การวิเคราะห์การเล่าเรื่องในภาพยนตร์
- ผู้เสนอ
- Gérard Genette, Mieke Bal
- ปี
- 1980
- ประเภท
- Analytical pipeline for deconstructing cinematic narrative structure
- กลุ่มวิธี
- Qualitative film analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์การเล่าเรื่องในภาพยนตร์เป็นวิธีการเชิงคุณภาพในการตรวจสอบว่าเรื่องราวถูกเล่าผ่านเทคนิคและโครงสร้างของภาพยนตร์อย่างไร วิธีการนี้พัฒนามาจากการเล่าเรื่องในวรรณกรรมและปรับใช้สำหรับการศึกษาภาพยนตร์โดยนักวิชาการ เช่น David Bordwell และ Mieke Bal โดยแยกความสัมพันธ์ระหว่างเรื่อง (fabula) โครงเรื่อง (sjuzhet) และการเล่าเรื่อง เพื่อทำความเข้าใจว่าความหมายถูกสร้างขึ้นอย่างไร วิธีการนี้เป็นพื้นฐานของการวิจารณ์ภาพยนตร์และเป็นกรอบการทำงานที่เป็นระบบสำหรับการวิเคราะห์ว่าผู้ชมสร้างความสอดคล้องของเรื่องราวจากองค์ประกอบภาพและเสียงได้อย่างไร
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ประเด็นสำคัญคือการเล่าเรื่องไม่ได้โปร่งใส—ภาพยนตร์ไม่ได้เพียงแค่แสดงเรื่องราวที่มีอยู่แล้ว แต่สร้างขึ้นอย่างแข็งขันผ่านการเลือกที่จะแสดงอะไร ซ่อนอะไร และลำดับเหตุการณ์อย่างไร โดยการแยกเหตุการณ์ในเรื่องออกจากลำดับการนำเสนอ การวิเคราะห์มุมมอง และการตรวจสอบความไม่น่าเชื่อถือของการเล่าเรื่อง เราสามารถเข้าใจได้ว่าภาพยนตร์สร้างการตีความได้อย่างไร วิธีการนี้ถามว่า: เรื่องราวที่กำลังเล่าคืออะไร เล่าอย่างไร และใครเป็นผู้เล่า? ความแตกต่างเหล่านี้เผยให้เห็นการทำงานเชิงอุดมการณ์และสุนทรียศาสตร์ของภาพยนตร์
ประวัติศาสตร์
การวิเคราะห์การเล่าเรื่องในภาพยนตร์เกิดขึ้นจากทฤษฎีวรรณกรรมเชิงโครงสร้างในช่วงทศวรรษที่ 1960-70 การแยกแยะระหว่าง fabula และ sjuzhet ของ Genette (ดัดแปลงมาจาก Russian Formalism) ได้ให้คำศัพท์พื้นฐาน 'Narration in the Fiction Film' (1985) ของ David Bordwell ได้สังเคราะห์ทฤษฎีการเล่าเรื่อง จิตวิทยาการรู้คิด และทฤษฎีภาพยนตร์ เพื่อสร้างกรอบการทำงานที่เป็นระบบสำหรับการวิเคราะห์ว่าภาพยนตร์มีส่วนร่วมกับกระบวนการตีความของผู้ชมอย่างไร 'Narratology' (1997) ของ Mieke Bal ได้ชี้แจงแนวคิดต่างๆ เช่น การโฟกัส และพัฒนาการวิเคราะห์การเล่าเรื่องให้เป็นเครื่องมือสหวิทยาการ วิธีการนี้กลายเป็นศูนย์กลางของการศึกษาภาพยนตร์ในช่วงทศวรรษที่ 1990 และยังคงเป็นมาตรฐานในการวิจารณ์ภาพยนตร์เชิงวิชาการ
ควรใช้เมื่อใด
ใช้วิธีการนี้เมื่อคำถามวิจัยของคุณเกี่ยวข้องกับว่าโครงสร้างการเล่าเรื่องของภาพยนตร์สร้างความหมายได้อย่างไร เช่น การวิเคราะห์การเล่าเรื่องแบบไม่เป็นเส้นตรง ผู้เล่าเรื่องที่ไม่น่าเชื่อถือ การพัฒนาตัวละครผ่านการจัดการโครงเรื่อง หรือรูปแบบการเล่าเรื่องทางวัฒนธรรม วิธีการนี้มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับการเปรียบเทียบเทคนิคการเล่าเรื่องข้ามภาพยนตร์ การวิเคราะห์รูปแบบของผู้กำกับ หรือการตรวจสอบว่าการดัดแปลงเปลี่ยนแปลงเนื้อหาต้นฉบับอย่างไร วิธีการนี้ตั้งสมมติฐานว่าตัวบทการเล่าเรื่องนั้นคงที่และสามารถทำซ้ำได้ (อนุญาตให้ชมซ้ำได้หลายครั้ง) และรูปแบบภาพยนตร์มีอิทธิพลต่อการตีความเรื่องราวโดยเจตนา
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- อาจเน้นย้ำเจตนาของผู้กำกับมากเกินไป โดยอาจละเลยปัจจัยบังเอิญ ข้อจำกัดด้านงบประมาณ หรือการแทรกแซงของสตูดิโอ
- ต้องการพื้นฐานความรู้ด้านภาพยนตร์อย่างกว้างขวาง คำศัพท์อาจดูซับซ้อนสำหรับผู้ที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ
- การตีความขึ้นอยู่กับอัตวิสัย นักวิเคราะห์ที่แตกต่างกันอาจระบุโครงสร้างการเล่าเรื่องที่แตกต่างกัน
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- จัดให้มีคำศัพท์และแนวคิดที่เป็นระบบสำหรับการอภิปรายว่ารูปแบบภาพยนตร์จัดโครงสร้างความหมายอย่างไร
- ช่วยให้สามารถวิเคราะห์เทคนิคการเล่าเรื่องที่ซับซ้อนได้อย่างแม่นยำ (การย้อนอดีต การบอกล่วงหน้า การเปลี่ยนมุมมอง)
- เผยให้เห็นการทำงานเชิงอุดมการณ์ที่ซ่อนอยู่ในเรื่องราวที่ดูเหมือนเป็นธรรมชาติ
- สามารถนำไปใช้ได้กับภาพยนตร์ทุกประเภทและทุกแนว
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์ภาพยนตร์ที่ไม่เป็นเส้นตรง เช่น 'Memento' หรือ 'Mulholland Drive' เพื่อทำความเข้าใจว่าโครงสร้างการเล่าเรื่องสร้างความสับสนหรือปริศนาในการตีความได้อย่างไร
- การเปรียบเทียบกลยุทธ์เสียงบรรยาย (voice-over) ในภาพยนตร์ที่เน้นตัวละครกับภาพยนตร์แอ็คชั่นที่เน้นโครงเรื่อง
- การศึกษาว่าภาพยนตร์สยองขวัญจัดการโครงสร้างเวลาและมุมมองอย่างไรเพื่อสร้างความตึงเครียดหรือความไม่น่าเชื่อถือ
- การตรวจสอบว่าละครประวัติศาสตร์หรือภาพยนตร์ชีวประวัติเลือก บีบอัด และปรับเปลี่ยนเหตุการณ์อย่างไรเพื่อสร้างเรื่องราวที่เน้นตัวเอกเป็นศูนย์กลาง
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
จัดหาตัวบทภาพยนตร์ (ฉายโรง, ฉบับตัดต่อ, หรือเวอร์ชันที่ศึกษา) และรวบรวมวัสดุการชมหรือบทถอดเสียงที่จำเป็นสำหรับการวิเคราะห์โดยละเอียด
สร้างการแจกแจงโดยละเอียดแบบช็อตต่อช็อตหรือฉากต่อฉาก โดยบันทึกบทสนทนา องค์ประกอบภาพ รูปแบบการตัดต่อ และการออกแบบเสียง เพื่อเตรียมวัตถุดิบสำหรับการถอดรหัสเรื่องราว
ระบุโครงสร้างการเล่าเรื่องโดยการจับคู่เหตุการณ์ในเรื่อง (fabula) กับลำดับโครงเรื่อง (sjuzhet) วิเคราะห์มุมมองการเล่าเรื่อง การจัดการเวลา และรูปแบบการสร้างตัวละคร
สร้างแบบจำลองทางทฤษฎีที่แยกความแตกต่างระหว่างผู้เล่าเรื่องโดยนัย เสียงบรรยายที่ชัดเจน การเล่าเรื่องที่ไม่น่าเชื่อถือ และการโฟกัส (มุมมองของใครมีอิทธิพล) เพื่อจับการทำงานของการเล่าเรื่อง
สังเคราะห์ผลการวิจัยเป็นการตีความแบบบูรณาการว่ารูปแบบการเล่าเรื่องทำหน้าที่ตามวัตถุประสงค์เชิงเนื้อหา เชิงอุดมการณ์ หรือเชิงสุนทรียศาสตร์ในภาพยนตร์อย่างไร
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- สับสนลำดับโครงเรื่อง (sjuzhet) กับลำดับเวลาของเรื่อง (fabula) — แยกทั้งสองอย่างให้ชัดเจน
- สมมติว่าเทคนิคการเล่าเรื่องมีวัตถุประสงค์ทางศิลปะโดยเจตนาเสมอ แทนที่จะพิจารณาปัจจัยทางอุตสาหกรรมหรือปัจจัยบังเอิญ
- ตีความสัญญาณการเล่าเรื่องที่ละเอียดอ่อนมากเกินไป หรือกำหนดเจตนาให้กับสิ่งที่อาจเป็นเพียงความบังเอิญ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรคือความแตกต่างระหว่าง fabula และ sjuzhet?
Fabula คือเรื่องราวตามลำดับเวลาตามที่ 'เกิดขึ้นจริง'; sjuzhet คือโครงเรื่องตามที่นำเสนอในภาพยนตร์ ภาพยนตร์อาจแสดงเหตุการณ์นอกลำดับ บีบอัดเวลา หรือเปิดเผยข้อมูลในภายหลัง การแยกสิ่งเหล่านี้เผยให้เห็นว่ารูปแบบการเล่าเรื่องสร้างความหมายได้อย่างไร เช่น การแสดงฉากฆาตกรรมก่อนที่จะแสดงให้เห็นเหยื่อยังมีชีวิตอยู่ สร้างความตึงเครียด แม้ว่าตามลำดับเวลาแล้วเหยื่อจะมีชีวิตอยู่ก่อนก็ตาม
ฉันจะระบุจุดยืนการเล่าเรื่องในภาพยนตร์ได้อย่างไร?
วิเคราะห์ว่ากล้องแสดงอะไรและจากมุมมองของใคร การโฟกัสภายใน (การมองผ่านสายตาของตัวละคร) แตกต่างจากการโฟกัสภายนอก (กล้องเป็นผู้สังเกตการณ์ที่เป็นกลาง) การเล่าเรื่องตามเวลาสามารถเป็นการย้อนหลัง (เสียงบรรยายเล่าเหตุการณ์ในอดีต) การเล่าเรื่องพร้อมกัน (แสดงเหตุการณ์ขณะที่เกิดขึ้น) หรือคลุมเครือ (ไม่ชัดเจนว่าการเล่าเรื่องเกิดขึ้นเมื่อใด) มุมมองภาพ รูปแบบการตัดต่อ และการออกแบบเสียง ล้วนสื่อสารจุดยืนการเล่าเรื่อง
วิธีการนี้สามารถนำไปใช้กับภาพยนตร์สารคดีหรือภาพยนตร์ทดลองได้หรือไม่?
ได้ ภาพยนตร์สารคดีก็ใช้โครงสร้างการเล่าเรื่องเช่นกัน—การลำดับการสัมภาษณ์ ฟุตเทจจากหอจดหมายเหตุ และเสียงบรรยาย สร้างการตีความเช่นเดียวกับการเล่าเรื่องสมมติ ภาพยนตร์ทดลองมักจะแยกย่อยขนบการเล่าเรื่องเอง ทำให้การวิเคราะห์ดังกล่าวเปิดเผยเป็นพิเศษ สิ่งสำคัญคือต้องตระหนักว่าภาพยนตร์ทุกเรื่องเกี่ยวข้องกับการเลือกการเล่าเรื่อง แม้ว่าจะปฏิเสธการเล่าเรื่องแบบดั้งเดิมก็ตาม
ผู้เล่าเรื่องที่ไม่น่าเชื่อถือในภาพยนตร์คืออะไร และฉันจะตรวจจับได้อย่างไร?
ผู้เล่าเรื่องที่ไม่น่าเชื่อถือจะนำเสนอข้อมูลที่ขัดแย้งกับหลักฐานภาพ หรือถูกเปิดเผยในภายหลังว่าไม่เป็นความจริง ตรวจจับได้โดยการเปรียบเทียบคำให้การของตัวละคร (บทสนทนา เสียงบรรยาย) กับสิ่งที่กล้องแสดงโดยอิสระ สังเกตความขัดแย้ง ช่องว่าง หรือการเปิดเผยในภายหลังที่บ่อนทำลายความน่าเชื่อถือของผู้เล่าเรื่อง ภาพยนตร์เช่น 'Fight Club' หรือ 'The Usual Suspects' ใช้การเล่าเรื่องที่ไม่น่าเชื่อถือเป็นกลไกโครงเรื่องหลัก
การแจกแจงการเล่าเรื่องของฉันต้องละเอียดแค่ไหน?
ความละเอียดขึ้นอยู่กับคำถามวิจัยของคุณ การวิเคราะห์ฉากหรือลำดับเดียวอาจต้องใช้รายละเอียดแบบช็อตต่อช็อต การวิเคราะห์โครงเรื่องทั้งหมดของภาพยนตร์อาจทำงานในระดับฉาก เริ่มต้นด้วยการระบุจุดเปลี่ยนที่สำคัญของการเล่าเรื่อง จากนั้นเจาะลึกฉากที่เกี่ยวข้องกับข้อโต้แย้งของคุณมากที่สุด
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Bal, M. (1997). Narratology: Introduction to the Theory of Narrative. University of Toronto Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วBordwell, D. (1985). Narration in the Fiction Film. University of Wisconsin Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วThompson, K. (1999). Storytelling in the New Hollywood: Understanding Classical Narrative Technique. Harvard University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วSeger, L. (1987). The Art of Adaptation: Turning Fact and Fiction Into Film. Henry Holt and Company.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว