Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

ระเบียบวิธีบันทึกประจำวัน — ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันในการวิจัย

ผู้เสนอ
Gordon Allport (systematic social-science use); Nels Anderson (early fieldwork diaries)
ปี
1920s–1940s (systematised by Allport, 1942)
ประเภท
Qualitative / mixed-methods data-collection technique
กลุ่มวิธี
Data collection

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

ระเบียบวิธีบันทึกประจำวัน (diary method) เป็นเทคนิคการเก็บรวบรวมข้อมูลที่ผู้เข้าร่วมวิจัยบันทึกความคิด พฤติกรรม เหตุการณ์ หรือประสบการณ์ของตนเองด้วยภาษาของตนเองเป็นระยะๆ ตามกำหนดเวลา หรือเมื่อเกิดเหตุการณ์ที่กำหนดไว้ ในช่วงเวลาศึกษาที่แน่นอน การเก็บข้อมูลใกล้เคียงกับเหตุการณ์จะช่วยลดอคติจากการระลึกความหลัง (recall bias) และทำให้ผู้วิจัยเข้าถึงรายละเอียดของชีวิตประจำวันขณะที่มันกำลังดำเนินไป ซึ่งแบบสำรวจครั้งเดียวและการสัมภาษณ์ย้อนหลังไม่สามารถให้ได้

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองนึกภาพการขอให้ผู้เข้าร่วมวิจัยเก็บบันทึกประจำวันส่วนตัวสำหรับการศึกษาวิจัย ทุกเย็นพวกเขาจะเขียนบันทึกสั้นๆ เกี่ยวกับความเครียด นิสัยการกิน หรือปฏิสัมพันธ์ทางสังคม หรือพวกเขาจะเขียนบันทึกเมื่อใดก็ตามที่เกิดเหตุการณ์กระตุ้นที่เฉพาะเจาะจง เนื่องจากพวกเขาบันทึกประสบการณ์ขณะที่เกิดขึ้น แทนที่จะเป็นสัปดาห์ต่อมา ข้อมูลจึงสะท้อนประสบการณ์แบบเรียลไทม์ แทนที่จะเป็นความทรงจำที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ จากนั้นผู้วิจัยจะอ่านบันทึกจำนวนหลายสิบหรือหลายร้อยรายการเพื่อระบุรูปแบบที่เกิดขึ้นในหมู่ผู้เข้าร่วมวิจัยและตลอดเวลา โดยเปลี่ยนเรื่องราวประจำวันอย่างใกล้ชิดให้กลายเป็นหลักฐานที่เป็นระบบ

ประวัติศาสตร์

บันทึกประจำวันส่วนตัวถูกใช้เป็นแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์และชีวประวัติมานานหลายศตวรรษ แต่การใช้บันทึกประจำวันที่กำหนดโดยผู้วิจัยอย่างเป็นระบบในฐานะเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลทางสังคมศาสตร์ ได้รับการบุกเบิกในทศวรรษที่ 1920 และ 1930 โดยนักสังคมวิทยาสำนักชิคาโก เช่น Nels Anderson และ W.I. Thomas บทความในปี 1942 ของ Gordon Allport เกี่ยวกับเอกสารส่วนตัวในจิตวิทยา ได้จัดทำกรอบแนวคิดทางระเบียบวิธีแรกสำหรับการวิจัยบันทึกประจำวัน ระเบียบวิธีนี้ได้รับการฟื้นฟูในทศวรรษที่ 1990 ด้วยการเพิ่มขึ้นของการประเมินสภาวะขณะนั้นทางนิเวศวิทยา (ecological momentary assessment) และต่อมาคือแอปบันทึกประจำวันบนสมาร์ทโฟน ซึ่งนำไปสู่บทความทบทวนที่ทรงอิทธิพลของ Bolger, Davis และ Rafaeli ในปี 2003 ในวารสาร Annual Review of Psychology ซึ่งยังคงเป็นเอกสารอ้างอิงทางระเบียบวิธีมาตรฐาน

ควรใช้เมื่อใด

ใช้ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันเมื่อคำถามวิจัยของคุณเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลง ความผันแปร หรือประสบการณ์ภายในบุคคลเมื่อเวลาผ่านไป และเมื่อความใกล้เคียงกับเหตุการณ์มีความสำคัญ (เช่น ความผันผวนของอารมณ์ ความเครียดประจำวัน พฤติกรรมการกิน การเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์) นอกจากนี้ยังเหมาะสำหรับกรณีที่การระลึกความหลังจะทำให้เกิดความบิดเบือนอย่างเป็นระบบ เช่น การวิจัยเกี่ยวกับพฤติกรรมการกิน อาการปวด หรือความขัดแย้งระหว่างบุคคล อย่าใช้บันทึกประจำวันเมื่อ: (a) ปรากฏการณ์นั้นเกิดขึ้นไม่บ่อยนักจนผู้เข้าร่วมวิจัยอาจต้องรอหลายวันหรือหลายสัปดาห์โดยไม่มีเหตุการณ์ที่สามารถบันทึกได้ (b) กลุ่มประชากรไม่สามารถทนต่อภาระการบันทึกซ้ำๆ ได้ (เช่น ความบกพร่องทางสติปัญญารุนแรง) (c) คำถามวิจัยต้องการภาพรวม ณ จุดเดียว (cross-sectional snapshot) แทนที่จะเป็นกระบวนการตามเวลา (temporal process) หรือ (d) ต้องการการควบคุมการนำเสนอสิ่งเร้าอย่างเข้มงวดในการทดลอง

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • การปฏิบัติตามข้อกำหนดจะเสื่อมถอยลงเมื่อเวลาผ่านไป ระยะเวลาการศึกษาที่นานขึ้นจะเห็นอัตราการบันทึกที่ขาดหายไป การเลิกเข้าร่วมแบบเลือก หรือการบันทึกย้อนหลังที่สูงขึ้น
  • การตอบสนอง (Reactivity): การจดบันทึกประจำวันอาจเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมหรือความคิดที่กำลังบันทึกอยู่ ทำให้เกิดสิ่งแปลกปลอมในการวัดผล
  • บันทึกประจำวันแบบปลายเปิดสร้างข้อความจำนวนมากซึ่งใช้เวลามากในการเข้ารหัสและวิเคราะห์
  • ผู้เข้าร่วมวิจัยต้องสามารถและเต็มใจที่จะบันทึกอย่างสม่ำเสมอ — ประชากรที่มีการรู้หนังสือต่ำ มีแรงกดดันด้านเวลาสูง หรือมีการเข้าถึงดิจิทัลจำกัด จะเป็นอุปสรรคในทางปฏิบัติ

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • จับพฤติกรรมและประสบการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในบริบท ใกล้เคียงกับเวลาที่เกิดเหตุการณ์ ช่วยลดอคติจากการระลึกความหลังได้อย่างมาก
  • ช่วยให้สามารถวิเคราะห์ภายในบุคคล เผยให้เห็นว่าบุคคลเดียวกันมีความผันแปรอย่างไรในแต่ละวันหรือแต่ละสถานการณ์ ซึ่งเป็นระดับรายละเอียดที่ไม่สามารถทำได้ด้วยการสำรวจเพียงครั้งเดียว
  • รูปแบบที่ยืดหยุ่น: รายการบรรยายแบบปลายเปิดเหมาะสำหรับคำถามเชิงคุณภาพ มาตรวัดแบบมีโครงสร้างเหมาะสำหรับแบบแผนเชิงปริมาณหรือแบบผสม
  • ผู้เข้าร่วมวิจัยกลายเป็นผู้บันทึกชีวิตของตนเอง ซึ่งอาจเพิ่มการมีส่วนร่วมและการตระหนักรู้จากการไตร่ตรอง
  • เหมาะสำหรับการวิจัยตามยาวโดยไม่จำเป็นต้องไปห้องปฏิบัติการหรือคลินิกซ้ำๆ ทำให้สามารถเข้าถึงกลุ่มตัวอย่างที่กระจายตัวทางภูมิศาสตร์ขนาดใหญ่ได้

การประยุกต์ใช้

  • การติดตามความเครียดประจำวัน อารมณ์ และการรับมือ ในการวิจัยจิตวิทยาคลินิกและสุขภาพ
  • การศึกษาพฤติกรรมการกิน การออกกำลังกาย หรือรูปแบบการนอนหลับ ในการวิจัยสุขภาพและโภชนาการ
  • การตรวจสอบคุณภาพความสัมพันธ์ ความขัดแย้ง และการสนับสนุนทางสังคม ในการวิจัยความสัมพันธ์ใกล้ชิดและครอบครัว
  • การจับประสบการณ์การทำงานประจำวัน ความต้องการของงาน และภาระทางอารมณ์ของพนักงาน ในการวิจัยองค์กร
  • การบันทึกการใช้ภาษา เหตุการณ์การรู้หนังสือ หรือตอนการเรียนรู้ ในการวิจัยด้านการศึกษาและภาษาศาสตร์ประยุกต์
  • การตรวจสอบความผันผวนของอาการและการจัดการโรค ในการศึกษาโรคเรื้อรังและประสบการณ์ของผู้ป่วย

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

ผู้วิจัยเป็นผู้กำหนดรูปแบบบันทึกประจำวัน (การบรรยายแบบปลายเปิด มาตรวัดแบบมีโครงสร้าง หรือการผสมผสาน) ตารางการบันทึก (ตามกำหนดเวลา: เวลาคงที่ในแต่ละวัน; ตามสัญญาณ: การแจ้งเตือนแบบสุ่ม; ตามเหตุการณ์: เกิดขึ้นเมื่อมีเหตุการณ์เป้าหมาย) ระยะเวลาการศึกษา และสื่อ (สมุดบันทึกกระดาษ อีเมล แอป หรือ SMS) รูปแบบต้องไม่หนักเกินไปจนผู้เข้าร่วมวิจัยไม่สามารถทำได้อย่างสม่ำเสมอโดยไม่เหนื่อยล้า

2

ผู้เข้าร่วมวิจัยที่มีประสบการณ์ตรงเกี่ยวกับปรากฏการณ์ที่ศึกษาจะได้รับเลือกและได้รับข้อมูลอย่างครบถ้วน พวกเขาจะได้รับคำแนะนำที่ชัดเจน ตัวอย่างการบันทึก และเครื่องมือที่จำเป็น (สมุดบันทึกกระดาษ การเข้าสู่ระบบแอป) สิ่งสำคัญคือพวกเขาจะได้รับการฝึกอบรมให้บันทึกทันทีและไม่บันทึกย้อนหลังสำหรับวันที่ขาดหายไป เนื่องจากบันทึกที่ล่าช้าจะทำให้เกิดอคติจากการระลึกความหลังที่ระเบียบวิธีนี้ออกแบบมาเพื่อหลีกเลี่ยง

3

ผู้เข้าร่วมวิจัยจะบันทึกประจำวันในช่วงเวลาศึกษาที่ตกลงกันไว้ โดยทั่วไปตั้งแต่ไม่กี่วันถึงหลายสัปดาห์ นานๆ ครั้งเกินสามเดือนโดยไม่มีความเสี่ยงที่จะเลิกเข้าร่วม แต่ละรายการจะบันทึกตัวแปรเป้าหมาย (ความรู้สึก พฤติกรรม เหตุการณ์) ณ เวลาที่เกิดประสบการณ์หรือใกล้เคียงกับเวลานั้น การแจ้งเตือนหรือการแจ้งเตือนซ้ำๆ ช่วยรักษาการปฏิบัติตามข้อกำหนดโดยไม่ถี่เกินไปจนรู้สึกว่าเป็นการรบกวน

4

ผู้วิจัยจะตรวจสอบการปฏิบัติตามข้อกำหนดในช่วงเวลาเก็บข้อมูล: ตรวจสอบอัตราการส่ง ส่งการแจ้งเตือนอย่างนุ่มนวลสำหรับรายการที่ขาดหายไป และทำการตรวจสอบกลางคันระยะสั้นหากการศึกษาใช้เวลานาน ปัญหาการเลิกเข้าร่วมก่อนกำหนดและคุณภาพของรายการจะถูกระบุและแก้ไขก่อนที่จะส่งผลกระทบต่อชุดข้อมูล เนื่องจากไม่มีการวิเคราะห์หลังการทดลองใดๆ ที่สามารถกู้คืนข้อมูลที่ไม่เคยถูกบันทึกได้

5

บันทึกประจำวันฉบับสมบูรณ์จะถูกรวบรวมและวิเคราะห์ตามประเภทข้อมูล รายการเชิงคุณภาพจะผ่านการวิเคราะห์แก่นสาระ (thematic analysis) หรือการวิเคราะห์เชิงพรรณนา (narrative analysis) เพื่อระบุแก่นสาระที่เกิดขึ้นซ้ำๆ และรูปแบบภายในบุคคล การให้คะแนนเชิงปริมาณจะสนับสนุนการสร้างแบบจำลองหลายระดับ (multilevel modelling) หรือการวิเคราะห์อนุกรมเวลา (time-series analysis) เพื่อแบ่งความแปรปรวนระหว่างบุคคลและภายในบุคคล รายการแบบผสมจะช่วยให้สามารถตรวจสอบความถูกต้องของกระแสการวิเคราะห์ทั้งสองได้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การกำหนดภาระการบันทึกที่หนักเกินไป: การขอรายการที่ยาวและละเอียดหลายครั้งต่อวันนำไปสู่ความเหนื่อยล้า รายการที่ตื้น และการเลิกเข้าร่วม ควรทดลองรูปแบบเพื่อปรับความยาวที่สมจริง
  • การอนุญาตให้บันทึกย้อนหลัง: หากผู้เข้าร่วมวิจัยบันทึกรายการที่ขาดหายไปในวันต่อมา ข้อได้เปรียบหลักของระเบียบวิธีนี้ — ความใกล้เคียงกับเหตุการณ์ — จะสูญเสียไป ควรสร้างการประทับเวลาหรือหน้าต่างการส่งเพื่อตรวจจับสิ่งนี้
  • การละเลยการเลิกเข้าร่วม: ผู้เข้าร่วมวิจัยที่เลิกเข้าร่วมมักจะไม่ใช่แบบสุ่ม พวกเขามักจะเป็นผู้ที่ประสบกับรูปแบบที่ท้าทายที่สุดของปรากฏการณ์ ควรวิเคราะห์รูปแบบการเลิกเข้าร่วมก่อนที่จะสรุปผลจากผู้ที่เข้าร่วมจนจบเท่านั้น
  • การสับสนระหว่างระเบียบวิธีบันทึกประจำวันกับระเบียบวิธีสุ่มตัวอย่างประสบการณ์ (ESM): ESM เป็นรูปแบบเฉพาะที่ใช้การแจ้งเตือนตามสัญญาณแบบสุ่ม — โดยทั่วไปหลายครั้งต่อวัน — เพื่อจับสภาวะขณะนั้นโดยมีอคติจากความจำน้อยที่สุด ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันเป็นกลุ่มที่กว้างกว่า ซึ่งรวมถึงการออกแบบตามกำหนดเวลา (สิ้นสุดวัน) และตามเหตุการณ์ที่ความถี่ต่ำกว่า และมักจะรองรับทั้งข้อมูลเชิงบรรยายและข้อมูลที่มีโครงสร้าง ESM เป็นแบบแผนที่แข็งแกร่งกว่าสำหรับสภาวะขณะนั้น บันทึกประจำวันมีความเป็นไปได้มากกว่าสำหรับการสรุปรายวันหรือเหตุการณ์ที่ไม่บ่อยนัก
  • การละเลยขั้นตอนการฝึกอบรม: ผู้เข้าร่วมวิจัยที่ได้รับคำแนะนำเพียงสั้นๆ จะสร้างรายการที่ไม่สอดคล้องกัน การปฐมนิเทศที่เพียงพอ — รวมถึงการบันทึกฝึกหัด — เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับคุณภาพของข้อมูล

คำถามที่พบบ่อย

ระยะเวลาการศึกษาบันทึกประจำวันควรนานเท่าใด?

ไม่มีกฎสากล ระยะเวลาควรนานพอที่จะจับความแปรปรวนภายในบุคคลที่มีความหมาย แต่สั้นพอที่จะรักษาการปฏิบัติตามข้อกำหนดได้ การศึกษาที่ตีพิมพ์ส่วนใหญ่ดำเนินการระหว่างหนึ่งถึงสี่สัปดาห์ การศึกษาที่สั้นกว่าสามวันมีความเสี่ยงที่จะพลาดปรากฏการณ์ที่สนใจ การศึกษาที่นานกว่าสองเดือนจะเห็นการเลิกเข้าร่วมอย่างรวดเร็ว เว้นแต่รายการจะสั้นมากและผู้เข้าร่วมมีความมุ่งมั่นสูง

ฉันต้องการผู้เข้าร่วมวิจัยกี่คน?

ขนาดตัวอย่างขึ้นอยู่กับเป้าหมายการวิเคราะห์ สำหรับการวิเคราะห์แก่นสาระเชิงคุณภาพ ผู้เข้าร่วม 10-20 คนที่สร้างรายการบรรยายที่สมบูรณ์มักจะเพียงพอที่จะบรรลุความอิ่มตัว (saturation) สำหรับการสร้างแบบจำลองหลายระดับของข้อมูลเชิงปริมาณ ผู้เข้าร่วมอย่างน้อย 30-50 คนและโอกาส 10-20 ครั้งต่อคนเป็นข้อเสนอแนะขั้นต่ำทั่วไป แม้ว่ากำลังการทดสอบ (power) จะขึ้นอยู่กับขนาดอิทธิพลที่คาดหวังและสหสัมพันธ์ภายในชั้น (intraclass correlation) อย่างมาก

อะไรคือความแตกต่างระหว่างระเบียบวิธีบันทึกประจำวันกับระเบียบวิธีสุ่มตัวอย่างประสบการณ์ (ESM)?

ระเบียบวิธีสุ่มตัวอย่างประสบการณ์ (ESM) เป็นรูปแบบเฉพาะที่ใช้การแจ้งเตือนตามสัญญาณแบบสุ่ม — โดยทั่วไปหลายครั้งต่อวัน — เพื่อจับสภาวะขณะนั้นโดยมีอคติจากความจำน้อยที่สุด ระเบียบวิธีบันทึกประจำวันเป็นกลุ่มที่กว้างกว่า ซึ่งรวมถึงการออกแบบตามกำหนดเวลา (สิ้นสุดวัน) และตามเหตุการณ์ที่ความถี่ต่ำกว่า และมักจะรองรับทั้งข้อมูลเชิงบรรยายและข้อมูลที่มีโครงสร้าง ESM เป็นแบบแผนที่แข็งแกร่งกว่าสำหรับสภาวะขณะนั้น บันทึกประจำวันมีความเป็นไปได้มากกว่าสำหรับการสรุปรายวันหรือเหตุการณ์ที่ไม่บ่อยนัก

สามารถวิเคราะห์ข้อมูลบันทึกประจำวันเชิงปริมาณได้หรือไม่?

ได้ เมื่อรายการบันทึกประจำวันรวมถึงมาตรวัดแบบมีโครงสร้างหรือการนับ ข้อมูลหลายระดับที่ได้ (โอกาสซ้อนอยู่ในบุคคล) มักจะวิเคราะห์ด้วยการสร้างแบบจำลองหลายระดับ (HLM / mixed-effects models) ซึ่งแบ่งความแปรปรวนออกเป็นองค์ประกอบภายในบุคคลและระหว่างบุคคล สิ่งนี้ช่วยให้นักวิจัยสามารถถามได้ทั้งว่าผู้คนแตกต่างกันโดยเฉลี่ยอย่างไร และบุคคลเดียวกันมีความผันแปรอย่างไรในแต่ละสถานการณ์

ฉันจะลดการตอบสนอง (reactivity) ได้อย่างไร?

การกำจัดอย่างสมบูรณ์แทบจะเป็นไปไม่ได้ แต่การตอบสนองสามารถลดลงได้โดย: การใช้รูปแบบรายการที่สั้นลงและไม่รบกวนน้อยลง การกำหนดรายการเป็นการบันทึกง่ายๆ แทนที่จะเป็นการฝึกตนเอง การรวมช่วงเริ่มต้นสั้นๆ ที่ข้อมูลถูกตัดออกจากการวิเคราะห์เพื่อให้การตอบสนองเริ่มต้นลดลง และการวัดการตอบสนองโดยตรงโดยการรวมรายการตรวจสอบการตอบสนอง

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Alaszewski, A. (2006). Using Diaries for Social Research. Sage.

    ISBN: 978-0761941415
    คัดลอกแล้ว
  2. Bolger, N., Davis, A., & Rafaeli, E. (2003). Diary methods: Capturing life as it is lived. Annual Review of Psychology, 54(1), 579–616.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว