ชาติพันธุ์วรรณนา — การลงพื้นที่ภาคสนามเชิงวัฒนธรรมแบบเจาะลึก
- ผู้เสนอ
- Bronisław Malinowski (modern ethnography); rooted in 19th-century anthropology
- ปี
- c. 1922 (Malinowski's Argonauts of the Western Pacific)
- ประเภท
- Qualitative fieldwork tradition
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ชาติพันธุ์วรรณนา (Ethnography) เป็นแนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพที่ผู้วิจัยเข้าไปคลุกคลีอยู่ในกลุ่มสังคมหรือชุมชนเป็นระยะเวลานาน โดยทั่วไปคือสามถึงหกเดือนหรือนานกว่านั้น เพื่อศึกษาวัฒนธรรม ค่านิยม และพฤติกรรมในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติของกลุ่ม ชาติพันธุ์วรรณนามีต้นกำเนิดมาจากการศึกษามานุษยวิทยาทางสังคมและวัฒนธรรม และได้รับการพัฒนาให้เป็นระเบียบวิธีที่เข้มงวดโดย Bronisław Malinowski ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ซึ่งให้ผลลัพธ์เป็นการพรรณนาที่ละเอียดและมีบริบทเกี่ยวกับวิถีชีวิต การทำงาน และการสร้างความหมายร่วมกันของผู้คน
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ระเบียบวิธีวิจัยส่วนใหญ่จะสอบถามผู้คนว่าพวกเขาทำอะไรหรือคิดอย่างไร แต่ชาติพันธุ์วรรณนาจะเฝ้าสังเกตสิ่งที่พวกเขาทำจริง ๆ ในบริบทและตลอดช่วงเวลาหนึ่ง การที่ผู้วิจัยเข้าไปมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องในชุมชน เช่น การเข้าร่วมกิจกรรม การทำกิจวัตรประจำวันร่วมกัน การสร้างความไว้วางใจ จะทำให้ผู้วิจัยเข้าถึงความรู้โดยนัย บรรทัดฐานที่ไม่ได้กล่าวถึง และพลวัตทางสังคมที่การสำรวจและการสัมภาษณ์สั้น ๆ อาจมองข้ามไป ผลลัพธ์ที่ได้คือเรื่องราวของวัฒนธรรมที่มีหลายชั้นและมีบริบท ไม่ใช่ชุดของการวัดผล
ประวัติศาสตร์
ชาติพันธุ์วรรณนามีรากฐานมาจากการสำรวจทางมานุษยวิทยาในศตวรรษที่ 19 แต่รากฐานทางระเบียบวิธีได้รับการวางโดย Bronisław Malinowski ซึ่งการทำงานภาคสนามของเขาในหมู่เกาะ Trobriand — ตีพิมพ์ในชื่อ Argonauts of the Western Pacific ในปี 1922 — แสดงให้เห็นว่าการใช้ชีวิตอยู่ในชุมชนเป็นเวลานาน แทนที่จะพึ่งพาผู้ให้ข้อมูลจากระยะไกล เป็นวิธีเดียวที่จะเข้าใจวัฒนธรรมจากภายใน โรงเรียนสังคมวิทยาชิคาโก (Chicago School of Sociology) ได้ปรับระเบียบวิธีชาติพันธุ์วรรณนาสำหรับการตั้งถิ่นฐานในเมืองในช่วงทศวรรษที่ 1920 และ 1930 หนังสือ Ethnography: Principles in Practice ของ Hammersley and Atkinson ซึ่งปัจจุบันอยู่ในฉบับที่สี่ (2019) ยังคงเป็นตำราทางระเบียบวิธีที่เป็นมาตรฐาน โดยสังเคราะห์การถกเถียงหลายทศวรรษเกี่ยวกับการเข้าถึง ความถูกต้อง การสะท้อนคิด และการเขียน
ควรใช้เมื่อใด
ชาติพันธุ์วรรณนาเหมาะสมเมื่อคำถามวิจัยเกี่ยวข้องกับว่ากลุ่มสร้างความหมาย แสดงออกถึงวัฒนธรรม หรือรักษาวิถีปฏิบัติทางสังคมในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติได้อย่างไร และเมื่อการเข้าไปคลุกคลีเป็นเวลานานสามารถทำได้ เหมาะสำหรับวัตถุประสงค์ในการสำรวจและพรรณนา และทำงานกับข้อมูลที่เป็นข้อความและข้อมูลเชิงหมวดหมู่ที่สร้างขึ้นจากการสังเกตและการสัมภาษณ์ จำเป็นต้องมีผู้เข้าร่วมอย่างน้อยประมาณห้าถึงสิบคนที่สามารถสังเกตได้ซ้ำ ๆ หากมีน้อยกว่านั้น การพรรณนาทางวัฒนธรรมจะขาดความน่าเชื่อถือ และควรใช้กลุ่มโฟกัสหรือกรณีศึกษาเชิงลึกจะดีกว่า ชาติพันธุ์วรรณนาไม่เหมาะสำหรับการทดสอบสมมติฐาน การอนุมานเชิงสาเหตุ หรือสถานการณ์ที่ไม่สามารถเข้าถึงได้อย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือน
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ต้องใช้เวลาลงทุนมาก — การทำงานภาคสนามน้อยกว่าสามถึงหกเดือนเสี่ยงที่จะให้คำอธิบายที่ผิวเผิน
- ผลการวิจัยมีความเฉพาะเจาะจงตามบริบทและไม่สามารถสรุปผลทางสถิติไปยังประชากรขนาดใหญ่ได้
- การปรากฏตัวและความเป็นอัตวิสัยของผู้วิจัยย่อมส่งผลต่อข้อมูลอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ การสะท้อนคิดสามารถบรรเทาได้แต่ไม่สามารถกำจัดผลกระทบนี้ได้
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- สร้างความเข้าใจอย่างลึกซึ้งและมีบริบทเกี่ยวกับวัฒนธรรมและพฤติกรรมทางสังคมที่การสำรวจและการทดลองไม่สามารถเข้าถึงได้
- เปิดเผยความรู้โดยนัย บรรทัดฐานที่ไม่ได้กล่าวถึง และพลวัตทางสังคมที่ไม่เป็นทางการ โดยการสังเกตผู้คนในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติของพวกเขาตลอดช่วงเวลาหนึ่ง
- ยืดหยุ่นและทำซ้ำได้: คำถามวิจัยสามารถปรับปรุงได้เมื่อความเข้าใจลึกซึ้งขึ้น ทำให้การสอบสวนสามารถติดตามสิ่งที่สำคัญอย่างแท้จริงในสภาพแวดล้อมนั้น
การประยุกต์ใช้
- การศึกษาวัฒนธรรมในที่ทำงาน การปฏิบัติที่ไม่เป็นทางการ และพฤติกรรมองค์กรในการวิจัยธุรกิจและการจัดการ
- การตรวจสอบว่าผู้ป่วย ผู้ดูแล และแพทย์จัดการกับสภาพแวดล้อมการดูแลสุขภาพอย่างไรในการวิจัยทางการแพทย์และบริการสุขภาพ
- การสำรวจพลวัตในห้องเรียน วัฒนธรรมของเพื่อนร่วมชั้น และแนวปฏิบัติการเรียนรู้ในการวิจัยทางการศึกษา
- การสำรวจการตอบสนองของชุมชนต่อนโยบาย เทคโนโลยี หรือการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมในสังคมวิทยาและสาธารณสุข
- การบันทึกแนวปฏิบัติทางวัฒนธรรมที่ใกล้สูญหาย การใช้ภาษา และการจัดระเบียบทางสังคมในมานุษยวิทยาวัฒนธรรม
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ผู้วิจัยจะเจรจาเพื่อเข้าถึงพื้นที่ภาคสนาม ระบุผู้ให้ข้อมูลสำคัญหรือผู้ดูแล และสร้างข้อตกลงทางจริยธรรมกับผู้เข้าร่วม การได้รับความไว้วางใจอย่างแท้จริงเป็นสิ่งสำคัญ หากไม่มีสิ่งนี้ ผู้เข้าร่วมจะมีพฤติกรรมที่แตกต่างออกไปเมื่อมีผู้วิจัยอยู่ด้วย และข้อมูลที่ได้จะขาดความน่าเชื่อถือ
ผู้วิจัยใช้เวลาอยู่ในสภาพแวดล้อมนั้นเป็นเวลานาน โดยผสมผสานการสังเกตกับการมีส่วนร่วมในระดับที่แตกต่างกัน ในระดับหนึ่ง ผู้วิจัยเป็นผู้เข้าร่วมเต็มตัวในชีวิตประจำวัน อีกระดับหนึ่งคือเป็นผู้สังเกตการณ์ที่ไม่มีส่วนร่วม การทำงานภาคสนามส่วนใหญ่จะเคลื่อนไหวอย่างยืดหยุ่นระหว่างสองบทบาทนี้ ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เกิดขึ้นและสิ่งที่เหมาะสมทางจริยธรรม
บันทึกภาคสนามเป็นบันทึกหลัก: เขียนทันทีหลังหรือระหว่างเหตุการณ์ บันทึกเหล่านี้จะบันทึกคำอธิบายที่เป็นรูปธรรมของพฤติกรรม ปฏิสัมพันธ์ และสภาพแวดล้อมทางกายภาพ การสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการและเป็นทางการ เอกสาร ภาพถ่าย และวัตถุต่าง ๆ เสริมบันทึกการสังเกต ซึ่งทั้งหมดถือเป็นข้อมูลปฐมภูมิ
ผู้วิจัยจะเก็บบันทึกการสะท้อนคิดควบคู่ไปกับบันทึกภาคสนาม โดยบันทึกปฏิกิริยา สมมติฐาน จุดยืนของตนเอง และวิธีที่การปรากฏตัวของตนเองอาจส่งผลต่อสิ่งที่สังเกต การสะท้อนคิดไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นมาตรการป้องกันทางระเบียบวิธีจากการฉายภาพโลกทัศน์ของผู้วิจัยเองลงบนชุมชนโดยปราศจากการวิพากษ์วิจารณ์
ข้อมูลจะถูกเข้ารหัสตามธีมและทำซ้ำ ธีมที่เกิดขึ้นจะถูกทดสอบกับข้อมูลภาคสนามเพิ่มเติม กรณีที่เบี่ยงเบนจะถูกค้นหาเพื่อทดสอบความถูกต้องของการตีความ และแนวคิดเชิงทฤษฎีจะถูกนำมาถักทอในการวิเคราะห์ การตรวจสอบกับผู้เข้าร่วม (member-checking) ซึ่งเป็นการแบ่งปันการตีความกับผู้เข้าร่วม เป็นกลยุทธ์ความถูกต้องที่พบบ่อย
ผลลัพธ์สุดท้ายคือการพรรณนาอย่างละเอียด (thick description): บันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษรที่ละเอียดและมีบริบท ซึ่งถ่ายทอดไม่เพียงแค่สิ่งที่เกิดขึ้น แต่ยังรวมถึงชั้นของความหมาย บรรทัดฐาน และความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ทำให้การกระทำมีความสำคัญ การเขียนมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้โลกที่ไม่คุ้นเคยสามารถเข้าใจได้สำหรับผู้อ่านภายนอก โดยไม่ลดทอนความซับซ้อนของมัน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การกลายเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม (Going native): การเข้าไปคลุกคลีในชุมชนมากเกินไปจนสูญเสียระยะห่างในการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ และผู้วิจัยไม่สามารถมองเห็นสภาพแวดล้อมด้วยสายตาภายนอกได้อีกต่อไป
- การสะท้อนคิดไม่เพียงพอ: การไม่บันทึกและตรวจสอบว่าอัตลักษณ์ สมมติฐาน และการปรากฏตัวของตนเองส่งผลต่อข้อมูลอย่างไร นำไปสู่การวิเคราะห์ที่มีอคติที่ไม่ได้ตรวจสอบ
- การทำงานภาคสนามที่ผิวเผิน: การยุติการสังเกตก่อนที่จะสร้างความไว้วางใจและกิจวัตรประจำวันได้ หมายความว่าผู้เข้าร่วมยังคงแสดงบทบาทเพื่อผู้วิจัย แทนที่จะมีพฤติกรรมตามธรรมชาติ
- การละเว้นกรณีที่เบี่ยงเบน: การมุ่งเน้นเฉพาะข้อมูลที่ยืนยันธีมที่เกิดขึ้นและละเลยข้อยกเว้น ทำให้เกิดคำอธิบายที่เรียบง่ายเกินไป ควรค้นหาหลักฐานที่ขัดแย้งอย่างกระตือรือร้น
คำถามที่พบบ่อย
การทำงานภาคสนามเชิงชาติพันธุ์วรรณนาต้องใช้เวลานานเท่าใด
ไม่มีกฎเกณฑ์เดียว แต่โดยทั่วไปแล้วสามถึงหกเดือนถือเป็นขั้นต่ำสำหรับการสร้างความไว้วางใจและการเข้าถึงตามปกติที่จำเป็นต่อการสังเกตพฤติกรรมตามธรรมชาติ ชาติพันธุ์วรรณนาคลาสสิกหลายเรื่องใช้เวลาหนึ่งถึงสองปีหรือนานกว่านั้น ระยะเวลาที่สั้นกว่าเสี่ยงที่จะให้คำอธิบายที่ผิวเผิน ซึ่งผู้เข้าร่วมยังคงแสดงบทบาทเพื่อผู้วิจัย แทนที่จะมีพฤติกรรมตามปกติ
สามารถทำชาติพันธุ์วรรณนาออนไลน์หรือทางไกลได้หรือไม่
ได้ — ชาติพันธุ์วรรณนาดิจิทัลหรือเสมือนจริงใช้หลักการเดียวกันของการสังเกตแบบเจาะลึกอย่างต่อเนื่องกับชุมชนออนไลน์ ฟอรัม และแพลตฟอร์มดิจิทัล ผู้วิจัยเข้าร่วมและสังเกตพื้นที่ดิจิทัลตลอดช่วงเวลาหนึ่ง โดยรวบรวมบันทึกภาคสนามจากการปฏิสัมพันธ์ โพสต์ และวัตถุต่าง ๆ ข้อผูกมัดทางระเบียบวิธี (การสะท้อนคิด การพรรณนาอย่างละเอียด การปรากฏตัวอย่างต่อเนื่อง) ยังคงเหมือนเดิม แม้ว่าคำถามเกี่ยวกับการเข้าถึงและจริยธรรมจะอยู่ในรูปแบบที่แตกต่างกันในสภาพแวดล้อมดิจิทัล
ข้อมูลชาติพันธุ์วรรณนาได้รับการวิเคราะห์อย่างไร
การวิเคราะห์เป็นแบบทำซ้ำและตามธีม บันทึกภาคสนามและบันทึกการสัมภาษณ์จะถูกเข้ารหัส — เริ่มแรกแบบเปิดกว้าง จากนั้นเลือกมากขึ้น — เพื่อระบุธีมที่เกิดขึ้นซ้ำ ความขัดแย้ง และรูปแบบต่าง ๆ ซอฟต์แวร์การจัดการข้อมูลเชิงคุณภาพ เช่น NVivo หรือ ATLAS.ti มักใช้ในการจัดระเบียบและเข้ารหัสข้อมูลจำนวนมาก การตีความจะได้รับการปรับปรุงผ่านการเปรียบเทียบอย่างต่อเนื่องกับชุดข้อมูลทั้งหมด และหากเป็นไปได้ จะตรวจสอบกับผู้เข้าร่วม (member-checking)
ชาติพันธุ์วรรณนาสามารถสรุปผลได้หรือไม่
ไม่ได้ในเชิงสถิติ ผลการวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนามีความเฉพาะเจาะจงตามบริบท — อธิบายกลุ่มเฉพาะในช่วงเวลาและสถานที่เฉพาะ การสรุปผลทำงานผ่านการถ่ายโอนเชิงวิเคราะห์หรือเชิงทฤษฎี: ข้อมูลเชิงลึกเชิงแนวคิดที่พัฒนาขึ้นในสภาพแวดล้อมหนึ่งสามารถให้ความกระจ่างเกี่ยวกับพลวัตที่คล้ายกันในสภาพแวดล้อมที่เปรียบเทียบได้ และผู้อ่านจะตัดสินความสามารถในการถ่ายโอนโดยการประเมินว่าบริบทดั้งเดิมได้รับการอธิบายอย่างละเอียดเพียงใด
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Hammersley, M. & Atkinson, P. (2019). Ethnography: Principles in Practice (4th ed.). Routledge.
ISBN: 978-1138504462คัดลอกแล้ว