ระเบียบวิธีวิจัยแบบกลุ่มสนทนา
- ผู้เสนอ
- Robert K. Merton and Paul F. Lazarsfeld
- ปี
- 1956
- ประเภท
- Method
- กลุ่มวิธี
- data-collection
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การสนทนากลุ่ม (Focus group discussion) เป็นระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่ผู้นำกลุ่มที่ได้รับการฝึกฝนจะนำกลุ่มเล็กๆ (โดยทั่วไป 6–12 คน) ผ่านการสนทนาที่มีโครงสร้างหรือกึ่งโครงสร้างในหัวข้อหรือผลิตภัณฑ์เฉพาะ กลุ่มสนทนาซึ่งพัฒนาขึ้นโดย Merton และ Lazarsfeld ในทศวรรษที่ 1950 สำหรับการวิจัยตลาด ปัจจุบันมีการใช้อย่างแพร่หลายในสาขาสาธารณสุขศาสตร์ การศึกษา สังคมศาสตร์ และการวิจัยนโยบาย ระเบียบวิธีนี้ใช้ประโยชน์จากการปฏิสัมพันธ์ของกลุ่มเพื่อสร้างข้อมูลเชิงลึกที่สมบูรณ์และมีบริบทซึ่งการสัมภาษณ์รายบุคคลอาจไม่สามารถเปิดเผยได้
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
กลุ่มสนทนาใช้พลังของการสนทนาร่วมกันเพื่อสำรวจทัศนคติ ประสบการณ์ ความเชื่อ และการรับรู้ แตกต่างจากการสัมภาษณ์รายบุคคล การปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เข้าร่วม—การเห็นด้วย การไม่เห็นด้วย การขยายความ และการเล่าเรื่อง—ทำให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นว่าทำไมผู้คนจึงคิดและประพฤติตนเช่นนั้น พลวัตของกลุ่มกระตุ้นการระลึก การเชื่อมโยง และเปิดเผยบรรทัดฐานทางสังคมที่หล่อหลอมความคิดเห็น สิ่งนี้ทำให้กลุ่มสนทนามีคุณค่าอย่างยิ่งในการทำความเข้าใจความหมายร่วมกัน การค้นหาอุปสรรคและปัจจัยส่งเสริม และการสำรวจปรากฏการณ์ทางสังคมที่ซับซ้อน ระเบียบวิธีนี้มีประสิทธิภาพเป็นพิเศษในระยะเริ่มต้นของการสำรวจ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการออกแบบการแทรกแซง
ประวัติศาสตร์
กลุ่มสนทนาเกิดขึ้นครั้งแรกในทศวรรษที่ 1940–1950 ในฐานะเครื่องมือสำหรับการวิจัยตลาด (Merton, Fiske, & Kendall) และการโฆษณา งานพื้นฐานของ Krueger ในทศวรรษที่ 1980–1990 ได้ทำให้ระเบียบวิธีนี้เป็นระบบและขยายการใช้งานไปยังสาขาสาธารณสุขและสังคมศาสตร์ บทความของ Kitzinger ในปี 1994 เน้นย้ำถึงความสำคัญของการปฏิสัมพันธ์ของกลุ่มและจัดตั้งกลุ่มสนทนาให้เป็นระเบียบวิธีเชิงคุณภาพที่ถูกต้องตามกฎหมายในสาขาสังคมวิทยาและการวิจัยสุขภาพ ตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา กลุ่มสนทนาได้กลายเป็นมาตรฐานในการศึกษาการนำไปปฏิบัติ การส่งเสริมสุขภาพ การประเมินนโยบาย และการออกแบบที่ยึดผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง นวัตกรรมสมัยใหม่ ได้แก่ กลุ่มสนทนาออนไลน์ (Zoom, Teams) และการสนทนาแบบเขียนที่ไม่พร้อมกัน (asynchronous written discussions) ซึ่งขยายการเข้าถึง แต่ก็นำมาซึ่งความท้าทายใหม่ๆ สำหรับผู้นำกลุ่ม
ควรใช้เมื่อใด
กลุ่มสนทนามีประโยชน์มากที่สุดเมื่อสำรวจทัศนคติ ความเชื่อ และบรรทัดฐานทางสังคมเกี่ยวกับหัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง การออกแบบหรือปรับปรุงการแทรกแซง บริการ หรือผลิตภัณฑ์ การทำความเข้าใจอุปสรรคและปัจจัยส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม การสำรวจมุมมองที่หลากหลายเกี่ยวกับประเด็นที่ขัดแย้งกัน การสร้างสมมติฐานสำหรับการทดสอบเชิงปริมาณ หรือการประเมินการตอบสนองของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อการเสนอแนะนโยบายหรือโครงการ กลุ่มสนทนามีความเหมาะสมน้อยกว่าเมื่อการวิจัยต้องการการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่ละเอียดอ่อน (แนะนำให้สัมภาษณ์รายบุคคล) เมื่อพลวัตของกลุ่มอาจยับยั้งการตอบสนองที่ซื่อสัตย์ (เช่น ความสัมพันธ์เชิงอำนาจตามลำดับชั้น) หรือเมื่อการวัดตัวแปรรายบุคคลอย่างแม่นยำเป็นเป้าหมายหลัก
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ต้องใช้ผู้นำที่มีทักษะในการสร้างสมดุลการมีส่วนร่วม จัดการพลวัตของกลุ่ม และป้องกันไม่ให้บุคคลที่มีบทบาทนำควบคุมการสนทนา
- บรรทัดฐานของกลุ่มและการคล้อยตามอาจกดทับมุมมองที่แตกต่างหรือความคิดเห็นที่ขัดแย้งกัน ผู้เข้าร่วมอาจเซ็นเซอร์ตนเอง
- ขนาดกลุ่มตัวอย่างเล็ก (ผู้เข้าร่วม 6–12 คนต่อกลุ่ม) จำกัดความเป็นตัวแทนทางสถิติ ผลการวิจัยเป็นการสำรวจและเฉพาะเจาะจงตามบริบท
- ยากที่จะระบุคำพูดว่าเป็นของบุคคลในเทปบันทึกเสียงหากไม่ระมัดระวังในการบันทึก การไม่เปิดเผยตัวตนถูกละเมิด
- การถอดเทปและการวิเคราะห์ใช้เวลานาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณภาพเสียงไม่ดีหรือดำเนินการหลายกลุ่ม
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- การปฏิสัมพันธ์ของกลุ่มสร้างข้อมูลที่สมบูรณ์และละเอียดอ่อนกว่าการสัมภาษณ์รายบุคคล—ผู้เข้าร่วมต่อยอดจากความคิดของกันและกันและท้าทายสมมติฐาน
- มีประสิทธิภาพในการสำรวจมุมมองที่หลากหลายในหัวข้อเดียวในการประชุมครั้งเดียว โดยทั่วไปใช้เวลาน้อยกว่าการสัมภาษณ์รายบุคคลหลายครั้ง
- ยอดเยี่ยมสำหรับการทำความเข้าใจความหมายร่วมกัน บรรทัดฐานทางสังคม และความเชื่อร่วมกันภายในชุมชนหรือกลุ่มประชากร
- มีบริบทและเป็นธรรมชาติ—การสนทนามาจากประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมเอง แทนที่จะเป็นหมวดหมู่ที่นักวิจัยกำหนด
- คุ้มค่าเมื่อเทียบกับการสัมภาษณ์รายบุคคลเมื่อสรรหาผู้เข้าร่วมที่คล้ายคลึงกัน
การประยุกต์ใช้
- การส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค: สำรวจทัศนคติต่อการฉีดวัคซีน สุขภาพทางเพศ บริการสุขภาพจิต หรือการเปลี่ยนแปลงอาหารในกลุ่มเป้าหมาย
- การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ: รวบรวมความคิดเห็นของผู้ใช้เกี่ยวกับการออกแบบ การใช้งาน และคุณสมบัติต่างๆ ก่อนเปิดตัวสู่ตลาด
- การประเมินนโยบายและการปรับปรุงโครงการ: ประเมินการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกี่ยวกับโครงการที่มีอยู่ อุปสรรคในการนำไปใช้ และข้อเสนอแนะสำหรับการเปลี่ยนแปลง
- การวิจัยทางสังคม: ทำความเข้าใจมุมมองของชุมชนเกี่ยวกับความอัปยศ การเลือกปฏิบัติ การสนับสนุนทางสังคม หรือแนวปฏิบัติทางวัฒนธรรม
- การมีส่วนร่วมของผู้ป่วยและการวิจัยแบบมีส่วนร่วม: การออกแบบการแทรกแซงร่วมกับผู้ป่วยหรือสมาชิกในชุมชนเพื่อให้แน่ใจว่ามีความเกี่ยวข้องและความเป็นไปได้
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
สรรหาผู้เข้าร่วม 6–12 คนที่ได้รับการคัดเลือกอย่างมีวัตถุประสงค์ซึ่งมีลักษณะหรือประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง ความหลากหลายภายในกลุ่ม (อายุ พื้นฐาน มุมมอง) สามารถเพิ่มการสนทนาได้ แต่กลุ่มควรรู้สึกปลอดภัยและมีแรงจูงใจที่จะพูดอย่างอิสระ จัดการสนทนาในสถานที่ที่เป็นกลาง สะดวกสบาย โดยมีสิ่งรบกวนน้อยที่สุด ผู้นำกลุ่มที่ได้รับการฝึกฝนใช้แนวทางการสนทนากึ่งโครงสร้าง (รายการหัวข้อหรือคำถามปลายเปิด) เพื่ออำนวยความสะดวกในการสนทนา ส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากสมาชิกที่เงียบกว่า และจัดการกับผู้ที่มีบทบาทนำ การประชุมโดยทั่วไปใช้เวลา 60–120 นาที และบันทึกเสียงหรือวิดีโอโดยได้รับความยินยอมอย่างชัดแจ้ง บันทึกสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูด (ภาษากาย น้ำเสียง) ในบันทึกภาคสนาม ดำเนินการกลุ่มสนทนาหลายกลุ่ม (โดยทั่วไป 3–8 กลุ่ม) จนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัวของรูปแบบ—เมื่อกลุ่มใหม่ไม่ให้ข้อมูลเชิงลึกใหม่ๆ ที่มีนัยสำคัญ
ถอดเทปบันทึกเสียงอย่างละเอียด วิเคราะห์โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ เช่น การวิเคราะห์ตามรูปแบบ (thematic analysis) หรือการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) เข้ารหัสเทปบันทึกเสียงทีละบรรทัดหรือทีละส่วนเพื่อระบุรูปแบบ (themes) ลวดลาย (patterns) และรหัส (codes) ที่เกิดขึ้นจากภาษาของผู้เข้าร่วม ติดตามความถี่และการจัดกลุ่มของรหัสเพื่อระบุรูปแบบหลักและรอง บันทึกว่ารูปแบบใดปรากฏในหลายกลุ่ม (ความแพร่หลาย) และรูปแบบใดมีเฉพาะในกลุ่มเฉพาะ (ความแตกต่าง) สร้างกรอบการเข้ารหัสที่จัดระเบียบรหัสออกเป็นหมวดหมู่และรูปแบบ การตกลงร่วมกันของผู้เข้ารหัส (หากใช้ผู้เข้ารหัสหลายคน) จะประเมินโดยใช้ร้อยละความตกลงหรือ Cohen's Kappa ตรวจสอบความสอดคล้องของผลการวิจัยระหว่างกลุ่มและกับแหล่งข้อมูลอื่น ๆ หากมี
นำเสนอผลการวิจัยที่จัดระเบียบตามรูปแบบพร้อมคำพูดของผู้เข้าร่วมที่สนับสนุน ตีความรูปแบบในบริบท: รูปแบบเหล่านั้นเปิดเผยอะไรเกี่ยวกับคำถามวิจัย ค่านิยมของประชากร หรืออุปสรรคต่อการเปลี่ยนแปลง? ประเมินว่าผลการวิจัยแสดงถึงฉันทามติร่วมกัน มุมมองที่หลากหลาย หรือจุดยืนที่แตกแยกหรือไม่? แยกแยะรูปแบบที่ปรากฏในทุกกลุ่ม (รูปแบบที่สามารถสรุปผลได้ทั่วไป) ออกจากรูปแบบที่เฉพาะเจาะจงกับกลุ่มย่อย (ความแตกต่างตามอายุ เพศ ประสบการณ์) รายงานข้อจำกัด (กลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กที่ไม่สุ่ม อิทธิพลของผู้นำกลุ่ม ภาพรวมครั้งเดียว) ใช้ผลการวิจัยเพื่อแจ้งการออกแบบการแทรกแซง นโยบาย หรือการวิจัยเชิงปริมาณเพิ่มเติม หลีกเลี่ยงการสรุปผลเกินจริง: กลุ่มสนทนาเป็นการสำรวจและมีบริบท ไม่ใช่ตัวแทนของประชากร
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การไม่ทดสอบคู่มือการสนทนาก่อน การใช้คำถามที่คลุมเครือหรือชี้นำทำให้การสนทนาผิดทิศทางและทำให้การตอบสนองเอนเอียง
- การพึ่งพาการตีความของผู้นำกลุ่มมากเกินไป แทนที่จะเป็นการเข้ารหัสอย่างเป็นระบบ เสี่ยงต่อการนำอคติของนักวิจัยเข้ามา
- การบันทึกองค์ประกอบกลุ่ม บริบท และพลวัตที่ไม่ใช่คำพูดไม่เพียงพอ จำกัดความโปร่งใสและความสามารถในการทำซ้ำ
- การคิดแบบกลุ่ม (Groupthink) และแรงกดดันจากการคล้อยตาม มุมมองของชนกลุ่มน้อยถูกปิดปากหรือถูกมองข้ามโดยไม่ถูกบันทึก
- การปฏิบัติต่อผลการวิจัยจากกลุ่มสนทนาเสมือนว่าเป็นตัวแทนของประชากร แทนที่จะเป็นข้อมูลเชิงสำรวจสำหรับการสร้างสมมติฐาน
คำถามที่พบบ่อย
ควรมีผู้เข้าร่วมกี่คนในกลุ่มสนทนา?
โดยทั่วไปมีผู้เข้าร่วม 6–12 คน กลุ่มเล็ก (4–6 คน) ช่วยให้แบ่งปันข้อมูลเชิงลึกรายบุคคลได้มากขึ้น แต่มีความเสี่ยงที่ความคิดเห็นจะไม่หลากหลายเพียงพอ กลุ่มใหญ่ (12 คนขึ้นไป) ให้มุมมองที่มากขึ้น แต่จะยากต่อการนำและถอดเทป ขนาดกลุ่มควรตรงกับเป้าหมายการวิจัย: งานสำรวจมักใช้ 8–10 คน หัวข้อที่ละเอียดอ่อนอาจใช้ 6–8 คน เพื่อเพิ่มความปลอดภัย
ต้องดำเนินการกลุ่มสนทนากี่กลุ่ม?
โดยทั่วไปจุดอิ่มตัว (ไม่มีรูปแบบใหม่ๆ เกิดขึ้น) จะเกิดขึ้นหลังจากดำเนินการ 3–8 กลุ่มสำหรับประชากรที่เป็นเนื้อเดียวกัน หรือ 5–12 กลุ่มสำหรับประชากรที่หลากหลาย ตั้งเป้าหมายที่จะดำเนินการหลายกลุ่มที่มีองค์ประกอบคล้ายคลึงกันเพื่อยืนยันรูปแบบในกลุ่มตัวอย่างต่างๆ ทดลองดำเนินการ 1–2 กลุ่ม ประเมินคุณภาพข้อมูลและการเกิดรูปแบบ จากนั้นดำเนินการต่อไปจนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัว
ฉันควรจ่ายค่าตอบแทนแก่ผู้เข้าร่วมกลุ่มสนทนาหรือไม่?
การให้ค่าตอบแทนถือเป็นแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดทางจริยธรรม และช่วยปรับปรุงการสรรหาและการรักษาผู้เข้าร่วม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับประชากรกลุ่มเปราะบางหรือผู้เข้าร่วมที่มีรายได้น้อย ค่าตอบแทนทั่วไปคือ 25–100 ดอลลาร์สหรัฐต่อการประชุม ขึ้นอยู่กับเวลา สถานที่ และกลุ่มประชากร บันทึกค่าตอบแทนในการอนุมัติจริยธรรมและการยินยอมโดยได้รับข้อมูล
ฉันสามารถดำเนินการกลุ่มสนทนาออนไลน์ได้หรือไม่?
ได้ แพลตฟอร์มออนไลน์ (Zoom, Teams, Webex) ช่วยเพิ่มการเข้าถึงและลดอุปสรรคทางภูมิศาสตร์ แต่ต้องให้ความสนใจกับคุณภาพอินเทอร์เน็ต ความสะดวกสบายของผู้เข้าร่วมกับเทคโนโลยี ความเป็นส่วนตัว (ตรวจสอบให้แน่ใจว่าแพลตฟอร์มปลอดภัย) และการจัดการการสลับกันพูดในสภาพแวดล้อมที่ขาดการแสดงออกทางกายภาพ การบันทึกและการขอความยินยอมยังคงเหมือนเดิม
ฉันจะป้องกันการคิดแบบกลุ่มและการคล้อยตามในกลุ่มสนทนาได้อย่างไร?
ใช้การนำกลุ่มที่มีทักษะ: เชิญมุมมองที่แตกต่างอย่างชัดเจน ถามคำถามโดยตรงกับผู้เข้าร่วมที่เงียบ ยืนยันความคิดเห็นที่แตกต่าง และหลีกเลี่ยงการแสดงท่าทีว่าชอบฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง พิจารณาแบ่งกลุ่มตามลักษณะประชากร (อายุ/เพศเดียวกันช่วยลดความไม่สมดุลของอำนาจ) หรือใช้เทคนิคกลุ่มแบบนามธรรม (ระดมสมองเงียบรายบุคคลก่อนการสนทนา) เพื่อให้แน่ใจว่าทุกเสียงได้รับการรับฟังก่อนที่พลวัตของกลุ่มจะเข้ามามีบทบาท
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Krueger, R. A. (1994). Focus Groups: A Practical Guide for Applied Research. SAGE Publications.
ISBN: 978-0803954366คัดลอกแล้วMorgan, D. L. (1997). Focus groups as qualitative research. Qualitative Research Methods Series, 16. SAGE Publications.
ISBN: 978-0761908631คัดลอกแล้วKitzinger, J. (1994). The methodology of focus groups: The importance of interaction between research participants. Sociology of Health & Illness, 16(1), 103-121.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วWilkinson, S. (2004). Focus groups: A feminist method. Psychology of Women Quarterly, 25(4), 287-298.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้ว