ชุดประเมินสมองส่วนหน้า (Frontal Assessment Battery - FAB)
- ผู้เสนอ
- Bruno Dubois
- ปี
- 2000
- ประเภท
- Clinician-administered neuropsychological battery for frontal lobe function
- กลุ่มวิธี
- executive function and frontal lobe assessment
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ชุดประเมินสมองส่วนหน้า (FAB) เป็นชุดการทดสอบทางประสาทจิตวิทยาแบบสั้นที่ผู้เชี่ยวชาญทางคลินิกเป็นผู้ดำเนินการ เพื่อประเมินการทำงานของสมองกลีบหน้าและความสามารถในการบริหารจัดการ ณ จุดดูแลผู้ป่วย FAB พัฒนาโดย Dubois และคณะ ณ โรงพยาบาล Salpêtrière ในกรุงปารีส เมื่อปี 2000 ประกอบด้วยการทดสอบย่อย 6 รายการ เพื่อวัดความสามารถในการคิดเชิงนามธรรม ความยืดหยุ่นทางจิตใจ การวางแผนการเคลื่อนไหว การควบคุมการยับยั้ง และความคล่องแคล่วในการใช้ภาษา FAB มีความไวสูงต่อภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ (frontotemporal dementia) โรคพาร์กินสันที่มีความเสื่อมทางปัญญา และภาวะอื่น ๆ ที่ส่งผลต่อการทำงานของสมองส่วนหน้า
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
FAB ประเมินการทำงานด้านการบริหารจัดการหลักที่ควบคุมโดยเปลือกสมองส่วนหน้า ได้แก่ ความสามารถในการสร้างและสลับระหว่างหมวดหมู่เชิงแนวคิด (การคิดเชิงนามธรรม ความยืดหยุ่นทางจิตใจ) การวางแผนและดำเนินการตามลำดับการเคลื่อนไหวที่ซับซ้อน (การควบคุมการเคลื่อนไหว) และการยับยั้งการตอบสนองที่เด่นชัด (การควบคุมการยับยั้ง) การรวมองค์ประกอบที่แตกต่างกันเหล่านี้เข้าเป็นชุดการทดสอบแบบสั้น ทำให้ FAB สามารถคัดกรองกลุ่มอาการ 'executive syndrome' ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ คะแนนรวมตั้งแต่ 0–18 ให้ภาพสรุปที่รวดเร็ว รูปแบบคะแนนของการทดสอบย่อยแต่ละรายการจะเผยให้เห็นลักษณะเฉพาะของความบกพร่องในการทำงานของสมองส่วนหน้า
ประวัติศาสตร์
FAB พัฒนาโดย Bruno Dubois และคณะ ณ Hôpital de la Salpêtrière ในกรุงปารีส และตีพิมพ์ในวารสาร Neurology ในปี 2000 เกิดจากความต้องการเครื่องมือสั้น ๆ ที่ใช้ ณ จุดดูแลผู้ป่วย เพื่อคัดกรองความบกพร่องของการทำงานของสมองกลีบหน้าในกลุ่มประชากรทางคลินิกที่หลากหลาย การศึกษาตรวจสอบความถูกต้องดั้งเดิมรวมถึงผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ ภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ โรคพาร์กินสัน และกลุ่มควบคุมที่มีสุขภาพดี นับตั้งแต่นั้นมา FAB ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องอย่างกว้างขวางในระดับสากล และปัจจุบันได้รับการแนะนำในเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ มีการแปลเป็นภาษาต่าง ๆ มากมาย และข้อมูลบรรทัดฐานครอบคลุมหลายประเทศ
ควรใช้เมื่อใด
FAB มีข้อบ่งชี้สำหรับการคัดกรองการทำงานด้านการบริหารจัดการและพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้า ณ จุดดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อมที่อาจเกิดขึ้น (โดยเฉพาะภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ หรือโรคพาร์กินสัน) โรคหลอดเลือดสมองที่ส่งผลต่อบริเวณสมองส่วนหน้า การบาดเจ็บที่สมองจากการกระทบกระเทือน หรือการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมหรือบุคลิกภาพที่บ่งชี้ถึงความบกพร่องของการทำงานของสมองกลีบหน้า FAB ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัย และควรบูรณาการกับการถ่ายภาพทางรังสี การประเมินทางคลินิก และการทดสอบทางประสาทจิตวิทยาอื่น ๆ FAB มีประโยชน์อย่างยิ่งในสภาพแวดล้อมทางคลินิกที่มีผู้ป่วยจำนวนมาก เนื่องจากมีความกระชับและต้องการอุปกรณ์น้อย
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ความไวจำกัดต่อความบกพร่องเล็กน้อยของสมองส่วนหน้า — อาจไม่สามารถตรวจจับความบกพร่องด้านการบริหารจัดการที่ละเอียดอ่อนได้ มีความไวต่อพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้าในระดับปานกลางถึงรุนแรงมากกว่า
- ขึ้นอยู่กับความสามารถทางภาษาและการใช้คำพูด — การทดสอบย่อยหลายรายการต้องใช้การตอบสนองด้วยคำพูด ภาวะพูดลำบากหรือปัญหาด้านภาษาอาจทำให้การตีความคลาดเคลื่อน
- ไม่ได้จำเพาะเจาะจงต่อพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้า — ความบกพร่องของ FAB อาจเกิดจากความเสียหายที่สมองส่วนใต้ (เช่น นิวเคลียสฐานในโรคพาร์กินสัน) พยาธิสภาพแบบแพร่กระจาย หรือปัญหาด้านสมาธิ/แรงจูงใจ
- ผลกระทบจากอายุและการศึกษา — มีความสัมพันธ์ปานกลางกับอายุและการศึกษา ควรปรึกษาข้อมูลบรรทัดฐาน
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ความสะดวกในการใช้งาน ณ จุดดูแลผู้ป่วย — ใช้เวลาเพียง 10 นาทีและใช้วัสดุน้อยที่สุด ไม่ต้องใช้อุปกรณ์ที่ซับซ้อน
- การประเมินหลายมิติ — ประเมินการทำงานที่แตกต่างกันของสมองส่วนหน้า (การวางแผน ความยืดหยุ่น การยับยั้ง การคิดเชิงนามธรรม) ไม่ใช่เพียงกระบวนการบริหารจัดการเดียว
- ความไวสูงต่อภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ — ประสิทธิภาพของ FAB สามารถแยกแยะภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับออกจากโรคอัลไซเมอร์ได้ดีกว่าเครื่องมือคัดกรองความรู้ความเข้าใจโดยรวม
- ได้รับการตรวจสอบความถูกต้องในระดับสากล — แปลเป็นภาษามากกว่า 20 ภาษา พร้อมข้อมูลบรรทัดฐานที่ตีพิมพ์ในกลุ่มประชากรที่หลากหลาย
การประยุกต์ใช้
- การคัดกรองภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ: แพทย์ระบบประสาทประเมินผู้ป่วยชายอายุ 58 ปี ที่มีอาการเฉยเมยเพิ่มขึ้นและการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม MMSE อยู่ที่ 27 (ค่อนข้างปกติ) แต่ FAB รวมอยู่ที่ 9 โดยมีความบกพร่องอย่างมากในการคิดเชิงนามธรรม (0/3) และการวางแผนการเคลื่อนไหว (1/3) แต่การควบคุมการยับยั้งปกติ รูปแบบของ FAB สอดคล้องกับพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้า การถ่ายภาพทางรังสีแสดงว่ามีการฝ่อของสมองส่วนหน้า
- การประเมินความเสื่อมทางปัญญาในโรคพาร์กินสัน: แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการเคลื่อนไหวใช้ FAB เพื่อติดตามการทำงานด้านการบริหารจัดการในผู้ป่วยโรคพาร์กินสันอายุ 70 ปี FAB เริ่มต้นอยู่ที่ 14; หนึ่งปีต่อมา FAB ลดลงเหลือ 10 โดยมีความล่าช้าเป็นพิเศษในการทดสอบความยืดหยุ่นทางจิตใจและการวางแผนการเคลื่อนไหว ซึ่งสอดคล้องกับความเสื่อมทางปัญญาในโรคพาร์กินสัน
- การประเมินความบกพร่องด้านการบริหารจัดการหลังโรคหลอดเลือดสมอง: หลังเกิดโรคหลอดเลือดสมองในหลอดเลือดแดงสมองส่วนกลางด้านขวาซึ่งส่งผลต่อบริเวณสมองส่วนหน้า ทีมฟื้นฟูสมรรถภาพดำเนินการ FAB เพื่อประเมินความบกพร่องด้านการบริหารจัดการ FAB อยู่ที่ 8 โดยมีความบกพร่องเป็นพิเศษในการวางแผนการเคลื่อนไหวและความไวต่อการรบกวน ซึ่งนำทางการฟื้นฟูสมรรถภาพทางปัญญา
- การติดตามผลการบาดเจ็บที่สมองจากการกระทบกระเทือน: นักประสาทจิตวิทยาใช้การทดสอบ FAB ซ้ำเพื่อติดตามการฟื้นตัวของการบริหารจัดการในผู้ป่วยที่มี TBI ระดับปานกลาง FAB เพิ่มขึ้นจาก 7 ใน 4 สัปดาห์หลังการบาดเจ็บ เป็น 12 ใน 12 สัปดาห์ แสดงถึงการฟื้นตัวของการทำงานด้านการบริหารจัดการ และเป็นข้อมูลสำหรับการวางแผนการฟื้นฟูสมรรถภาพ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
FAB ประกอบด้วยการทดสอบย่อย 6 รายการ แต่ละรายการใช้เวลา 1–2 นาที รวมเวลาดำเนินการประมาณ 10 นาที การทดสอบย่อยประเมิน: (1) การคิดเชิงนามธรรม (ความคล้ายคลึงกันระหว่างวัตถุ, 0–3 คะแนน); (2) ความยืดหยุ่นทางจิตใจ (การสลับหมวดหมู่, 0–3 คะแนน); (3) การวางแผนการเคลื่อนไหว (ลำดับกำปั้น-ฝ่ามือ-สันมือ, 0–3 คะแนน); (4) ความไวต่อการรบกวน (คำสั่งที่ขัดแย้งกันของ Luria, 0–3 คะแนน); (5) การควบคุมการยับยั้ง (การทดสอบ go/no-go, 0–3 คะแนน); และ (6) ความเป็นอิสระในการดำเนินชีวิตประจำวัน (ความสามารถในการต้านทานการหยิบวัตถุที่วางอยู่ตรงหน้าผู้ป่วย, 0–3 คะแนน) รายการทั้งหมดดำเนินการและให้คะแนนโดยนักวิชาการทางคลินิก
การให้คะแนนการทดสอบย่อย FAB แต่ละรายการจะอยู่บนมาตราส่วน 0–3 โดยพิจารณาจากเกณฑ์ประสิทธิภาพ คะแนน FAB รวมได้จากการรวมคะแนนของการทดสอบย่อย ทำให้ได้ช่วงคะแนนตั้งแต่ 0 ถึง 18 คะแนนที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงการทำงานของสมองส่วนหน้าที่ดีขึ้น โดยทั่วไปการตีความจะใช้ค่าตัดที่ <12 เพื่อบ่งชี้ความบกพร่องของการทำงานของสมองส่วนหน้า แม้ว่าค่าตัดจะแตกต่างกันไปตามกลุ่มประชากรและบริบททางคลินิก
คะแนน FAB รวม 16–18 บ่งชี้ถึงการทำงานปกติของสมองส่วนหน้า คะแนน 12–15 บ่งชี้ถึงความบกพร่องเล็กน้อยของสมองส่วนหน้า คะแนน 8–11 บ่งชี้ถึงความบกพร่องปานกลางของสมองส่วนหน้า คะแนน <8 บ่งชี้ถึงความบกพร่องรุนแรงของสมองส่วนหน้า อย่างไรก็ตาม การตีความควรเน้นที่รูปแบบของคะแนนการทดสอบย่อย รูปแบบความบกพร่องที่แตกต่างกันในแต่ละการทดสอบย่อยสามารถบ่งชี้ถึงประเภทเฉพาะของพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้า (เช่น การควบคุมการบริหารจัดการเทียบกับการวางแผนการเคลื่อนไหว เทียบกับการใช้เหตุผลเชิงแนวคิด)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การใช้คะแนน FAB รวมโดยไม่พิจารณาการทดสอบย่อยแต่ละรายการ — รูปแบบของ FAB (เช่น ความบกพร่องอย่างมากในการวางแผนการเคลื่อนไหว แต่การคิดเชิงนามธรรมปกติ) สามารถแยกแยะประเภทของพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้าได้ คะแนนรวมเพียงอย่างเดียวจะพลาดข้อมูลนี้
- การตีความคะแนน FAB ต่ำเกินไปในภาวะสมองเสื่อมรุนแรงหรือภาวะเพ้อ — FAB อาจมีคะแนนต่ำในภาวะใด ๆ ที่ทำให้เกิดความบกพร่องทางปัญญาโดยรวม ไม่ใช่เฉพาะพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้า
- การดำเนินการ FAB ในผู้ป่วยที่มีภาวะพูดลำบากรุนแรงหรือภาวะเคลื่อนไหวผิดปกติ — ข้อกำหนดด้านภาษาและการเคลื่อนไหวทำให้การตีความคลาดเคลื่อน ควรพิจารณาการประเมินทางเลือกอื่น
- การเปรียบเทียบคะแนน FAB ในการตรวจติดตามหลายครั้งโดยไม่พิจารณาแรงจูงใจและความเหนื่อยล้า — ประสิทธิภาพของ FAB อาจได้รับผลกระทบจากความพยายามต่ำ ความเหนื่อยล้า หรือภาวะซึมเศร้า ควรประเมินความร่วมมือเสมอ
คำถามที่พบบ่อย
ฉันควรทำอย่างไรหากผู้ป่วยไม่สามารถทำการทดสอบย่อยเกี่ยวกับการเคลื่อนไหว (การวางแผนการเคลื่อนไหว การควบคุมการยับยั้ง) ได้เนื่องจากภาวะอัมพาตบางส่วน
ข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวทำให้การตีความการทดสอบย่อยเกี่ยวกับการเคลื่อนไหวคลาดเคลื่อน ให้บันทึกข้อบกพร่องทางการเคลื่อนไหวและตีความเฉพาะรายการ FAB ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหว (การคิดเชิงนามธรรม ความยืดหยุ่น ความเป็นอิสระในการดำเนินชีวิตประจำวัน) พิจารณาการวัดผลการบริหารจัดการทางเลือกอื่นที่ขึ้นอยู่กับการทำงานของมอเตอร์น้อยกว่า (เช่น Wisconsin Card Sorting Test, Category fluency) หากต้องการการประเมินที่สมบูรณ์
FAB มีประโยชน์ในการตรวจจับความเสื่อมทางปัญญาในโรคอัลไซเมอร์หรือไม่
FAB มีความไวต่อพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้าน้อยกว่าพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้า โรคอัลไซเมอร์มักจะรักษาสมรรถภาพของสมองส่วนหน้าไว้ค่อนข้างเร็ว (ความจำและความผิดปกติของสมองส่วนขมับเด่น) ดังนั้น FAB อาจค่อนข้างปกติแม้ว่าจะมีความบกพร่องทางปัญญาโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ FAB เหมาะสมกว่าสำหรับการคัดกรองภาวะสมองเสื่อมส่วนหน้าและขมับ ใช้ MMSE หรือ ADAS-Cog สำหรับการประเมินโรคอัลไซเมอร์
รูปแบบ FAB ที่ไม่สม่ำเสมอหมายถึงอะไร
รูปแบบที่ไม่สม่ำเสมอ (เช่น การคิดเชิงนามธรรมปกติ แต่การวางแผนการเคลื่อนไหวต่ำมาก) บ่งชี้ถึงพยาธิสภาพที่สมองส่วนหน้าเฉพาะที่ซึ่งส่งผลต่อบริเวณการวางแผนการเคลื่อนไหว ในทางตรงกันข้าม FAB ที่ต่ำอย่างสม่ำเสมอบ่งชี้ถึงความบกพร่องด้านการบริหารจัดการโดยรวมที่กว้างขวางกว่าหรือพยาธิสภาพของสมองที่แพร่กระจาย รูปแบบการทดสอบย่อยแต่ละรายการสามารถให้เบาะแสเกี่ยวกับตำแหน่งของพยาธิสภาพได้
สามารถดำเนินการ FAB ทางไกลผ่านการประชุมทางวิดีโอได้หรือไม่
การดำเนินการทางไกลเป็นไปได้ แต่ลดความน่าเชื่อถือ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับรายการที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวและรายการที่ไวต่อการรบกวน ซึ่งต้องการการสังเกตที่แม่นยำ หากจำเป็นต้องดำเนินการผ่านการประชุมทางวิดีโอ ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคุณภาพวิดีโอและเสียงชัดเจน และบันทึกข้อจำกัดไว้ การดำเนินการต่อหน้าเป็นที่ต้องการมากกว่า
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Dubois, B., Slachevsky, A., Litvan, I., & Pillon, B. (2000). The FAB: A Frontal Assessment Battery at bedside. Neurology, 55(11), 1621-1626.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วSlachevsky, A., Litvan, I., Marsiske, M., & Dubois, B. (2004). The FAB: A Frontal Assessment Battery at bedside for dementia and neurological conditions. In Dementia (pp. 123-146). Springer Publishing.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วCummings, J. L., & Mega, M. (1994). Neuropsychiatry and behavioral neuroscience. Oxford University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว