Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

มาตรวัดผลกระทบของการบกพร่องทางการมองเห็น

ผู้เสนอ
Wolffsohn JS, Cochrane AL et al.
ปี
2000
ประเภท
Self-report
กลุ่มวิธี
low vision quality of life

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

มาตรวัดผลกระทบของการบกพร่องทางการมองเห็น (Impact of Vision Impairment; IVI) เป็นเครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับผู้ป่วยที่มีการสูญเสียการมองเห็นอย่างมีนัยสำคัญ (สายตาเลือนราง) เพื่อวัดภาระทางจิตใจ การทำงาน และสังคมของการบกพร่องทางการมองเห็น พัฒนาโดย Wolffsohn, Cochrane และคณะ (2000) IVI ครอบคลุมขอบเขตต่าง ๆ ได้แก่ ผลกระทบทางอารมณ์ (ความทุกข์ใจ, ความหงุดหงิด) ข้อจำกัดในการทำงาน (การเคลื่อนที่, กิจวัตรประจำวัน) การมีส่วนร่วมทางสังคม และการเติมเต็มบทบาทในกลุ่มประชากรที่มีการสูญเสียการมองเห็นระดับปานกลางถึงรุนแรง ซึ่งเครื่องมือทั่วไปหรือเครื่องมือที่เน้นการมองเห็นเล็กน้อยไม่สามารถวัดได้อย่างละเอียดอ่อน

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

การสูญเสียการมองเห็นที่รุนแรงเพียงพอที่จะจัดว่าเป็น 'สายตาเลือนราง' (ความคมชัดของการมองเห็นที่แก้ไขดีที่สุด <20/60 หรือลานสายตา <20°) แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในชีวิต นอกเหนือจากความพิการทางการทำงาน (ความยากลำบากในการอ่าน, การเคลื่อนที่) ผู้ป่วยยังประสบกับความโศกเศร้า การสูญเสียตัวตน การถอนตัวทางสังคม และบทบาทในชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไป พลวัตของครอบครัวเปลี่ยนไป การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจอาจหยุดชะงัก และภาระทางจิตใจอาจเกินกว่าความพิการทางกาย เครื่องมือวัดการมองเห็นทั่วไป (VFQ-25, OSDI) อาจแสดงผลกระทบที่ต่ำสุด (floor effects) หรือพลาดผลกระทบทางอารมณ์และจิตสังคมที่เป็นหัวใจสำคัญของการฟื้นฟูสายตาเลือนราง IVI กล่าวถึงมิติทางอารมณ์ สังคม และการมีส่วนร่วมโดยตรงควบคู่ไปกับการสูญเสียการทำงาน โดยตระหนักว่าสายตาเลือนรางไม่ใช่แค่เรื่องของความคมชัด แต่เป็นเรื่องของการรับมือ การปรับตัว และการมีส่วนร่วมที่มีความหมาย

ประวัติศาสตร์

พัฒนาโดย Wolffsohn, Cochrane และคณะที่ Aston University, สหราชอาณาจักร (2000) โดยเป็นการปรับปรุงและขยายงานวิจัยคุณภาพชีวิตสายตาเลือนรางก่อนหน้านี้ ตีพิมพ์ใน Optometry & Vision Science เกิดขึ้นจากการตระหนักว่ามาตรวัดการมองเห็นทั่วไปที่มีอยู่ (VFQ-51/VFQ-25) ไม่ละเอียดอ่อนในช่วงการสูญเสียการมองเห็นอย่างรุนแรง และพลาดโดเมนทางอารมณ์และสังคมที่สำคัญต่อการฟื้นฟูสายตาเลือนราง เวอร์ชันที่ปรับปรุงแล้ว (เช่น LVQOL Extended) ได้รับการพัฒนาหลังจากนั้น ได้รับการยอมรับในระดับสากลในคลินิกสายตาเลือนรางและโปรแกรมการฟื้นฟู โดยเฉพาะในยุโรปและโอเชียเนีย FDA และแนวทางปฏิบัติระดับชาติสำหรับการดูแลสายตาเลือนรางยอมรับ IVI หรือมาตรวัดหลายมิติที่เกี่ยวข้องว่าเป็นเครื่องมือวัดผลลัพธ์ที่เหมาะสม

ควรใช้เมื่อใด

เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยสายตาเลือนรางทุกคน (ความคมชัด <20/60 Snellen หรือลานสายตา <20°) จากสาเหตุใด ๆ (จอประสาทตาเสื่อม, จอประสาทตาอักเสบจากเม็ดสี, เส้นประสาทตาเสื่อม, ต้อหินขั้นรุนแรง, เบาหวานขึ้นจอประสาทตาขั้นรุนแรง, แผลเป็นที่กระจกตา ฯลฯ) การประเมินพื้นฐานเมื่อเข้ารับการฟื้นฟูสายตาเลือนรางจะบันทึกภาระเริ่มต้น ทำซ้ำทุก 4–6 สัปดาห์, 3 เดือน และ 6 เดือน เพื่อติดตามความก้าวหน้าทางอารมณ์ การทำงาน และสังคมตลอดการฟื้นฟู มีคุณค่าอย่างยิ่งเมื่อความพิการและความทุกข์ของผู้ป่วยดูไม่สมส่วนกับความคมชัดของสายตาตามวัตถุประสงค์ ซึ่งบ่งชี้ถึงองค์ประกอบทางจิตสังคมที่สำคัญที่ต้องได้รับการให้คำปรึกษาหรือการสนับสนุนจากกลุ่ม

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ต้องใช้การมองเห็นที่เพียงพอหรือการปรับตัวในการบริหาร: การอ่านข้อความขนาดเล็กด้วยตนเองเป็นเรื่องยากสำหรับผู้มีสายตาเลือนราง; ต้องใช้การบริหารทางโทรศัพท์หรือการพิมพ์ขนาดใหญ่/เสียง ซึ่งเพิ่มภาระ
  • ความแปรปรวนในเวอร์ชันและการให้คะแนน: มี IVI/LVQOL หลายเวอร์ชันที่มีจำนวนรายการ โครงสร้างคะแนนย่อย และสูตรการแปลงที่แตกต่างกัน—ไม่ใช่เอกสารที่ตีพิมพ์ทั้งหมดใช้เครื่องมือที่เหมือนกัน
  • การตรวจสอบความถูกต้องข้ามวัฒนธรรมที่จำกัด: มีการแปลและตรวจสอบความถูกต้องทั่วโลกน้อยกว่าเมื่อเทียบกับ VFQ-25; ค่าปกติแตกต่างกันไปตามภูมิภาคและระบบการดูแลสุขภาพ
  • ไม่ครอบคลุมความยืดหยุ่นในการปรับตัวหรือแง่บวก: วัดภาระและข้อจำกัด แต่ไม่ใช่วัดการเติบโต การยอมรับ หรือการปรับตัวที่มีความหมายที่ผู้ป่วยสายตาเลือนรางบางรายทำได้
  • กลุ่มประชากรสายตาเลือนรางที่หลากหลาย: ผู้ป่วย AMD (มักมีอายุมาก, เริ่มต้นช้า) มีวิถีคุณภาพชีวิตที่แตกต่างจากผู้ป่วยจอประสาทตาอักเสบจากเม็ดสีอายุน้อย (อายุน้อย, ดำเนินไปเรื่อย ๆ, ทางพันธุกรรม); คะแนน IVI เดียวอาจบดบังความแตกต่างเหล่านี้

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • เฉพาะสำหรับสายตาเลือนราง: ออกแบบมาและได้รับการตรวจสอบความถูกต้องในกลุ่มประชากรที่มีการสูญเสียการมองเห็นระดับปานกลางถึงรุนแรง ซึ่งมาตรวัดการมองเห็นทั่วไปแสดงผลกระทบที่ต่ำสุดหรือพลาดโดเมนสำคัญ
  • หลายมิติ: ครอบคลุมมิติการทำงาน อารมณ์ สังคม และบทบาทของผลกระทบจากสายตาเลือนราง ไม่ใช่แค่ข้อจำกัดของกิจกรรม แต่ยังรวมถึงภาระทางอารมณ์และจิตใจ
  • ตอบสนองต่อการฟื้นฟู: บันทึกการปรับปรุงที่มีความหมายในด้านความเป็นอยู่ที่ดีทางอารมณ์ ความเป็นอิสระ และการมีส่วนร่วมทางสังคมหลังจากการฝึกปรับตัวและใช้อุปกรณ์ช่วย
  • กล่าวถึงโดเมนที่มักถูกละเลย: วัดความโศกเศร้า ความหงุดหงิด การถอนตัวทางสังคม และความกังวลเกี่ยวกับตัวตนที่เป็นหัวใจสำคัญของประสบการณ์สายตาเลือนรางอย่างชัดเจน แต่ไม่มีอยู่ในเครื่องมือที่เน้นกิจกรรม
  • ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องในกลุ่มประชากรสายตาเลือนรางที่หลากหลาย: ทดสอบในหลายสาเหตุ (AMD, RP, เส้นประสาทตาเสื่อม ฯลฯ) และช่วงอายุ โดยมีความน่าเชื่อถือและการตอบสนองที่ดี

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

IVI ฉบับดั้งเดิมประกอบด้วยหลายรายการ (มักจะ 30–40 รายการในฉบับขยาย) ครอบคลุมขอบเขตการทำงาน อารมณ์ สังคม และข้อจำกัดของบทบาท รายการต่าง ๆ ได้รับการให้คะแนนบนมาตรวัดลิเคิร์ท (1–5 หรือ 0–4) ซึ่งสะท้อนความถี่หรือความเห็นด้วยกับข้อความ (เช่น 'ฉันรู้สึกหงุดหงิดเพราะการสูญเสียการมองเห็นของฉัน', 'ฉันมีปัญหาในการทำงานละเอียด', 'ฉันหลีกเลี่ยงสถานการณ์ทางสังคม') IVI ฉบับขยายหรือ LVQOL (Low Vision Quality of Life) มีอยู่ด้วยจำนวนรายการและโครงสร้างที่แตกต่างกันเล็กน้อย การบริหารใช้เวลา 10–15 นาทีขึ้นอยู่กับเวอร์ชัน เหมาะสำหรับผู้ใหญ่ (18 ปีขึ้นไป) ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นสายตาเลือนราง (ความคมชัด <20/60 หรือลานสายตา <20°) สามารถรายงานด้วยตนเองหรือสัมภาษณ์โดยผู้สัมภาษณ์ (การสัมภาษณ์มักเป็นที่นิยมในกลุ่มประชากรสายตาเลือนรางเนื่องจากความยากลำบากในการอ่านมาตรวัดด้วยสายตา)

2

รายการต่าง ๆ จะถูกรวมเข้าด้วยกันเพื่อให้ได้คะแนนย่อย (เช่น การอ่านและการเข้าถึงข้อมูล, การเคลื่อนที่, ความเป็นอยู่ที่ดีทางสังคม, ความเป็นอยู่ที่ดีทางอารมณ์, ความเป็นอิสระ) และมักจะมีคะแนน IVI โดยรวม คะแนนรวมหรือคะแนนย่อยจะถูกแปลงเป็นมาตรวัด 0–100 ในหลายเวอร์ชัน โดยคะแนนที่ต่ำกว่าแสดงถึงผลกระทบที่มากขึ้น (คุณภาพชีวิตแย่ลง) และคะแนนที่สูงกว่าแสดงถึงผลกระทบที่น้อยลง (คุณภาพชีวิตดีขึ้น) หรือในทางกลับกันขึ้นอยู่กับข้อตกลงในการให้คะแนน—ควรตรวจสอบคู่มือเครื่องมือที่ตีพิมพ์สำหรับเวอร์ชันที่ใช้เสมอ ความแตกต่างขั้นต่ำที่มีนัยสำคัญทางคลินิก (Minimal Clinically Important Difference; MCID) โดยทั่วไปคือ 5–10 คะแนนขึ้นอยู่กับคะแนนย่อย

3

การตีความขึ้นอยู่กับเวอร์ชันและคะแนนย่อย โดยทั่วไป: คะแนนในช่วงต่ำ (0–30 ในมาตรวัด 0–100) แสดงถึงภาระที่สูงและคุณภาพชีวิตที่ไม่ดีที่เกี่ยวข้องกับการสูญเสียการมองเห็น; คะแนนในช่วงกลาง (31–65) แสดงถึงผลกระทบปานกลาง; คะแนนที่สูงขึ้น (66–100) แสดงถึงผลกระทบที่น้อยที่สุดหรือการรับมือที่ดีแม้จะมีการสูญเสียการมองเห็น รูปแบบคะแนนย่อยเผยให้เห็นว่าภาระของผู้ป่วยกระจุกตัวอยู่ที่ใด: คะแนนโดเมนการอ่าน/ข้อมูลที่สูงแสดงถึงข้อจำกัดในการทำงานอย่างรุนแรงในการรู้หนังสือ; คะแนนโดเมนอารมณ์ที่สูงแสดงถึงภาวะซึมเศร้า ความวิตกกังวล หรือความโศกเศร้า; คะแนนโดเมนสังคมที่ต่ำแสดงถึงการถอนตัวและการแยกตัว การเปรียบเทียบกับค่าปกติของประชากรสายตาเลือนรางช่วยให้เข้าใจความรุนแรงของแต่ละบุคคลได้

4

การวัดผลลัพธ์การฟื้นฟูสายตาเลือนราง: IVI บันทึกผลประโยชน์ด้านการทำงานและอารมณ์จากการใช้อุปกรณ์ช่วยปรับตัว การฝึกทักษะ การเรียนรู้การเคลื่อนที่และการวางแนว และการสนับสนุนทางจิตวิทยา การจัดลำดับความสำคัญของการรักษา: IVI ระบุว่าภาระของผู้ป่วยเป็นหลักด้านการทำงาน (อุปกรณ์ช่วยการเคลื่อนที่, การปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมเป็นสิ่งสำคัญ) หรือด้านอารมณ์ (การให้คำปรึกษา, การสนับสนุนจากเพื่อนร่วมกลุ่มเป็นสิ่งสำคัญ) การวิจัยทางคลินิกในโรคจอประสาทตา (AMD, โรคจอประสาทตาเสื่อมทางพันธุกรรม, เบาหวานขึ้นจอประสาทตา): จุดสิ้นสุดรองที่วัดผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตนอกเหนือจากความก้าวหน้าของความคมชัดของการมองเห็น การวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์สุขภาพ: การประมาณภาระของโรคและประสิทธิภาพด้านต้นทุนของการแทรกแซง (การฟื้นฟู, เภสัชบำบัด) ในกลุ่มประชากรสายตาเลือนราง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การใช้ IVI ในกลุ่มประชากรที่ไม่มีสายตาเลือนราง: เครื่องมือนี้ออกแบบมาสำหรับความคมชัด <20/60; ในการสูญเสียการมองเห็นระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง (20/60–20/30) เครื่องมือที่กว้างกว่าเช่น VFQ-25 มีความเหมาะสมและตอบสนองได้ดีกว่า
  • การสันนิษฐานว่าคะแนนภาระ IVI ที่สูงบ่งชี้ถึงการพยากรณ์โรคที่ไม่ดีหรือประโยชน์จากการฟื้นฟูเพียงเล็กน้อย: ความทุกข์ทางอารมณ์อย่างมากในระยะเริ่มต้นมักจะดีขึ้นด้วยการให้คำปรึกษา การสนับสนุนจากเพื่อนร่วมกลุ่ม และอุปกรณ์ช่วยปรับตัว; ผลลัพธ์ของการฟื้นฟูขึ้นอยู่กับการมีส่วนร่วมและแรงจูงใจ ไม่ใช่แค่คะแนนเริ่มต้นเท่านั้น
  • การรวมโดเมนอารมณ์ของ IVI เข้ากับภาวะซึมเศร้าทางคลินิกหรือโรควิตกกังวล: ความหงุดหงิด/ความทุกข์ที่เพิ่มขึ้นใน IVI อาจสะท้อนถึงการตอบสนองความโศกเศร้าที่เหมาะสมต่อการสูญเสียการมองเห็น ไม่ใช่ภาวะอารมณ์ที่ผิดปกติ; การประเมินสุขภาพจิตต้องทำแยกต่างหาก
  • การละเลยรายการประเมินการมองเห็นตามอัตวิสัย: IVI บางเวอร์ชันมีรายการประเมินคุณภาพการมองเห็นโดยรวมหรือการมองเห็นเชิงหน้าที่เพียงรายการเดียว; การประเมินตามอัตวิสัยเหล่านี้อาจแตกต่างจากความคมชัดของสายตาและไม่ควรถูกละเลยในการตีความ

คำถามที่พบบ่อย

IVI แตกต่างจาก NEI-VFQ-25 ในกลุ่มประชากรสายตาเลือนรางอย่างไร?

VFQ-25 ออกแบบมาสำหรับการสูญเสียการมองเห็นที่กว้างขึ้นในทุกระดับความรุนแรงและแสดงผลกระทบที่ต่ำสุด (ผู้ป่วยสายตาเลือนรางจำนวนมากได้คะแนนใกล้ศูนย์ ทำให้สูญเสียพลังในการจำแนก) IVI ได้รับการออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับสายตาเลือนราง (ความคมชัด <20/60) และรวมโดเมนทางอารมณ์ สังคม และการดำรงอยู่ (เช่น ความโศกเศร้า, ตัวตน, การสูญเสียบทบาท) ที่ไม่ครอบคลุมใน VFQ-25 ในการฟื้นฟูสายตาเลือนราง IVI ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงจากการให้คำปรึกษาและอุปกรณ์ช่วยได้ดีกว่า หลายโปรแกรมใช้ทั้งสองอย่างเพื่อการประเมินที่ครอบคลุม

การเปลี่ยนแปลงคะแนน IVI เท่าใดที่บ่งชี้ถึงการปรับปรุงที่มีความหมายจากการฟื้นฟู?

MCID โดยทั่วไปคือ 5–10 คะแนนขึ้นอยู่กับคะแนนย่อยและเวอร์ชัน ในทางคลินิก การปรับปรุง 10–20 คะแนนในคะแนนย่อยในช่วง 3–6 เดือนของการฟื้นฟู (อุปกรณ์ช่วยปรับตัว, การฝึกทักษะ, การให้คำปรึกษา) บ่งชี้ถึงประโยชน์ที่สำคัญ การปรับปรุงโดเมนอารมณ์มากกว่า 10 คะแนนบ่งชี้ถึงความทุกข์ที่ลดลง; การปรับปรุงโดเมนสังคมบ่งชี้ถึงการมีส่วนร่วมที่กลับคืนมา

สามารถใช้ IVI ในผู้ป่วยตาบอดสนิท (ไม่รับรู้แสง) ได้หรือไม่?

IVI สามารถปรับใช้กับการตาบอดได้ แต่หลายรายการอ้างอิงถึงการสูญเสียการมองเห็นมากกว่าการไม่มีการมองเห็น; เกิดผลกระทบที่ต่ำสุด ในภาวะตาบอดสนิท ผลลัพธ์ของการวางแนวและการเคลื่อนที่ ความเป็นอิสระในกิจวัตรประจำวัน และมาตรวัดทางจิตสังคม (ภาวะซึมเศร้า, การมีส่วนร่วมทางสังคม) สามารถตีความได้มากกว่าคะแนนคุณภาพชีวิตที่เฉพาะเจาะจงกับการมองเห็น พิจารณาเครื่องมือที่เฉพาะเจาะจงกับการตาบอด (เช่น มาตรวัด Functioning Everyday with a Visual Impairment) ในกลุ่มประชากรนี้

IVI เป็นกรรมสิทธิ์หรือไม่ และแพทย์สามารถใช้ได้อย่างอิสระหรือไม่?

IVI ไม่ใช่กรรมสิทธิ์; สามารถใช้ได้ฟรีสำหรับการใช้งานทางคลินิกและการวิจัย ควรระบุแหล่งที่มาของ Wolffsohn & Cochrane (2000) ในสิ่งพิมพ์เสมอ เวอร์ชันขยายบางเวอร์ชันหรือการแปลที่ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องอาจมีข้อจำกัดเล็กน้อย; ตรวจสอบเอกสารการตรวจสอบความถูกต้องที่ตีพิมพ์สำหรับเวอร์ชัน/ภาษาเป้าหมายของคุณ

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Wolffsohn, J. S., & Cochrane, A. L. (2000). Design of the low vision quality-of-life questionnaire (LVQOL) and measurment of its item and scale validity and reliability. Optometry & Vision Science, 77(3), 144-152.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว
  2. Owsley, C., McGwin, G., & Scilley, K. (2007). The VisionCare Study: design and methods. Curr Eye Res, 32(4), 325-332.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว