การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างแบบเห็นหน้า
- ผู้เสนอ
- Rooted in sociological interview traditions; systematised by researchers including Robert Merton and Paul Lazarsfeld (focused interview, 1940s) and later elaborated by Steinar Kvale
- ปี
- 1940s onward; widely codified in the 1980s–1990s
- ประเภท
- Qualitative data collection technique
- กลุ่มวิธี
- Data collection
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างแบบเห็นหน้า (face-to-face semi-structured interview) เป็นเทคนิคการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพที่ผู้วิจัยพบปะผู้เข้าร่วมด้วยตนเอง และใช้แนวคำถามปลายเปิดที่เตรียมไว้ล่วงหน้า แต่ยังคงความยืดหยุ่นในการซักถามเพิ่มเติม จัดลำดับคำถามใหม่ และสำรวจประเด็นที่เกิดขึ้นใหม่ได้ เทคนิคนี้ผสมผสานความสอดคล้องของระเบียบวาระที่กำหนดไว้ล่วงหน้าเข้ากับความลึกซึ้งและการตอบสนองของการสนทนาแบบเปิด ทำให้เป็นหนึ่งในวิธีการที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยแบบผสมผสานในสาขาสังคมศาสตร์ สุขภาพ และการศึกษา
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกภาพว่าเป็นการสนทนาที่มีผู้นำทาง: ผู้วิจัยมาพร้อมกับแผนที่หัวข้อที่จะครอบคลุม แต่เส้นทางที่จะผ่านหัวข้อเหล่านั้นจะถูกกำหนดขึ้นแบบเรียลไทม์ แตกต่างจากการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างเต็มรูปแบบที่ทุกคำถามถูกกำหนดตายตัว รูปแบบกึ่งโครงสร้างช่วยให้ผู้วิจัยสามารถติดตามข้อมูลเชิงลึกที่ไม่คาดคิด ขอให้ขยายความ หรือปรับลำดับคำถามตามสิ่งที่ผู้เข้าร่วมกล่าว การมีอยู่จริงของทั้งสองฝ่ายช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและช่วยให้ผู้วิจัยสามารถอ่านสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูดได้ ซึ่งเป็นมิติที่ไม่มีในการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์หรือออนไลน์
ประวัติศาสตร์
การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างมีรากฐานมาจากการสัมภาษณ์แบบเน้นเฉพาะ (focused interview) ที่พัฒนาโดย Robert Merton, Marjorie Fiske และ Patricia Kendall ในทศวรรษ 1940 เพื่อสำรวจการตอบสนองเชิงอัตวิสัยของผู้ชมสื่อและการสื่อสารในช่วงสงคราม เทคนิคนี้ได้รับการพัฒนาผ่านประเพณีเชิงคุณภาพในสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 หนังสือ InterViews ของ Steinar Kvale ในปี 1996 ได้นำแนวทางระเบียบวิธีวิจัยที่เป็นระบบมาสู่การปฏิบัติและกลายเป็นแหล่งอ้างอิงพื้นฐาน ความแตกต่างที่ชัดเจนระหว่างรูปแบบการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง กึ่งโครงสร้าง และไม่มีโครงสร้างได้รับการรวบรวมในตำราเรียนระเบียบวิธีวิจัยในช่วงทศวรรษ 1980 และปัจจุบันเป็นมาตรฐานในการฝึกอบรมทางสังคมศาสตร์
ควรใช้เมื่อใด
ใช้การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างแบบเห็นหน้าเมื่อคำถามวิจัยต้องการความเข้าใจเชิงลึกและตามบริบทเกี่ยวกับมุมมอง ประสบการณ์ หรือความหมายของผู้เข้าร่วม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับหัวข้อที่ละเอียดอ่อน ซับซ้อน หรือเป็นการสำรวจที่การติดตามผลแบบฉับพลันมีคุณค่า วิธีการนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยด้านสุขภาพ การศึกษา การวิจัยองค์กร และการสอบสวนทางสังคม เป็นรูปแบบที่นิยมเมื่อการสร้างความสัมพันธ์เป็นสิ่งสำคัญ เมื่อผู้เข้าร่วมมีความรู้ด้านดิจิทัลจำกัด หรือเมื่อสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูดมีความเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์ อย่าใช้เมื่อต้องการกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ที่เป็นตัวแทน (การสำรวจเหมาะสมกว่า) เมื่อหัวข้อนั้นง่ายพอที่จะใช้แบบสอบถาม เมื่อข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์หรือเวลาทำให้การติดต่อแบบเห็นหน้าไม่สามารถทำได้จริง (ใช้ทางเลือกออนไลน์หรือทางโทรศัพท์) หรือเมื่อการวิจัยต้องการข้อมูลที่เปรียบเทียบกันได้อย่างเคร่งครัดจากผู้ตอบแบบสอบถามจำนวนมาก (ใช้การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง)
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ต้องใช้ทรัพยากรมาก: การเดินทาง การจัดตารางเวลา การถอดความ และความต้องการในการวิเคราะห์ทำให้มีค่าใช้จ่ายสูงทั้งในด้านเวลาและเงิน
- ผลการวิจัยไม่สามารถสรุปอ้างอิงทางสถิติได้; ข้อสรุปอธิบายรูปแบบภายในกลุ่มตัวอย่าง ไม่ใช่พารามิเตอร์ประชากร
- ผลกระทบของผู้สัมภาษณ์ — การมีอยู่ ตัวตน และท่าทางของผู้วิจัย — สามารถส่งผลต่อการตอบสนองของผู้เข้าร่วมได้
- ข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์จำกัดกลุ่มตัวอย่างที่สามารถเข้าถึงได้เฉพาะผู้เข้าร่วมที่สามารถพบปะกันได้ด้วยตนเอง
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- การมีอยู่ร่วมกันทางกายภาพช่วยให้สร้างความสัมพันธ์และเข้าถึงสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูดที่ไม่สามารถทำได้ในวิธีการทางไกล
- แนวคำถามที่ยืดหยุ่นช่วยให้ผู้วิจัยสามารถติดตามประเด็นที่ไม่คาดคิดแต่เกี่ยวข้องที่เกิดขึ้นระหว่างการสัมภาษณ์ได้
- สร้างข้อมูลที่สมบูรณ์และมีบริบทที่เผยให้เห็นความซับซ้อนของมุมมองและความหมายของผู้เข้าร่วม
- เป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางในสาขาวิชาต่างๆ; วรรณกรรมระเบียบวิธีวิจัยจำนวนมากสนับสนุนความเข้มงวดและมาตรฐานการรายงาน
- การมีส่วนร่วมของผู้เข้าร่วมมีแนวโน้มที่จะสูงกว่าในการสัมภาษณ์แบบเห็นหน้ามากกว่าในรูปแบบการตอบด้วยตนเองหรือทางโทรศัพท์
การประยุกต์ใช้
- การสำรวจประสบการณ์ของผู้ป่วยเกี่ยวกับการวินิจฉัย การรักษา หรือการใช้บริการสุขภาพในการวิจัยด้านสุขภาพ
- การตรวจสอบการรับรู้ของครูและนักเรียนเกี่ยวกับแนวปฏิบัติทางการศึกษา นโยบาย หรือสภาพแวดล้อมการเรียนรู้
- การตรวจสอบประสบการณ์ของพนักงานเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงองค์กร ความเป็นผู้นำ หรือวัฒนธรรมในที่ทำงาน
- การทำความเข้าใจกระบวนการตัดสินใจของผู้กำหนดนโยบาย ผู้ปฏิบัติงาน หรือผู้ใช้บริการ
- การรวบรวมความรู้จากผู้เชี่ยวชาญในสาขาที่ประสบการณ์และความเข้าใจโดยนัยมีความสำคัญพอๆ กับหลักฐานที่เป็นทางการ
- การดำเนินการประเมินความต้องการหรือการประเมินโครงการที่มุมมองของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเป็นศูนย์กลาง
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ผู้วิจัยพัฒนาแนวคำถามสัมภาษณ์ ซึ่งเป็นรายการคำถามปลายเปิดและคำถามย่อยที่จัดเรียงตามประเด็นการวิจัยหลัก แนวคำถามจะถูกทดลองใช้กับผู้เข้าร่วมทดสอบหนึ่งหรือสองคนเพื่อตรวจสอบความชัดเจน ความต่อเนื่อง และเวลาที่ต้องการ แนวคำถามนี้ทำหน้าที่เป็นระเบียบวาระที่ยืดหยุ่นมากกว่าเป็นบทพูด: ผู้วิจัยอาจปรับเปลี่ยนถ้อยคำของคำถาม ซักถามเพิ่มเติม หรือข้ามรายการที่ได้รับการกล่าวถึงตามธรรมชาติในการสนทนาแล้ว
ผู้เข้าร่วมจะถูกเลือกแบบเจาะจง (purposively) คือถูกเลือกเพราะพวกเขามีประสบการณ์โดยตรงเกี่ยวกับปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษา ขนาดกลุ่มตัวอย่างในการศึกษาการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างโดยทั่วไปมีตั้งแต่ 8 ถึง 30 คน ขึ้นอยู่กับขอบเขตของการศึกษาและเกณฑ์ความอิ่มตัวของข้อมูล (thematic saturation) ข้อกำหนดด้านจริยธรรม (การยินยอมโดยมีข้อมูลครบถ้วน การรับรองการรักษาความลับ สิทธิ์ในการถอนตัว) จะต้องดำเนินการก่อนการสัมภาษณ์
ผู้วิจัยพบผู้เข้าร่วม ณ สถานที่ที่ตกลงกันไว้ การสนทนาจะถูกนำทางโดยแนวคำถามสัมภาษณ์ แต่ยังคงตอบสนองต่อสิ่งที่ผู้เข้าร่วมหยิบยกขึ้นมา เทคนิคการซักถามเพิ่มเติม เช่น การถามว่า 'คุณช่วยเล่าเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องนั้นได้ไหม?' หรือ 'คุณหมายความว่าอย่างไรโดย…?' จะช่วยส่งเสริมความลึกซึ้งและการขยายความ ผู้วิจัยจะให้ความสนใจกับเนื้อหาที่เป็นคำพูดและสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูด (การหยุดชะงัก ความไม่สบายใจ ความกระตือรือร้น) เพื่อนำทางจังหวะและทิศทางของการแลกเปลี่ยน
ด้วยความยินยอมของผู้เข้าร่วม การสัมภาษณ์จะถูกบันทึกเสียง จากนั้นการบันทึกจะถูกถอดความแบบคำต่อคำ (verbatim) หรือในรูปแบบที่แก้ไขให้เหมาะสมกับแนวทางการวิเคราะห์ โดยทั่วไปผู้วิจัยจะเขียนบันทึกภาคสนามสั้นๆ เพื่อบันทึกความประทับใจตามบริบท เช่น สถานที่ บรรยากาศ ช่วงเวลาที่ไม่ใช่คำพูดที่น่าสังเกต ทันทีหลังจากการสัมภาษณ์
การถอดความจะถูกวิเคราะห์โดยใช้วิธีการเชิงคุณภาพที่เหมาะสมกับคำถามวิจัย ซึ่งโดยทั่วไปคือการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (thematic analysis), การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (interpretive phenomenological analysis), การสร้างทฤษฎีฐานราก (grounded theory coding) หรือการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) รูปแบบ ประเด็นหลัก และหมวดหมู่จะถูกระบุจากผู้เข้าร่วมหลายคนเพื่อสร้างผลการวิจัยที่ตอบสนองวัตถุประสงค์ของการวิจัย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การใช้แนวคำถามเป็นบทพูดที่ตายตัว — การปฏิบัติต่อคำถามปลายเปิดเป็นลำดับที่ตายตัวจะขัดขวางการซักถามเพิ่มเติมที่ตอบสนองซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของวิธีการนี้ และลดทอนให้กลายเป็นการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างในทางปฏิบัติ
- การซักถามเพิ่มเติมไม่เพียงพอ — การยอมรับคำตอบที่สั้นหรือคลุมเครือโดยไม่มีการติดตามผลทำให้ได้ข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์; การซักถามเพิ่มเติม เช่น 'คุณช่วยยกตัวอย่างได้ไหม?' เป็นสิ่งจำเป็น
- การละเลยการสะท้อนตนเอง (reflexivity) — การไม่ยอมรับและสะท้อนว่าตัวตน สมมติฐาน หรือความสัมพันธ์ของผู้วิจัยกับผู้เข้าร่วมอาจมีอิทธิพลต่อข้อมูลอย่างไร ทำให้ความน่าเชื่อถือของผลการวิจัยลดลง
- การบันทึกหรือการถอดความที่ไม่เพียงพอ — คุณภาพเสียงที่ไม่ดีหรือการถอดความแบบเลือกสรรทำให้ข้อมูลสูญหาย ซึ่งบ่อนทำลายการวิเคราะห์ในภายหลัง
- การกล่าวอ้างความอิ่มตัวของข้อมูลเกินจริง — การประกาศความอิ่มตัวของข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ที่น้อยเกินไป (โดยทั่วไปน้อยกว่า 8–10 ครั้งสำหรับการศึกษาที่เน้นเฉพาะ) เสี่ยงต่อการพลาดความหลากหลายที่สำคัญในประสบการณ์ของผู้เข้าร่วม
คำถามที่พบบ่อย
การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างแตกต่างจากการสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างอย่างไร?
การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างจะใช้แนวคำถามที่เตรียมไว้ล่วงหน้า ซึ่งช่วยให้มั่นใจว่าประเด็นหลักเดียวกันจะได้รับการกล่าวถึงในผู้เข้าร่วมทุกคน การสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างจะเริ่มต้นด้วยคำถามเปิดหรือหัวข้อเดียว และดำเนินไปโดยอาศัยการเล่าเรื่องของผู้เข้าร่วมเป็นหลัก โดยผู้วิจัยจะเข้าแทรกแซงน้อยที่สุด การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างมีความสอดคล้องกันมากกว่าในกลุ่มตัวอย่าง ในขณะที่การสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างให้เสรีภาพในการเล่าเรื่องมากกว่า แต่เปรียบเทียบได้ยากกว่า
ฉันต้องการผู้เข้าร่วมกี่คน?
ไม่มีกฎตายตัว แต่ 8–20 คนเป็นช่วงที่อ้างถึงบ่อยสำหรับการศึกษาเชิงคุณภาพที่เน้นเฉพาะโดยใช้การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง เกณฑ์นำทางคือความอิ่มตัวของข้อมูล (thematic saturation) ซึ่งเป็นจุดที่การสัมภาษณ์เพิ่มเติมไม่ก่อให้เกิดประเด็นใหม่ๆ อย่างสม่ำเสมอ หากมีผู้เข้าร่วมน้อยกว่าแปดคน การเข้าถึงความอิ่มตัวของข้อมูลทำได้ยาก เว้นแต่การศึกษาจะเน้นเฉพาะเจาะจงสูง หรือใช้กลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงที่เป็นผู้เชี่ยวชาญที่หายาก
อะไรที่ทำให้การสัมภาษณ์แบบเห็นหน้าคุ้มค่ากับความพยายามที่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับทางเลือกออนไลน์หรือทางโทรศัพท์?
การสัมภาษณ์แบบเห็นหน้าช่วยส่งเสริมการสร้างความสัมพันธ์ ช่วยให้ผู้วิจัยสังเกตและตอบสนองต่อสัญญาณที่ไม่ใช่คำพูด (ความลังเล ความไม่สบายใจ ความกระตือรือร้น) และมักจะส่งผลให้ได้คำตอบที่ยาวขึ้นและสะท้อนความคิดได้ดีขึ้น การสัมภาษณ์แบบนี้มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับหัวข้อที่ละเอียดอ่อน หรือกับผู้เข้าร่วมที่ไม่คุ้นเคยกับแพลตฟอร์มดิจิทัล เมื่อความละเอียดอ่อนของหัวข้อหรือลักษณะของผู้เข้าร่วมทำให้ข้อดีเหล่านี้มีความสำคัญ ค่าใช้จ่ายด้านโลจิสติกส์เพิ่มเติมมักจะสมเหตุสมผล
ฉันจำเป็นต้องถอดความการสัมภาษณ์แบบคำต่อคำหรือไม่?
ขึ้นอยู่กับแนวทางการวิเคราะห์ สำหรับการวิเคราะห์วาทกรรม (discourse analysis) หรือการวิเคราะห์การสนทนา (conversational analysis) การถอดความแบบคำต่อคำรวมถึงการหยุดชะงักและการพูดทับซ้อนกันเป็นสิ่งจำเป็น สำหรับการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (thematic analysis) หรือการวิเคราะห์ปรากฏการณ์วิทยาเชิงตีความ (interpretive phenomenological analysis) การถอดความเกือบคำต่อคำพร้อมการแก้ไขเล็กน้อยเพื่อให้อ่านง่ายเป็นมาตรฐาน หลักการสำคัญคือระดับการถอดความควรสอดคล้องกับรายละเอียดของการวิเคราะห์ การถอดความมากเกินกว่าที่การวิเคราะห์ต้องการเป็นการเสียเวลา ในขณะที่การถอดความน้อยเกินไปเสี่ยงต่อการสูญหายของข้อมูล
ฉันจะจัดการกับหัวข้อที่ละเอียดอ่อนในการสัมภาษณ์แบบเห็นหน้าได้อย่างไร?
หัวข้อที่ละเอียดอ่อนต้องการความใส่ใจอย่างรอบคอบต่อสภาพแวดล้อม (พื้นที่ส่วนตัวที่สะดวกสบาย) การยินยอมโดยมีข้อมูลครบถ้วนอย่างชัดเจน การสื่อสารที่ชัดเจนเกี่ยวกับการรักษาความลับและสิทธิ์ในการถอนตัวได้ตลอดเวลา และการสร้างความสัมพันธ์อย่างช้าๆ ก่อนที่จะเจาะลึกในประเด็นที่ยากลำบาก ผู้วิจัยควรเตรียมข้อมูลการชี้แนะสำหรับบริการสนับสนุนหากผู้เข้าร่วมเกิดความทุกข์ใจ และควรสรุปการสัมภาษณ์กับผู้เข้าร่วมเมื่อสิ้นสุดการสัมภาษณ์
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Bryman, A. (2016). Social Research Methods (5th ed.). Oxford University Press.
ISBN: 9780198722519คัดลอกแล้วKvale, S., & Brinkmann, S. (2009). InterViews: Learning the Craft of Qualitative Research Interviewing (2nd ed.). Sage.
ISBN: 9780761925422คัดลอกแล้ว