การวิจัยกฎหมายตามหลักคำสอน — การวิเคราะห์เชิงวิเคราะห์ของกฎและหลักคำสอนทางกฎหมาย
- ผู้เสนอ
- Common law tradition; systematised by jurists such as A.V. Dicey and John Austin
- ปี
- 19th century (systematised ~1860s–1880s in common law jurisdictions)
- ประเภท
- Legal-analytical research method
- กลุ่มวิธี
- Domain-specific humanities/social science
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิจัยกฎหมายตามหลักคำสอน (Doctrinal legal research) เป็นระเบียบวิธีพื้นฐานของการศึกษากฎหมาย โดยเป็นการระบุ อ่าน และวิเคราะห์แหล่งกฎหมายที่น่าเชื่อถืออย่างเป็นระบบ — ได้แก่ บทบัญญัติ กฎหมายลายลักษณ์อักษร คำพิพากษาของศาล บทบัญญัติรัฐธรรมนูญ และกฎระเบียบต่างๆ — เพื่ออธิบาย ชี้แจง และวิจารณ์เนื้อหาและตรรกะภายในของหลักคำสอนทางกฎหมาย ด้วยการทำงานภายในลำดับชั้นของแหล่งกฎหมายที่ยอมรับกัน การวิจัยนี้จะตอบคำถามว่า 'กฎหมายคืออะไร?' ด้วยความเข้มงวดเชิงวิเคราะห์และความแม่นยำในการตีความ เพื่อสร้างคำอธิบายของหลักคำสอนที่ตกผลึกแล้ว และข้อโต้แย้งเกี่ยวกับแนวทางการแก้ไขความกำกวม
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกภาพการวิจัยกฎหมายตามหลักคำสอนว่าเป็นสิ่งที่เทียบเท่ากับการอ่านอย่างละเอียด (close reading) ควบคู่กับการวิเคราะห์เชิงตรรกะในทางกฎหมาย นักวิจัยจะรวบรวมเอกสารปฐมภูมิที่เป็นกฎหมาย — พระราชบัญญัติ คำพิพากษาของศาล กฎหมายลำดับรอง — และคำอธิบายทุติยภูมิที่ตีความเอกสารเหล่านั้น จากนั้นจึงดำเนินการอย่างเป็นระบบเพื่อทำแผนที่ว่ากฎหมายนั้นกล่าวว่าอะไร ศาลได้นำไปใช้อย่างไร มีความขัดแย้งกับกฎอื่น ๆ อย่างไร และมีช่องว่างหรือความกำกวมใดบ้าง แทนที่จะสัมภาษณ์ผู้คนหรือทำการทดลอง ข้อมูลก็คือตัวบทกฎหมายเอง และเครื่องมือวิเคราะห์ก็คือการใช้เหตุผลทางกฎหมาย การตีความบทบัญญัติ และการสร้างหลักคำสอน
ประวัติศาสตร์
การวิจัยกฎหมายตามหลักคำสอนมีมานานพอ ๆ กับการศึกษากฎหมายอย่างเป็นระบบ แต่ได้ถูกทำให้เป็นรูปธรรมในศตวรรษที่สิบเก้า เมื่อมหาวิทยาลัยเริ่มสอนกฎหมายในฐานะสาขาวิชาการที่แตกต่างจากการฝึกงานเพียงอย่างเดียว ในอังกฤษ ทฤษฎีคำสั่งกฎหมายของ John Austin (1832) และแนวทางการวิเคราะห์กฎหมายรัฐธรรมนูญของ A.V. Dicey (1885) ได้สร้างแบบจำลองของการปฏิบัติต่อหลักคำสอนทางกฎหมายในฐานะชุดกฎเกณฑ์ที่เป็นอิสระซึ่งสามารถวิเคราะห์เชิงตรรกะได้ นักสัจนิยมกฎหมายอเมริกันในช่วงทศวรรษที่ 1920–1930 ได้ท้าทายหลักการตามหลักคำสอนบริสุทธิ์ โดยยืนยันถึงบริบททางสังคมของกฎหมาย กระตุ้นให้นักวิชาการด้านหลักคำสอนมีความชัดเจนมากขึ้นเกี่ยวกับระเบียบวิธีตีความ ปัจจุบันการวิจัยตามหลักคำสอนยังคงเป็นรูปแบบหลักของการเขียนทางวิชาการกฎหมายทั่วโลก โดยมีแนวทางเชิงประจักษ์และสหวิทยาการเข้ามาเสริมมากขึ้นเรื่อย ๆ
ควรใช้เมื่อใด
ใช้การวิจัยกฎหมายตามหลักคำสอนเมื่อเป้าหมายการวิจัยหลักคือการสร้าง ชี้แจง หรือวิจารณ์ว่ากฎหมายในเรื่องใดเรื่องหนึ่งคืออะไร — เพื่อตอบคำถามเช่น 'พระราชบัญญัติ X กำหนดให้ทำอะไร?' 'ศาลได้ตีความ Y อย่างไร?' หรือ 'หลัก Z มีความสอดคล้องภายในหรือไม่?' นี่เป็นวิธีการเริ่มต้นสำหรับการแก้ปัญหาทางกฎหมาย การยื่นข้อเสนอเพื่อการปฏิรูปกฎหมาย การยื่นคำร้องต่อศาล และการวิจารณ์ทางวิชาการเกี่ยวกับกฎหมาย ไม่เหมาะสมเมื่อคำถามการวิจัยเกี่ยวข้องกับว่ากฎหมายทำงานในทางปฏิบัติทางสังคมอย่างไร (ให้ใช้วิธีการวิจัยทางสังคม-กฎหมายหรือเชิงประจักษ์) การเปรียบเทียบกฎหมายระหว่างเขตอำนาจศาลโดยไม่มีการวิเคราะห์เชิงบรรทัดฐาน (ให้ใช้วิธีการวิเคราะห์กฎหมายเปรียบเทียบ) หรือเมื่อมุ่งเน้นไปที่ประสบการณ์ของผู้มีส่วนร่วมกับสถาบันทางกฎหมาย (ให้ใช้วิธีการทางสังคมศาสตร์เชิงคุณภาพ) วิธีการนี้ต้องการการเข้าถึงฐานข้อมูลกฎหมายที่ครอบคลุมสำหรับเขตอำนาจศาลที่เกี่ยวข้อง
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ไม่สามารถอธิบายได้ว่าเหตุใดกฎหมายจึงมีรูปแบบปัจจุบัน ทำงานอย่างไรในทางปฏิบัติ หรือบรรลุผลกระทบทางสังคมตามที่ตั้งใจไว้หรือไม่ — สิ่งเหล่านี้ต้องการวิธีการเชิงประจักษ์หรือสังคม-กฎหมาย
- คุณภาพของผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับความสมบูรณ์ของการดึงข้อมูลอย่างมาก การพลาดคำพิพากษาหรือบทบัญญัติกฎหมายอาจทำให้แผนที่หลักคำสอนบิดเบือนไป
- วิธีการนี้ทำงานภายในกรอบของหลักคำสอนและลำดับชั้นของแหล่งที่มาที่มีอยู่ ไม่สามารถท้าทายสมมติฐานทางกฎหมายพื้นฐานจากภายนอกระบบกฎหมายได้ง่ายนัก
- ผลการวิจัยมีความเฉพาะเจาะจงกับเขตอำนาจศาล และอาจไม่สามารถนำไปใช้กับระบบกฎหมายอื่น ๆ ได้หากไม่มีการวิเคราะห์เปรียบเทียบ
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ตอบคำถาม 'กฎหมายคืออะไร?' ได้โดยตรง ซึ่งเป็นคำถามพื้นฐานที่สุดในการปฏิบัติและวิชาการทางกฎหมาย
- ทำงานกับแหล่งข้อมูลสาธารณะที่น่าเชื่อถือซึ่งผู้อ่านทุกคนสามารถตรวจสอบได้อย่างอิสระ
- สร้างแนวทางที่แม่นยำและนำไปปฏิบัติได้สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพ ศาล และผู้ปฏิรูปกฎหมาย
- เป็นที่เข้าใจกันดีในวงการกฎหมาย ทำให้ผลการวิจัยสามารถนำไปใช้และตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายได้อย่างง่ายดาย
- สามารถปรับขนาดได้ตั้งแต่บทบัญญัติกฎหมายที่แคบไปจนถึงหลักกฎหมายทั่วไปในสาขากฎหมายลายลักษณ์อักษร
การประยุกต์ใช้
- การทำแผนที่องค์ประกอบและข้อยกเว้นของความผิดทางอาญาเพื่อเป็นแนวทางในการวางแผนการดำเนินคดีหรือข้อโต้แย้งในการต่อสู้คดี
- การวิเคราะห์การตีความบทบัญญัติกฎหมายโดยศาลเพื่อช่วยคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายในการร่างบทแก้ไขเพิ่มเติม
- การติดตามการพัฒนากฎหมายลายลักษณ์อักษรของหลักกฎหมายทั่วไปตลอดหลายทศวรรษของบรรทัดฐานคำพิพากษาเพื่อระบุความไม่สอดคล้องกันและเสนอการสังเคราะห์ที่สอดคล้องกัน
- การจัดเตรียมบทพื้นฐานตามหลักคำสอนสำหรับวิทยานิพนธ์ที่ผสมผสานการวิเคราะห์ทางกฎหมายเข้ากับผลการวิจัยเชิงประจักษ์หรือสังคม-กฎหมาย
- การให้คำแนะนำแก่หน่วยงานรัฐบาลเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจตามกฎระเบียบภายใต้กฎหมายที่ให้อำนาจ
- การจัดทำคำอธิบายที่เป็นระบบเกี่ยวกับกฎหมายฉบับใหม่สำหรับวารสารกฎหมายที่มุ่งเน้นผู้ประกอบวิชาชีพ
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
นักวิจัยจะตั้งคำถามวิจัยที่แม่นยำเกี่ยวกับกฎ หลักคำสอน หรือหลักการทางกฎหมาย — ตัวอย่างเช่น อะไรคือ 'กำลังที่สมเหตุสมผล' (reasonable force) ในกฎหมายว่าด้วยการป้องกันตัว — และระบุชุดเอกสารปฐมภูมิที่เกี่ยวข้อง (บทบัญญัติ กฎหมายลายลักษณ์อักษร บทบัญญัติรัฐธรรมนูญ) และเอกสารทุติยภูมิ (ตำราหลัก บทความวารสารกฎหมาย รายงานทางการ) ที่เกี่ยวข้องกับคำถามนั้น ลำดับชั้นของแหล่งที่มามีความสำคัญ: เอกสารปฐมภูมิในเขตอำนาจศาลที่เกี่ยวข้องมีความสำคัญสูงสุด
โดยใช้ฐานข้อมูลกฎหมาย (Westlaw, LexisNexis, HeinOnline หรือคลังข้อมูลเฉพาะเขตอำนาจศาล) และรายการหนังสือในห้องสมุด นักวิจัยจะดึงข้อมูลแหล่งที่มาทั้งหมดภายในขอบเขตที่กำหนด — เขตอำนาจศาล ช่วงเวลา ประเภทกฎหมาย การค้นหาแบบบูลีนและภาษาธรรมชาติจะถูกนำมาใช้อย่างเป็นระบบ เครื่องมืออ้างอิง (KeyCite, Shepard's) จะติดตามว่าคำพิพากษาถูกนำไปใช้หรือแยกแยะอย่างไรเมื่อเวลาผ่านไป
แหล่งข้อมูลที่ดึงมาแต่ละแหล่งจะถูกอ่านอย่างระมัดระวังโดยใช้เทคนิคการตีความที่ยอมรับกัน: การตีความตามตัวอักษร การตีความตามวัตถุประสงค์ การตีความตามประวัติศาสตร์ (travaux préparatoires) และการใช้เหตุผลเชิงเปรียบเทียบจากบรรทัดฐานคำพิพากษา นักวิจัยจะบันทึกว่าศาลสูงได้นำหลักกฎหมายไปใช้ แยกแยะ เพิกถอน หรือจำกัดขอบเขตอย่างไร และติดตามความขัดแย้งหรือความไม่สอดคล้องกันในแหล่งข้อมูลต่าง ๆ
นักวิจัยจะสังเคราะห์ข้อมูลที่ตีความแล้วให้เป็นคำอธิบายตามหลักคำสอนที่สอดคล้องกัน — เป็นคำอธิบายที่มีโครงสร้างว่ากฎหมายในปัจจุบันคืออะไร ส่วนประกอบต่าง ๆ เข้ากันได้อย่างไร และขอบเขตของกฎหมายอยู่ที่ไหน การสังเคราะห์นี้เป็นผลลัพธ์หลัก: แผนที่ของหลักคำสอนที่มีทั้งลักษณะเชิงพรรณนาและแม่นยำเชิงวิเคราะห์
สุดท้าย นักวิจัยจะประเมินหลักคำสอนเทียบกับเกณฑ์ภายใน (ความสอดคล้องเชิงตรรกะ ความเข้ากันได้กับกฎที่เกี่ยวข้อง) และอาจรวมถึงเกณฑ์เชิงบรรทัดฐาน (ความเป็นธรรม ประสิทธิภาพ การปฏิบัติตามบรรทัดฐานสิทธิมนุษยชน) จะมีการระบุช่องว่าง ความขัดแย้ง หรือความผิดปกติ และนักวิจัยจะเสนอแนวทางการตีความที่มีเหตุผล หรือชี้ให้เห็นถึงประเด็นที่ต้องมีการปฏิรูปกฎหมาย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การดึงข้อมูลแหล่งที่มาไม่สมบูรณ์ — การค้นหาฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไม่ครบถ้วน หรือพลาดบทบัญญัติกฎหมายที่มาแทนที่ จะนำไปสู่คำอธิบายหลักคำสอนที่บิดเบือนหรือไม่เป็นปัจจุบัน — ควรใช้เครื่องมืออ้างอิงเสมอเพื่อตรวจสอบความทันสมัย
- การสับสนระหว่างคำอธิบายกับคำสั่ง — การวิจัยตามหลักคำสอนส่วนใหญ่เป็นการอธิบายว่ากฎหมายคืออะไร ข้อโต้แย้งเชิงบรรทัดฐานเกี่ยวกับสิ่งที่กฎหมายควรจะเป็นจะต้องถูกแยกแยะอย่างชัดเจนและให้เหตุผลแยกต่างหาก
- การละเลยลำดับชั้น — การปฏิบัติต่อคำพิพากษาของศาลชั้นต้นหรือข้อคิดเห็นที่นอกเหนือไปจากประเด็นหลัก (obiter dicta) ว่าเป็นหลักคำสอนที่มีผลผูกพันเทียบเท่ากับบรรทัดฐาน (precedent) จะบ่อนทำลายการวิเคราะห์ — ลำดับชั้นของแหล่งที่มาต้องได้รับการเคารพตลอดกระบวนการ
- การละเลยเขตอำนาจศาล — หลักคำสอนทางกฎหมายมีความเฉพาะเจาะจงกับเขตอำนาจศาล การอ้างอิงอำนาจศาลต่างประเทศอย่างไม่ถูกต้องราวกับว่าเป็นกฎหมายที่มีผลผูกพันเป็นข้อผิดพลาดทั่วไปในงานข้ามพรมแดนหรืองานเปรียบเทียบ
- ขอบเขตที่กว้างเกินไป — การพยายามทำแผนที่กฎหมายทั้งสาขาในการศึกษาครั้งเดียวจะทำให้การวิเคราะห์ตื้นเขิน — คำถามวิจัยที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนและแคบจะให้ผลลัพธ์ตามหลักคำสอนที่เข้มงวดกว่า
คำถามที่พบบ่อย
การวิจัยกฎหมายตามหลักคำสอนเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพหรือเชิงปริมาณหรือไม่?
ไม่ใช่ทั้งสองอย่างในความหมายทั่วไปของสังคมศาสตร์ เป็นวิธีการตีความ-วิเคราะห์ที่ทำงานกับบทกฎหมาย แทนที่จะเป็นข้อมูลตัวเลขหรือบันทึกการสัมภาษณ์ เครื่องมือวิเคราะห์คือการใช้เหตุผลทางกฎหมายและการตีความบทบัญญัติ ไม่ใช่การวิเคราะห์ทางสถิติหรือแผนผังการเข้ารหัส นักวิชาการบางคนจัดประเภทว่าเป็นรูปแบบหนึ่งของการวิจัยเชิงคุณภาพเนื่องจากเกี่ยวข้องกับการอ่านอย่างละเอียดและการตีความ แต่การเปรียบเทียบนี้มีข้อจำกัด
การวิจัยตามหลักคำสอนแตกต่างจากการวิจัยทางสังคม-กฎหมายหรือเชิงประจักษ์อย่างไร?
การวิจัยตามหลักคำสอนถามว่า 'กฎหมายคืออะไร?' และทำงานกับบทกฎหมายเท่านั้น การวิจัยทางสังคม-กฎหมายถามว่า 'กฎหมายทำงานในสังคมอย่างไร?' และผสมผสานการวิเคราะห์ทางกฎหมายเข้ากับวิธีการทางสังคมศาสตร์ เช่น การสัมภาษณ์ การสำรวจ หรือการวิเคราะห์ทางสถิติ การวิจัยเชิงประจักษ์วัดปรากฏการณ์ทางกฎหมาย — ตัวอย่างเช่น การวัดความแตกต่างในการกำหนดโทษโดยใช้บันทึกของศาล การศึกษาที่สมบูรณ์อาจผสมผสานองค์ประกอบตามหลักคำสอนและเชิงประจักษ์ แต่ระเบียบวิธีมีความแตกต่างกันในเชิงแนวคิด
การวิจัยตามหลักคำสอนต้องได้รับการอนุมัติทางจริยธรรมหรือไม่?
โดยทั่วไปไม่ เนื่องจากเป็นการทำงานกับแหล่งข้อมูลกฎหมายที่เปิดเผยต่อสาธารณะ แทนที่จะเป็นผู้เข้าร่วมที่เป็นมนุษย์ อย่างไรก็ตาม หากการศึกษาตามหลักคำสอนถูกรวมเข้ากับโครงการที่ใหญ่ขึ้นซึ่งรวมถึงการสัมภาษณ์ การสำรวจ หรือการเข้าถึงข้อมูลที่เป็นความลับ ส่วนประกอบเชิงประจักษ์จะต้องได้รับการทบทวนด้านจริยธรรมตามข้อกำหนดของสถาบัน
อะไรทำให้ข้อโต้แย้งตามหลักคำสอนน่าเชื่อถือ?
ความน่าเชื่อถือในการวิจัยตามหลักคำสอนขึ้นอยู่กับ: ความสมบูรณ์ของการดึงข้อมูล การระบุลำดับชั้นของแหล่งที่มาที่ถูกต้อง การใช้เทคนิคการตีความที่เป็นที่ยอมรับอย่างถูกต้อง ความสอดคล้องเชิงตรรกะของหลักคำสอนที่สังเคราะห์ขึ้น และการยอมรับความกำกวมหรือข้อโต้แย้งที่ขัดแย้งกันอย่างโปร่งใส ในระบบกฎหมายแบบกล่าวหา (adversarial legal systems) ผู้รับสารคือศาลและผู้ประกอบวิชาชีพที่คาดหวังว่าการใช้เหตุผลจะอิงตามอำนาจที่มีผลผูกพัน
สามารถทำการวิจัยตามหลักคำสอนได้โดยไม่ต้องเข้าถึงฐานข้อมูลแบบเสียเงินหรือไม่?
เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ใช่ — หลายเขตอำนาจศาลเผยแพร่บทบัญญัติกฎหมายและคำพิพากษาในพอร์ทัลของรัฐบาลฟรี (เช่น legislation.gov.uk, AustLII, Cornell LII) อย่างไรก็ตาม สำหรับการค้นหาที่ครอบคลุมตลอดหลายทศวรรษของบรรทัดฐานคำพิพากษา ฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่มีฟังก์ชันเครื่องมืออ้างอิง (Westlaw, LexisNexis) ยังคงเหนือกว่า นักวิจัยที่ไม่มีสิทธิ์เข้าถึงสถาบันควรใช้คลังข้อมูลฟรีที่มีอยู่และรับทราบข้อจำกัดใด ๆ ในความครอบคลุม
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Hutchinson, T. (2013). Researching and Writing in Law (3rd ed.). Thomson Reuters.
ISBN: 9780455229829คัดลอกแล้วMacCormick, N. (2005). Rhetoric and the Rule of Law: A Theory of Legal Reasoning. Oxford University Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว