ระเบียบวิธีสัมภาษณ์เชิงลึก
- ผู้เสนอ
- Carl Rogers and Herbert H. Hyman
- ปี
- 1954
- ประเภท
- Method
- กลุ่มวิธี
- data-collection
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่ผู้สัมภาษณ์ที่ผ่านการฝึกอบรมจะดำเนินการสนทนาแบบตัวต่อตัวกับผู้เข้าร่วมแต่ละราย โดยใช้คำถามปลายเปิดเพื่อสำรวจประสบการณ์ มุมมอง และความเข้าใจของพวกเขาเกี่ยวกับปรากฏการณ์หนึ่งๆ ระเบียบวิธีนี้พัฒนาขึ้นในช่วงทศวรรษที่ 1950 โดย Rogers และ Hyman โดยมีความหลากหลายตั้งแต่แบบมีโครงสร้าง (ชุดคำถามมาตรฐาน) ไปจนถึงแบบกึ่งมีโครงสร้าง (หัวข้อที่กำหนดพร้อมความยืดหยุ่น) ไปจนถึงแบบไม่มีโครงสร้าง (เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เป็นการสนทนา) การสัมภาษณ์เชิงลึกถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในสังคมวิทยา จิตวิทยา วิทยาศาสตร์สุขภาพ มานุษยวิทยา และการวิจัยองค์กร เพื่อรวบรวมเรื่องเล่าที่สมบูรณ์และมีรายละเอียด รวมถึงความหมายส่วนบุคคล
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
การสัมภาษณ์เชิงลึกช่วยให้นักวิจัยสามารถเข้าถึงโลกของผู้เข้าร่วมและเข้าใจว่าบุคคลต่างๆ สร้างความหมายให้กับประสบการณ์ของตนเองได้อย่างไร การตั้งค่าแบบตัวต่อตัวสร้างความปลอดภัยทางจิตใจสำหรับการเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อนและการสำรวจความหมายที่ซับซ้อนและขึ้นอยู่กับบริบท ซึ่งแบบสำรวจหรือการสนทนากลุ่มอาจมองข้ามไป ผู้สัมภาษณ์ใช้การฟังอย่างตั้งใจ การซักถาม และการสะท้อนความคิดเพื่อเพิ่มความเข้าใจและติดตามประเด็นการสอบสวนที่ไม่คาดคิด ระเบียบวิธีนี้มีประสิทธิภาพอย่างยิ่งในการจับความแตกต่างของแต่ละบุคคล การสำรวจว่าผู้คนสร้างอัตลักษณ์และความหมายอย่างไร และการสร้างเรื่องเล่าที่มีรายละเอียดซึ่งเผยให้เห็นสาเหตุ การกระทำ และอารมณ์ ความสัมพันธ์แบบคู่ (ผู้สัมภาษณ์และผู้เข้าร่วม) ช่วยให้เกิดความลึกและความแตกต่างที่การสนทนากลุ่มไม่สามารถบรรลุได้
ประวัติศาสตร์
การสัมภาษณ์เชิงคุณภาพเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษที่ 1950 ผ่านแนวทางที่เน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางของ Rogers ในสาขาจิตวิทยา และงานของ Hyman ในระเบียบวิธีสำรวจ หนังสือของ Kvale ในปี 1996 วางตำแหน่งการสัมภาษณ์ว่าเป็นระเบียบวิธีวิจัยในตัวมันเอง แทนที่จะเป็นเพียงเครื่องมือเก็บข้อมูล โดยเน้นการตีความและการสัมภาษณ์ในฐานะปฏิสัมพันธ์ทางสังคม งานระเบียบวิธีของ Patton ได้พัฒนารูปแบบการสัมภาษณ์ (มีโครงสร้าง กึ่งมีโครงสร้าง ไม่มีโครงสร้าง) และช่วยสร้างการสัมภาษณ์เชิงลึกในการวิจัยประเมินผล ตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา การวิเคราะห์เรื่องเล่าและการวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความได้ทำให้แนวทางที่อาศัยการสัมภาษณ์มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น โดยขยายจากการสัมภาษณ์แบบสำรวจไปสู่การสนทนาเชิงตีความอย่างลึกซึ้ง การสัมภาษณ์ออนไลน์ (Skype, Zoom, WhatsApp) ได้ขยายการเข้าถึงในขณะเดียวกันก็ก่อให้เกิดคำถามใหม่ๆ เกี่ยวกับความสัมพันธ์และความรู้สึกถึงการมีอยู่
ควรใช้เมื่อใด
การสัมภาษณ์เชิงลึกมีคุณค่ามากที่สุดเมื่อสำรวจหัวข้อที่ละเอียดอ่อนหรือเป็นส่วนตัว (ความโศกเศร้า การบาดเจ็บทางใจ อัตลักษณ์ที่ถูกกีดกัน ปัญหาทางศีลธรรม); ทำความเข้าใจการกระทำ ความหมาย และอัตลักษณ์ตามเรื่องเล่าของแต่ละบุคคล; การตรวจสอบประชากรที่หายากหรือเข้าถึงยาก; การสำรวจการตัดสินใจที่ซับซ้อนหรือการเปลี่ยนแปลงชีวิต; การวิจัยชีวประวัติหรือเรื่องเล่า; หรือการตรวจสอบความถูกต้องและให้บริบทแก่ผลการวิจัยจากการสำรวจหรือการสนทนากลุ่ม เหมาะน้อยกว่าเมื่อต้องการมุมมองที่เป็นฉันทามติ (การสนทนากลุ่มจะดีกว่า) เมื่อเป้าหมายคือการวัดตัวแปรระดับประชากรอย่างแม่นยำ หรือเมื่อผู้เข้าร่วมไม่สามารถอธิบายประสบการณ์ของตนเองได้ (เด็กเล็กมาก ความบกพร่องทางสติปัญญาอย่างรุนแรง)
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ใช้เวลานานทั้งในการเก็บข้อมูลและการวิเคราะห์ การถอดเทปและการเข้ารหัสการสัมภาษณ์ 20 ครั้งอาจต้องใช้เวลามากกว่า 100 ชั่วโมง
- ขนาดตัวอย่างเล็ก (โดยทั่วไป 12–30) จำกัดความเป็นตัวแทนทางสถิติ ผลการวิจัยเป็นการสำรวจและเฉพาะเจาะจงตามบริบท
- อคติและความเป็นอัตวิสัยของผู้สัมภาษณ์ สมมติฐาน น้ำเสียง และการเลือกการติดตามผลของผู้สัมภาษณ์มีอิทธิพลต่อสิ่งที่ผู้เข้าร่วมเปิดเผย
- อคติทางสังคมที่พึงประสงค์ ผู้เข้าร่วมอาจนำเสนอภาพลักษณ์ในอุดมคติหรือภาพลักษณ์ที่ยอมรับได้ทางสังคมของตนเอง
- ความยากลำบากในการสรุปผลจากกรณีบุคคล ผลการวิจัยใช้กับบริบทของผู้เข้าร่วม ไม่จำเป็นต้องใช้กับประชากรในวงกว้าง
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- รวบรวมเรื่องเล่าที่สมบูรณ์และมีรายละเอียดและความหมายส่วนบุคคล ช่วยให้สำรวจความซับซ้อน ความขัดแย้ง และความแตกต่างเล็กน้อยภายในประสบการณ์ของแต่ละบุคคล
- ความปลอดภัยทางจิตใจและความเป็นส่วนตัวช่วยให้สามารถเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อนซึ่งผู้เข้าร่วมอาจเก็บงำไว้ในการสนทนากลุ่ม
- ความยืดหยุ่นในการติดตามประเด็นที่เกิดขึ้นใหม่และข้อมูลเชิงลึกที่ไม่คาดคิด ผู้สัมภาษณ์สามารถปรับคำถามและการซักถามได้แบบเรียลไทม์
- ยอดเยี่ยมสำหรับการสำรวจสาเหตุและการกระทำ - ผู้เข้าร่วมอธิบายแรงจูงใจและผลลัพธ์ของตนเองอย่างไร
- เหมาะสำหรับประชากรที่หลากหลายและประสบการณ์ที่หายาก การสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงช่วยให้สามารถสรรหาผู้เข้าร่วมที่มีข้อมูลเชิงกลยุทธ์
การประยุกต์ใช้
- เรื่องเล่าเกี่ยวกับสุขภาพและการเจ็บป่วย: การสำรวจประสบการณ์ของผู้ป่วยในการวินิจฉัย การตัดสินใจในการรักษา การจัดการอาการ และการฟื้นตัว
- การวิจัยองค์กรและสถานที่ทำงาน: การทำความเข้าใจประสบการณ์ของพนักงาน มุมมองของผู้นำ วัฒนธรรมองค์กร และอุปสรรคต่อการเปลี่ยนแปลง
- สังคมศาสตร์และการศึกษาอัตลักษณ์: การตรวจสอบประสบการณ์ชีวิตของการถูกกีดกัน การเลือกปฏิบัติ อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม หรือการเป็นส่วนหนึ่งของสังคม
- การประเมินนโยบายและโครงการ: การรวบรวมมุมมองของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (ผู้ใช้บริการ เจ้าหน้าที่ ผู้จัดการ) เกี่ยวกับประสิทธิผลของโครงการ อุปสรรค และข้อเสนอแนะ
- การวิจัยชีวประวัติและประวัติชีวิต: การบันทึกเส้นทางชีวิตของแต่ละบุคคล จุดเปลี่ยนสำคัญ และการสร้างความหมายตลอดช่วงชีวิต
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
สรรหาผู้เข้าร่วมโดยใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงหรือตามทฤษฎี เพื่อให้แน่ใจว่ามีความหลากหลายของประสบการณ์ มุมมอง หรือลักษณะทางประชากรที่เกี่ยวข้องกับคำถามการวิจัย ดำเนินการสัมภาษณ์ในสถานที่ที่เป็นส่วนตัวและปลอดภัย (บ้านของผู้เข้าร่วม สำนักงานนักวิจัย ร้านกาแฟที่เงียบสงบ) หรือทางโทรศัพท์/วิดีโอ หากไม่สามารถพบปะด้วยตนเองได้ โดยทั่วไปการสัมภาษณ์จะใช้เวลา 45–120 นาที ใช้คู่มือการสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง (รายการหัวข้อพร้อมคำถามปลายเปิดแทนคำถามที่ตายตัว) เพื่อให้แน่ใจว่ามีความสอดคล้องกันในขณะที่ยังคงความยืดหยุ่นในการติดตามประเด็นที่เกิดขึ้นใหม่ เริ่มต้นด้วยการสร้างความสัมพันธ์และคำถามเกี่ยวกับบริบท ดำเนินการไปยังหัวข้อหลัก ปิดท้ายด้วยการสรุปและเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้สะท้อนความคิด บันทึกการสัมภาษณ์โดยได้รับความยินยอมอย่างชัดเจนทั้งทางเสียงและวิดีโอ เสริมด้วยบันทึกภาคสนามเกี่ยวกับน้ำเสียง การลังเล สัญญาณทางอารมณ์ และบริบท ดำเนินการสัมภาษณ์จนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัวของรูปแบบ (thematic saturation) โดยทั่วไปจะใช้เวลา 12–30 ครั้ง ขึ้นอยู่กับความสม่ำเสมอของประชากรและเป้าหมายการวิจัย
ถอดเทปบันทึกเสียงคำต่อคำ โดยบันทึกการหยุดชั่วคราว การเน้นเสียง และสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูด หากเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์ วิเคราะห์โดยใช้วิธีการเชิงคุณภาพที่เป็นระบบ: การวิเคราะห์เนื้อหา (thematic analysis, content analysis, narrative analysis) หรือ IPA (Interpretative Phenomenological Analysis) เข้ารหัสเทปแบบอุปนัย (รหัสเกิดขึ้นจากข้อมูล) หรือแบบนิรนัย (รหัสได้มาจากทฤษฎี) ระบุรูปแบบโดยการจัดกลุ่มรหัส โดยสังเกตความถี่และความเข้มข้นในการสัมภาษณ์ สร้างสมุดรหัส (codebook) ที่บันทึกแต่ละรหัส คำจำกัดความ เกณฑ์การรวม/ยกเว้น และตัวอย่างคำพูด สำหรับผู้เข้ารหัสหลายคน ให้แน่ใจว่ามีความสอดคล้องกันผ่านการตรวจสอบความน่าเชื่อถือระหว่างผู้เข้ารหัส (Cohen's Kappa หรือ % agreement) จัดระเบียบรูปแบบตามลำดับชั้น (รูปแบบหลัก รูปแบบย่อย ตัวอย่างสนับสนุน) เปรียบเทียบรูปแบบระหว่างกลุ่มย่อยของผู้เข้าร่วม (อายุ เพศ ระดับประสบการณ์) เพื่อระบุความแตกต่าง
นำเสนอผลการวิจัยที่จัดระเบียบตามรูปแบบ พร้อมคำพูดของผู้เข้าร่วมโดยตรง ตีความรูปแบบภายในกรอบและบริบทของผู้เข้าร่วมเอง หลีกเลี่ยงการบังคับใช้หมวดหมู่ทฤษฎีภายนอกก่อนเวลาอันควร อธิบายว่ารูปแบบต่างๆ เกี่ยวข้องกับคำถามการวิจัยและวรรณกรรมในวงกว้างอย่างไร เน้นความแตกต่าง: รูปแบบบางอย่างอาจสะท้อนถึงฉันทามติ ในขณะที่บางรูปแบบแสดงมุมมองที่หลากหลายหรือขัดแย้งกัน ประเมินความลึกและความสมบูรณ์ของเรื่องเล่าของแต่ละบุคคล: บัญชีของผู้เข้าร่วมบางรายอาจมีรายละเอียดหรือสะท้อนความคิดมากกว่ารายอื่น ซึ่งสะท้อนถึงความสามารถในการอธิบายหรือความสัมพันธ์ของพวกเขากับหัวข้อ อภิปรายข้อจำกัด (กลุ่มตัวอย่างเจาะจงขนาดเล็ก อคติจากการคัดเลือกด้วยตนเอง อิทธิพลของผู้สัมภาษณ์ ภาพรวมตามช่วงเวลา) ใช้ผลการวิจัยเพื่อพัฒนาทฤษฎี แจ้งแนวปฏิบัติ หรือสร้างสมมติฐานสำหรับการวิจัยเพิ่มเติม แยกแยะระหว่างคำอธิบายและการตีความ ทำให้เหตุผลของนักวิจัยโปร่งใส
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เทคนิคการสัมภาษณ์ที่ไม่ดี: การถามคำถามชี้นำ การขัดจังหวะ หรือการไม่ซักถามอย่างรอบคอบ อาจทำให้ได้ข้อมูลที่ตื้นเขินหรือไม่ถูกต้อง
- การเตรียมการไม่เพียงพอ: การขาดความคุ้นเคยกับคู่มือการสัมภาษณ์ อุปกรณ์เสียงที่ไม่ดี หรือการไม่ทดลองใช้คำถามก่อนนำไปใช้จริง ส่งผลให้การสัมภาษณ์สูญเปล่า
- การระบุตัวตนกับผู้เข้าร่วมมากเกินไป: การปล่อยให้ความเห็นอกเห็นใจส่วนตัวบดบังความเป็นกลาง หรือการตีความคำพูดที่ไม่ชัดเจนว่ามีความสำคัญอย่างลึกซึ้งเกินไป
- การเข้ารหัสหรือการตีความที่ไม่สอดคล้องกัน: การใช้มาตรฐานที่แตกต่างกันในการสัมภาษณ์ หรือการบังคับใช้กรอบการทำงานที่มีอยู่ก่อนแล้ว แทนที่จะปล่อยให้รูปแบบต่างๆ เกิดขึ้นเอง
- การปฏิบัติต่อการสัมภาษณ์แต่ละครั้งเสมือนผลการวิจัยของประชากรทั่วไป การสับสนระหว่างรายละเอียดที่สมบูรณ์กับความถูกต้องทางสถิติ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องสัมภาษณ์กี่ครั้ง?
การอิ่มตัว (ไม่มีรูปแบบใหม่ๆ เกิดขึ้น) โดยทั่วไปจะเกิดขึ้นที่ 12–20 ครั้ง สำหรับประชากรที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันและมีคำถามการวิจัยที่แคบ สำหรับประชากรที่มีความหลากหลายหรือหัวข้อที่กว้างขึ้น อาจต้องใช้ 20–30 ครั้งขึ้นไป ตั้งเป้าที่จะดำเนินการสัมภาษณ์จนกว่าจะไม่มีรูปแบบใหม่ที่สำคัญปรากฏขึ้นในการสัมภาษณ์ 3–5 ครั้งสุดท้าย คุณภาพสำคัญกว่าปริมาณ การสัมภาษณ์ที่สมบูรณ์และมีรายละเอียดเพียงไม่กี่ครั้งอาจให้ข้อมูลเชิงลึกมากกว่าการสัมภาษณ์ที่ตื้นเขินหลายครั้ง
ควรใช้คู่มือการสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้างหรือไม่มีโครงสร้าง?
แบบกึ่งมีโครงสร้างเป็นที่นิยมที่สุด: คู่มือที่มีหัวข้อและคำถามปลายเปิดช่วยให้มั่นใจในความสอดคล้องกันในการสัมภาษณ์ในขณะที่ยังคงความยืดหยุ่น แบบไม่มีโครงสร้าง (การสนทนา ไม่มีคู่มือ) เหมาะสำหรับการวิจัยเชิงสำรวจที่หัวข้อเกิดขึ้นจากผู้เข้าร่วม แบบมีโครงสร้างสมบูรณ์ (คำถามเหมือนกันทุกประการ) จะเสียสละความลึกเพื่อความสอดคล้อง มีประโยชน์หลักสำหรับการวิเคราะห์เปรียบเทียบ เริ่มต้นด้วยแบบกึ่งมีโครงสร้าง เว้นแต่การวิจัยของคุณจะเป็นเชิงสำรวจอย่างชัดเจน หรือผู้เข้าร่วมของคุณมีความคล้ายคลึงกันมาก
จะลดอคติของผู้สัมภาษณ์ได้อย่างไร?
ใช้การสะท้อนคิด (reflexivity): บันทึกสมมติฐาน จุดยืนของคุณ (อัตลักษณ์ ความสัมพันธ์กับหัวข้อ) และวิธีที่สิ่งเหล่านี้อาจมีอิทธิพลต่อการตีความ ใช้เทคนิคการสัมภาษณ์ที่สอดคล้องกันกับผู้เข้าร่วม (การเปิดบทสนทนาเดียวกัน ลำดับคำถามที่คล้ายกัน) หลีกเลี่ยงคำถามชี้นำหรือการตีความคำตอบที่คลุมเครือเกินไป ใช้การสรุปผลหรือการตรวจสอบโดยเพื่อนร่วมงาน: อภิปรายการตีความกับเพื่อนนักวิจัย พิจารณาการตรวจสอบกับสมาชิก (member checking): แบ่งปันผลการวิจัยเบื้องต้นกับผู้เข้าร่วมเพื่อยืนยันความถูกต้อง
สามารถสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์หรือวิดีโอแทนการพบปะด้วยตนเองได้หรือไม่?
ได้ การสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์ช่วยลดต้นทุนและอุปสรรคทางภูมิศาสตร์ แต่อาจจำกัดความสัมพันธ์และการสังเกตการณ์ที่ไม่ใช่คำพูด วิดีโอ (Zoom, Skype) ยังคงรักษาเบาะแสที่ไม่ใช่คำพูดบางส่วนไว้ได้ บันทึกสื่อที่ใช้และอภิปรายความแตกต่างใดๆ ในคุณภาพข้อมูลหรือการมีส่วนร่วมของผู้เข้าร่วม หัวข้อที่ละเอียดอ่อนบางอย่างอาจต้องมีการสัมภาษณ์ด้วยตนเองเพื่อความปลอดภัยและความสบายใจทางจิตใจ
จะจัดการกับการเปิดเผยทางอารมณ์หรือความทุกข์ในการสัมภาษณ์ได้อย่างไร?
คาดการณ์หัวข้อที่ละเอียดอ่อนและเตรียมพร้อม: มีทรัพยากรสนับสนุน (การอ้างอิงด้านสุขภาพจิต สายด่วนวิกฤต) ใช้การสัมภาษณ์ที่คำนึงถึงการบาดเจ็บ (trauma-informed interviewing): การดำเนินไปอย่างช้าๆ การขออนุญาตอย่างชัดเจนในการหยุดชั่วคราวหรือหยุดการสัมภาษณ์ การตรวจสอบความเป็นอยู่ของผู้เข้าร่วมหลังการสัมภาษณ์เพื่อจัดการกับผลกระทบทางอารมณ์ต่อทั้งผู้เข้าร่วมและผู้สัมภาษณ์ พิจารณาว่าคำถามการวิจัยต้องการความลึกเกี่ยวกับประสบการณ์ที่เจ็บปวดหรือไม่ หรือความเข้าใจในระดับพื้นผิวเพียงพอหรือไม่ การอนุมัติจริยธรรมควรครอบคลุมถึงหน้าที่ในการดูแลและขอบเขตของการรักษาความลับ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Kvale, S. (1996). InterViews: An Introduction to Qualitative Research Interviewing. SAGE Publications.
ISBN: 978-0761908631คัดลอกแล้วPatton, M. Q. (2002). Qualitative Research and Evaluation Methods (3rd ed.). SAGE Publications.
ISBN: 978-0761919676คัดลอกแล้วBernard, H. R. (2006). Research Methods in Anthropology: Qualitative and Quantitative Approaches (4th ed.). Rowman & Littlefield Publishers.
ISBN: 978-0742539136คัดลอกแล้วRubin, H. J., & Rubin, I. S. (2005). Qualitative Interviewing: The Art of Hearing Data (2nd ed.). SAGE Publications.
ISBN: 978-0761928479คัดลอกแล้ว