Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์เชิงตีความ

ผู้เสนอ
Norman Fairclough; Ruth Wodak; Teun A. van Dijk (interpretive framing developed through constructivist qualitative traditions)
ปี
1990s–2000s
ประเภท
Qualitative discourse analysis design
กลุ่มวิธี
Qualitative design / analysis

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์เชิงตีความ (interpretive CDA) ผสมผสานเลนส์อำนาจและอุดมการณ์ของการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์เข้ากับญาณวิทยาเชิงตีความที่ให้ความสำคัญกับการสร้างความหมาย บริบท และตำแหน่งของนักวิจัยเอง โดยจะตรวจสอบว่าภาษาประกอบสร้างความเป็นจริงทางสังคม ให้ความชอบธรรมหรือท้าทายความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และเผยแพร่อคติทางอุดมการณ์อย่างไร — ขณะเดียวกันก็ยอมรับว่าทั้งข้อความที่ศึกษาและการตีความของนักวิเคราะห์ล้วนตั้งอยู่บนฐานทางสังคมและขึ้นอยู่กับบริบท

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองนึกถึงเอกสารนโยบายเกี่ยวกับการวินัยในโรงเรียน การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์แบบดั้งเดิมอาจระบุว่ากลุ่มใดถูกทำให้เงียบหรือมีอำนาจ การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์เชิงตีความจะถามคำถามเดียวกัน แต่ยังคำนึงถึงวิธีการที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆ — ครู ผู้ปกครอง นักเรียน — อ่านและให้ความหมายกับเอกสารนั้นหลายๆ แบบ และสะท้อนให้เห็นอย่างเปิดเผยว่าตำแหน่งทางสังคมของนักวิจัยเองมีอิทธิพลต่อสิ่งที่พวกเขาเห็นในนั้นอย่างไร เป้าหมายไม่ใช่การถอดรหัสข้อความแบบอำนาจนิยมเพียงหนึ่งเดียว แต่เป็นบัญชีที่อิงบริบทอย่างเข้มข้นและผลิตขึ้นอย่างใคร่ครวญว่าวาทกรรมสะท้อนและสืบทอดการจัดระเบียบทางสังคมอย่างไร

ประวัติศาสตร์

การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์เกิดขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1980 และต้นทศวรรษ 1990 ผ่านผลงานของ Norman Fairclough, Teun van Dijk และ Ruth Wodak โดยอิงจากภาษาศาสตร์เชิงหน้าที่เชิงระบบ (Halliday), ทฤษฎีวาทกรรมแบบ Foucauldian และทฤษฎีเชิงวิพากษ์ของสำนัก Frankfurt Fairclough's 1992 Discourse and Social Change ได้ก่อตั้งกรอบการวิเคราะห์สามมิติที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง รูปแบบเชิงตีความได้พัฒนาขึ้นเมื่อนักวิจัยเชิงคุณภาพในประเพณีเชิงสร้างสรรค์และเชิงปฏิสัมพันธ์นำเลนส์เชิงวิพากษ์ของ CDA มาใช้ ขณะเดียวกันก็ยืนยันว่าความหมายนั้นถูกต่อรองมากกว่าจะคงที่ และการใคร่ครวญของนักวิเคราะห์เป็นข้อกำหนดทางระเบียบวิธีวิจัยมากกว่าจะเป็นภัยคุกคามต่อความถูกต้อง

ควรใช้เมื่อใด

ใช้ interpretive CDA เมื่อคำถามวิจัยมุ่งเน้นไปที่การที่ภาษา อำนาจ และอุดมการณ์มาบรรจบกันในบริบททางสังคมที่เฉพาะเจาะจง และเมื่อญาณวิทยาเชิงตีความหรือเชิงสร้างสรรค์มีความเหมาะสม — ตัวอย่างเช่น เมื่อความหมายของผู้เข้าร่วม ความขัดแย้ง และการอ่านที่หลากหลายมีความสำคัญเท่ากับตัวข้อความเอง เหมาะสำหรับการวิเคราะห์นโยบาย การศึกษา สื่อ การวิจัยองค์กร การศึกษา และการสื่อสารด้านสุขภาพ ที่คุณต้องการเปิดเผยอคติทางอุดมการณ์ที่ฝังอยู่ในข้อความ โดยไม่กล่าวอ้างการอ่านที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียวและเป็นวัตถุวิสัย อย่าใช้เมื่อเป้าหมายการวิจัยเป็นเพียงการนับความถี่เนื้อหาเชิงพรรณนา เมื่อต้องการความสามารถในการสรุปผลทางสถิติ หรือเมื่อคำถามวิจัยไม่เกี่ยวข้องกับภาษาหรือวาทกรรมเป็นจุดสนใจหลัก นอกจากนี้ยังไม่เหมาะสมหากจุดยืนทางญาณวิทยาเป็นแบบปฏิฐานนิยมอย่างเคร่งครัด เนื่องจากความถูกต้องของวิธีการอาศัยเกณฑ์เชิงตีความมากกว่าเกณฑ์การสอดคล้องกับความเป็นจริง

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ผลการวิจัยมีความเฉพาะเจาะจงตามบริบทและเชิงตีความ ไม่สามารถสรุปผลทางสถิติไปยังประชากรหรือบริบทอื่นได้
  • ชั้นเชิงใคร่ครวญและเชิงตีความทำให้การวิเคราะห์มีความต้องการมากขึ้นและยากต่อการสร้างมาตรฐานในการศึกษาต่างๆ
  • ต้องการความรู้ทางทฤษฎีอย่างมากทั้งในทฤษฎีวาทกรรมและสาขาวิชาทางสังคมที่เกี่ยวข้อง
  • เส้นแบ่งระหว่างการตีความที่เข้มงวดกับการอ่านเกินของผู้เข้าร่วมนั้นยากต่อการควบคุมหากปราศจากการสนทนากับเพื่อนร่วมงานหรือการตรวจสอบกับสมาชิก

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • ผสมผสานการวิเคราะห์ทางภาษาศาสตร์ที่เข้มงวดเข้ากับความละเอียดอ่อนต่อความหมายที่หลากหลายและกรอบการตีความของผู้เข้าร่วมเอง
  • ท่าทีที่ใคร่ครวญทำให้ผู้มีอิทธิพลของนักวิเคราะห์ต่อผลการวิจัยเป็นที่ประจักษ์ แทนที่จะถูกซ่อนไว้ ซึ่งช่วยเพิ่มความโปร่งใส
  • สามารถนำไปใช้กับประเภทข้อความที่หลากหลาย: นโยบาย สื่อ เอกสารสถาบัน บทสัมภาษณ์ ข้อความดิจิทัล
  • ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์เชิงอำนาจและอคติทางอุดมการณ์ที่วิธีการเชิงคุณภาพอื่นๆ อาจมองข้าม
  • มีความยืดหยุ่นเพียงพอที่จะรวมเข้ากับแนวทางเชิงคุณภาพอื่นๆ เช่น ทฤษฎีฐานราก หรือชาติพันธุ์วรรณนา

การประยุกต์ใช้

  • การวิเคราะห์ว่าเอกสารนโยบายการศึกษาของรัฐบาลสร้างครูให้เป็นมืออาชีพหรือเป็นปัญหาอย่างไร
  • การตรวจสอบว่าสื่อข่าวสร้างกรอบการเข้าเมืองอย่างไรเพื่อทำให้ตำแหน่งทางอุดมการณ์บางอย่างเป็นปกติหรือท้าทาย
  • การตรวจสอบว่าแถลงการณ์พันธกิจขององค์กรสร้างอัตลักษณ์ของพนักงานและบรรทัดฐานในที่ทำงานอย่างไร
  • การศึกษาว่าแนวทางปฏิบัติทางคลินิกในการดูแลสุขภาพเข้ารหัสอคติเกี่ยวกับความสามารถและความเป็นอิสระของผู้ป่วยอย่างไร
  • การสำรวจว่าชุมชนนักเคลื่อนไหวออนไลน์ท้าทายเรื่องเล่าที่โดดเด่นเกี่ยวกับเพศหรือเชื้อชาติอย่างไร
  • การแกะรอยว่ารายงานการพัฒนาระหว่างประเทศสร้างโลกใต้สู่เป็นปัญหาที่ต้องจัดการอย่างไร

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

นักวิจัยระบุบริบททางสังคมหรือสถาบันที่ข้อความถูกผลิตและเผยแพร่ ชี้แจงคำถามวิจัยเชิงวิพากษ์ (โดยทั่วไปเกี่ยวกับอำนาจ อุดมการณ์ ความไม่เท่าเทียม หรืออัตลักษณ์) และใคร่ครวญถึงตำแหน่งของตนเอง — ว่าภูมิหลัง ค่านิยม และความมุ่งมั่นทางทฤษฎีของตนอาจมีอิทธิพลต่อการวิเคราะห์อย่างไร การลงหลักปักฐานอย่างใคร่ครวญนี้เป็นลักษณะเฉพาะของรูปแบบเชิงตีความและควรได้รับการบันทึกไว้อย่างชัดเจนในระเบียบวิธีวิจัย

2

ข้อความถูกเลือกโดยเจตนาเพื่อชี้แจงปรากฏการณ์ที่กำลังตรวจสอบ: อาจรวมถึงเอกสารนโยบาย บทความข่าว บทสัมภาษณ์ โพสต์ออนไลน์ บันทึกการประชุม หรือข้อมูลภาษาที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติใดๆ ขนาดตัวอย่างถูกกำหนดโดยหลักการของความเพียงพอในการวิเคราะห์ — วัสดุที่เป็นข้อความเพียงพอที่จะสนับสนุนข้อกล่าวอ้างเชิงตีความ — มากกว่าการเป็นตัวแทนทางสถิติ

3

ข้อความแต่ละชิ้นจะถูกวิเคราะห์คุณลักษณะทางภาษาและวาทกรรม: การเลือกคำศัพท์ โครงสร้างทางไวยากรณ์ กลวิธีทางวาทศิลป์ การอ้างอิงระหว่างข้อความ และขนบของประเภทข้อมูล ชั้นคำอธิบายนี้เป็นไปตามกรอบสามมิติของ Fairclough — ข้อความ การปฏิบัติทางวาทกรรม (การผลิตและการบริโภค) และการปฏิบัติทางสังคม — โดยระบุคุณลักษณะพื้นผิว ก่อนที่จะก้าวไปสู่การตีความที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

4

นักวิจัยอ่านคำอธิบายที่เป็นข้อความในความสัมพันธ์กับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่กว้างขึ้น โดยถามว่าภาษาประกอบสร้างตัวแบบอย่างไร ทำให้ความสัมพันธ์บางอย่างเป็นปกติ หรือทำให้เสียงเฉพาะบางกลุ่มชายขอบหรือมีอำนาจอย่างไร ในประเพณีเชิงตีความ ขั้นตอนนี้เป็นการใคร่ครวญอย่างชัดเจน: นักวิเคราะห์พิจารณาการตีความที่แข่งขันกัน ปรึกษาผู้เข้าร่วมหรือแหล่งข้อมูลเสริมเท่าที่เป็นไปได้ และยอมรับธรรมชาติของมุมมองในการอ่านของตน

5

ผลการวิจัยจะเชื่อมโยงกับโครงสร้างทางสังคมระดับมหภาค — สถาบัน อุดมการณ์ ลำดับชั้นอำนาจ — ที่หล่อหลอมและถูกหล่อหลอมโดยวาทกรรม รายงาน interpretive CDA สังเคราะห์ชั้นข้อความ บริบท และการใคร่ครวญเข้าด้วยกันเป็นบัญชีที่สอดคล้องกันซึ่งเปิดเผยการทำงานทางอุดมการณ์ ขณะเดียวกันก็ยังคงความซื่อสัตย์ต่อทางเลือกเชิงตีความที่ทำตลอดการวิเคราะห์

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การละเลยชั้นคำอธิบาย — การกระโดดไปสู่การวิจารณ์เชิงอุดมการณ์โดยไม่ได้ตรวจสอบคุณลักษณะของข้อความอย่างเป็นระบบก่อน จะทำให้เกิดข้อกล่าวอ้างที่ไม่ได้รับการสนับสนุน
  • การดำเนินการใคร่ครวญในรูปแบบพิธีการ — คำปฏิเสธสั้นๆ เกี่ยวกับตำแหน่งในส่วนระเบียบวิธีวิจัยนั้นไม่เพียงพอ การมีส่วนร่วมอย่างใคร่ครวญต้องแทรกซึมกระบวนการวิเคราะห์
  • การเลือกเฉพาะข้อความที่ยืนยันสมมติฐานเชิงวิพากษ์ก่อนหน้านี้ของนักวิจัย — การสุ่มตัวอย่างข้อความที่ยืนยันจะบ่อนทำลายความน่าเชื่อถือของการวิเคราะห์
  • การผสมผสาน interpretive CDA กับการวิเคราะห์เชิงแก่นสาระมาตรฐาน — ความใส่ใจของ CDA ต่อกลไกทางภาษา (การบอกเล่า การทำให้เป็นนามธรรม การเป็นตัวแทน ความสัมพันธ์ระหว่างข้อความ) คือสิ่งที่ทำให้แตกต่างและต้องรักษาไว้
  • การละเลยบริบทการผลิต — การวิเคราะห์ข้อความโดยลำพังโดยไม่ใส่ใจว่าใครผลิต เพื่อใคร และภายใต้เงื่อนไขสถาบันใด จะสูญเสียมิติเชิงวิพากษ์-สังคมของวิธีการไป

คำถามที่พบบ่อย

Interpretive CDA แตกต่างจากการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์มาตรฐานอย่างไร

CDA มาตรฐานมักดำเนินการภายใต้ภววิทยาแบบสัจนิยมหรือแบบวิพากษ์-สัจนิยม และอาจอ้างว่าเปิดเผยลักษณะทางอุดมการณ์ที่เป็นวัตถุวิสัยของข้อความ Interpretive CDA ใช้จุดยืนเชิงสร้างสรรค์หรือเชิงตีความ โดยถือว่าความหมายเป็นหลายมิติและขึ้นอยู่กับบริบท ให้ความสำคัญกับตำแหน่งของนักวิจัยในฐานะปัจจัยที่ส่งเสริมมากกว่าบิดเบือน และเปิดรับการอ่านข้อความที่วิเคราะห์โดยผู้เข้าร่วมเอง

ฉันต้องวิเคราะห์ข้อความมากแค่ไหน

ไม่มีจำนวนขั้นต่ำที่แน่นอน ความลึกมีความสำคัญมากกว่าปริมาณ: การวิเคราะห์ interpretive CDA อย่างละเอียดของเอกสารนโยบายสามฉบับอาจให้ผลลัพธ์ที่สมบูรณ์กว่าการอ่านผิวเผินของสามสิบฉบับ เกณฑ์ชี้นำคือความเพียงพอในการวิเคราะห์ — วัสดุที่เป็นข้อความเพียงพอที่จะสนับสนุนข้อกล่าวอ้างเชิงตีความของคุณ และเพื่อแสดงให้เห็นว่ารูปแบบที่คุณระบุไม่ใช่เรื่องเฉพาะตัว

Interpretive CDA ต้องมีการฝึกอบรมด้านภาษาศาสตร์หรือไม่

ความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับแนวคิดทางภาษาศาสตร์ — เช่น การถ่ายทอด การบอกเล่า การทำให้เป็นนามธรรม และความสัมพันธ์ระหว่างข้อความ — เป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากสิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการระบุการทำงานทางอุดมการณ์ในระดับข้อความ อย่างไรก็ตาม ไม่จำเป็นต้องมีความเชี่ยวชาญทางภาษาศาสตร์ที่ซับซ้อน สิ่งที่สำคัญที่สุดคือความใส่ใจอย่างเป็นระบบต่อการเลือกใช้ภาษาและหน้าที่ทางสังคม

Interpretive CDA สามารถรวมเข้ากับชาติพันธุ์วรรณนาหรือทฤษฎีฐานรากได้หรือไม่

ได้ Interpretive CDA เข้ากันได้ดีกับชาติพันธุ์วรรณนาเมื่อคุณต้องการเชื่อมโยงการปฏิบัติทางวาทกรรมกับการปฏิบัติทางสังคมที่สังเกตได้ และกับทฤษฎีฐานรากเมื่อวาทกรรมเป็นส่วนประกอบหนึ่งของทฤษฎีพื้นฐานที่กว้างขึ้นที่กำลังพัฒนา ในการรวมกันดังกล่าว CDA มักจะจัดการกับการวิเคราะห์ข้อความ ในขณะที่วิธีการอื่นให้ข้อมูลบริบทหรือกระบวนการ

ฉันจะรับประกันความเข้มงวดในการวิเคราะห์ interpretive CDA ได้อย่างไร

ความเข้มงวดขึ้นอยู่กับความโปร่งใส: บันทึกเหตุผลในการเลือกข้อความของคุณ แสดงการทำงานของคุณโดยนำเสนอหลักฐานที่เป็นข้อความสำหรับข้อกล่าวอ้างในการวิเคราะห์แต่ละรายการ มีส่วนร่วมกับการตีความทางเลือก ทำให้ตำแหน่งที่ใคร่ครวญของคุณเป็นที่ประจักษ์ และเท่าที่เป็นไปได้ ให้ขอการอภิปรายกับเพื่อนร่วมงานหรือการตรวจสอบกับสมาชิกผู้เข้าร่วมซึ่งคำพูดหรือเอกสารของคุณได้รับการวิเคราะห์

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Fairclough, N. (1992). Discourse and Social Change. Polity Press.

    ISBN: 978-0745612126
    คัดลอกแล้ว
  2. Wodak, R., & Meyer, M. (Eds.). (2001). Methods of Critical Discourse Analysis. Sage.

    ISBN: 978-0761961543
    คัดลอกแล้ว