Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

แบบสอบถาม Nijmegen สำหรับภาวะหายใจผิดปกติ

ผู้เสนอ
van Beveren and colleagues, Netherlands
ปี
1994
ประเภท
Self-report questionnaire
กลุ่มวิธี
dysfunctional-breathing

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

แบบสอบถาม Nijmegen เป็นเครื่องมือประเมินตนเอง 16 ข้อ ออกแบบมาเพื่อระบุรูปแบบการหายใจที่ผิดปกติ โดยเฉพาะกลุ่มอาการหายใจเร็วเกินไป (hyperventilation syndrome) ในผู้ป่วยที่มีอาการทางระบบทางเดินหายใจหรือไม่ใช่ทางระบบทางเดินหายใจ พัฒนาโดย van Beveren และคณะในประเทศเนเธอร์แลนด์ในปี 1994 แบบสอบถามนี้ช่วยประเมินอาการที่เกี่ยวข้องกับภาวะหายใจเร็วเกินไปเรื้อรังได้อย่างรวดเร็ว เช่น อาการเวียนศีรษะ แน่นหน้าอก กล้ามเนื้อตึง ชา และความวิตกกังวล แบบสอบถาม Nijmegen ถูกนำไปใช้อย่างแพร่หลายในคลินิกสรีรวิทยาทางเดินหายใจ โปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพปอด และจิตเวชศาสตร์ เพื่อตรวจหาลักษณะเฉพาะของภาวะหายใจผิดปกติที่อาจแสดงอาการคล้ายโรคหอบหืด โรควิตกกังวล หรือโรคหัวใจและปอด

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ภาวะหายใจผิดปกติ โดยเฉพาะภาวะหายใจเร็วเกินไปเรื้อรัง เป็นปัจจัยที่พบได้บ่อยแต่ไม่ได้รับการยอมรับเท่าที่ควร ซึ่งส่งผลต่ออาการในผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง โรคตื่นตระหนก และอาการหายใจลำบากที่หาสาเหตุทางกายภาพไม่ได้ ภาวะหายใจเร็วเกินไปเรื้อรังนำไปสู่ภาวะ hypocapnia (ระดับ CO₂ ในเลือดต่ำ) ซึ่งทำให้หลอดเลือดสมองหดตัว เกิดอาการชา กล้ามเนื้อตึง และหายใจลำบาก ทั้งที่ระดับออกซิเจนปกติ ผู้ป่วยมักเข้าใจผิดว่าอาการเหล่านี้เกิดจากโรคหอบหืด โรคหัวใจ หรือความวิตกกังวล นำไปสู่ความสับสนในการวินิจฉัยและการรักษาที่ไม่เหมาะสม แบบสอบถาม Nijmegen รวบรวมกลุ่มอาการของภาวะหายใจเร็วเกินไป ได้แก่ อาการเวียนศีรษะ แน่นหน้าอก อาการชา กล้ามเนื้อตึง ช่วยให้แพทย์สามารถระบุลักษณะเฉพาะนี้และเสนอการฝึกหายใจที่ตรงจุด แทนที่จะเพิ่มยาหรือทำการตรวจที่ไม่จำเป็น

ประวัติศาสตร์

van Beveren และคณะในประเทศเนเธอร์แลนด์ได้พัฒนาแบบสอบถาม Nijmegen ในปี 1994 เพื่อตอบสนองต่อการรับรู้ทางคลินิกว่าภาวะหายใจเร็วเกินไปและภาวะหายใจผิดปกติเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่ออาการของผู้ป่วยซึ่งไม่ได้รับการยอมรับเท่าที่ควร เครื่องมือนี้เกิดขึ้นจากการสังเกตทางคลินิกในกลุ่มผู้ป่วยโรคหอบหืดและความวิตกกังวล การปรับปรุงและการศึกษาความถูกต้องในภายหลัง (Higgs et al. 2013) ได้สร้างคุณสมบัติทางจิตวิทยาและประโยชน์ทางคลินิก แบบสอบถาม Nijmegen ยังคงเป็นสาธารณสมบัติและมีให้ใช้งานอย่างแพร่หลาย แปลเป็นหลายภาษา ทำให้เข้าถึงได้ในสถานพยาบาลที่หลากหลาย

ควรใช้เมื่อใด

แบบสอบถาม Nijmegen มีข้อบ่งชี้เมื่อสงสัยว่าภาวะหายใจผิดปกติเป็นปัจจัยส่งเสริมอาการทางระบบทางเดินหายใจ (เช่น หายใจลำบากเกินกว่าผลการตรวจสมรรถภาพปอด) หรืออาการที่ไม่ใช่ทางระบบทางเดินหายใจที่เกิดจากภาวะหายใจเร็วเกินไป (อาการเวียนศีรษะ ชา หน้ามืด) มีประโยชน์อย่างยิ่งในผู้ป่วยโรคหอบหืดที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษามาตรฐาน (อาจบ่งชี้ภาวะหายใจผิดปกติร่วมด้วยที่ต้องได้รับการฝึกหายใจ) ในผู้ป่วยโรคตื่นตระหนก (ความผิดปกติของการหายใจเป็นลักษณะสำคัญ) และในผู้ป่วยที่มีอาการหายใจลำบากที่หาสาเหตุทางกายภาพไม่ได้ มีประโยชน์น้อยในฐานะเครื่องมือวินิจฉัยเดี่ยว (ต้องบูรณาการกับการประเมินทางคลินิกและการตรวจทางสรีรวิทยา) หรือในการประเมินอาการหายใจลำบากเฉียบพลัน

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • อาการไม่จำเพาะ: หลายข้อในแบบสอบถาม Nijmegen (ความวิตกกังวล ประหม่า ตัวสั่น) ก็พบได้ในโรคตื่นตระหนกหรือโรควิตกกังวลทั่วไป ทำให้ความจำเพาะต่อภาวะหายใจผิดปกติโดยตรงมีจำกัด
  • ไม่มีโครงสร้างข้อย่อย: คะแนนรวมเพียงอย่างเดียวบดบังโดเมนย่อยที่อาจมี (อาการทางกายภาพเทียบกับอาการทางจิตใจ); แพทย์ต้องตีความกลุ่มอาการโดยไม่เป็นทางการ
  • คุณสมบัติทางจิตวิทยาปานกลาง: ความสอดคล้องภายในอยู่ในระดับปานกลาง; ความไว/ความจำเพาะแตกต่างกันไปในแต่ละกลุ่มประชากรและเกณฑ์ตัดคะแนน
  • ขาดการตรวจสอบทางสรีรวิทยา: คะแนนแบบสอบถามมีความสัมพันธ์ไม่สมบูรณ์กับตัวบ่งชี้ภาวะหายใจเร็วเกินไปที่เป็นรูปธรรม (end-tidal CO₂, capnography); บริบททางคลินิกมีความสำคัญ

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • การคัดกรองอย่างรวดเร็ว: 16 ข้อ ใช้เวลา <5 นาที ทำให้สามารถคัดกรองผู้ป่วยจำนวนมากในคลินิกที่มีผู้ป่วยหนาแน่น
  • เฉพาะเจาะจงอาการ: กล่าวถึงอาการของภาวะหายใจเร็วเกินไปโดยตรง (อาการชา กล้ามเนื้อตึง ความวิตกกังวล เวียนศีรษะ) ซึ่งแตกต่างจากสาเหตุอื่นของอาการหายใจลำบาก
  • ได้รับการตรวจสอบคุณสมบัติทางจิตวิทยาแล้ว: แสดงความสอดคล้องภายในที่เพียงพอ (Cronbach's α 0.61–0.79) สามารถแยกภาวะหายใจผิดปกติออกจากกลุ่มควบคุมปกติได้
  • เชื่อมโยงลักษณะเฉพาะทางระบบทางเดินหายใจและจิตวิทยา: รวบรวมอาการที่ทับซ้อนกันระหว่างอาการทางระบบทางเดินหายใจและอาการวิตกกังวล ช่วยในการประเมินแบบบูรณาการ

การประยุกต์ใช้

  • การจำแนกประเภทโรคหอบหืด: การคัดกรองผู้ป่วย COPD/หอบหืดที่มีอาการหายใจลำบากเกินกว่าผลการตรวจที่เป็นรูปธรรม; คะแนน Nijmegen สูงบ่งชี้ถึงภาวะหายใจผิดปกติร่วมด้วยที่ต้องได้รับการฝึกหายใจควบคู่ไปกับการจัดการโรค
  • การประเมินโรคตื่นตระหนกและความวิตกกังวล: การคัดกรองตามปกติในสถานพยาบาลสุขภาพจิตและปฐมภูมิเพื่อระบุความผิดปกติของการหายใจเป็นกลไกที่ทำให้โรคคงอยู่; เป็นข้อมูลสำหรับการรักษาด้วยการฝึกหายใจหรือการบำบัดพฤติกรรมองค์กร
  • การติดตามผลการฟื้นฟูสมรรถภาพปอด: คะแนน Nijmegen ก่อนและหลังการฟื้นฟูสมรรถภาพจะติดตามการปรับปรุงรูปแบบการหายใจ; คะแนนที่ลดลงบ่งชี้ถึงการฝึกที่ประสบความสำเร็จและภาระอาการที่ลดลง
  • การประเมินภาวะหายใจลำบากที่ทำงานผิดปกติ: ผู้ป่วยที่มีอาการหายใจลำบากแต่ผลการตรวจสมรรถภาพปอดหรือโรคปอดโครงสร้างปกติ; คะแนน Nijmegen สูงบ่งชี้ถึงสาเหตุที่เกิดจากรูปแบบการทำงาน/การหายใจที่ผิดปกติ ซึ่งต้องได้รับการฝึกหายใจ

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

แบบสอบถาม Nijmegen ประกอบด้วย 16 อาการที่มักพบระหว่างการหายใจเร็วเกินไปเป็นครั้งคราวหรือภาวะหายใจเร็วเกินไปเรื้อรัง ได้แก่ อาการเวียนศีรษะ หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก คอหอยตีบ ตัวสั่น ประหม่า ใจสั่น หน้ามืด มือชา เท้าชา ชาบริเวณรอบปาก ปวดกล้ามเนื้อ สมาธิสั้น กล้ามเนื้อตึง หายใจลำบาก แน่นหน้าอก แต่ละอาการจะถูกให้คะแนนตามระดับความถี่ 5 ระดับ: 0='ไม่เคย' (ไม่มีอาการ), 1='นานๆ ครั้ง', 2='บางครั้ง', 3='บ่อย', 4='บ่อยมาก' (อาการเกือบตลอดเวลา) แบบสอบถามนี้ทำโดยผู้ป่วยเอง โดยทั่วไปใช้เวลา 3–5 นาที

สูตร
Respondent rates 16 symptoms commonly associated with hyperventilation on frequency scale
2

คะแนนรวมของแบบสอบถาม Nijmegen คือผลรวมของทั้ง 16 ข้อ ให้ค่าเป็นมาตรวัดต่อเนื่อง 0–64 การแปลผลตามเกณฑ์ตัดคะแนน: คะแนน 0–16 = ปกติ ไม่บ่งชี้ภาวะหายใจผิดปกติ; คะแนน 17–23 = ก้ำกึ่ง อาจมีภาวะหายใจผิดปกติ; คะแนน ≥23 = มีรูปแบบภาวะหายใจผิดปกติอย่างมีนัยสำคัญ แพทย์บางท่านใช้เกณฑ์ตัดคะแนน ≥12 เพื่อเพิ่มความไวในการตรวจหาภาวะหายใจผิดปกติ แม้ว่าจะลดความจำเพาะลงก็ตาม คะแนนที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงภาระอาการของภาวะหายใจผิดปกติที่มากขึ้น

สูตร
Each item scored 0–4 (never to always); total summed
3

การแปลผลแบบสอบถาม Nijmegen: คะแนนรวม 0–16 = รูปแบบการหายใจปกติ มีอาการหายใจเร็วเกินไปน้อยที่สุด คะแนน 17–23 = ภาวะหายใจผิดปกติระดับก้ำกึ่ง/น้อย ผู้ป่วยอาจได้รับประโยชน์จากการประเมินการรับรู้รูปแบบการหายใจและการฝึกหายใจ คะแนน >23 = รูปแบบภาวะหายใจผิดปกติที่ชัดเจน น่าจะเป็นกลุ่มอาการหายใจเร็วเกินไป ควรได้รับการฝึกหายใจ การให้ความมั่นใจ และการจัดการความวิตกกังวล บริบททางคลินิกมีความสำคัญ: คะแนนสูงในผู้ป่วยโรคตื่นตระหนกที่ได้รับการวินิจฉัยแล้ว บ่งชี้ว่าความผิดปกติของการหายใจเป็นกลไกที่ส่งเสริมอาการ; คะแนนสูงในผู้ป่วยโรคหอบหืดอาจบ่งชี้ว่าการควบคุมโรคหอบหืดไม่เพียงพอ หรือมีภาวะหายใจผิดปกติร่วมด้วย

สูตร
Total score 0–16 = normal, >23 suggests dysfunctional breathing; cutoff ≥12 used clinically

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การตีความเกินจริงว่าเป็นเกณฑ์การวินิจฉัยเพียงอย่างเดียว: คะแนน Nijmegen สูงบ่งชี้ถึงภาวะหายใจผิดปกติ แต่ไม่ได้วินิจฉัยกลุ่มอาการหายใจเร็วเกินไป; ต้องบูรณาการกับประวัติทางคลินิก การสังเกตลักษณะการหายใจ และควรมี capnography
  • การปะปนภาวะหายใจเร็วเกินไปกับความวิตกกังวล: แม้จะมีความทับซ้อนกัน แต่ภาวะหายใจผิดปกติสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่ขึ้นกับความวิตกกังวลหรืออาการตื่นตระหนก; ควรจัดการกับรูปแบบการหายใจโดยตรงด้วยการฝึกหายใจ ไม่ใช่เพียงการจัดการความวิตกกังวล
  • การละเลยโรคทางเดินหายใจจากสาเหตุทางกายภาพ: ผู้ป่วยโรคหอบหืดหรือ COPD อาจได้คะแนน Nijmegen สูง; ควรให้ความสำคัญกับการควบคุมโรคปอดพื้นฐานให้ดีก่อนที่จะสรุปว่าอาการเกิดจากความผิดปกติของการหายใจเพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย

แบบสอบถาม Nijmegen สามารถวินิจฉัยกลุ่มอาการหายใจเร็วเกินไปได้หรือไม่?

ไม่ แบบสอบถามนี้ใช้คัดกรองอาการของภาวะหายใจผิดปกติ แต่ไม่ได้วินิจฉัยกลุ่มอาการหายใจเร็วเกินไป การวินิจฉัยต้องอาศัยการแสดงอาการทางคลินิก การสังเกตลักษณะการหายใจ (หายใจเร็ว ตื้น) และควรมีการยืนยันทางสรีรวิทยา (end-tidal CO₂ <35 mmHg, venous bicarbonate <24 mEq/L) ใช้ Nijmegen เป็นเครื่องมือช่วยคัดกรองภายในกรอบการประเมินทางคลินิกที่ครอบคลุม

ผู้ป่วยโรคหอบหืดของฉันได้คะแนน Nijmegen 25 หมายความว่าอย่างไร?

คะแนน 25 บ่งชี้ถึงภาระอาการของภาวะหายใจผิดปกติอย่างมีนัยสำคัญ ในผู้ป่วยโรคหอบหืด นี่บ่งชี้ว่าภาวะหายใจผิดปกติ (หายใจเร็วเกินไป) ร่วมด้วยส่งผลต่อภาระอาการควบคู่ไปกับโรคหอบหืด ตรวจสอบให้แน่ใจว่าโรคหอบหืดได้รับการควบคุมอย่างดีผ่านการตรวจสมรรถภาพปอดและการประเมินอาการ จากนั้นจึงเสนอการฝึกหายใจ (กายภาพบำบัด การฝึกหายใจช้าๆ) เพื่อจัดการกับรูปแบบที่ผิดปกติ

Nijmegen เกี่ยวข้องกับโรคตื่นตระหนกอย่างไร?

ภาวะหายใจเร็วเกินไปเป็นลักษณะสำคัญของการโจมตีเสียขวัญ (panic attacks); ภาวะหายใจผิดปกติ (หายใจเร็ว ตื้น) กระตุ้นให้เกิดอาการชา เวียนศีรษะ และแน่นหน้าอก ซึ่งส่งเสริมอาการตื่นตระหนก คะแนน Nijmegen สูงในผู้ป่วยโรคตื่นตระหนกบ่งชี้ว่าความผิดปกติของการหายใจเป็นกลไกที่ทำให้โรคคงอยู่ การบำบัดพฤติกรรมองค์กรที่รวมการฝึกหายใจมีประสิทธิภาพสูง

ฉันควรทำอย่างไรหากคะแนน Nijmegen ของผู้ป่วยอยู่ในเกณฑ์ก้ำกึ่ง (17–23)?

คะแนนระดับก้ำกึ่งบ่งชี้ถึงภาวะหายใจผิดปกติที่อาจเกิดขึ้น พิจารณาการประเมินลักษณะการหายใจทางคลินิก (สังเกตอัตราการหายใจ ความลึก ความถี่ของการถอนหายใจ การใช้กล้ามเนื้อช่วยหายใจ) หากมีความสงสัยทางคลินิกสูง ให้ลองฝึกหายใจ (4–6 ครั้ง) และทำแบบสอบถาม Nijmegen ซ้ำเพื่อประเมินการตอบสนอง กรณีที่ก้ำกึ่งมักได้รับประโยชน์จากการแทรกแซงตั้งแต่เนิ่นๆ

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Van Beveren, T. L., Fülöp, M., van Beek, H. G., & Zijlstra, F. J. (1994). Hyperventilation and panic panic attacks in a group of asthma patients. Respiration, 61(5), 282-287.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว
  2. Higgs, F., Donovan, G., Opdam, H., & Tiller, J. (2013). Hyperventilation and dysfunctional breathing: a tool for assessment and retraining. Breathe, 9(4), 284-293.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว