InSAR
- ผู้เสนอ
- Gabriel, Goldstein, and Zebker
- ปี
- 1989
- ประเภท
- Radar interferometry for millimeter-precision surface deformation
- กลุ่มวิธี
- Radar remote sensing and deformation monitoring
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
เรดาร์สังเคราะห์ช่องรับสัญญาณเชิงแทรกสอด (Interferometric Synthetic Aperture Radar - InSAR) เป็นเทคนิคการสำรวจระยะไกลด้วยเรดาร์ที่ใช้วัดการเปลี่ยนรูปของพื้นผิวดินในระดับมิลลิเมตร โดยการวิเคราะห์ความแตกต่างของเฟสระหว่างภาพเรดาร์ที่ได้มาจากการโคจรที่แตกต่างกันเล็กน้อย เทคนิค InSAR ได้รับการบุกเบิกโดย Gabriel, Goldstein, และ Zebker ในปี 1989 และได้กลายเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการระบุลักษณะการแตกของแผ่นดินไหว การเฝ้าระวังภูเขาไฟ การตรวจจับดินถล่ม และการหาปริมาณการทรุดตัวของพื้นดิน
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ดาวเทียมเรดาร์จะส่งคลื่นไมโครเวฟและบันทึกสัญญาณที่สะท้อนกลับมา เฟสของสัญญาณที่สะท้อนกลับขึ้นอยู่กับระยะทางที่เดินทางและความขรุขระของพื้นผิว เมื่อเปรียบเทียบภาพเรดาร์ที่ได้มาจากการโคจรที่คล้ายกันแต่ไม่เหมือนกัน (ห่างกันไม่กี่ร้อยเมตรในแนวตั้งฉากกับทิศทางการมอง) จะเกิดรูปแบบการแทรกสอด (fringes) ขึ้น แต่ละ fringe แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงเฟส 2π ซึ่งสอดคล้องกับความยาวคลื่นของการเคลื่อนที่ของพื้นผิว (ประมาณ 2.8 ซม. สำหรับเรดาร์ C-band ที่ความยาวคลื่น 5.6 ซม.) การวัดภูมิประเทศและการเปลี่ยนรูปที่แม่นยำอย่างยิ่งนี้จำเป็นต้องมีการกำจัดข้อผิดพลาดจากชั้นบรรยากาศและวงโคจรอย่างระมัดระวัง แต่ช่วยให้สามารถแสดงผลการแตกของแผ่นดินไหวและการทรุดตัวของพื้นดินได้อย่างน่าทึ่ง
ประวัติศาสตร์
InSAR ได้รับการบุกเบิกโดย Gabriel et al. (1989) โดยใช้ข้อมูล ERS-1 และยังคงเป็นงานวิจัยทางวิชาการเป็นหลักจนกระทั่งเกิดแผ่นดินไหวโกเบในปี 1995 ซึ่งอินเตอร์เฟอโรแกรมที่น่าทึ่งได้เผยให้เห็นการแตกของแผ่นดินไหวในรายละเอียดที่ไม่เคยมีมาก่อน เทคนิคนี้ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นตลอดช่วงทศวรรษ 1990 และ 2000 โดยมีการประยุกต์ใช้ที่สำคัญกับการแตกของแผ่นดินไหว (1999 Izmit, 2004 Sumatra) การเปลี่ยนรูปของภูเขาไฟ และเหตุการณ์การเลื่อนตัวช้า การเปิดตัว Sentinel-1 ในปี 2014 (ข้อมูลฟรี, ครอบคลุมทั่วโลก, การกลับมาซ้ำทุก 12 วัน) ได้ทำให้ InSAR เป็นที่นิยมมากขึ้น ทำให้สามารถให้บริการเชิงปฏิบัติการสำหรับการเฝ้าระวังแผ่นดินไหวและภูเขาไฟ ความก้าวหน้าล่าสุดรวมถึงการวิเคราะห์อนุกรมเวลา SBAS (small baseline subset) และการเรียนรู้ของเครื่องสำหรับการคลี่เฟส
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ InSAR เพื่อวัดรูปแบบการแตกของแผ่นดินไหวร่วม (co-seismic) การผ่อนคลายหลังแผ่นดินไหว (post-seismic relaxation) การเปลี่ยนรูปของภูเขาไฟ เหตุการณ์การเลื่อนตัวช้า (slow-slip events) และการทรุดตัวของพื้นดินจากการทำเหมืองหรือการลดลงของชั้นหินอุ้มน้ำ InSAR ทำงานได้ดีที่สุดบนพื้นที่ที่มีความสอดคล้องกัน (หิน, พืชพรรณ); พื้นที่ในเมืองก็แสดงความสอดคล้องกันที่ดี หลีกเลี่ยงการใช้ InSAR เหนือน้ำ (ความสอดคล้องต่ำ) หรือภูเขาที่มีความสูงชันมาก (การลดลงของความสอดคล้องเนื่องจากความแตกต่างทางเรขาคณิต) ควรใช้ร่วมกับข้อมูล GPS และข้อมูลแผ่นดินไหวเพื่อข้อจำกัดหลายพารามิเตอร์
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- การสูญเสียความสอดคล้อง: การเปลี่ยนแปลงพื้นผิวอย่างรวดเร็ว (การเติบโตของพืชพรรณ, การเปลี่ยนแปลงระดับน้ำ, ฝนตกหนัก) ทำลายความสอดคล้องของเฟส ทำให้ภาพไม่สามารถใช้งานได้
- ความไวต่อชั้นบรรยากาศ: การแปรผันของไอน้ำในชั้นโทรโพสเฟียร์ทำให้เกิดสัญญาณรบกวนเฟส; ยากที่จะกำจัดออกโดยไม่มีข้อมูลชั้นบรรยากาศภายนอก
- ความกำกวมของการคลี่เฟส: การเปลี่ยนรูปขนาดใหญ่ (มากกว่าหนึ่งความยาวคลื่น, ประมาณ 2.8 ซม.) ทำให้เกิดการห่อหุ้มเฟส; การแยกแยะ 2πN + เฟส ต้องใช้ข้อจำกัดอื่น ๆ
- การซ้อนทับและเงา: ภูมิประเทศที่สูงชันทำให้เกิดความกำกวมในการสะท้อนกลับของเรดาร์ (การซ้อนทับ) หรือการสูญเสียสัญญาณ (เงา) ซึ่งจำกัดพื้นที่ที่ใช้งานได้
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ความแม่นยำระดับมิลลิเมตร: สามารถตรวจจับการเปลี่ยนรูปตั้งแต่ระดับเซนติเมตรถึงมิลลิเมตรในพื้นที่กว้าง
- ไม่ขึ้นกับเมฆ: เรดาร์สามารถทะลุผ่านเมฆได้ ทำให้สามารถสังเกตการณ์ในพื้นที่ที่มีฝนตกหรือมีเมฆมาก
- ครอบคลุมพื้นที่กว้าง: ภาพถ่ายดาวเทียมครอบคลุมพื้นที่หลายร้อยกิโลเมตรในการผ่านครั้งเดียว
- การกลับมาซ้ำอย่างรวดเร็ว: ดาวเทียมสมัยใหม่ (Sentinel-1) มีรอบการกลับมาซ้ำ 6–12 วัน ทำให้สามารถเฝ้าระวังการเปลี่ยนรูปได้ทุกสัปดาห์
การประยุกต์ใช้
- การระบุลักษณะการแตกของแผ่นดินไหว: การทำแผนที่การกระจายการเลื่อนตัวร่วมแผ่นดินไหวบนระนาบรอยเลื่อน การทดสอบแบบจำลองทางกล และการจำกัดขนาดของแผ่นดินไหว
- การเฝ้าระวังการเปลี่ยนรูปของภูเขาไฟ: การตรวจจับการแทรกซึมของแมกมาใต้ภูเขาไฟและการพยากรณ์ความน่าจะเป็นของการปะทุผ่านอัตราการยกตัวของพื้นดิน
- ดินถล่มและความมั่นคงของความลาดชัน: การระบุการเคลื่อนที่ของดินถล่มช้าและการเปลี่ยนรูปที่นำไปสู่ความล้มเหลวร้ายแรง ทำให้สามารถเตือนภัยล่วงหน้าได้
- การเฝ้าระวังการทรุดตัว: การติดตามการทรุดตัวของเมืองจากการลดลงของน้ำบาดาลหรือชั้นหินอุ้มน้ำ การทำเหมือง และการผลิตไฮโดรคาร์บอนสำหรับการวางแผนโครงสร้างพื้นฐานและทรัพยากรน้ำ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ภาพ SAR สองภาพของพื้นที่เดียวกันถูกบันทึกจากตำแหน่งดาวเทียมที่แตกต่างกันเล็กน้อย (ภาพหลักและภาพรอง) ข้อมูลได้มาจากดาวเทียมเรดาร์ (ERS, Envisat, Sentinel-1, ALOS-2) ที่มีช่วงเวลาการบันทึกซ้ำตั้งแต่ไม่กี่วันถึงหลายสัปดาห์
ภาพรองจะถูกลงทะเบียนร่วมกับภาพหลักด้วยความแม่นยำระดับ sub-pixel ข้อผิดพลาดของวงโคจรจะถูกประมาณและแก้ไขโดยใช้ข้อมูลวิถีโคจรของดาวเทียมที่แม่นยำ
อินเตอร์เฟอโรแกรมเชิงซ้อนถูกคำนวณโดยการคูณภาพหลักด้วยคอนจูเกตเชิงซ้อนของภาพรอง อินเตอร์เฟอโรแกรมนี้ประกอบด้วยการแปรผันของเฟสเนื่องจากภูมิประเทศ การเปลี่ยนรูป ชั้นบรรยากาศ และสัญญาณรบกวน
ภูมิประเทศจะถูกลบออกโดยใช้แบบจำลองระดับความสูงเชิงตัวเลข (DEM) ผลกระทบจากชั้นบรรยากาศ (ไอน้ำ, ไอโอโนสเฟียร์) จะถูกประมาณและลบออก การคลี่เฟส (phase unwrapping) จะแปลงเฟสที่ถูกห่อหุ้ม (-π ถึง +π) ให้เป็นการเปลี่ยนรูปที่ต่อเนื่อง
แผนที่การเปลี่ยนรูปสุดท้ายแสดงการเคลื่อนที่ของพื้นดิน: เฟสบวกบ่งชี้การเคลื่อนที่เข้าหาดาวเทียม; เฟสลบบ่งชี้การเคลื่อนที่ออกจากดาวเทียม การเปลี่ยนรูปจะถูกทำแผนที่ด้วยความละเอียด 5–100 เมตร และมีความแม่นยำระดับมิลลิเมตรสำหรับเป้าหมายที่มีความสอดคล้องกันดี
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การตีความเฟสของชั้นบรรยากาศผิดพลาดเป็นการเปลี่ยนรูปของพื้นดิน; การซ้อนภาพหลายภาพอย่างระมัดระวังและข้อมูลชั้นบรรยากาศภายนอกเป็นสิ่งจำเป็น
- การคลี่เฟสที่ไม่ถูกต้องนำไปสู่ข้อผิดพลาดที่เป็นระบบของจำนวนเต็มทวีคูณของ 2π; การตรวจสอบกับ GPS เป็นสิ่งสำคัญ
- การสันนิษฐานว่าไม่มีการเปลี่ยนรูปก่อนภาพ SAR ภาพแรก; แผ่นดินไหวหรือเหตุการณ์อื่น ๆ อาจเกิดขึ้นก่อนการเก็บข้อมูล
คำถามที่พบบ่อย
เหตุใดรูปแบบการแตกของแผ่นดินไหวที่มองเห็นได้ใน InSAR บางครั้งจึงไม่สอดคล้องกับผลลัพธ์ของ seismic moment tensor?
ผลลัพธ์ของ seismic moment tensor เป็นการแสดงค่าเฉลี่ยโดยสมมติว่ามีเรขาคณิตของรอยเลื่อนที่เรียบง่าย; InSAR เผยให้เห็นการกระจายการเลื่อนตัวที่แปรผันตามพื้นที่อย่างละเอียดจริง Asperities (จุดแข็ง) และสิ่งกีดขวางบนรอยเลื่อนทำให้เกิดความไม่สม่ำเสมอของการเลื่อนตัวที่ moment tensors ไม่สามารถแก้ไขได้ การวิเคราะห์ร่วมกันโดยรวมข้อมูลทั้งสองชุดจะสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
ความสอดคล้องของเฟสคืออะไรและทำไมจึงสำคัญ?
ความสอดคล้องคือความสัมพันธ์ระหว่างภาพเรดาร์หลักและภาพรอง ซึ่งมีค่าตั้งแต่ 0 (ไม่มีความสัมพันธ์) ถึง 1 (ความสัมพันธ์สมบูรณ์) จำเป็นต้องมีความสอดคล้องสูง (>0.5) เพื่อดึงข้อมูลเฟสที่เชื่อถือได้ ความสอดคล้องจะลดลงเนื่องจากการลดลงของความสอดคล้อง: เชิงเวลา (การเปลี่ยนแปลงพื้นผิวระหว่างการเก็บข้อมูล), เชิงเรขาคณิต (เส้นฐานตั้งฉากใหญ่เกินไป), หรือเชิงความร้อน (สัญญาณรบกวนของเครื่องมือ) พื้นที่ที่มีความสอดคล้องต่ำจะปรากฏเป็นสัญญาณรบกวนในแผนที่การเปลี่ยนรูป
InSAR สามารถตรวจจับเหตุการณ์การเลื่อนตัวช้า (แผ่นดินไหวเงียบ) ได้หรือไม่?
ได้ ในกรณีที่เอื้ออำนวย เหตุการณ์การเลื่อนตัวช้าจะปล่อยโมเมนต์ออกมาอย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงหลายวันถึงหลายสัปดาห์ ทำให้เกิดการเปลี่ยนรูปของพื้นดินอย่างต่อเนื่อง InSAR ที่วางตำแหน่งได้ดีสามารถตรวจจับการเลื่อนตัวสะสมได้หลายเซนติเมตร การศึกษาล่าสุดของ Cascadia, Hikurangi และเขตมุดตัวอื่น ๆ ได้ตรวจพบการเลื่อนตัวช้าโดยใช้การซ้อน InSAR ของการเก็บข้อมูลหลายครั้ง
ความแตกต่างระหว่างการผ่านของดาวเทียมแบบขึ้นและแบบลงคืออะไร?
การผ่านแบบขึ้นจะถ่ายภาพจากตะวันออกไปตะวันตก (ดาวเทียมเคลื่อนที่ไปทางเหนือ); การผ่านแบบลงจะถ่ายภาพจากตะวันตกไปตะวันออก (ดาวเทียมเคลื่อนที่ไปทางใต้) ความแตกต่างในทิศทางการมองนี้หมายความว่าการเปลี่ยนรูปในแนวตะวันออก-ตะวันตกและแนวตั้งสามารถแยกแยะได้โดยการรวมข้อมูล InSAR แบบขึ้นและแบบลง: การเคลื่อนที่ในแนวตะวันออก-ตะวันตกมีความไวต่อความแตกต่างทางเรขาคณิต; การเคลื่อนที่ในแนวตั้งมีความสม่ำเสมอมากกว่าระหว่างการผ่าน
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Gabriel, A. K., Goldstein, R. M., & Zebker, H. A. (1989). Mapping small elevation changes over large areas: Differential radar interferometry. Journal of Geophysical Research, 94(B7), 9183-9191.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วMassonnet, D., & Feigl, K. L. (1998). Radar interferometry and its application to changes in the Earth's surface. Reviews of Geophysics, 36(4), 441-500.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว