การตรวจการสัมผัสของลิ้นกับเพดานปากด้วยไฟฟ้า
- ผู้เสนอ
- William John Hardcastle
- ปี
- 1974
- ประเภท
- Empirical process pipeline
- กลุ่มวิธี
- Experimental Articulatory Phonetics
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การตรวจการสัมผัสของลิ้นกับเพดานปากด้วยไฟฟ้า (Electropalatography - EPG) เป็นวิธีการเชิงเครื่องมือสำหรับการวัดการสัมผัสระหว่างลิ้นกับเพดานปากขณะพูด โดยใช้แผ่นเพดานปากเทียมที่ออกแบบมาเป็นพิเศษซึ่งมีชุดของเซ็นเซอร์ติดตั้งอยู่ EPG พัฒนาโดย William John Hardcastle ในช่วงทศวรรษ 1970 ให้การแสดงภาพการออกเสียงที่ละเอียดแบบเรียลไทม์ และมีการประยุกต์ใช้ในการวิจัยทางสัทศาสตร์ การประเมินความผิดปกติทางการพูด และการฝึกอบรมแบบชีวป้อนกลับ วิธีการนี้ช่วยให้สามารถบันทึกรูปแบบการออกเสียงได้อย่างแม่นยำในภาษาต่างๆ และมีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับการวิเคราะห์เสียงพยัญชนะที่ต้องมีการสัมผัสกับเพดานปาก
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองจินตนาการถึงแผ่นฟันเทียมที่ทำขึ้นเฉพาะสำหรับเพดานปากของผู้พูด โดยมีเซ็นเซอร์อิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็กจำนวนมาก เมื่อลิ้นสัมผัสกับเพดานปาก เซ็นเซอร์จะทำงาน และคอมพิวเตอร์จะแสดงส่วนของเพดานปากที่สัมผัสและลำดับการสัมผัส สิ่งนี้สร้างภาพการออกเสียงแบบไดนามิกในแบบเรียลไทม์ สำหรับเสียงเช่น [t] คุณจะเห็นการสัมผัสที่สั้นและคมชัด สำหรับเสียงเสียดแทรกที่เพดานปากยาวนานกว่าเช่น [∫] คุณจะเห็นการสัมผัสที่ต่อเนื่องกัน ด้วยการเปรียบเทียบรูปแบบระหว่างผู้พูด ภาษา และกรณีทางคลินิก คุณสามารถจำแนกลักษณะความแตกต่างของการออกเสียงได้อย่างเป็นรูปธรรม
ประวัติศาสตร์
William John Hardcastle ได้พัฒนาการตรวจการสัมผัสของลิ้นกับเพดานปากด้วยไฟฟ้าในช่วงทศวรรษ 1970 ในฐานะเทคนิคในการศึกษาการออกเสียงอย่างเป็นรูปธรรม วิธีการนี้ได้รับความนิยมในช่วงทศวรรษ 1980-1990 ด้วยการปรับปรุงเทคโนโลยีเซ็นเซอร์และซอฟต์แวร์ Hardcastle และเพื่อนร่วมงานของเขาที่มหาวิทยาลัยเอดินบะระ ได้ผลิตผลงานจำนวนมากเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้ EPG ในสาขาสัทศาสตร์และทางคลินิก ระบบ EPG สมัยใหม่มีจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ แม้จะมีราคาสูง เทคนิคนี้ยังคงเป็นมาตรฐานทองคำในการออกเสียงเชิงกายวิภาค แม้จะมีเทคโนโลยีการสร้างภาพที่ใหม่กว่า เช่น อัลตราซาวนด์และ MRI
ควรใช้เมื่อใด
ใช้การตรวจการสัมผัสของลิ้นกับเพดานปากด้วยไฟฟ้าเพื่อเก็บข้อมูลการออกเสียงโดยละเอียดสำหรับการวิเคราะห์ทางสัทศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับเสียงพยัญชนะที่ใช้ส่วนหน้าของลิ้น (เสียงกักที่ปุ่มเหงือก เสียงเสียดแทรกที่เพดานปาก) ซึ่งการสัมผัสระหว่างลิ้นกับเพดานปากมีความสำคัญ มีคุณค่าสำหรับการบันทึกการออกเสียงในภาษาที่ใกล้สูญพันธุ์ การศึกษาความแปรผันของภาษาถิ่น การประเมินความผิดปกติทางการพูด และการให้ข้อมูลป้อนกลับด้วยภาพแบบเรียลไทม์สำหรับการบำบัดการพูด วิธีการนี้ต้องใช้อุปกรณ์และการฝึกอบรมเฉพาะทาง แต่ให้ข้อมูลที่เป็นรูปธรรมและสามารถทำซ้ำได้เกี่ยวกับการดำเนินการออกเสียง
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ต้องใช้แผ่นเพดานปากที่ทำขึ้นเฉพาะและมีราคาสูง รวมถึงซอฟต์แวร์บันทึกและวิเคราะห์เฉพาะทาง ซึ่งจำกัดการเข้าถึง
- เป็นการรุกล้ำ ผู้รับการทดลองต้องใส่แผ่นเพดานปาก ซึ่งอาจทำให้รู้สึกไม่สบายหรือไม่เปลี่ยนแปลงรูปแบบการพูดตามธรรมชาติ
- ให้ข้อมูลการสัมผัสเท่านั้น ไม่ได้วัดความสูงของลิ้น รูปร่างของลิ้น หรือการเคลื่อนไหวที่ไม่เกี่ยวข้องกับการสัมผัสกับเพดานปาก (เช่น การออกเสียงสระของเสียงพยัญชนะที่ไม่ใช่เสียงเพดานปาก)
- ผลลัพธ์อาจไม่แสดงถึงรูปแบบการออกเสียงตามธรรมชาติเนื่องจากการมีอยู่ของแผ่นเพดานปากเทียมและข้อมูลป้อนกลับจากการรับรู้ตำแหน่งของอวัยวะ (proprioception) ที่เกี่ยวข้อง
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ให้การแสดงภาพการสัมผัสระหว่างลิ้นกับเพดานปากโดยตรงแบบเรียลไทม์ ด้วยความละเอียดเชิงเวลาในระดับมิลลิวินาที
- ช่วยให้สามารถเปรียบเทียบการออกเสียงระหว่างผู้พูด ภาษา และภาษาถิ่นได้อย่างเป็นรูปธรรมในระดับเดียวกัน
- จับรายละเอียดการออกเสียงที่ละเอียดซึ่งเกี่ยวข้องกับคำอธิบายทางสัทศาสตร์ เช่น ตำแหน่งการปิดที่แม่นยำสำหรับเสียงกัก หรือการกำหนดค่าช่องเสียงเสียดแทรก
- มีประโยชน์สำหรับการประเมินทางคลินิกของภาวะปากเบา กล้ามเนื้อลิ้นไม่ทำงาน และความผิดปกติทางการพูดอื่นๆ และสำหรับการบำบัดที่ใช้การป้อนกลับทางชีวภาพ
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์การออกเสียงของเสียงพยัญชนะที่เพดานปากและปุ่มเหงือกในการสำรวจข้ามภาษา เพื่อบันทึกความแปรผันทางสัทศาสตร์ในเรื่องเสียงก้อง ลักษณะการออกเสียง และตำแหน่งที่ออกเสียง
- การประเมินรูปแบบการสัมผัสระหว่างลิ้นกับเพดานปากในผู้พูดที่มีภาวะปากแหว่งเพดานโหว่ ทั้งก่อนและหลังการผ่าตัด เพื่อประเมินผลลัพธ์การผ่าตัด
- การให้ข้อมูลป้อนกลับทางชีวภาพด้วยภาพแก่บุคคลที่มีภาวะปากเบา หรือการปรับสำเนียง ทำให้สามารถแก้ไขการออกเสียงได้แบบเรียลไทม์
- การตรวจสอบผลกระทบของการออกเสียงร่วม (coarticulation) โดยการบันทึกว่าการออกเสียงพยัญชนะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในบริบทสระที่แตกต่างกัน
- การสนับสนุนการระบุตัวตนผู้พูดทางนิติวิทยาศาสตร์ โดยการบันทึกรูปแบบการออกเสียงและลักษณะเฉพาะตัวของผู้พูดแต่ละคน
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ติดตั้งแผ่นเพดานปากเทียมด้วยไฟฟ้าที่ปรับให้เข้ากับกายวิภาคของเพดานปากของผู้รับการทดลอง โดยการพิมพ์ปากและสร้างแผ่นเพดานปากเทียมที่มีอิเล็กโทรด
ปรับเทียบแผ่นเพดานปากเพื่อกำหนดค่าพื้นฐานของอิเล็กโทรดและตรวจสอบการทำงานของเซ็นเซอร์ก่อนการบันทึก
บันทึกการพูดและแปลงรูปแบบการสัมผัสของลิ้นเป็นข้อมูลดิจิทัล โดยดึงข้อมูลเมตริก เช่น ระยะเวลาการสัมผัส ตำแหน่ง (หน้า/หลัง) และลำดับการทำงานของโซนอิเล็กโทรด
สร้างการแสดงภาพ (electropalatograms ซึ่งมักแสดงเป็นเฟรมหรือแอนิเมชัน) ที่แสดงรูปแบบเชิงพื้นที่และเวลาของการออกเสียง
เปรียบเทียบรูปแบบระหว่างเสียง ผู้พูด ภาษา และสภาวะทางคลินิก เพื่อจำแนกลักษณะกลยุทธ์การออกเสียง และระบุความแตกต่างทางสัทศาสตร์หรือพยาธิวิทยา
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- สมมติว่าข้อมูล EPG จับภาพการออกเสียงได้ทั้งหมด EPG แสดงการสัมผัส แต่ไม่ได้แสดงรูปร่างของลิ้นหรือความพยายามของกล้ามเนื้อ การรวม EPG กับอัลตราซาวนด์หรือ MRI เพื่อให้ได้ภาพที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
- ตีความความแตกต่างเล็กน้อยในรูปแบบการสัมผัสมากเกินไปว่าเป็นความสำคัญทางภาษาศาสตร์ ควรตรวจสอบเสมอว่าความแตกต่างนั้นสัมพันธ์กับความแตกต่างทางสัทศาสตร์ที่รับรู้ได้หรือทางเสียง
- ละเลยความแปรผันของแต่ละบุคคล ความแตกต่างทางกายวิภาค (ความสูงของเพดานปาก ขนาดลิ้น) นำไปสู่ความแปรผันในรูปแบบ EPG แม้แต่สำหรับหมวดหมู่ทางสัทศาสตร์เดียวกัน เปรียบเทียบความสม่ำเสมอภายในผู้พูด
- ไม่คำนึงถึงอัตราการพูด ระดับเสียง (เช่น การพูดเร็วเทียบกับการพูดอย่างระมัดระวัง) และบริบทแวดล้อม ซึ่งส่งผลต่อรูปแบบ EPG กำหนดเงื่อนไขให้เป็นมาตรฐานและทดสอบในบริบทต่างๆ
คำถามที่พบบ่อย
การสวมแผ่นเพดานปาก EPG เปลี่ยนแปลงการพูดตามธรรมชาติหรือไม่
ใช่ โดยทั่วไปในระดับหนึ่ง แผ่นเพดานปากเทียมเป็นสิ่งแปลกปลอมในปาก และข้อมูลป้อนกลับจากการรับรู้ตำแหน่งของอวัยวะ (proprioception) จะเปลี่ยนแปลงไป อย่างไรก็ตาม ผู้พูดจะปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว (ภายในไม่กี่นาทีถึงหนึ่งชั่วโมงของการฝึก) และการออกแบบการทดลองอย่างระมัดระวังสามารถลดผลกระทบได้ ควรทำการทดลองฝึกซ้อม ให้เวลาในการปรับตัว และรวมเงื่อนไขที่ถอดแผ่นเพดานปากออกเป็นกลุ่มควบคุมหากเป็นไปได้
แผ่นเพดานปาก EPG โดยทั่วไปมีเซ็นเซอร์กี่ตัว
แผ่นเพดานปาก EPG มาตรฐานมีอิเล็กโทรด 62 ถึง 96 ตัว จัดเรียงเป็นแถวทั่วเพดานปาก การกำหนดค่าที่แน่นอนขึ้นอยู่กับกายวิภาคของผู้รับการทดลองและคำถามการวิจัย เซ็นเซอร์จำนวนมากขึ้นให้ความละเอียดเชิงพื้นที่มากขึ้น แต่เพิ่มต้นทุนอุปกรณ์และความซับซ้อนของข้อมูล
สามารถใช้ EPG ศึกษาเสียงพยัญชนะทั้งหมดได้หรือไม่
EPG มีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับเสียงพยัญชนะที่เกี่ยวข้องกับการสัมผัสระหว่างลิ้นกับเพดานปาก (เสียงกัก เสียงเสียดแทรก เสียงกักเสียดแทรก และเสียงนาสิก) ให้ข้อมูลน้อยลงสำหรับเสียงที่ออกโดยไม่มีการสัมผัสกับเพดานปาก เช่น เสียงริมฝีปาก [p, b, m] (ซึ่งใช้ริมฝีปาก) หรือเสียงระหว่างฟัน [θ, ð] (ซึ่งใช้ฟัน) ควรใช้ EPG ร่วมกับวิธีการอื่น (อัลตราซาวนด์ การวิเคราะห์เสียง) เพื่อให้ได้ภาพที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
EPG เปรียบเทียบกับอัลตราซาวนด์และ MRI ในการศึกษาการออกเสียงอย่างไร
EPG วัดการสัมผัสโดยตรง แต่ไม่ได้วัดรูปร่างลิ้น ในขณะที่อัลตราซาวนด์และ MRI แสดงรูปร่างลิ้น แต่ไม่ได้วัดแรงกดหรือเวลาในการสัมผัสเสมอไป ทั้งสามวิธีเสริมกัน อัลตราซาวนด์มีราคาถูกกว่าและพกพาสะดวกกว่า MRI ให้ภาพเนื้อเยื่อที่ชัดเจนที่สุด แต่ช้ากว่าและแพงกว่า EPG ยังคงไม่มีใครเทียบได้ในด้านเวลาการสัมผัสและความแม่นยำเชิงพื้นที่
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Hardcastle, W. J. (1989). Electropalatography and its clinical applications. In W. J. Hardcastle & A. Marchal (Eds.), Speech Production and Speech Modelling. Dordrecht: Kluwer.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วArticulate Instruments Ltd. (2012). Electropalatography (EPG): Technical and clinical documentation. Edinburgh: Articulate Instruments.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วKatz, W. F., & Bharadwaj, S. V. (2000). Acoustic and electropalatographic (EPG) analysis of connected speech. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 43(2), 429-441.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว