Edmonton Frail Scale
- ผู้เสนอ
- Darryl B. Rolfson
- ปี
- 2006
- ประเภท
- Clinician-administered assessment
- กลุ่มวิธี
- multidimensional-frailty
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
Edmonton Frail Scale (EFS) เป็นเครื่องมือประเมินเก้าโดเมนเชิงครอบคลุมที่ Rolfson และคณะพัฒนาขึ้นในปี 2006 เพื่อประเมินภาวะเปราะบาง (frailty) ในผู้สูงอายุอย่างเป็นระบบข้ามมิติทางสรีรวิทยาและการทำหน้าที่หลายด้าน โดยผสมการตัดสินใจทางคลินิกเข้ากับการทดสอบเชิงภาวะวิสัย EFS ประเมินการรู้คิด สถานะสุขภาพทั่วไป ความเป็นอิสระในการทำหน้าที่ การสนับสนุนทางสังคม การใช้ยา โภชนาการ อารมณ์ การควบคุมการขับถ่าย และสมรรถนะการทำหน้าที่ ให้โปรไฟล์ภาวะเปราะบางหลายมิติ ใช้กันอย่างแพร่หลายในคลินิกผู้สูงอายุ สถานบริการผู้ป่วยเฉียบพลัน และงานวิจัยเพื่อระบุลักษณะและความรุนแรงของภาวะเปราะบาง
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ภาวะเปราะบางเป็นกลุ่มอาการหลายปัจจัยที่เกินกว่าโดเมนเดียว Edmonton Frail Scale แปลงความซับซ้อนนี้ให้วัดได้โดยประเมินเก้ามิติที่เสริมกันและมีปฏิสัมพันธ์กันจนเกิดลักษณะปรากฏของภาวะเปราะบาง ต่างจากเครื่องมือคัดกรองที่ง่ายกว่า EFS จับความหลากหลายของภาวะเปราะบาง บุคคลสองคนอาจมีคะแนนรวมเท่ากันแต่โปรไฟล์ต่างกัน (เช่น คนหนึ่งบกพร่องด้านการรู้คิดแต่การทำหน้าที่ทางกายดี เทียบกับอีกคนที่การรู้คิดสมบูรณ์แต่การทำหน้าที่ถดถอยรุนแรง) แนวทางเฉพาะโดเมนนี้ทำให้แทรกแซงได้ตรงจุดตามรูปแบบภาวะเปราะบางเฉพาะของแต่ละบุคคล
ประวัติศาสตร์
Edmonton Frail Scale พัฒนาขึ้นในปี 2006 โดย Darryl B. Rolfson และคณะที่มหาวิทยาลัยอัลเบอร์ตา ตีพิมพ์ในวารสาร Age and Ageing เครื่องมือนี้ออกแบบเพื่อตอบความต้องการการประเมินภาวะเปราะบางหลายมิติแบบครอบคลุมที่ใช้ได้ในสถานพยาบาลเพื่ออธิบายลักษณะที่หลากหลายของภาวะเปราะบาง EFS รวมโดเมนหลายด้านที่ทราบว่าสัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ในผู้สูงอายุ โดยสังเคราะห์องค์ประกอบจากการประเมินผู้สูงอายุ (การประเมิน ADL การคัดกรองการรู้คิด การประเมินอารมณ์) กับการทดสอบสมรรถนะเชิงภาวะวิสัย (การวาดนาฬิกา Timed Up and Go) นับแต่ตีพิมพ์ ได้รับการแปลเป็นหลายภาษาและผ่านการตรวจสอบความตรงในสถานพยาบาลหลายแบบ รวมถึงโรงพยาบาลผู้ป่วยเฉียบพลัน สถานฟื้นฟูสมรรถภาพ คลินิกปฐมภูมิ และสถานดูแลระยะยาว
ควรใช้เมื่อใด
Edmonton Frail Scale ใช้ในเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ เวชศาสตร์ครอบครัว อายุรศาสตร์ และสถานบริการผู้ป่วยเฉียบพลัน ใช้กับผู้สูงอายุที่อาศัยในชุมชน นอนโรงพยาบาล หรืออยู่ในสถาบัน เพื่อให้ลักษณะภาวะเปราะบางที่ครอบคลุม ใช้ EFS เมื่อ (1) ต้องการการประเมินภาวะเปราะบางหลายมิติโดยละเอียดเพื่อชี้นำการวางแผนการจัดการแบบครอบคลุม (2) ระบุโดเมนที่บกพร่องโดยเฉพาะเพื่อแทรกแซงอย่างตรงจุด (3) การประเมินพื้นฐานก่อนเข้าร่วมการศึกษาการแทรกแซงภาวะเปราะบาง (4) ติดตามวิถีของสถานะภาวะเปราะบางในการติดตามระยะยาว (5) ประเมินผู้ป่วยสูงอายุที่นอนโรงพยาบาลเพื่อทำนายระยะเวลานอนและผลลัพธ์การจำหน่าย หรือ (6) จำแนกความเสี่ยงในประชากรที่มีความชุกของภาวะเปราะบางสูง เช่น สถานบริการผู้ป่วยเฉียบพลันหรือการดูแลระยะยาว ใช้ทรัพยากรมากกว่าเครื่องมือคัดกรองแบบสั้นแต่ครอบคลุมกว่า จึงเหมาะกับสถานการณ์ที่การประเมินโดยละเอียดคุ้มค่ากับเวลาที่ลงทุน
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- เวลาในการดำเนินการนานกว่า: ต้องใช้ 15-20 นาทีสำหรับการประเมินสมบูรณ์ ทำให้ใช้ได้ยากในการดูแลปฐมภูมิหรือห้องฉุกเฉินที่งานยุ่งเมื่อเทียบกับเครื่องมือคัดกรองแบบสั้น
- ต้องใช้บุคลากรประเมินที่ผ่านการฝึกอบรม: บางองค์ประกอบ (การแปลผลการวาดนาฬิกา การทดสอบ TUG) ต้องอาศัยการฝึกอบรมและดุลยพินิจทางคลินิก ไม่เหมาะกับบุคลากรที่ไม่ได้รับการฝึกอบรมหรือไม่ใช่บุคลากรทางคลินิก
- ความซับซ้อนของการให้คะแนนระดับปานกลาง: เก้าโดเมนมีเกณฑ์การให้คะแนนต่างกัน (0-1 สำหรับส่วนใหญ่ 0-2 สำหรับการวาดนาฬิกา) ต้องใส่ใจรายละเอียด อาจเกิดข้อผิดพลาดในการให้คะแนนหากไม่ระมัดระวัง
- การถ่วงน้ำหนักโดเมนไม่เท่ากัน: แต่ละโดเมนมีน้ำหนักเท่ากันในคะแนนรวม แต่บางโดเมนอาจมีนัยสำคัญเชิงพยากรณ์โรคมากกว่า (เช่น ความบกพร่องด้านการรู้คิดหรือการเคลื่อนไหวไม่ได้อาจมีความเสี่ยงเสียชีวิตสูงกว่า)
- ความจำเพาะจำกัดสำหรับการกำหนดเป้าหมายการแทรกแซง: แม้มาตรวัดระบุโดเมนที่บกพร่อง แต่ไม่ระบุสาเหตุหรือสาเหตุเบื้องหลัง (เช่น การหกล้มอาจเกิดจากยา การสูญเสียการมองเห็น หรือความผิดปกติของการทรงตัว) ซึ่งอาจจำเป็นต่อการออกแบบการแทรกแซง
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- การประเมินหลายมิติที่ครอบคลุม: จับเก้าโดเมนที่แตกต่างของภาวะเปราะบาง ให้โปรไฟล์โดยละเอียดของสถานะสรีรวิทยาและการทำหน้าที่ ซึ่งละเอียดอ่อนกว่าเครื่องมือโดเมนเดียว
- นำไปปฏิบัติได้ตามโดเมน: โครงสร้างเก้าโดเมนช่วยวางแผนการแทรกแซงได้ตรงจุด แพทย์ระบุได้ทันทีว่าโดเมนใดต้องการความสนใจและจับคู่การแทรกแซงให้เหมาะสม
- การผสมการประเมินเชิงภาวะวิสัยและเชิงอัตวิสัย: ใช้ทั้งดุลยพินิจทางคลินิก (การให้คะแนนสถานะสุขภาพ) และการวัดเชิงภาวะวิสัย (การวาดนาฬิกา การทดสอบ TUG) ลดการพึ่งพารายงานเชิงอัตวิสัยเพียงอย่างเดียว
- ครอบคลุมลักษณะปรากฏของภาวะเปราะบางหลายแบบ: ประเมินโดเมนทางกาย การรู้คิด จิตสังคม และการทำหน้าที่ จับรูปแบบภาวะเปราะบางที่เกินกว่าภาวะเปราะบางทางกายแบบดั้งเดิม
- ผ่านการตรวจสอบความตรงและทำซ้ำได้: ความเที่ยงระหว่างผู้ประเมิน ความสอดคล้องภายใน และความเที่ยงแบบทดสอบซ้ำที่ดี ผ่านการตรวจสอบความตรงในประชากรผู้สูงอายุที่หลากหลาย รวมถึงผู้ที่อาศัยในชุมชน นอนโรงพยาบาล และอยู่ในสถาบัน
การประยุกต์ใช้
- การประเมินผู้สูงอายุแบบครอบคลุมในคลินิกเฉพาะทาง: การระบุลักษณะภาวะเปราะบางโดยละเอียดในคลินิกเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ เวชศาสตร์ครอบครัว หรือเวชศาสตร์สำหรับผู้สูงอายุ เพื่อชี้นำการวางแผนการจัดการแบบองค์รวม
- การประเมินในโรงพยาบาลผู้ป่วยเฉียบพลัน: การประเมินสถานะภาวะเปราะบางอย่างรวดเร็วในผู้ป่วยสูงอายุที่นอนโรงพยาบาลเพื่อทำนายระยะเวลานอน ความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน และการจัดการหลังจำหน่าย
- การจำแนกความเสี่ยงและการวางแผนทรัพยากร: ระบุผู้ที่เปราะบางรุนแรง (คะแนน ≥10) ซึ่งอาจต้องการบริการสหสาขาวิชาชีพแบบเข้มข้น การมีส่วนร่วมของการดูแลแบบประคับประคอง หรือการวางแผนการดูแลในสถาบันระยะยาว
- การพัฒนาและประเมินการแทรกแซง: การประเมินพื้นฐานและเมื่อสิ้นสุดในการทดลองทางคลินิกหรือโครงการปรับปรุงคุณภาพที่ทดสอบการแทรกแซงภาวะเปราะบางหลายมิติ เช่น โปรแกรมการดูแลแบบบูรณาการ โปรโตคอลการออกกำลังกายและโภชนาการ หรือการฟื้นฟูการรู้คิด
- การติดตามระยะยาว: การประเมินต่อเนื่องเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงของสถานะภาวะเปราะบางตามเวลาและประเมินการตอบสนองรายบุคคลต่อการแทรกแซง ทำให้ปรับกลยุทธ์การจัดการได้แบบเรียลไทม์
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
Edmonton Frail Scale ดำเนินการโดยแพทย์ที่ผ่านการฝึกอบรมผ่านการผสมการสัมภาษณ์โดยตรง การสังเกต และการทดสอบสั้นๆ เก้าโดเมน ได้แก่ (1) การรู้คิด ประเมินด้วยการทดสอบวาดนาฬิกา (Clock-Draw Test) ให้ผู้ป่วยวาดนาฬิกาที่ตั้งเวลา 10:10 (2) สถานะสุขภาพทั่วไป แพทย์ให้คะแนนสุขภาพโดยรวมบนมาตร 5 ระดับจากประวัติและการตรวจ (3) ความเป็นอิสระในการทำหน้าที่ ประเมินผ่านคำถามเกี่ยวกับความสามารถทำกิจวัตรประจำวัน (ADL) และกิจวัตรประจำวันที่ใช้เครื่องมือ (4) การสนับสนุนทางสังคม ประเมินสภาพการอยู่อาศัยและความพร้อมของการสนับสนุนจากสังคม/ครอบครัว (5) การใช้ยา แพทย์นับและทบทวนยาที่ได้รับตามใบสั่งในปัจจุบัน (6) โภชนาการ ประเมินน้ำหนักที่ลดลงล่าสุดและความเพียงพอของอาหาร (7) อารมณ์ คัดกรองสั้นๆ ภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวล (8) การควบคุมการขับถ่าย ซักถามการควบคุมปัสสาวะและอุจจาระ (9) สมรรถนะการทำหน้าที่ การทดสอบ Timed Up and Go (TUG) วัดเวลาลุกจากเก้าอี้ เดิน 3 เมตร และเดินกลับ ใช้เวลาประมาณ 15-20 นาที
แต่ละโดเมนจากเก้าโดเมนให้คะแนน 0 (ไม่มีตัวบ่งชี้ภาวะเปราะบาง) หรือ 1 (มีตัวบ่งชี้ภาวะเปราะบาง) ยกเว้นการทดสอบวาดนาฬิกาที่ให้คะแนน 0-2 ตามความถูกต้อง คะแนนรวม Edmonton Frail Scale อยู่ในช่วง 0 ถึง 17 คะแนนสูงบ่งชี้ภาวะเปราะบางที่มากกว่า การให้คะแนนอิงเกณฑ์ที่กำหนดไว้ล่วงหน้าของแต่ละโดเมน เช่น สถานะสุขภาพทั่วไปได้ 1 คะแนนหากแพทย์ประเมินสุขภาพว่าพอใช้หรือไม่ดี การใช้ยาได้ 1 คะแนนหากผู้ป่วยรับประทานยาตามใบสั่ง ≥5 ชนิด โภชนาการได้ 1 คะแนนหากน้ำหนักลด >5% ในปีที่ผ่านมาหรือ BMI <21 สมรรถนะการทำหน้าที่ (TUG) ได้ 1 คะแนนหากใช้เวลา >15 วินาที คะแนนทั้งเก้าโดเมนนำมารวมกันเป็นคะแนน EFS รวม
Edmonton Frail Scale ใช้ระบบจัดระดับความรุนแรงตามคะแนนรวม คะแนน 0-5 บ่งชี้ว่าไม่มีหรือมีภาวะเปราะบางน้อยที่สุดและความเสี่ยงต่อผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ต่ำ คะแนน 6-7 บ่งชี้ภาวะเปราะบางเล็กน้อยและความเสี่ยงปานกลาง คะแนน 8-9 บ่งชี้ภาวะเปราะบางปานกลางและความเสี่ยงสูงขึ้น คะแนน 10-16 บ่งชี้ภาวะเปราะบางรุนแรงและความเสี่ยงสูงต่อการหกล้ม การนอนโรงพยาบาล และการเสียชีวิต คะแนน ≥8 โดยทั่วไปควรได้รับการประเมินผู้สูงอายุแบบครอบคลุมและการแทรกแซงอย่างเข้มข้น โปรไฟล์เฉพาะโดเมนก็ให้ข้อมูลทางคลินิกเช่นกัน ผู้ที่ได้คะแนนสูงในการรู้คิดและอารมณ์แต่ต่ำในการทำหน้าที่ทางกายต้องการการจัดการที่ต่างจากผู้ที่การรู้คิดดีแต่การทำหน้าที่ทางกายบกพร่องรุนแรง EFS ไวต่อการเปลี่ยนแปลงตามเวลาและใช้ติดตามการตอบสนองต่อการแทรกแซงได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การให้คะแนนเชิงกลไกโดยไม่มีการตีความทางคลินิก: การคำนวณคะแนนรวมโดยไม่ทบทวนโปรไฟล์เฉพาะโดเมนพลาดโอกาสปรับการแทรกแซงให้ตรงกับความบกพร่องที่ระบุ
- การตีความเกินจริงกับคะแนนโดเมนเดียว: คะแนน 1 ในโดเมนหนึ่งไม่ควรกระตุ้นการแทรกแซงโดยอัตโนมัติโดยไม่พิจารณาบริบททางคลินิกและความสามารถในการย้อนกลับได้ (เช่น ภาวะเปราะบางที่เกิดจากยาอาจดีขึ้นเมื่อลดการใช้ยา)
- การสันนิษฐานว่าคะแนน EFS คงที่: ภาวะเปราะบางเปลี่ยนแปลงได้ โดยเฉพาะในการเจ็บป่วยเฉียบพลันหรือหลังการแทรกแซง คะแนน EFS อาจเปลี่ยนมากภายในหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน จึงต้องประเมินต่อเนื่องเพื่อติดตามวิถี
- การใช้ EFS เป็นตัวชี้วัดผลลัพธ์เพียงอย่างเดียว: แม้ Edmonton Frail Scale มีประโยชน์ในการอธิบายลักษณะ ควรใช้ร่วมกับตัวชี้วัดผลลัพธ์เฉพาะ (ความพิการ การนอนโรงพยาบาล การเสียชีวิต) และสมรรถภาพการทำหน้าที่ (SPPB ความเร็วการเดิน) เพื่อประเมินประสิทธิผลของการแทรกแซงอย่างครอบคลุม
คำถามที่พบบ่อย
คะแนน 8 บน Edmonton Frail Scale มีนัยสำคัญทางคลินิกอย่างไร และบ่งชี้ความจำเป็นต้องแทรกแซงอย่างเข้มข้นเสมอไปหรือไม่?
คะแนน 8 (ขอบล่างของ 'ภาวะเปราะบางปานกลาง') บ่งชี้ความเสี่ยงต่อผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ที่สูงขึ้น และควรได้รับการประเมินผู้สูงอายุแบบครอบคลุมและการวางแผนการแทรกแซง อย่างไรก็ตาม การแทรกแซงเฉพาะขึ้นกับโปรไฟล์เฉพาะโดเมน ผู้ที่ได้คะแนน 8 เพราะการเคลื่อนไหวไม่ดีอาจได้ประโยชน์จากการฟื้นฟูสมรรถภาพทางกาย ส่วนผู้ที่บกพร่องด้านการรู้คิดอาจต้องประเมินด้านการรู้คิดและความปลอดภัย เกณฑ์ 8 สำหรับภาวะเปราะบาง 'ปานกลาง' อิงความสัมพันธ์ทางสถิติกับผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ ไม่ใช่จุดตัดทางคลินิกที่ตายตัว และต้องใช้ดุลยพินิจทางคลินิก
ควรตีความ Edmonton Frail Scale อย่างไรในผู้ที่เจ็บป่วยเฉียบพลันหรือเพิ่งเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล?
คะแนน EFS มักสูงขึ้นระหว่างการเจ็บป่วยเฉียบพลัน (ภาวะสับสนเฉียบพลัน การติดเชื้อ การเปลี่ยนยาทำให้โดเมนภาวะเปราะบางแย่ลงชั่วคราว) ควรเลื่อนการประเมินไปจนกว่าการเจ็บป่วยเฉียบพลันจะหายแล้ว หรือหากต้องประเมินเร่งด่วน แพทย์ควรบันทึกบริบทเฉียบพลันและพิจารณาประเมินซ้ำหลังฟื้นตัว คะแนนภาวะเปราะบางที่ได้ระหว่างการเจ็บป่วยเฉียบพลันอาจประเมินภาวะเปราะบางพื้นฐานสูงเกินจริงและไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์เดียวสำหรับการตัดสินใจดูแลที่สำคัญ
พยาบาลหรือผู้ให้บริการสุขภาพที่ไม่ใช่แพทย์ใช้ Edmonton Frail Scale ได้หรือไม่?
ได้ เมื่อได้รับการฝึกอบรมที่เหมาะสม EFS ดำเนินการโดยบุคลากรสุขภาพหลายวิชาชีพ รวมถึงพยาบาล พยาบาลวิชาชีพขั้นสูง ผู้จัดการการดูแลผู้สูงอายุ และนักสังคมสงเคราะห์ทางคลินิก ข้อกำหนดสำคัญคือความคุ้นเคยกับเก้าโดเมน การดำเนินการทดสอบเชิงภาวะวิสัย (การวาดนาฬิกา TUG) อย่างถูกต้อง และเกณฑ์การให้คะแนนที่สม่ำเสมอ การฝึกอบรมมาตรฐานและการปรับมาตรฐานเป็นครั้งคราว (การหารือกรณีกับแพทย์ผู้มีประสบการณ์) ช่วยปรับปรุงความเที่ยง
Edmonton Frail Scale สัมพันธ์หรือต่างจากดัชนีภาวะเปราะบาง (Frailty Index แบบจำลองการสะสมความบกพร่อง) อย่างไร?
Edmonton Frail Scale เป็นการประเมินแบบจัดหมวดหมู่ใน 9 โดเมนที่กำหนดไว้ และให้คะแนนรวมที่สะท้อนความรุนแรงของภาวะเปราะบางโดยรวม ส่วนดัชนีภาวะเปราะบาง (Frailty Index) ซึ่งใช้แนวคิดการสะสมความบกพร่อง จะนับสัดส่วนของความบกพร่องทางสุขภาพที่สัมพันธ์กับอายุซึ่งบุคคลนั้นสะสมไว้ ทั้งสองแนวทางทำนายผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ได้ แต่จับแง่มุมของภาวะเปราะบางต่างกันเล็กน้อย EFS ใช้งานทางคลินิกได้สะดวกกว่า ขณะที่ Frailty Index ถูกใช้มากกว่าในงานวิจัยระบาดวิทยา
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Rolfson, D. B., Majumdar, S. R., Tsuyuki, R. T., Tahir, A., & Srivastava, S. (2006). Validity and reliability of the Edmonton Frail Scale. Age Ageing, 35(5), 526-529.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วMoorhouse, P., & Rockwood, K. (2012). Frailty and its quantification. J Gerontol A Biol Sci Med Sci, 67(7), 712-717.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วHilmer, S. N., Perera, V., Mitchell, S., et al. (2009). The assessment of frailty in older persons. Aging Health, 5(3), 417-432.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว