒนธรรม หรือการเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนชนกลุ่มน้อย
- การสำรวจประสบการณ์ของนักเรียนเกี่ยวกับการเป็นพี่เลี้ยง ความล้มเหลวทางการศึกษา หรือการเปลี่ยนผ่านระหว่างช่วงการศึกษา
- การศึกษาความหมายเชิงประสบการณ์ของการปฏิบัติที่สร้างสรรค์ — การเขียน การแสดง หรือการประพันธ์ — จากมุมมองของผู้ที่อยู่ภายใน
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
นักวิจัยเริ่มต้นด้วยการกำหนดคำถามที่แท้จริงและยังไม่ได้รับการแก้ไขเกี่ยวกับประสบการณ์ชีวิต และวางตำแหน่งคำถามนั้นภายในประเพณีเชิงอรรถาธิบาย แตกต่างจากปรากฏการณ์วิทยาแบบอรรถวิสัย (transcendental phenomenology) ไม่มีการพักสมมติฐานอย่างเป็นทางการ — แต่นักวิจัยจะบันทึกความเข้าใจล่วงหน้าของตนเอง — สิ่งที่ไฮเดกเกอร์เรียกว่าความเข้าใจก่อนภววิทยา (pre-ontological understanding) — เพื่อให้สามารถรับรู้และมีส่วนร่วมได้ แทนที่จะถูกกดทับ ทิศทางนี้จะกำหนดจุดสนใจของการศึกษาและประเภทของข้อความภาคสนามที่จะรวบรวม
รวบรวมข้อความภาคสนามที่สมบูรณ์เพื่อจับประสบการณ์ชีวิตให้ตรงที่สุด สิ่งเหล่านี้อาจรวมถึงการสัมภาษณ์เชิงสนทนาเชิงลึก คำอธิบายที่เป็นลายลักษณ์อักษรหรือบันทึกประจำวันของผู้เข้าร่วม บันทึกภาคสนามของผู้สังเกต แหล่งข้อมูลวรรณกรรมและศิลปะ และเรื่องเล่า รูปแบบการสัมภาษณ์เป็นแบบเปิดและสนทนา — นักวิจัยจะฟังอย่างตั้งใจและเชิญชวนให้ผู้เข้าร่วมอธิบายตอนที่เฉพาะเจาะจงและความหมายของมัน แทนที่จะแสดงความคิดเห็นหรือการสรุปทั่วไป ขนาดตัวอย่างทั่วไปคือผู้เข้าร่วม 6-15 คน ซึ่งเลือกจากประสบการณ์โดยตรงและมีความสำคัญต่อปรากฏการณ์นั้นๆ
นักวิจัยมีส่วนร่วมในการไตร่ตรองอย่างต่อเนื่องและวนซ้ำเกี่ยวกับข้อความภาคสนามโดยใช้วงกลมเชิงอรรถาธิบาย: เคลื่อนที่จากหน่วยความหมายแต่ละหน่วยไปยังข้อความทั้งหมด และย้อนกลับอีกครั้ง ในวงจรที่ทำซ้ำ ธีมหลักสี่ประการของโลกแห่งชีวิต (lifeworld themes) — เวลาที่ได้ใช้ชีวิต (lived time), พื้นที่ที่ได้ใช้ชีวิต (lived space), ร่างกายที่ได้ใช้ชีวิต (lived body), และความสัมพันธ์กับผู้อื่นที่ได้ใช้ชีวิต (lived relation to others) — ทำหน้าที่เป็นเลนส์ที่ช่วยกระตุ้น การอ่านแบบวนซ้ำนี้ไม่ใช่การเข้ารหัสในความหมายเชิงกลไก — แต่เป็นการใคร่ครวญอย่างรอบคอบกับข้อความเพื่อสังเกตสิ่งที่สำคัญและสิ่งที่ต้องการการตีความ
การวิเคราะห์เชิงธีมดำเนินการโดยการระบุธีมที่จำเป็น — ไม่ใช่หมวดหมู่ในความหมายเชิงความถี่ — แต่เป็นโครงสร้างประสบการณ์ที่เป็นแก่นแท้ของความหมายของปรากฏการณ์ ฟาน มาเนน แยกแยะการเน้นที่เลือก (selective highlighting) (การทำเครื่องหมายประโยคที่ดูเหมือนเป็นแกนกลาง) การอ่านข้อความทั้งหมด (whole-text reading) (การถามว่าข้อความทั้งหมดเปิดเผยอะไร) และการวิเคราะห์ทีละบรรทัดโดยละเอียด ธีมจะถูกทดสอบกับข้อมูลโดยการถามว่าหากนำออกไปจะเปลี่ยนแปลงคำอธิบายประสบการณ์อย่างมีนัยสำคัญหรือไม่
การเขียนเป็นส่วนสำคัญของการกระทำวิจัย ไม่ใช่เพียงขั้นตอนการรายงาน นักวิจัยจะสร้างข้อความปรากฏการณ์วิทยา — คำอธิบายเชิงบรรยายที่สมบูรณ์ ซึ่งทั้งมีความเข้มงวดทางวิชาการและกระตุ้นประสบการณ์ ข้อความนี้จะได้รับการปรับปรุงผ่านร่างหลายฉบับ โดยวงกลมเชิงอรรถาธิบายจะทำงานในระดับของการเขียน: การแก้ไขแต่ละครั้งจะทำให้การตีความลึกซึ้งยิ่งขึ้น ข้อความสุดท้ายจะถูกตัดสินด้วยคุณภาพที่กระตุ้นอารมณ์ (vocative quality) — ความสามารถในการเข้าถึงผู้อ่านที่เคยมีประสบการณ์หรือสามารถจินตนาการถึงประสบการณ์นั้นได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การปฏิบัติต่อวิธีนี้เหมือนเป็นเวอร์ชันที่เร็วกว่าหรือง่ายกว่าของ IPA — ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบายต้องการการมีส่วนร่วมทางปรัชญาอย่างต่อเนื่องและทักษะการเขียน การลดทอนให้เป็นแบบฝึกหัดการเข้ารหัสจะทำให้ลักษณะที่กำหนดของมันหายไป
- การละเลยวงกลมเชิงอรรถาธิบาย — การอ่านข้อมูลเพียงครั้งเดียวและสร้างธีมโดยไม่มีการอ่านซ้ำอย่างต่อเนื่อง จะทำให้เกิดคำอธิบายที่ตื้นเขิน แทนที่จะเป็นการตีความที่แท้จริง
- การเลือกผู้เข้าร่วมที่ขาดประสบการณ์โดยตรงและมีความสำคัญต่อปรากฏการณ์ — ประสบการณ์ที่ตื้นเขินหรือได้รับมาอย่างไม่ตรงไปตรงมา จะทำให้เกิดข้อความภาคสนามที่ตื้นเขิน ซึ่งไม่สามารถรองรับความลึกของการวิเคราะห์เชิงตีความที่ระเบียบวิธีต้องการได้
- การสับสนระหว่างการเขียนที่กระตุ้นอารมณ์กับการเขียนที่คลุมเครือ — ข้อความปรากฏการณ์วิทยาต้องมีความสมเหตุสมผลทางประสบการณ์และมีความเข้มงวดทางปัญญา เรื่องเล่าที่ปราศจากความลึกของการตีความไม่เป็นไปตามมาตรฐาน
- การละเว้นการบันทึกความเข้าใจล่วงหน้าของนักวิจัย — หากไม่มีสิ่งนี้ กระบวนการตีความจะทึบแสง และความน่าเชื่อถือของการศึกษาจะไม่สามารถประเมินได้
คำถามที่พบบ่อย
ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบายแตกต่างจากปรากฏการณ์วิทยามาตรฐาน (ฮุสเซิร์ล) อย่างไร
ปรากฏการณ์วิทยาแบบฮุสเซิร์ล (อรรถวิสัย) กำหนดให้นักวิจัยต้องพักสมมติฐานก่อนหน้าผ่าน epoché เพื่ออธิบายประสบการณ์ในรูปแบบที่บริสุทธิ์ที่สุด ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบาย ซึ่งตามรอยไฮเดกเกอร์และฟาน มาเนน ถือว่าการพักสมมติฐานอย่างสมบูรณ์เป็นไปไม่ได้ — นักวิจัยฝังตัวอยู่ในบริบทของความเข้าใจอยู่แล้ว แทนที่จะระงับสมมติฐาน แนวทางเชิงอรรถาธิบายจะให้ความสำคัญและไตร่ตรองถึงสมมติฐานเหล่านั้นในฐานะส่วนหนึ่งของกระบวนการตีความ เป้าหมายเปลี่ยนจากการค้นหาแก่นแท้สากลไปสู่คำอธิบายความหมายที่สมบูรณ์ตามบริบทและได้รับการส่องสว่างจากการตีความ
มันแตกต่างจาก Interpretive Phenomenological Analysis (IPA) อย่างไร
ทั้งสองเป็นแนวทางเชิงตีความและเชิงปรากฏการณ์วิทยา แต่ IPA (Smith, Flowers, และ Larkin) มีโครงสร้างที่ชัดเจนกว่าในกระบวนการวิเคราะห์ — ซึ่งเกี่ยวข้องกับการใส่คำอธิบายประกอบอย่างเป็นระบบ การจัดหมวดหมู่ธีม และการเปรียบเทียบระหว่างกรณีต่างๆ ด้วยกลุ่มตัวอย่างที่เหมือนกันและมีขนาดค่อนข้างเล็ก ปรากฏการณ์วิทยาเชิงอรรถาธิบายของฟาน มาเนน มีข้อกำหนดเกี่ยวกับกระบวนการน้อยกว่า และให้ความสำคัญกับการเขียนเชิงปรากฏการณ์วิทยาในฐานะวิธีการสืบสวนสอบสวนในตัวเอง IPA มีคำแนะนำทีละขั้นตอนที่ชัดเจนกว่า ปรากฏการณ์วิทยาเชิงอรรถาธิบายต้องการการมีส่วนร่วมทางปรัชญาและทักษะการเขียนที่มากกว่า
กลุ่มตัวอย่างที่ดีสำหรับแนวทางนี้คืออะไร
คุณภาพของประสบการณ์สำคัญกว่าปริมาณ กลุ่มตัวอย่างที่เลือกสรร (purposive sample) จำนวน 6-15 คน ที่มีประสบการณ์ตรงและมีความหมายต่อปรากฏการณ์นั้นๆ เป็นเรื่องปกติ เกณฑ์ไม่ใช่การเป็นตัวแทนทางสถิติ แต่เป็นสิ่งที่ฟาน มาเนน เรียกว่าความกว้างของประสบการณ์ (experiential breadth) — ความหลากหลายเพียงพอในวิธีที่ผู้เข้าร่วมมีประสบการณ์เพื่อส่องสว่างความหมายที่จำเป็นโดยไม่สูญเสียความลึก การมีผู้เข้าร่วมน้อยกว่าหกคนอาจเสี่ยงต่อความหลากหลายไม่เพียงพอ มากกว่ายี่สิบคนอาจเสี่ยงต่อการสูญเสียความลึกที่ทำให้การตีความเชิงอรรถาธิบายเป็นไปได้
ฉันจะแสดงความเข้มงวดในแนวทางนี้ได้อย่างไร
ความเข้มงวดในปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความแบบอรรถาธิบายจะได้รับการประเมินผ่านเกณฑ์ต่างๆ เช่น ความน่าเชื่อถือ (credibility) (คำอธิบายนั้นสอดคล้องกับผู้ที่มีประสบการณ์หรือไม่) ความสมบูรณ์ (richness) (ข้อความมีรายละเอียดและกระตุ้นอารมณ์เพียงพอหรือไม่) ความสมเหตุสมผลของการตีความ (interpretive plausibility) (ข้อโต้แย้งเชิงตีความมีพื้นฐานมาจากข้อความภาคสนามหรือไม่) และความโปร่งใส (transparency) (ความเข้าใจล่วงหน้าของนักวิจัยได้รับการบันทึกและมีส่วนร่วมอย่างมีวิจารณญาณหรือไม่) การตรวจสอบโดยสมาชิก (member checking) และการอภิปรายร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ (peer debriefing) สามารถสนับสนุนความน่าเชื่อถือได้ แม้ว่าจะไม่จำเป็นเสมอไปในประเพณีนี้
ฉันสามารถใช้ซอฟต์แวร์วิเคราะห์เชิงคุณภาพสำหรับระเบียบวิธีนี้ได้หรือไม่
ซอฟต์แวร์เช่น NVivo หรือ ATLAS.ti สามารถช่วยจัดระเบียบและเรียกคืนข้อความภาคสนามได้ แต่แก่นแท้ของการตีความและการเขียนของปรากฏการณ์วิทยาเชิงอรรถาธิบายไม่สามารถมอบหมายให้กับซอฟต์แวร์ได้ วงกลมเชิงอรรถาธิบายต้องได้รับการปฏิบัติโดยนักวิจัยผ่านการอ่านและอ่านซ้ำอย่างต่อเนื่องและมีวิจารณญาณ ผู้ปฏิบัติงานหลายคนในประเพณีนี้ทำงานส่วนใหญ่กับสำเนาข้อความที่พิมพ์ การจดบันทึกขอบ และการร่างซ้ำ แทนที่จะใช้ซอฟต์แวร์เข้ารหัส
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
van Manen, M. (1990). Researching Lived Experience: Human Science for an Action Sensitive Pedagogy. State University of New York Press.
ISBN: 978-0791404713คัดลอกแล้วHeidegger, M. (1962). Being and Time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row. (Original work published 1927)
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว