การวิเคราะห์วาทกรรมในสื่อ
- ผู้เสนอ
- Michel Foucault, Norman Fairclough
- ปี
- 1978
- ประเภท
- Method for examining how discourse in media constructs meaning, identity, and power relations
- กลุ่มวิธี
- Language, power, and representation analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์วาทกรรมในสื่อเป็นวิธีการตรวจสอบว่าข้อความสื่อใช้ภาษา ภาพ และรูปแบบการสื่อสารอย่างไรในการสร้างความหมาย กำหนดอัตลักษณ์ และสืบทอดหรือท้าทายความสัมพันธ์เชิงอำนาจ วิธีการนี้พัฒนามาจากการวิเคราะห์ภาษาและทฤษฎีวิพากษ์ โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องวาทกรรมของมิเชล ฟูโกต์ ในฐานะระบบการผลิตความรู้ และกรอบการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ (CDA) ของนอร์แมน แฟร์แคลฟ วิธีการนี้เผยให้เห็นว่าสิ่งที่ปรากฏเป็นข้อมูลที่เป็นกลางหรือความบันเทิงนั้น แท้จริงแล้วมีส่วนในการธำรงรักษาหรือท้าทายลำดับชั้นทางสังคมและอุดมการณ์อย่างไร วิธีการนี้มุ่งเน้นเป็นพิเศษว่าวาทกรรมทำงานทางการเมืองอย่างไร: สิ่งใดที่ทำให้สามารถคิดและพูดได้ สิ่งใดที่ให้สิทธิพิเศษแก่ใคร และสิ่งใดที่ทำให้มองไม่เห็นทางเลือกอื่น
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ประเด็นหลักคือภาษาและการนำเสนอไม่ได้เป็นสิ่งบริสุทธิ์ วาทกรรมไม่ใช่เพียงการสื่อสารข้อเท็จจริงที่มีอยู่ก่อนแล้ว แต่เป็นการสร้างความเป็นจริง กำหนดว่าสิ่งใดเป็นปกติหรือไม่ปกติ พึงปรารถนาหรือไม่พึงปรารถนา เป็นไปได้หรือไม่เป็นไปไม่ได้ วาทกรรมสื่อมีพลังเป็นพิเศษเพราะเข้าถึงผู้ชมจำนวนมาก และมักได้รับความไว้วางใจว่าเป็นข้อมูลหรือเป็นกลาง โดยการวิเคราะห์ว่าข้อความสื่อเลือกใช้คำศัพท์ จัดเรียงข้อโต้แย้ง อ้างอิงผู้มีอำนาจ รวมหรือไม่รวมมุมมอง และกำหนดกรอบประเด็นอย่างไร เราจึงเข้าใจว่าวาทกรรมสร้างสิ่งที่ดูเหมือนเป็นธรรมชาติหรือสามัญสำนึกได้อย่างไร การวิเคราะห์วาทกรรมถามว่า: มุมมองโลกใดที่ข้อความนี้สันนิษฐาน? ผลประโยชน์ของใครที่ข้อความนี้รับใช้? ทางเลือกใดที่ข้อความนี้กีดกันออกไป? สิ่งใดที่สามารถพูดแตกต่างออกไปได้?
ประวัติศาสตร์
การวิเคราะห์วาทกรรมมีต้นกำเนิดมาจากการศึกษาภาษาศาสตร์และการวิเคราะห์บทสนทนา แต่ได้หันเหไปสู่แนวทางเชิงวิพากษ์ในงานของฟูโกต์เกี่ยวกับอำนาจและความรู้ (1978) ซึ่งโต้แย้งว่าวาทกรรมไม่ใช่การสื่อสารที่เป็นกลาง แต่เป็นการผลิตความรู้ กำหนดหมวดหมู่ (ความบ้า ความเป็นเพศ อาชญากรรม) และธำรงรักษาความสัมพันธ์เชิงอำนาจ นอร์แมน แฟร์แคลฟ ได้พัฒนาการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ (CDA) ในทศวรรษ 1990 โดยเฉพาะสำหรับการวิเคราะห์ข้อความสื่อและข้อความสถาบัน โดยเสนอแบบจำลองสามระดับ: การวิเคราะห์ข้อความ (ลักษณะทางภาษา) แนวปฏิบัติทางวาทกรรม (การผลิตและการบริโภค) และแนวปฏิบัติทางสังคม (บริบทที่กว้างขึ้น) เทิน ฟาน ไดจ์ และ รูธ โวแดค ได้พัฒนา CDA ต่อไป โดยนำความซับซ้อนทางภาษาศาสตร์และความใส่ใจในอุดมการณ์ CDA ได้กลายเป็นศูนย์กลางของการศึกษาด้านสื่อ ภาษาศาสตร์ประยุกต์ และการวิจัยสังคมเชิงวิพากษ์ เพื่อวิเคราะห์ว่าภาษามีส่วนร่วมในการธำรงรักษาความไม่เท่าเทียมกันอย่างไร
ควรใช้เมื่อใด
ใช้วิธีการนี้เมื่อวิเคราะห์ว่าสื่อนำเสนอเกี่ยวกับกลุ่มสังคมเฉพาะอย่างไร ตรวจสอบการนำเสนอข่าวเกี่ยวกับประเด็นทางสังคมที่ขัดแย้งกัน ศึกษาว่าภาษาในสื่อทำให้จุดยืนทางการเมืองบางอย่างดูเป็นธรรมชาติได้อย่างไร วิเคราะห์บทบาทของสื่อในการสร้างอัตลักษณ์ทางสังคม (เพศ เชื้อชาติ ชนชั้น สัญชาติ) หรือตรวจสอบการมีส่วนร่วมของสื่อในความสัมพันธ์เชิงอำนาจและอุดมการณ์ วิธีการนี้มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์สื่อข่าว โฆษณาชวนเชื่อ โฆษณา หรือเนื้อหาสาระบันเทิง วิธีการนี้สันนิษฐานว่าภาษาและการนำเสนอส่งผลต่อความเป็นจริงทางสังคม และการวิเคราะห์อย่างเป็นระบบสามารถเปิดเผยข้อสันนิษฐานเชิงอุดมการณ์ที่ซ่อนอยู่ได้
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ต้องอาศัยความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับข้อความ การวิเคราะห์ใช้เวลานานและยากต่อการขยายไปยังคลังข้อมูลขนาดใหญ่หากไม่มีการสนับสนุนจากคอมพิวเตอร์
- การเน้นที่ข้อความอาจละเลยบริบทการผลิต การตัดสินใจของบรรณาธิการ หรือผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่กำหนดสื่อ
- ไม่ได้วัดการตีความหรือผลกระทบของผู้ชมโดยตรงหากไม่มีการวิจัยการรับสารเพิ่มเติม
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- เผยให้เห็นว่าสื่อใช้ภาษาที่ดูเหมือนเป็นกลางเพื่อส่งเสริมผลประโยชน์เฉพาะได้อย่างไร
- ทำให้ธรรมชาติของการ 'เป็นธรรมชาติ' ปรากฏชัดเจนขึ้น—วาทกรรมทำให้จุดยืนบางอย่างดูสมเหตุสมผลได้อย่างไร
- อ่อนไหวต่อความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ฝังอยู่ในภาพแทน
- สามารถนำไปใช้ได้กับสื่อทุกประเภทและทุกภาษา
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์ว่าวาทกรรมข่าวสารนำเสนอการย้ายถิ่นฐานอย่างไร—ใช้สำนวนเปรียบเปรยใด มีเสียงของใครบ้าง การย้ายถิ่นฐานและผู้อพยพถูกนำเสนออย่างไร
- การตรวจสอบวาทกรรมขององค์กรหรือโฆษณา—องค์กรสร้างภาพลักษณ์ของตนเองอย่างไร เชิญชวนค่านิยมใดบ้าง พวกเขาพูดกับผู้ชมอย่างไร
- การศึกษาเกี่ยวกับวาทกรรมวิทยาศาสตร์หรือการแพทย์ในสื่อ—ประเด็นสุขภาพถูกอธิบายอย่างไร ความเชี่ยวชาญใดได้รับการยอมรับ ความรู้ของคนทั่วไปถูกมองข้ามอย่างไร
- การวิเคราะห์วาทกรรมทางการเมืองในสื่อ—ผู้สมัครทางการเมืองถูกนำเสนออย่างไร ภาษาและสำนวนเปรียบเปรยใดที่บ่งบอกถึงพรรคหรืออุดมการณ์ที่แตกต่างกัน
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
รวบรวมข้อความสื่อ (บทความข่าว บทสัมภาษณ์ โฆษณา โพสต์โซเชียลมีเดีย คำบรรยายภาพ) ที่เกี่ยวข้องกับประเด็น กลุ่ม หรือวาทกรรมเฉพาะในช่วงเวลาหนึ่ง กำหนดขอบเขต: แหล่งข่าวเดียวหรือหลายแหล่ง ช่วงเวลาที่กำหนด เกณฑ์การคัดเลือก
ถอดความหรือแปลงข้อความให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัลตามความจำเป็น สำหรับสื่อทัศน์ ให้สร้างคำอธิบายโดยละเอียด จัดหมวดหมู่ข้อความตามลำดับเวลาหรือตามหัวข้อ โดยระบุแหล่งที่มา วันที่เผยแพร่ และข้อมูลบริบทใดๆ เกี่ยวกับการผลิตหรือการเผยแพร่
ตรวจสอบรูปแบบทางภาษาและการนำเสนอ: (1) การเลือกคำศัพท์และพจนานุกรม—ใช้คำใดหรือหลีกเลี่ยงคำใด? (2) การใช้สำนวนและภาษาเปรียบเปรย—กระตุ้นกรอบแนวคิดใด? (3) ไวยากรณ์และโครงสร้างประโยค—ใครเป็นผู้กระทำหรือผู้ถูกกระทำในประโยค? (4) การแสดงระดับความแน่นอน—การอ้างสิทธิ์มีความแน่นอนหรือลังเลเพียงใด? (5) การอ้างอิงข้ามข้อความ—อ้างอิงข้อความหรือผู้มีอำนาจอื่นใด? (6) ความเงียบ—สิ่งใดที่ไม่ได้กล่าวถึง?
จับคู่รูปแบบต่างๆ ในกลุ่มตัวอย่าง: ธีมวาทกรรมใดที่เกิดขึ้นซ้ำๆ? กลุ่มหรือประเด็นเฉพาะได้รับการนำเสนออย่างสม่ำเสมออย่างไร? ความขัดแย้งหรือความตึงเครียดใดที่ปรากฏขึ้น? ข้อสันนิษฐานใดที่อยู่เบื้องหลังวาทกรรม? วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบวาทกรรมกับบริบททางสังคม สถาบัน หรือความสัมพันธ์เชิงอำนาจ
อธิบายว่าวาทกรรมนั้นทำงานเชิงอุดมการณ์หรือทางการเมืองอย่างไร มันกำหนดว่าสิ่งใดสามารถรู้ได้เกี่ยวกับประเด็นนั้นอย่างไร มันสร้างอัตลักษณ์และความสัมพันธ์แบบใด และการเผยแพร่อาจมีผลกระทบทางสังคมอย่างไร
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การตีความการเลือกใช้ภาษามากเกินไปว่าเป็นการบิดเบือนโดยเจตนา แทนที่จะยอมรับแนวปฏิบัติทางวิชาชีพที่เป็นกิจวัตร
- การสันนิษฐานว่าผลกระทบของวาทกรรมนั้นโดยตรงและสม่ำเสมอ แทนที่จะถูกสื่อกลางโดยความรู้ การต่อต้านของผู้ชม และบริบท
- การฉายภาพมุมมองทางการเมืองของนักวิเคราะห์ไปยังผลการวิจัย แทนที่จะปล่อยให้การวิเคราะห์เกิดขึ้นจากการสังเกตอย่างเป็นระบบ
คำถามที่พบบ่อย
การวิเคราะห์วาทกรรมเหมือนกับการวิเคราะห์สิ่งที่ผู้คนพูดหรือไม่?
ไม่เชิงเสียทีเดียว การวิเคราะห์วาทกรรมตรวจสอบรูปแบบที่ปรากฏในข้อความหลายๆ ชิ้น ไม่ใช่คำกล่าวของแต่ละบุคคล แต่มุ่งหาวิธีการที่เป็นระบบในการนำเสนอและพูดถึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ในแหล่งข้อมูลต่างๆ คำพูดเดียวคือข้อมูล; การวิเคราะห์วาทกรรมระบุว่าชุดข้อความที่กว้างขึ้นเปิดเผยเกี่ยวกับวิธีการนำเสนอหัวข้อหรือกลุ่มอย่างสม่ำเสมอในสื่อได้อย่างไร วาทกรรมนั้นใหญ่กว่าการกล่าวอ้างของแต่ละบุคคล
การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์แตกต่างจากการวิเคราะห์วาทกรรมทั่วไปอย่างไร?
การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ตรวจสอบอย่างชัดเจนว่าวาทกรรมเกี่ยวข้องกับอำนาจ อุดมการณ์ และความไม่เท่าเทียมกันทางสังคมอย่างไร มันถามไม่เพียงแค่ 'สิ่งนี้ถูกสร้างขึ้นอย่างไร?' แต่ยังถามว่า 'การสร้างนี้รับใช้ผลประโยชน์ของใคร?' และ 'ทางเลือกใดที่ถูกกีดกันออกไป?' การวิเคราะห์วาทกรรมทั่วไปอาจมุ่งเน้นไปที่การทำงานของภาษาในเชิงภาษาศาสตร์โดยไม่ได้วิเคราะห์นัยทางการเมือง การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์บูรณาการการวิเคราะห์ทางภาษาศาสตร์เข้ากับทฤษฎีสังคมเชิงวิพากษ์
อะไรถือเป็นหลักฐานในการวิเคราะห์วาทกรรม?
รูปแบบทางภาษาและการนำเสนอเป็นหลักฐาน: การเลือกใช้คำซ้ำๆ สำนวนเปรียบเปรยที่สอดคล้องกัน รูปแบบในการอ้างอิงหรืออ้างถึงใคร โครงสร้างไวยากรณ์ที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ความเงียบหรือการขาดหายไป ตัวอย่างเดียวสามารถแสดงรูปแบบได้ แต่ข้ออ้างอาศัยการทำซ้ำที่แสดงให้เห็นในข้อความต่างๆ การเข้ารหัสเชิงปริมาณช่วยสร้างความแพร่หลาย การตีความเชิงคุณภาพอธิบายความสำคัญ
ฉันสามารถวิเคราะห์วาทกรรมในภาษาที่ฉันไม่คล่องได้หรือไม่?
ด้วยความระมัดระวัง ความแตกต่างทางภาษาศาสตร์มีความสำคัญอย่างยิ่ง สำนวน ความหมายแฝง และการอ้างอิงทางวัฒนธรรมเฉพาะมีความสำคัญ ควรพูดหรือทำงานกับเจ้าของภาษา คุณสามารถวิเคราะห์รูปแบบโครงสร้าง (ใครถูกอ้างถึง การใช้รูปถูกกระทำเทียบกับรูปกระทำ) โดยไม่ต้องมีความรู้ทางภาษาศาสตร์อย่างลึกซึ้ง แต่การตีความคำศัพท์และวาทศิลป์จะได้รับประโยชน์จากความคล่องแคล่ว การแปลจะนำมาซึ่งปัญหาการตีความเพิ่มเติม
การวิเคราะห์วาทกรรมสันนิษฐานว่าสื่อมีผลกระทบโดยตรงต่อผู้ชมหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป นักวิชาการ CDA ตระหนักดีว่าผู้ชมเป็นผู้ตีความที่กระตือรือร้นซึ่งอาจต่อต้าน ตีความใหม่ หรือเพิกเฉยต่อวาทกรรมสื่อ การวิเคราะห์วาทกรรมหมายถึงการวิเคราะห์ระดับหนึ่งของการสร้างความหมาย ไม่ได้อ้างว่าผู้ชมยอมรับความหมายที่สื่อสร้างขึ้นโดยอัตโนมัติ การผสมผสานกับการศึกษาการรับสารหรือการวิจัยผู้ชมจะให้ภาพที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นของผลกระทบของวาทกรรม
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Fairclough, N. (1992). Discourse and Social Change. Polity Press.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วFoucault, M. (1980). Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings 1972-1977. Pantheon Books.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วVan Dijk, T. A. (2015). Critical Discourse Studies: A Sociocognitive Approach. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of Critical Discourse Studies (3rd ed., pp. 62-86). SAGE.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วWodak, R., & Meyer, M. (2009). Critical Discourse Analysis: History, Agenda, Theory and Methodology. In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of Critical Discourse Analysis (2nd ed., pp. 1-33). SAGE.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว