การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ
- ผู้เสนอ
- Jonathan A. Smith
- ปี
- 1999
- ประเภท
- Method
- กลุ่มวิธี
- interpretive-psychological
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (Interpretative Phenomenological Analysis - IPA) เป็นระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่สำรวจว่าผู้คนสร้างความหมายจากประสบการณ์ส่วนตัวที่สำคัญอย่างไร IPA พัฒนาโดย Jonathan Smith (1999) โดยมีรากฐานมาจากปรากฏการณ์วิทยาและอรรถปริวรรตศาสตร์ IPA ตรวจสอบประสบการณ์ของแต่ละบุคคลอย่างละเอียดก่อนที่จะระบุรูปแบบร่วมกัน โดยเน้นที่ลักษณะเฉพาะบุคคล (idiographic) และดำเนินงานตามหลักการของอรรถปริวรรตสองชั้น (double hermeneutics): ผู้วิจัยตีความการตีความของผู้เข้าร่วมวิจัยเกี่ยวกับประสบการณ์ชีวิตของพวกเขา
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
IPA จัดการกับความตึงเครียดหลักในการวิจัยเชิงคุณภาพ: ประสบการณ์ชีวิตของผู้เข้าร่วมวิจัยนั้นเป็นส่วนตัวและมีบริบทเฉพาะตัว แต่ผู้วิจัยพยายามที่จะระบุรูปแบบและความหมาย แทนที่จะรวบรวมข้อมูลเพื่อระบุโครงสร้างสากล (เช่นเดียวกับในปรากฏการณ์วิทยา) หรือประเด็นหลักที่กว้างขวาง (เช่นเดียวกับการวิเคราะห์แก่นสาระ) IPA ให้ความสำคัญกับการวิเคราะห์เชิงลึกของแต่ละกรณี โดยพิจารณาว่าบุคคลนั้นสร้างความหมายจากประสบการณ์อย่างไร 'อรรถปริวรรตสองชั้น' หมายความว่าผู้วิจัยมีส่วนร่วมในกระบวนการตีความ: ประการแรก ผู้เข้าร่วมวิจัยตีความประสบการณ์ของตนเอง (อรรถปริวรรตชั้นแรก); ประการที่สอง ผู้วิจัยตีความการตีความของผู้เข้าร่วมวิจัย (อรรถปริวรรตชั้นที่สอง) IPA มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยทางจิตวิทยา การวิจัยด้านสุขภาพ และสาขาใดๆ ที่สำรวจว่าผู้คนจัดการกับอัตลักษณ์ ความเจ็บป่วย ความสัมพันธ์ หรือการเปลี่ยนแปลงชีวิตที่สำคัญอย่างไร
ประวัติศาสตร์
Jonathan Smith พัฒนา IPA ในช่วงปลายทศวรรษ 1990 (Smith 1999) โดยเริ่มแรกสำหรับการวิจัยทางจิตวิทยาเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงชีวิต Smith et al. (2009) ได้ผลิตตำราวิธีการที่ครอบคลุมซึ่งกำหนดมาตรฐานกระบวนการ IPA IPA ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในสาขาจิตวิทยาสุขภาพ การพยาบาล การสังคมสงเคราะห์ และการให้คำปรึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการศึกษาการสร้างความหมายเกี่ยวกับสภาวะสุขภาพ ความสัมพันธ์ และอัตลักษณ์ Smith (2015) ได้ขยายแนวทางการวิจัยทางจิตวิทยาเชิงคุณภาพให้กว้างขึ้น IPA ถือเป็นจุดกึ่งกลางที่สำคัญระหว่างปรากฏการณ์วิทยา (การแสวงหาแก่นแท้สากล) และแนวทางการพรรณนาเชิงทฤษฎี (การระบุสิ่งที่ผู้คนพูดโดยไม่มีการตีความ)
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ IPA เมื่อต้องการความเข้าใจเชิงลึกและเป็นส่วนตัวเกี่ยวกับวิธีที่ผู้คนสร้างความหมายจากประสบการณ์ที่สำคัญ เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยที่สำรวจการเปลี่ยนแปลงอัตลักษณ์ (การเป็นพ่อแม่ การวินิจฉัย การเปลี่ยนอาชีพ) การตอบสนองต่อความเจ็บป่วยหรือความทุกข์ยาก ประสบการณ์ของความสัมพันธ์ที่สำคัญ หรือเหตุการณ์ในชีวิตที่มีความหมาย IPA เหมาะสำหรับการวิจัยเชิงสำรวจที่ปรากฏการณ์ยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างถ่องแท้ หรือเมื่อคาดหวังและให้คุณค่ากับความแตกต่างของแต่ละบุคคล IPA เหมาะน้อยกว่าสำหรับการวิจัยที่ต้องการกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ การสรุปผลเชิงสถิติ หรือการทดสอบสมมติฐานที่กำหนดไว้ล่วงหน้า IPA โดดเด่นในสาขาจิตวิทยา การให้คำปรึกษา การพยาบาล และสังคมศาสตร์ ที่ซึ่งการทำความเข้าใจความหมายเชิงอัตวิสัยเป็นสิ่งสำคัญ
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ขนาดตัวอย่างที่เล็กจำกัดความสามารถในการสรุปผลทั่วไป; ผลการวิจัยอธิบายถึงบุคคลที่เฉพาะเจาะจงในบริบทที่เฉพาะเจาะจง และอาจไม่สามารถนำไปใช้ในวงกว้างได้
- ต้องใช้การวิเคราะห์ที่มีทักษะสูง; คุณภาพของการตีความขึ้นอยู่กับความละเอียดอ่อนของผู้วิจัยต่อความแตกต่างทางจิตวิทยาและอารมณ์; การฝึกอบรมและการกำกับดูแลเป็นสิ่งจำเป็น
- ใช้เวลานาน: กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กแต่การวิเคราะห์แต่ละกรณีนั้นกว้างขวาง; การวิเคราะห์การสัมภาษณ์เชิงลึก 6 รายการอาจใช้เวลาหลายเดือน
- อรรถปริวรรตสองชั้นอาจนำไปสู่การตีความของผู้วิจัยอย่างมาก; ขอบเขตระหว่างข้อมูลและการตีความอาจพร่ามัวหากการสะท้อนคิด (reflexivity) ไม่เพียงพอ
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- การเน้นลักษณะเฉพาะบุคคล (Idiographic focus) ให้เกียรติประสบการณ์และความแตกต่างของแต่ละบุคคล ผู้อ่านจะได้พบกับผู้คนจริงและมุมมองที่แตกต่างของพวกเขา ไม่ใช่การสรุปแบบนามธรรม
- อรรถปริวรรตสองชั้น (Double hermeneutics) ยอมรับการตีความของผู้วิจัยอย่างชัดเจน ส่งเสริมความโปร่งใสเกี่ยวกับวิธีการสร้างความหมาย
- การวิเคราะห์เชิงลึกทีละกรณีเผยให้เห็นความซับซ้อนและความแตกต่าง; เรื่องราวของแต่ละคนจะถูกเล่าก่อนที่จะถูกรวมเข้ากับรูปแบบข้ามกรณี
- เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยเชิงสำรวจในสาขาจิตวิทยาและสุขภาพ; ผลการวิจัยช่วยให้เห็นภาพว่าผู้คนจัดการกับการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญและสร้างอัตลักษณ์และความหมายได้อย่างไร
การประยุกต์ใช้
- การทำความเข้าใจว่าเยาวชนที่มีโรคเรื้อรัง (เบาหวาน หอบหืด โรคทางจิต) มีประสบการณ์กับการพัฒนาอัตลักษณ์และความสัมพันธ์กับเพื่อนอย่างไร
- การสำรวจผลกระทบทางจิตวิทยาและอารมณ์ของการเปลี่ยนแปลงชีวิตครั้งใหญ่: การเป็นพ่อแม่ การเกษียณอายุ การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก การเปิดเผยตัวตนว่าเป็น LGBTQ+
- การตรวจสอบประสบการณ์ของบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับความทุกข์ทางศีลธรรม ความเหนื่อยหน่ายจากความเห็นอกเห็นใจ หรือการเผชิญหน้ากับผู้ป่วยที่เปลี่ยนแปลงชีวิต
- การสืบสวนประสบการณ์ของผู้ป่วยและครอบครัวในการจัดการกับการตัดสินใจด้านสุขภาพที่ซับซ้อน (เช่น การรักษามะเร็ง การดูแลแบบประคับประคอง)
- การสำรวจว่าบุคคลที่มีประสบการณ์บาดแผลหรือประสบการณ์ที่ไม่พึงประสงค์สร้างความหมายและการฟื้นตัวได้อย่างไร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
สรรหาตัวอย่างขนาดเล็กที่เลือกอย่างมีวัตถุประสงค์ (purposive sample) ของบุคคล (โดยทั่วไปคือ 3–10 คน) ที่มีประสบการณ์ร่วมกันซึ่งเกี่ยวข้องกับคำถามวิจัยของคุณ โดยทั่วไป IPA จะทำงานกับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นเนื้อเดียวกัน (เช่น ผู้ใหญ่ตอนต้นที่ป่วยเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 1; สตรีที่กำลังจะเป็นมารดา) ดำเนินการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง (45 นาที ถึง 2+ ชั่วโมง) โดยถามคำถามปลายเปิดที่ส่งเสริมการบรรยายที่สมบูรณ์เกี่ยวกับประสบการณ์ ลดการชี้นำของผู้สัมภาษณ์; ติดตามเบาะแสของผู้เข้าร่วมวิจัยเพื่อสำรวจสิ่งที่สำคัญสำหรับพวกเขา ถอดเทปการสัมภาษณ์ตามคำบอกเล่าที่แท้จริง รวมถึงการหยุดชั่วคราวและการลังเลที่อาจบ่งชี้ถึงความสำคัญทางอารมณ์ รวบรวมข้อมูลจนกว่าจะได้ความสมบูรณ์เพียงพอ; IPA ไม่ต้องการความอิ่มตัวของข้อมูล (saturation) แต่ต้องการคำอธิบายโดยละเอียดจากผู้เข้าร่วมวิจัยแต่ละคน
วิเคราะห์แต่ละกรณีเป็นรายบุคคลก่อนการวิเคราะห์ข้ามกรณี โดยยังคงเน้นลักษณะเฉพาะบุคคล สำหรับแต่ละกรณี: (1) อ่านบทสัมภาษณ์หลายครั้ง จดบันทึกความประทับใจแรก วลีที่น่าสนใจ และความหมายที่เป็นไปได้ (2) ลงรหัสทีละบรรทัด ระบุส่วนที่มีความหมายและติดป้ายกำกับสิ่งที่ผู้เข้าร่วมวิจัยกำลังสื่อสารและสิ่งที่อาจหมายถึงในทางจิตวิทยา (3) พัฒนาแก่นสาระที่เกิดขึ้นภายในกรณี – กลุ่มของรหัสที่แสดงถึงรูปแบบความหมายเฉพาะของบุคคลนั้น (4) สร้างแผนผังความเชื่อมโยงระหว่างแก่นสาระต่างๆ สร้างแผนที่แก่นสาระที่แสดงความสัมพันธ์ หลังจากวิเคราะห์ทุกกรณีเป็นรายบุคคลแล้ว ให้ทำการวิเคราะห์ข้ามกรณี: เปรียบเทียบและเปรียบต่างแก่นสาระระหว่างผู้เข้าร่วมวิจัย ระบุรูปแบบที่สอดคล้องกันในหลายกรณี โดยยังคงเคารพความแตกต่างของแต่ละบุคคล เป้าหมายไม่ใช่แก่นสาระที่เหมือนกัน แต่เป็นความเข้าใจที่ละเอียดอ่อนของกระบวนการสร้างความหมายร่วมกันท่ามกลางความหลากหลายของแต่ละบุคคล
นำเสนอผลการวิจัยโดยใช้โครงสร้างแก่นสาระที่จับทั้งความลึกของแต่ละบุคคลและรูปแบบข้ามกรณี สำหรับแก่นสาระหลักแต่ละอย่าง ให้ยกคำพูดของผู้เข้าร่วมวิจัยหลายคนและคำอธิบายเชิงตีความที่อธิบายว่าประสบการณ์นั้นมีความหมายอย่างไร รักษาความสมดุลระหว่างเสียงของแต่ละบุคคลและรูปแบบที่กว้างขึ้น: ผู้อ่านควรถามถึงสิ่งที่ผู้เข้าร่วมวิจัยแต่ละคนประสบและรูปแบบที่เกิดขึ้นในกลุ่ม นำเสนอผลการวิจัยโดยให้ความสนใจกับความแตกต่าง ความหลากหลาย และความซับซ้อน แทนที่จะทำให้ง่ายเกินไปจนกลายเป็นหลักการสากล ชี้แจงบทบาทของผู้วิจัยในการสร้างการตีความเหล่านี้และกระบวนการวิเคราะห์สร้างความหมายขึ้นมาได้อย่างไร
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การวิเคราะห์กรณีอย่างเร่งรีบ: การวิเคราะห์เฉพาะแก่นสาระข้ามกรณีโดยปราศจากการมีส่วนร่วมอย่างละเอียดกับความหมายและความขัดแย้งเฉพาะของผู้เข้าร่วมวิจัยแต่ละคน
- การตีความมากเกินไปหรือการฉายความหมายทางจิตวิทยาลงบนข้อมูล การยึดติดกับสิ่งที่ผู้เข้าร่วมวิจัยพูดจริงเป็นสิ่งสำคัญ
- การไม่รักษาการเน้นลักษณะเฉพาะบุคคล: การนำเสนอแก่นสาระที่บดบังความแตกต่างของแต่ละบุคคลในการแสวงหาหมวดหมู่ที่ชัดเจนและเป็นสากล
- การสะท้อนคิดไม่เพียงพอ: การไม่ยอมรับบทบาทของผู้วิจัย สมมติฐานเบื้องต้น หรือวิธีการที่การตีความสะท้อนเลนส์ของนักวิเคราะห์
คำถามที่พบบ่อย
IPA แตกต่างจากปรากฏการณ์วิทยามาตรฐานอย่างไร
ทั้งสองวิธีสำรวจประสบการณ์ชีวิต แต่แตกต่างกันในขอบเขตและการวิเคราะห์ ปรากฏการณ์วิทยามุ่งหมายที่จะระบุโครงสร้างสากลหรือแก่นแท้ของประสบการณ์ในคนจำนวนมาก (เช่น โครงสร้างพื้นฐานของความโศกเศร้า) IPA ให้ความสำคัญกับความหมายเฉพาะบุคคลก่อน โดยรูปแบบข้ามกรณีจะปรากฏขึ้นในภายหลังและนำเสนอโดยให้ความสนใจกับความแตกต่าง ปรากฏการณ์วิทยาอาจใช้กลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่และการวิเคราะห์รายบุคคลที่ละเอียดน้อยกว่า IPA ใช้กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กและการตีความรายกรณีอย่างกว้างขวาง IPA ยอมรับผู้วิจัยในฐานะผู้ตีความอย่างชัดเจน (อรรถปริวรรตสองชั้น); ปรากฏการณ์วิทยามุ่งหมายที่จะลดการสอดแทรกการตีความให้น้อยที่สุดผ่านการวางกรอบ (bracketing)
อรรถปริวรรตสองชั้นคืออะไร และเหตุใดจึงมีความสำคัญ
อรรถปริวรรตชั้นแรก: ผู้เข้าร่วมวิจัยตีความประสบการณ์ของตนเอง สร้างความหมายจากประสบการณ์นั้น (เช่น 'ฉันมองว่าการวินิจฉัยของฉันเป็นโอกาสในการประเมินชีวิตของฉันใหม่') อรรถปริวรรตชั้นที่สอง: ผู้วิจัยตีความการตีความของผู้เข้าร่วมวิจัย (เช่น การวิเคราะห์ว่าการที่บุคคลนี้มองว่าความเจ็บป่วยเป็นโอกาสนั้นมีความหมายอย่างไร) อรรถปริวรรตสองชั้นทำให้ชัดเจนว่าผลการวิจัยไม่ใช่ภาพสะท้อนโดยตรงของประสบการณ์ แต่ถูกสร้างขึ้นผ่านการทำงานด้านการวิเคราะห์และการตีความของผู้วิจัย ความโปร่งใสนี้มีความสำคัญ: ผู้อ่านเข้าใจว่าผลการวิจัยแสดงถึงการตีความของนักวิเคราะห์คนหนึ่ง ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่เป็นรูปธรรม นอกจากนี้ยังยอมรับบทบาทที่กระตือรือร้นของผู้วิจัย แทนที่จะอ้างว่าเป็นการสังเกตที่เป็นกลาง
สามารถทำ IPA กับผู้เข้าร่วมวิจัยมากกว่า 10 คนได้หรือไม่
ตามหลักการแล้ว IPA เน้นกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็ก (3–10 คน) เพื่อให้สามารถวิเคราะห์เชิงลึกรายกรณีของแต่ละบุคคลได้ มีการศึกษาที่ใช้ผู้เข้าร่วมวิจัย 12–15 คน แต่จะมีความท้าทายมากขึ้น: การวิเคราะห์ภายในกรณีอย่างละเอียดจะมีความรอบคอบน้อยลง หากคุณมีผู้เข้าร่วมวิจัยมากขึ้น ให้พิจารณาว่าการวิเคราะห์เชิงลึกรายกรณีของแต่ละบุคคลยังคงสามารถทำได้หรือไม่ หรือการวิเคราะห์แก่นสาระหรือวิธีการอื่นอาจเหมาะสมกว่าหรือไม่ จิตวิญญาณของ IPA คือความลึกมากกว่าความกว้าง; กลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่มักต้องการการทำงานรายกรณีที่ละเอียดน้อยลง
ฉันจะแน่ใจได้อย่างไรว่าการตีความของฉันยึดตามข้อมูลและไม่ใช่การตีความที่มากเกินไป
ยึดติดกับคำพูดของผู้เข้าร่วมวิจัยอย่างใกล้ชิด; การตีความควรมั่นใจได้จากสิ่งที่พวกเขาพูด ใช้คำพูดโดยตรงอย่างกว้างขวางเพื่อให้ผู้อ่านเห็นหลักฐาน เมื่อการตีความก้าวไปไกลกว่าคำกล่าวที่ชัดเจน (เช่น การอนุมานกระบวนการทางจิตวิทยา) ให้ทำให้ขั้นตอนจากข้อมูลไปสู่การตีความนั้นชัดเจน การอภิปรายกับเพื่อนร่วมงาน (peer debriefing): หารือเกี่ยวกับการตีความของคุณกับเพื่อนร่วมงานเพื่อประเมินความเป็นไปได้ การตรวจสอบกับสมาชิก (member checking) (การแบ่งปันการตีความกับผู้เข้าร่วมวิจัย) สามารถยืนยันได้ว่าความเข้าใจของคุณสอดคล้องกันหรือไม่ บันทึกกระบวนการวิเคราะห์ของคุณในบันทึกช่วยความจำ แสดงสายใยแห่งเหตุผล ซื่อสัตย์เกี่ยวกับความคลุมเครือ ความขัดแย้ง หรือการตีความทางเลือกที่คุณพิจารณา
ฉันควรใช้ IPA หรือไม่ หากฉันมีสมมติฐานหรือทฤษฎีที่มีอยู่แล้วที่ฉันต้องการทดสอบ
ไม่เหมาะ IPA เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ ออกแบบมาเพื่อทำความเข้าใจว่าผู้คนสร้างความหมายจากประสบการณ์ได้อย่างไร โดยไม่ต้องกำหนดกรอบที่กำหนดไว้ล่วงหน้า หากคุณมีสมมติฐานเฉพาะที่จะทดสอบ ให้พิจารณาวิธีการเชิงปริมาณ หรือแนวทางเชิงคุณภาพแบบนิรนัย (การทดสอบทฤษฎี) อย่างไรก็ตาม IPA สามารถได้รับอิทธิพลจากทฤษฎี: การใช้ทฤษฎีเพื่อชี้นำคำถามวิจัยหรือการตีความเชิงวิเคราะห์นั้นเหมาะสม แต่ IPA ไม่ควรเริ่มต้นด้วยการนำข้อมูลไปใส่ในทฤษฎี แต่ควรปล่อยให้ความหมายปรากฏขึ้นก่อน แล้วจึงเชื่อมโยงกับทฤษฎีที่มีอยู่
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Smith, J. A. (1999). Towards a relational self: Social engagement during pregnancy and first-time motherhood. British Journal of Social Psychology, 38(4), 409–426.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วSmith, J. A., Flowers, P., & Larkin, M. (2009). Interpretative phenomenological analysis: Theory, method and research. Sage Publications.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วSmith, J. A. (Ed.). (2015). Qualitative psychology: A practical guide to research methods (3rd ed.). Sage Publications.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว