การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์
- ผู้เสนอ
- Rick Altman, Steve Neale
- ปี
- 1984
- ประเภท
- Analytical method for identifying genre conventions, evolution, and ideological work in cinema
- กลุ่มวิธี
- Film classification and type analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์ (Genre Analysis in Film) เป็นวิธีการตรวจสอบอย่างเป็นระบบว่าภาพยนตร์เข้าพวกและสร้างสรรค์สิ่งใหม่ภายในหมวดหมู่ที่สามารถระบุได้ เช่น สยองขวัญ คาวบอย วิทยาศาสตร์ เมโลดราม่า หรือตลก อย่างไร โดยแต่ละประเภทมีขนบธรรมเนียม สไตล์ภาพ โครงสร้างการเล่าเรื่อง และประเด็นทางอุดมการณ์ที่เป็นลักษณะเฉพาะ วิธีการนี้พัฒนาขึ้นผ่านการศึกษาภาพยนตร์โดยนักวิชาการ เช่น ริค อัลท์แมน และ สตีฟ นีล โดยตระหนักว่าแนวภาพยนตร์ไม่ใช่หมวดหมู่ธรรมชาติที่ตายตัว แต่เป็นระบบที่ถูกสร้างขึ้นทางสังคมและขึ้นอยู่กับบริบททางประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นโครงสร้างทั้งการผลิตภาพยนตร์และความคาดหวังของผู้ชม การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์จะตรวจสอบว่าขนบธรรมเนียมใดที่กำหนดแนวภาพยนตร์นั้นๆ ภาพยนตร์แต่ละเรื่องสอดคล้องหรือท้าทายขนบธรรมเนียมเหล่านั้นอย่างไร แนวภาพยนตร์มีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาอย่างไร และขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์มีบทบาททางอุดมการณ์อย่างไร
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
แนวคิดหลักคือแนวภาพยนตร์เปรียบเสมือนสัญญาที่ทำขึ้นระหว่างผู้สร้างภาพยนตร์และผู้ชม ผู้ชมจะเข้าชมภาพยนตร์แนวคาวบอยโดยคาดหวังฉาก ตัวละคร ความขัดแย้ง และบทสรุปที่เป็นลักษณะเฉพาะ ในขณะที่ผู้สร้างภาพยนตร์จะผลิตผลงานที่ตอบสนองและบางครั้งก็บิดเบือนความคาดหวังเหล่านั้น ขนบธรรมเนียมเหล่านี้ไม่ได้มีอยู่ในตัวภาพยนตร์โดยธรรมชาติ แต่เรียนรู้ผ่านการสัมผัสกับภาพยนตร์และเรื่องเล่าทางวัฒนธรรมอื่นๆ การวิเคราะห์ว่าขนบธรรมเนียมใดเป็นลักษณะเฉพาะของแนวภาพยนตร์นั้นๆ มีการเปลี่ยนแปลงไปตามประวัติศาสตร์อย่างไร และภาพยนตร์แต่ละเรื่องมีการปรับเปลี่ยนขนบธรรมเนียมเหล่านั้นอย่างไร ทำให้เราเข้าใจว่าภาพยนตร์สร้างรูปแบบการเล่าเรื่องอย่างไร และแนวภาพยนตร์มีส่วนร่วมในอุดมการณ์อย่างไร แนวภาพยนตร์อาจนำเสนอภาพบทบาททางเพศ ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ หรืออัตลักษณ์ของชาติในลักษณะเฉพาะอย่างสม่ำเสมอ การศึกษาแนวภาพยนตร์เผยให้เห็นถึงงานทางวัฒนธรรมของภาพยนตร์
ประวัติศาสตร์
การวิจารณ์แนวภาพยนตร์พัฒนาจากการศึกษาเชิงวรรณกรรมมาสู่การศึกษาภาพยนตร์ในช่วงทศวรรษ 1970-80 หนังสือ 'Film/Genre' (1999) ของริค อัลท์แมน เสนอว่าแนวภาพยนตร์เป็นระบบเชิงความหมาย (องค์ประกอบภาพและการเล่าเรื่อง) เชิงวากยสัมพันธ์ (โครงสร้างพล็อตและตัวละคร) และเชิงปฏิบัติ (ความคาดหวังของผู้ชมและแนวปฏิบัติทางอุตสาหกรรม) งานของสตีฟ นีล เน้นว่าแนวภาพยนตร์ไม่ได้มีอยู่ในตัวภาพยนตร์ แต่มาจากการที่ภาพยนตร์ถูกทำการตลาด จัดหมวดหมู่ และได้รับการตอบรับอย่างไร ทเวทซาน โทโดรอฟและแนวทางโครงสร้างนิยมระบุรูปแบบการเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในหลายแนว ทฤษฎีแนวภาพยนตร์ร่วมสมัยตระหนักว่าแนวภาพยนตร์เป็นสิ่งที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา—ซึ่งถูกต่อรองอย่างต่อเนื่องระหว่างผลประโยชน์ทางอุตสาหกรรม การจัดประเภทเชิงวิพากษ์ และความคาดหวังของผู้ชม แทนที่จะเป็นการจัดประเภทที่ตายตัว ปัจจุบันนักวิชาการตรวจสอบว่าแนวภาพยนตร์จัดการกับอุดมการณ์อย่างไร โรงภาพยนตร์ทั่วโลกสร้างแนวภาพยนตร์ทางเลือกได้อย่างไร และแพลตฟอร์มดิจิทัลปรับเปลี่ยนนิยามของแนวภาพยนตร์อย่างไร
ควรใช้เมื่อใด
ใช้วิธีการนี้เมื่อวิเคราะห์ว่าภาพยนตร์แต่ละเรื่องสัมพันธ์กับขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์อย่างไร ศึกษาการพัฒนาของแนวภาพยนตร์ตามกาลเวลาหรือประเพณีของชาติ ตรวจสอบรูปแบบทางอุดมการณ์ข้ามแนวภาพยนตร์ หรือทำความเข้าใจความคาดหวังของผู้ชมและรูปแบบการผลิต มีคุณค่าสำหรับการตรวจสอบว่าแนวภาพยนตร์ตอบสนองต่อช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์อย่างไร (เช่น คาวบอยเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในช่วงสงครามเย็น สยองขวัญสะท้อนความวิตกกังวลทางสังคมอย่างไร) วิเคราะห์ภาพยนตร์ลูกผสมหรือทดลองที่ผสมผสานแนวภาพยนตร์ หรือศึกษาว่าแนวภาพยนตร์ทำงานอย่างไรข้ามวัฒนธรรม วิธีการนี้ตั้งสมมติฐานว่าแนวภาพยนตร์เป็นระบบ สามารถวิเคราะห์ได้ และมีผลกระทบทางอุดมการณ์
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ขอบเขตของแนวภาพยนตร์นั้นไม่ชัดเจน ภาพยนตร์มักจะต่อต้านการจัดหมวดหมู่หรือผสมผสานหลายแนว
- การมุ่งเน้นไปที่ขนบธรรมเนียมอาจมองข้ามการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ การอ้างอิงถึงงานอื่น หรือวิธีที่ภาพยนตร์แต่ละเรื่องก้าวข้ามขอบเขตของแนวภาพยนตร์
- การรับรู้แนวภาพยนตร์ของผู้ชมอาจแตกต่างจากการจัดประเภททางวิชาการ กรอบแนวคิดหลายอย่างอาจอยู่ร่วมกัน
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- เผยให้เห็นว่าขนบธรรมเนียมสร้างโครงสร้างทั้งการสร้างภาพยนตร์และการตีความของผู้ชมอย่างไร
- อธิบายว่าเหตุใดภาพยนตร์บางเรื่องจึงรู้สึกคุ้นเคยหรือน่าประหลาดใจ—ภาพยนตร์เหล่านั้นปรับเปลี่ยนความคาดหวังของแนวภาพยนตร์อย่างไร
- แสดงให้เห็นถึงความเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของหมวดหมู่แนวภาพยนตร์
- ระบุรูปแบบทางอุดมการณ์ที่ฝังอยู่ในขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์ว่าแนวสยองขวัญมีวิวัฒนาการอย่างไร ตั้งแต่วายร้ายสากล (ทศวรรษ 1930) ผ่านสยองขวัญจิตวิทยา (ทศวรรษ 1970) ไปจนถึงสยองขวัญแบบ found-footage (ทศวรรษ 2000) ซึ่งสะท้อนถึงความวิตกกังวลทางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป
- การตรวจสอบว่าภาพนำเสนอเกี่ยวกับเชื้อชาติ เพศ และที่ดินในแนวคาวบอยมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์ต่างๆ และภาพยนตร์คาวบอยร่วมสมัยตั้งคำถามหรือสืบทอดอุดมการณ์แนวภาพยนตร์แบบดั้งเดิมอย่างไร
- การศึกษาว่าแนวเมโลดราม่าสร้างอัตลักษณ์ อารมณ์ และครอบครัวอย่างไร เปรียบเทียบขนบธรรมเนียมเมโลดราม่าข้ามภาพยนตร์ฮอลลีวูดและภาพยนตร์นานาชาติ
- การวิเคราะห์สมมติฐานทางอุดมการณ์ที่คงอยู่ของภาพยนตร์วิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเทคโนโลยี ความก้าวหน้า และธรรมชาติของมนุษย์ตลอดหลายทศวรรษ และสำรวจว่าประเภทภาพยนตร์แนว SF ที่แตกต่างกัน (ยูโทเปีย ดิสโทเปีย ไซเบอร์พังก์) จัดการกับธีมเหล่านี้อย่างไร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
เลือกแนวภาพยนตร์และรวบรวมคลังภาพยนตร์ที่เป็นตัวแทนของแนวภาพยนตร์นั้นๆ ในช่วงเวลาต่างๆ ประเภทภาพยนตร์ย่อย และประเพณีของชาติ (หากเกี่ยวข้อง) รวมถึงตัวอย่างที่เป็นแบบฉบับ ภาพยนตร์ยอดนิยม และผลงานที่อยู่ชายขอบ เพื่อจับขอบเขตของแนวภาพยนตร์
สำหรับภาพยนตร์แต่ละเรื่อง ให้บันทึก: ฉากของเรื่องราว ประเภทตัวละคร ความขัดแย้งหลัก ประเภทของบทสรุป ขนบธรรมเนียมทางสุนทรียศาสตร์ (แสง สี องค์ประกอบภาพ) และองค์ประกอบสำคัญของโครงเรื่อง สร้างรายการองค์ประกอบที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในกลุ่มตัวอย่าง
ระบุขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์ในหลายระดับ: (1) ฉากและโลก—ภาพยนตร์เกิดขึ้นที่ไหน/เมื่อไหร่? (2) ประเภทตัวละคร—ใครปรากฏตัวซ้ำๆ? (3) ประเภทความขัดแย้ง—ปัญหาประเภทใดที่ขับเคลื่อนเรื่องราว? (4) รหัสภาพ—มีสไตล์ภาพที่เป็นเอกลักษณ์หรือไม่? (5) โครงสร้างการเล่าเรื่อง—ภาพยนตร์ดำเนินตามรูปแบบที่เป็นลักษณะเฉพาะหรือไม่? (6) ประเภทบทสรุป—ความขัดแย้งจบลงอย่างไร?
พัฒนาทฤษฎีของแนวภาพยนตร์โดยการระบุขนบธรรมเนียมหลักที่กำหนดแนวภาพยนตร์นั้นๆ องค์ประกอบรองหรือทางเลือก วิธีที่ขนบธรรมเนียมต่างๆ สัมพันธ์กัน และสมมติฐานทางอุดมการณ์หรือวัฒนธรรมใดที่รองรับขนบธรรมเนียมเหล่านั้น ตรวจสอบว่าขนบธรรมเนียมมีการพัฒนาตามลำดับเวลาและข้ามอุตสาหกรรมภาพยนตร์หรือผู้กำกับที่แตกต่างกันอย่างไร
อธิบายว่าแนวภาพยนตร์มีบทบาททางอุดมการณ์หรือวัฒนธรรมอย่างไร นำเสนอโลกทัศน์หรือค่านิยมใดอย่างสม่ำเสมอ จัดการกับความวิตกกังวลหรือความปรารถนาทางสังคมใด และขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์มีอิทธิพลต่อการเล่าเรื่องประเภทใดและส่งเสริมการตีความแบบใด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การปฏิบัติต่อหมวดหมู่แนวภาพยนตร์เสมือนเป็นประเภทธรรมชาติ แทนที่จะเป็นประเภทที่ถูกสร้างขึ้นทางสังคม
- การสันนิษฐานว่าภาพยนตร์ทุกเรื่องในแนวเดียวกันมีเนื้อหาทางอุดมการณ์เหมือนกันทุกประการ แทนที่จะตระหนักถึงการต่อสู้และความหมายทางเลือกภายในแนวภาพยนตร์
- การกำหนดแนวภาพยนตร์ให้ตายตัวตามประวัติศาสตร์—แนวภาพยนตร์มีการพัฒนาอยู่เสมอ สยองขวัญร่วมสมัยแตกต่างอย่างมากจากสยองขวัญยุคทศวรรษ 1920 แต่ทั้งสองก็ยังคงเป็น 'สยองขวัญ'
คำถามที่พบบ่อย
หากภาพยนตร์ไม่เข้ากับแนวใดแนวหนึ่งอย่างสมบูรณ์ แล้วมันคือแนวอะไร?
ภาพยนตร์มักจะอยู่ในหลายแนวพร้อมกันหรือต่อต้านการจัดหมวดหมู่ ภาพยนตร์อาจเป็น 'โรแมนติกคอมเมดี้-ระทึกขวัญ' หรือ 'ไซไฟคาวบอย' แทนที่จะบังคับภาพยนตร์ให้เข้าสู่หมวดหมู่เดียว การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์ตระหนักว่าภาพยนตร์ปรับเปลี่ยนขนบธรรมเนียมหลายแนวอย่างไร และผลลัพธ์ที่เกิดจากการผสมผสานแนวภาพยนตร์นั้นเป็นอย่างไร การผสมผสานเป็นเรื่องปกติและมักจะก่อให้เกิดผลดี—สามารถสร้างความหมายใหม่หรือวิพากษ์สมมติฐานทั่วไปได้
ผู้ชมคิดเกี่ยวกับแนวภาพยนตร์มากน้อยเพียงใดเมื่อดูภาพยนตร์?
ผู้ชมใช้ความรู้เกี่ยวกับแนวภาพยนตร์โดยสัญชาตญาณ ใครก็ตามที่ดูภาพยนตร์คาวบอยเป็นครั้งแรกจะจดจำองค์ประกอบของแนวภาพยนตร์ได้ทันที (ฉาก เครื่องแต่งกาย ความขัดแย้ง) ผ่านการสัมผัสทางวัฒนธรรมและภาพยนตร์ก่อนหน้า อย่างไรก็ตาม ความซับซ้อนของการจดจำแนวภาพยนตร์นั้นแตกต่างกันไป นักวิชาการภาพยนตร์วิเคราะห์แนวภาพยนตร์อย่างเป็นระบบมากกว่าผู้ชมทั่วไป การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์ทำให้ความรู้ที่ผู้ชมนำไปใช้อย่างไม่รู้ตัวนั้นชัดเจนขึ้น
ขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์เหมือนกันทั่วโลกหรือไม่?
ไม่ อุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่แตกต่างกันพัฒนาแนวภาพยนตร์และขนบธรรมเนียมที่แตกต่างกัน ภาพยนตร์สยองขวัญญี่ปุ่นแตกต่างจากภาพยนตร์สยองขวัญอเมริกัน เมโลดราม่าฝรั่งเศสแตกต่างจากเมโลดราม่าฮอลลีวูด แม้ว่าบางแนวภาพยนตร์จะเป็นสากล (แอ็คชั่น วิทยาศาสตร์) แต่ก็มีรูปแบบที่แตกต่างกันในแต่ละประเพณีของชาติ การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์ทั่วโลกเผยให้เห็นทั้งรูปแบบการเล่าเรื่องสากลและขนบธรรมเนียมเฉพาะทางวัฒนธรรม
ภาพยนตร์เรื่องเดียวสามารถกำหนดหรือปรับเปลี่ยนแนวภาพยนตร์ทั้งแนวได้หรือไม่?
ไม่บ่อยนัก แต่ภาพยนตร์ที่มีนวัตกรรมอย่างมีนัยสำคัญสามารถเปลี่ยนแปลงขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์ได้ 'Psycho' (1960) นำเสนอสยองขวัญจิตวิทยาที่ปรับเปลี่ยนแนวสยองขวัญให้ห่างจากการเล่าเรื่องที่อิงตามตัวประหลาด 'Jaws' (1975) สร้างสูตรสำเร็จของภาพยนตร์บล็อกบัสเตอร์ช่วงฤดูร้อน 'The Sixth Sense' ฟื้นฟูขนบธรรมเนียมของตอนจบแบบหักมุม ภาพยนตร์ส่วนใหญ่ทำงานภายใต้ขนบธรรมเนียมที่มีอยู่ ภาพยนตร์ที่มีอิทธิพลจะเปลี่ยนแปลงขนบธรรมเนียมที่ภาพยนตร์รุ่นต่อมานำไปใช้
การระบุขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์เป็นวิธีที่จะมองข้ามภาพยนตร์ว่าเป็นสูตรสำเร็จหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป การรับรู้ขนบธรรมเนียมช่วยให้ชื่นชมว่าภาพยนตร์ทำงานภายในหรือต่อต้านขนบธรรมเนียมเหล่านั้นได้อย่างไร ไม่ใช่การมองข้าม ผลงานชิ้นเอกหลายชิ้นทำงานกับขนบธรรมเนียมของแนวภาพยนตร์ แทนที่จะเพิกเฉย การวิเคราะห์แนวภาพยนตร์สามารถเผยให้เห็นความซับซ้อนในการที่ผู้กำกับจัดการกับความคาดหวัง การเลือกที่จะมองว่าขนบธรรมเนียมเป็นข้อจำกัดหรือเป็นกรอบที่ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์นั้นขึ้นอยู่กับการตีความ
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Altman, R. (1999). Film/Genre. British Film Institute.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วNeale, S. (2000). Genre and Hollywood. Routledge.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วGrant, B. K. (Ed.). (2007). Film Genre Reader III. University of Texas Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วTodorov, T. (1975). The Fantastic: A Structural Approach to a Literary Genre. Cornell University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว