Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การเฝ้าระวังปรากฏการณ์สาหร่ายสะพรั่งที่เป็นอันตราย

ผู้เสนอ
Oceanographic Community
ปี
1995
ประเภท
integrated-system
กลุ่มวิธี
Ecological Monitoring

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การเฝ้าระวังปรากฏการณ์สาหร่ายสะพรั่งที่เป็นอันตราย (Harmful Algal Bloom: HAB) เป็นแนวทางแบบบูรณาการที่ผสมผสานการสำรวจระยะไกลด้วยดาวเทียม การสังเกตการณ์ ณ จุดวัด และการสร้างแบบจำลองเพื่อคาดการณ์การระบาดของสาหร่ายที่เป็นพิษในระบบน้ำทะเลและน้ำจืด การเฝ้าระวัง HAB มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการปกป้องสุขภาพของประชาชน เนื่องจากสาหร่ายบางชนิดผลิตสารพิษที่มีฤทธิ์รุนแรงซึ่งสะสมในสัตว์ทะเลเปลือกแข็งและก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพอย่างรุนแรงต่อผู้บริโภคและสิ่งมีชีวิตในทะเล

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ปรากฏการณ์สาหร่ายสะพรั่งที่เป็นอันตรายคือการเพิ่มจำนวนประชากรของแพลงก์ตอนพืชที่เป็นพิษหรือเป็นอันตรายอย่างรวดเร็ว ซึ่งมักเกิดจากการเพิ่มขึ้นของสารอาหาร (โดยเฉพาะไนโตรเจนและฟอสฟอรัส) ร่วมกับสภาวะแสงและอุณหภูมิที่เหมาะสม การเฝ้าระวัง HAB อาศัยการตรวจจับลายเซ็นสเปกตรัมลักษณะเฉพาะ (ความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์-เอสูง หรือเม็ดสีแพลงก์ตอนพืชที่เป็นเอกลักษณ์) จากแพลตฟอร์มดาวเทียม ควบคู่ไปกับการตรวจสอบภาคพื้นดินจากการเก็บตัวอย่าง ณ จุดวัด การตรวจจับตั้งแต่เนิ่นๆ ช่วยให้สามารถออกประกาศเตือนสุขภาพประชาชน การปิดพื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์ทะเลเปลือกแข็ง และการดำเนินการตามมาตรการบรรเทาผลกระทบได้ทันท่วงที

ประวัติศาสตร์

การเฝ้าระวังปรากฏการณ์สาหร่ายสะพรั่งที่เป็นอันตรายเริ่มขึ้นในช่วงทศวรรษ 1990 เพื่อตอบสนองต่อความถี่ที่เพิ่มขึ้นและการขยายตัวทางภูมิศาสตร์ของการระบาดที่เป็นพิษ ซึ่งเชื่อมโยงกับภาวะยูโทรฟิเคชันชายฝั่งและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความพยายามในช่วงแรกอาศัยการเก็บตัวอย่าง ณ จุดวัดและการระบุด้วยตนเอง การถือกำเนิดของเซ็นเซอร์สีมหาสมุทรด้วยดาวเทียม (SeaWiFS, MODIS) ในช่วงปลายทศวรรษ 1990 ทำให้สามารถเฝ้าระวังในวงกว้างได้ ศูนย์พยากรณ์ HAB ระดับภูมิภาคถูกจัดตั้งขึ้นทั่วโลก เช่น โครงการ Regional Harmful Algal Bloom ที่ได้รับทุนสนับสนุนจาก NOAA ในสหรัฐอเมริกา การพยากรณ์ HAB สมัยใหม่ได้รวมการเรียนรู้ของเครื่อง แบบจำลองมหาสมุทรแบบกลุ่ม และการปรับข้อมูลแบบเรียลไทม์เข้าด้วยกัน

ควรใช้เมื่อใด

การเฝ้าระวัง HAB มีความสำคัญอย่างยิ่งในพื้นที่ชายฝั่งที่มีการเพาะเลี้ยงสัตว์ทะเลเปลือกแข็งเชิงพาณิชย์ การประมง หรือการใช้เพื่อสันทนาการ ควรใช้เมื่อเคยเกิด HAB มาก่อน เมื่อมีการปนเปื้อนสารอาหารสูง หรือเมื่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้เปลี่ยนแปลงสภาวะสมุทรศาสตร์ที่เอื้อต่อชนิดพันธุ์ HAB ระบบนี้มีคุณค่าอย่างยิ่งในภูมิภาคที่ทราบว่ามีชนิดพันธุ์ที่เป็นพิษ (เช่น Karenia brevis, Alexandrium catenella) เกิดขึ้น การเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อน (ฤดูสาหร่ายสะพรั่งสูงสุดในหลายภูมิภาค) ถือเป็นแนวปฏิบัติมาตรฐาน

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • เมฆปกคลุมและความขุ่นสามารถบดบังการตรวจจับด้วยดาวเทียมได้ การเก็บตัวอย่าง ณ จุดวัดที่ลำเอียงไปยังพื้นที่ที่เข้าถึงได้ง่ายนำไปสู่ความครอบคลุมเชิงพื้นที่ที่ไม่สมบูรณ์
  • ไม่ใช่ทุกชนิดพันธุ์ที่เป็นอันตรายจะสร้างลายเซ็นสเปกตรัมที่ตรวจจับได้ สาหร่ายสะพรั่งที่เป็นพิษบางชนิดสังเกตเห็นได้ยากด้วยการสำรวจระยะไกล
  • การระบุชนิดพันธุ์จากตัวอย่างภาคสนามต้องใช้แรงงานมากและใช้เวลานาน วิธีทางพันธุกรรมเร็วกว่าแต่ยังไม่มีให้บริการอย่างแพร่หลาย
  • ความเข้มข้นของสารพิษแตกต่างกันภายในสาหร่ายสะพรั่งและในช่วงเวลาสั้นๆ ความถี่ในการเฝ้าระวังอาจพลาดช่วงเวลาที่มีสารพิษสูงสุด

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • แพลตฟอร์มดาวเทียมช่วยให้สามารถตรวจจับและติดตามสาหร่ายสะพรั่งแบบเรียลไทม์ในพื้นที่กว้างได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่จะสามารถเก็บตัวอย่าง ณ จุดวัดได้หลายวัน
  • บูรณาการกระแสข้อมูลหลายแหล่ง (ดาวเทียม, สมุทรศาสตร์, สารพิษ, องค์ประกอบชนิดพันธุ์) เพื่อการประเมินที่แข็งแกร่ง
  • แบบจำลองการคาดการณ์ช่วยให้สามารถตอบสนองด้านสาธารณสุขเชิงรุกได้โดยการออกประกาศเตือนล่วงหน้าและแนะนำให้ปิดพื้นที่ล่วงหน้า
  • ระเบียบวิธีที่เป็นมาตรฐานในแต่ละภูมิภาคช่วยให้สามารถเปรียบเทียบลักษณะและปัจจัยกระตุ้นของสาหร่ายสะพรั่งได้

การประยุกต์ใช้

  • การปกป้องสุขภาพของประชาชนโดยการประกาศปิดพื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์ทะเลเปลือกแข็งในช่วงที่มีสาหร่าย Karenia brevis เป็นพิษในอ่าวเม็กซิโก
  • การคาดการณ์สาหร่าย Alexandrium catenella บนชายฝั่งแปซิฟิกของสหรัฐอเมริกา เพื่อปกป้องการประมงปู Dungeness และหอยนางรม
  • การเฝ้าระวังสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำในทะเลสาบและอ่างเก็บน้ำ เพื่อปกป้องแหล่งน้ำดื่มและพื้นที่สันทนาการ
  • การประเมินการเปลี่ยนแปลงการกระจายตัวของชนิดพันธุ์ที่เป็นอันตรายซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เช่น การขยายตัวของเชื้อโรค Vibrio อันเป็นผลมาจากน้ำที่อุ่นขึ้น

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

เซ็นเซอร์ดาวเทียม (เช่น MODIS, Sentinel-3) เก็บรวบรวมภาพสเปกตรัมความละเอียดสูงของสีมหาสมุทร ตัวอย่างน้ำ ณ จุดวัดจะถูกเก็บรวบรวมจากสถานีประจำและเรือวิจัยเพื่อยืนยันการมีอยู่ของสาหร่ายสะพรั่งและระบุองค์ประกอบของชนิดพันธุ์

2

ภาพถ่ายดาวเทียมจะได้รับการแก้ไขสำหรับผลกระทบจากการกระเจิงของบรรยากาศ เมฆปกคลุม และแสงสะท้อนจากผิวน้ำ ความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์-เอและเม็ดสีอื่นๆ จะถูกดึงออกมาโดยใช้อัลกอริทึมทางชีวภาพ-แสงที่เป็นมาตรฐาน ตัวอย่างจากภาคสนามจะถูกเก็บรักษาและวิเคราะห์เพื่อระบุชนิดพันธุ์และปริมาณสารพิษ

3

จะมีการระบุความผิดปกติของคลอโรฟิลล์-เอที่ได้จากดาวเทียม ชนิดพันธุ์แพลงก์ตอนพืชจะถูกระบุด้วยกล้องจุลทรรศน์หรือใช้วิธีทางพันธุกรรม ปริมาณสารพิษจะถูกวัดโดยใช้โครมาโตกราฟีหรืออิมมูโนแอสเซย์ จะมีการทำแผนที่ขอบเขตเชิงพื้นที่และความหนาแน่นของสาหร่ายสะพรั่ง

4

แบบจำลองการคาดการณ์จะรวมรูปแบบการเกิดในอดีต ปริมาณสารอาหาร การขนส่งโดยพลศาสตร์ของไหล และการพยากรณ์อากาศ เพื่อคาดการณ์การพัฒนา การเคลื่อนที่ และการสลายตัวของสาหร่ายสะพรั่ง ระบบเตือนภัยล่วงหน้าจะออกประกาศตามเกณฑ์ของแบบจำลอง

5

จะมีการรายงานการมีอยู่ ตำแหน่ง ความรุนแรง และแนวโน้มการเคลื่อนที่ของสาหร่ายสะพรั่งไปยังผู้จัดการชายฝั่งและหน่วยงานสาธารณสุข พื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์ทะเลเปลือกแข็งจะถูกกำหนดให้ปิดเมื่อปริมาณสารพิษเกินเกณฑ์ การวิเคราะห์หลังเกิดปรากฏการณ์จะประเมินปัจจัยกระตุ้นด้านสิ่งแวดล้อมและประสิทธิภาพของการบรรเทาผลกระทบ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ความสับสนระหว่างความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์-เอสูงกับการมีอยู่ของสาหร่ายสะพรั่ง สาหร่ายที่เป็นพิษบางชนิดก่อให้เกิดสาหร่ายสะพรั่งที่มีคลอโรฟิลล์-เอต่ำ ในขณะที่ปรากฏการณ์คลอโรฟิลล์-เอสูงบางอย่างไม่เป็นพิษ
  • การพึ่งพาการตรวจจับด้วยดาวเทียมเพียงอย่างเดียวโดยไม่มีการตรวจสอบภาคพื้นดิน ผลบวกลวงจากตะกอนที่ถูกพัดพาหรือสาหร่ายที่ไม่เป็นพิษอาจกระตุ้นให้เกิดการปิดพื้นที่โดยไม่จำเป็น
  • การใช้รูปแบบการเกิดในอดีตโดยไม่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงช่วงการกระจายตัวและช่วงเวลาของสาหร่ายสะพรั่งที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

คำถามที่พบบ่อย

ระบุสาหร่ายที่เป็นพิษในภาคสนามได้อย่างไร?

การระบุชนิดพันธุ์ต้องอาศัยการตรวจสอบด้วยกล้องจุลทรรศน์ของตัวอย่างน้ำที่เก็บรักษาไว้ การนับเซลล์และการตรวจสอบลักษณะทางสัณฐานวิทยาที่เป็นลักษณะเฉพาะ การระบุแบบเรียลไทม์ขณะนี้ได้รับการเสริมด้วยวิธีการทางพันธุกรรมอย่างรวดเร็ว (qPCR, metagenomics) ที่สามารถระบุชนิดพันธุ์ที่ผลิตสารพิษได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง การวัดปริมาณสารพิษเฉพาะจะทำโดยใช้โครมาโตกราฟีของเหลวประสิทธิภาพสูง (HPLC) และแมสสเปกโตรเมทรี

เกณฑ์คลอโรฟิลล์-เอใดที่กระตุ้นให้เกิดการปิดพื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์ทะเลเปลือกแข็ง?

เกณฑ์แตกต่างกันไปตามภูมิภาคและชนิดพันธุ์ องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (U.S. FDA) แนะนำให้ดำเนินการทันทีหากระดับสารพิษเกิน 80 ไมโครกรัม/100 กรัมเนื้อเยื่อ (หรือ 20 ไมโครกรัม/ลิตรน้ำสำหรับสารพิษบางชนิด) ความผิดปกติของคลอโรฟิลล์-เอที่ได้จากดาวเทียม (เช่น >5 มก./ลบ.ม. เหนือค่าพื้นหลัง) ถูกใช้เป็นตัวบ่งชี้เตือนล่วงหน้า แต่จำเป็นต้องมีการทดสอบสารพิษ ณ จุดวัดเพื่อการตัดสินใจปิดพื้นที่ขั้นสุดท้าย

แบบจำลองการคาดการณ์ HAB สามารถคาดการณ์ได้หรือไม่ว่าจะสิ้นสุดลงเมื่อใด?

แบบจำลองการคาดการณ์สามารถประมาณการการสลายตัวของสาหร่ายสะพรั่งได้โดยอาศัยการพร่องสารอาหาร ข้อจำกัดของแสง และการชะล้างโดยพลศาสตร์ของไหล อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาของสาหร่ายสะพรั่งมีความแปรปรวนสูงและไวต่อการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในสภาวะแวดล้อม ทำให้การคาดการณ์ระยะยาวมีความไม่แน่นอนโดยเนื้อแท้ แนวทางแบบจำลองแบบกลุ่มช่วยเพิ่มความแม่นยำโดยคำนึงถึงข้อผิดพลาดในการคาดการณ์

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Davidson, K., Miller, P., Wilding, T. A., & Shutler, J. (2016). Harmful algal bloom risk assessment in the context of climate change. Harmful Algae, 53, 34-41.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว
  2. Glibert, P. M., Allen, J. I., Bouwman, A. F., et al. (2010). Modeling of harmful algal blooms. Journal of Marine Systems, 83(3-4), 261-271.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว