การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์ — การสืบค้นเชิงคุณภาพที่เน้นอำนาจ
- ผู้เสนอ
- Draws on Virginia Braun & Victoria Clarke (thematic analysis, 2006) combined with critical theory traditions (Frankfurt School, feminist and postcolonial theorists)
- ปี
- 2000s–2010s (consolidation as named variant)
- ประเภท
- Qualitative analysis approach
- กลุ่มวิธี
- Qualitative design / analysis
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์ (Critical Thematic Analysis หรือ CTA) เป็นแนวทางเชิงคุณภาพที่ผสมผสานกระบวนการถอดรหัสที่เป็นระบบของการวิเคราะห์แก่นสาระของ Braun และ Clarke เข้ากับท่าทีการตั้งคำถามของทฤษฎีวิพากษ์ แทนที่จะเพียงแค่บรรยายรูปแบบในข้อมูล CTA จะตั้งคำถามว่ารูปแบบเหล่านั้นตอบสนองผลประโยชน์ของใคร สะท้อนความสัมพันธ์เชิงอำนาจใด และมีอะไรที่ขาดหายไปหรือถูกทำให้เงียบงันบ้าง วิธีนี้ใช้เพื่อเปิดเผยอุดมการณ์ ความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้าง และสมมติฐานเชิงอำนาจนำที่ฝังอยู่ในเรื่องเล่าของผู้เข้าร่วมหรือในข้อความ
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองจินตนาการว่าคุณกำลังสัมภาษณ์พยาบาลเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วย การวิเคราะห์แก่นสาระแบบมาตรฐานจะระบุรูปแบบต่างๆ เช่น ภาระงาน การสื่อสาร และความเห็นอกเห็นใจ แต่การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์จะตั้งคำถามที่ยากขึ้น: ทำไมรูปแบบเหล่านี้จึงมีอยู่? เสียงใดที่มีอิทธิพลและเสียงใดที่ขาดหายไป? พลังทางสถาบันหรืออุดมการณ์ใดที่กำหนดสิ่งที่พยาบาลรู้สึกว่าสามารถพูดหรือทำได้? เลนส์เชิงวิพากษ์มองว่าข้อมูลไม่ใช่เพียงหน้าต่างสู่ประสบการณ์ แต่เป็นสิ่งประดิษฐ์ของอำนาจ ซึ่งถูกหล่อหลอมโดยโครงสร้างทางสังคม สื่อ นโยบาย และประวัติศาสตร์ นักวิจัยถูกวางตำแหน่งให้เป็นผู้กระทำการทางการเมืองอย่างชัดเจน ไม่ใช่ผู้สังเกตการณ์ที่เป็นกลาง
ประวัติศาสตร์
การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์เกิดขึ้นเมื่อนักวิจัยเชิงคุณภาพนำกระบวนการพื้นฐานจากบทความการวิเคราะห์แก่นสาระของ Braun และ Clarke ในปี 2006 มาผสมผสานกับประเพณีทฤษฎีวิพากษ์ที่ย้อนกลับไปถึงสำนักแฟรงก์เฟิร์ต (Adorno, Horkheimer) และขยายผ่านระเบียบวิธีสตรีนิยมคลื่นลูกที่สอง (Dorothy Smith, Sandra Harding) ทฤษฎีหลังอาณานิคม และการศึกษาความพิการ ภายในปี 2010 นักวิชาการด้านสุขภาพ การศึกษา และสังคมศาสตร์ได้ตั้งชื่อการผสมผสานนี้อย่างชัดเจนว่าการวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์ เพื่อแยกความแตกต่างจากรูปแบบที่เน้นการพรรณนา และเพื่อส่งสัญญาณถึงเจตนาในการปลดปล่อย
ควรใช้เมื่อใด
ใช้การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์เมื่อคำถามวิจัยของคุณไม่เพียงแค่เป็นการพรรณนา แต่ยังมีมิติของการปลดปล่อยหรือเชิงโครงสร้าง เช่น เมื่อคุณต้องการทำความเข้าใจว่ากลุ่มชายขอบถูกนำเสนอในเอกสารนโยบายอย่างไร อุดมการณ์ทางวิชาชีพจำกัดการปฏิบัติอย่างไร หรือความไม่เท่าเทียมทางสังคมถูกสร้างซ้ำในการสนทนาในชีวิตประจำวันอย่างไร วิธีนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการวิจัยเกี่ยวกับเพศ เชื้อชาติ ความพิการ ชนชั้น และแกนอำนาจอื่นๆ อย่าใช้ CTA เมื่อคำถามวิจัยเป็นการสำรวจหรือพรรณนาอย่างแท้จริงโดยไม่มีแนวคิดเชิงวิพากษ์ เนื่องจาก การนำเลนส์เชิงวิพากษ์มาใช้กับคำถามที่ไม่มีทฤษฎีจะบิดเบือนการวิเคราะห์ วิธีนี้ต้องอาศัยพื้นฐานทางทฤษฎีที่แข็งแกร่งในกรอบแนวคิดเชิงวิพากษ์อย่างน้อยหนึ่งกรอบ นักวิจัยที่ไม่มีพื้นฐานนี้ควรทำการวิเคราะห์แก่นสาระแบบมาตรฐานก่อนและระบุข้อจำกัดของมันอย่างชัดเจน
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- ผลการวิจัยมีทฤษฎีรองรับอย่างชัดเจน; ผลลัพธ์อาจไม่สามารถโน้มน้าวผู้ฟังที่ไม่ใช้กรอบทฤษฎีเดียวกันได้
- ความเสี่ยงของอคติในการยืนยัน หากนักวิจัยเลือกข้อมูลที่สนับสนุนการตีความเชิงวิพากษ์ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า แทนที่จะมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงกับชุดข้อมูลทั้งหมด
- ต้องมีความคุ้นเคยอย่างลึกซึ้งกับประเพณีทฤษฎีวิพากษ์อย่างน้อยหนึ่งประเพณี ซึ่งเป็นการลงทุนทางระเบียบวิธีที่สำคัญ
- ไม่เหมาะสมสำหรับเป้าหมายการวิจัยที่เป็นเพียงการพรรณนา การทำนาย หรือการสรุปผลในเชิงสถิติ
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- ย้ายการวิเคราะห์ไปไกลกว่าการพรรณนาเพื่อเปิดเผยพลังเชิงโครงสร้างและอุดมการณ์ที่หล่อหลอมข้อมูล
- ทำให้ความมุ่งมั่นทางการเมืองและจริยธรรมของนักวิจัยเป็นส่วนหนึ่งของกรอบการวิเคราะห์ แทนที่จะมองว่าเป็นอคติที่ต้องถูกระงับ
- ยืดหยุ่น: สามารถนำไปใช้กับข้อมูลการสัมภาษณ์ กลุ่มสนทนา เอกสารนโยบาย ข้อความสื่อ และสื่อสังคมออนไลน์ได้
- สร้างสรรค์สำหรับการเปลี่ยนแปลงทางสังคม — ผลการวิจัยถูกวางตำแหน่งเพื่อแจ้งการสนับสนุน การวิพากษ์นโยบาย หรือการปฏิบัติเพื่อการปลดปล่อย
- เข้ากันได้กับทฤษฎีวิพากษ์หลากหลายประเภท (สตรีนิยม, หลังอาณานิคม, เควียร์, การศึกษาความพิการ, มาร์กซิสต์)
การประยุกต์ใช้
- การวิเคราะห์ว่าเอกสารนโยบายสุขภาพจิตสร้างและควบคุมอัตลักษณ์ของผู้ใช้บริการอย่างไร
- การตรวจสอบว่าพยาบาลหรือนักสังคมสงเคราะห์พูดถึงเชื้อชาติ เพศ หรือความพิการอย่างไรในการสนทนากลุ่ม
- การวิพากษ์การนำเสนอผู้ขอลี้ภัยหรือผู้อพยพในสื่อโดยการถอดรหัสข่าวเพื่อหาโครงสร้างทางอุดมการณ์
- การตรวจสอบว่านักศึกษามหาวิทยาลัยจากภูมิหลังชนชั้นแรงงานอธิบายความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งและการถูกกีดกันในการศึกษาระดับอุดมศึกษาอย่างไร
- การศึกษาว่าเอกสารองค์กรทำให้เอกลักษณ์ความเป็นผู้นำบางอย่างเป็นปกติในขณะที่ทำให้ผู้อื่นเป็นชายขอบได้อย่างไร
- การสำรวจว่าชุมชนออนไลน์สร้างซ้ำหรือต่อต้านวาทกรรมเชิงอำนาจนำเกี่ยวกับภาพลักษณ์ร่างกายและสุขภาพอย่างไร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
นักวิจัยจะระบุจุดยืนทางทฤษฎีและการเมืองของตนอย่างชัดเจนก่อนเริ่มการวิเคราะห์ โดยอาศัยทฤษฎีวิพากษ์ ทฤษฎีสตรีนิยม ทฤษฎีหลังอาณานิคม หรือกรอบแนวคิดที่คล้ายกัน คำแถลงการวางตำแหน่งเชิงสะท้อนกลับนี้จะชี้นำว่าคำถามใดจะถูกถามจากข้อมูล และป้องกันไม่ให้การวิเคราะห์กลายเป็นการบรรยายที่ปราศจากการวิพากษ์โดยปริยาย ตำแหน่งทางสังคมและสมมติฐานของนักวิจัยจะถูกบันทึกไว้แทนที่จะถูกละทิ้งไป
ข้อมูลทั้งหมด (บันทึกการสัมภาษณ์ บันทึกภาคสนาม เอกสาร หรือข้อความสื่อ) จะถูกอ่านและอ่านซ้ำทั้งหมดเพื่อสร้างความคุ้นเคยอย่างลึกซึ้ง ในช่วงนี้ นักวิจัยจะสังเกตไม่เพียงแค่สิ่งที่ถูกพูด แต่ยังรวมถึงสิ่งที่ขาดหายไปอย่างเห็นได้ชัด สิ่งที่ถูกมองข้ามไป และเสียงหรือมุมมองใดที่ดูเหมือนจะถูกทำให้ชายขอบ บันทึกวิเคราะห์เบื้องต้นจะถูกเขียนขึ้นเพื่อบันทึกข้อสังเกตเชิงวิพากษ์เหล่านี้
การถอดรหัสแบบบรรทัดต่อบรรทัดหรือส่วนต่อส่วนอย่างเป็นระบบจะกำหนดป้ายกำกับให้กับหน่วยข้อมูลที่มีความหมาย ใน CTA รหัสจะถูกสร้างขึ้นโดยให้ความสนใจสองด้าน: รหัสเชิงพรรณนาจะบันทึกสิ่งที่ปรากฏในข้อมูล ในขณะที่รหัสเชิงวิพากษ์จะระบุสมมติฐานเชิงอุดมการณ์ พลวัตของอำนาจ ความขัดแย้ง และกรณีของการทำให้เป็นปกติหรือการต่อต้าน รหัสทั้งสองประเภทจะนำไปสู่การพัฒนาแก่นสาระในภายหลัง
รหัสจะถูกจัดเรียงและจัดกลุ่มเป็นแก่นสาระที่เป็นไปได้ซึ่งตอบคำถามวิจัยเชิงวิพากษ์ แก่นสาระใน CTA ไม่ใช่เพียงแค่บทสรุปเชิงพรรณนา แต่เป็นข้อโต้แย้งเชิงวิเคราะห์เกี่ยวกับวิธีการทำงานของอำนาจในข้อมูล แก่นสาระแต่ละข้อควรสามารถยืนหยัดเป็นข้อเสนอเกี่ยวกับพลังทางสังคมหรือโครงสร้างที่หล่อหลอมปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษา ไม่ใช่แค่ป้ายกำกับสำหรับหัวข้อที่เกิดขึ้นซ้ำๆ
แก่นสาระฉบับร่างจะถูกทดสอบกับชุดข้อมูลทั้งหมดและกับกรอบทฤษฎี นักวิจัยจะถามว่า: แก่นสาระนี้ท้าทายหรือสร้างเรื่องเล่าที่โดดเด่นขึ้นมาใหม่หรือไม่? ตัวอย่างที่ขัดแย้งกันได้รับการพิจารณาหรือไม่? แก่นสาระนี้ให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ของใคร? การปรึกษาหารือกับเพื่อนร่วมงาน การตรวจสอบโดยผู้เข้าร่วม หรือบันทึกการตรวจสอบอาจถูกนำมาใช้เพื่อเสริมสร้างความเข้มงวดและความน่าเชื่อถือของการตีความเชิงวิพากษ์
ผลการวิจัยจะถูกเขียนขึ้นในรูปแบบเรื่องเล่าเชิงวิเคราะห์ ซึ่งสารสกัดจากข้อมูลจะแสดงให้เห็นแก่นสาระเชิงวิพากษ์ การเขียนจะเชื่อมโยงเรื่องเล่าส่วนบุคคลเข้ากับเงื่อนไขเชิงโครงสร้างหรืออุดมการณ์ที่กว้างขึ้นอย่างชัดเจน โดยเคลื่อนย้ายระหว่างระดับจุลภาคของคำพูดของผู้เข้าร่วมและระดับมหภาคของอำนาจทางสังคม โดยทั่วไปแล้ว ผลกระทบต่อนโยบาย การปฏิบัติ หรือการเปลี่ยนแปลงทางสังคมจะถูกเน้นย้ำ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การปฏิบัติต่อ 'เชิงวิพากษ์' เป็นเพียงป้ายกำกับมากกว่าการปฏิบัติจริง: การอ้าง CTA โดยไม่ใช้คำถามเชิงวิพากษ์อย่างเป็นระบบในทุกขั้นตอนการวิเคราะห์ จะไม่ก่อให้เกิดอะไรมากไปกว่าการวิเคราะห์แก่นสาระแบบมาตรฐานที่มีคำนำทางการเมือง
- การทำให้เสียงของผู้เข้าร่วมเงียบงัน: การเน้นการวิพากษ์เชิงโครงสร้างอย่างรุนแรงจนความซับซ้อนและเจตจำนงที่แท้จริงที่ผู้เข้าร่วมแสดงออกถูกลบหรือลดทอนลงเหลือเพียงการตกเป็นเหยื่ออย่างเฉื่อยชา
- การข้ามขั้นตอนการสะท้อนกลับ: การไม่บันทึกตำแหน่งของนักวิจัยหมายความว่าการวิเคราะห์ถูกขับเคลื่อนด้วยอุดมการณ์แต่ไม่ได้รับการยอมรับ ซึ่งบ่อนทำลายทั้งความน่าเชื่อถือและความโปร่งใส
- การสับสนระหว่างความอ่อนไหวต่อหัวข้อกับการวางแนวเชิงวิพากษ์: การวิจัยกลุ่มชายขอบไม่ได้เป็นการวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์โดยอัตโนมัติ — เลนส์เชิงวิพากษ์จะต้องถูกนำมาใช้ในกระบวนการถอดรหัสและการสร้างแก่นสาระด้วยตนเอง
- การมีส่วนร่วมกับข้อมูลน้อยเกินไป: การอ่านข้อมูลผ่านเลนส์ทฤษฎีที่กำหนดไว้ล่วงหน้าอย่างแน่นหนาจนหลักฐานที่ขัดแย้งหรือความซับซ้อนที่ไม่คาดคิดถูกละเลย
คำถามที่พบบ่อย
การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์แตกต่างจากการวิเคราะห์แก่นสาระแบบมาตรฐานอย่างไร?
การวิเคราะห์แก่นสาระแบบมาตรฐาน (Braun & Clarke) มีความยืดหยุ่นทางญาณวิทยาและสามารถใช้เพื่อวัตถุประสงค์เชิงพรรณนาได้เท่านั้น การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์ใช้กระบวนการถอดรหัสและการสร้างแก่นสาระแบบเดียวกัน แต่ตั้งคำถามอย่างชัดเจนเกี่ยวกับอำนาจ อุดมการณ์ และโครงสร้างทางสังคมในทุกขั้นตอน ความแตกต่างไม่ได้อยู่ที่กลไกของการถอดรหัส แต่อยู่ที่คำถามเชิงวิเคราะห์ที่ขับเคลื่อนงานและกรอบทฤษฎีที่ชี้นำการตีความ
ฉันควรใช้ทฤษฎีวิพากษ์ใด?
ไม่มีทฤษฎีใดที่จำเป็นต้องใช้เพียงทฤษฎีเดียว ทฤษฎีสตรีนิยม ทฤษฎีหลังอาณานิคม ทฤษฎีเชื้อชาติเชิงวิพากษ์ การศึกษาความพิการ การวิเคราะห์วาทกรรมแบบฟูโกต์ และเศรษฐศาสตร์การเมืองแบบมาร์กซิสต์ ล้วนถูกนำมาผสมผสานกับการวิเคราะห์แก่นสาระ การเลือกควรถูกขับเคลื่อนด้วยคำถามวิจัยและลักษณะของความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่กำลังตรวจสอบ สิ่งสำคัญคือกรอบทฤษฎีจะต้องถูกนำมาใช้อย่างสอดคล้องกันตลอดกระบวนการวิเคราะห์ ไม่ใช่เพียงแค่ถูกอ้างอิงในส่วนการทบทวนวรรณกรรม
CTA จำเป็นต้องมีการตรวจสอบโดยผู้เข้าร่วมหรือการตรวจสอบความถูกต้องโดยผู้เข้าร่วมหรือไม่?
การตรวจสอบโดยผู้เข้าร่วมมีประโยชน์สำหรับการยืนยันความถูกต้องเชิงพรรณนา แต่มีข้อจำกัดในการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ หากแก่นสาระเป็นการวิพากษ์เชิงโครงสร้างที่เกินกว่าสิ่งที่ผู้เข้าร่วมแสดงออกเอง เช่น การระบุสมมติฐานเชิงอุดมการณ์ที่ผู้เข้าร่วมมองข้าม การส่งคืนแก่นสาระให้ผู้เข้าร่วมเพื่อตรวจสอบความถูกต้องอาจไม่เหมาะสมหรือไม่เกิดผล การตัดสินใจควรถูกขับเคลื่อนด้วยความมุ่งมั่นทางญาณวิทยาของการศึกษามากกว่าที่จะถูกนำมาใช้เป็นขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพตามปกติ
CTA สามารถใช้กับข้อมูลเอกสารหรือข้อมูลสื่อแทนการสัมภาษณ์ได้หรือไม่?
ได้ การวิเคราะห์แก่นสาระเชิงวิพากษ์ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ข้อมูลการสัมภาษณ์ เอกสารนโยบาย ข้อความสื่อ รายงานองค์กร และเนื้อหาสื่อสังคมออนไลน์ ล้วนสามารถนำมาใช้กับ CTA ได้ ซึ่งมักจะทำให้เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพอย่างยิ่ง เนื่องจากเอกสารมักจะมีสมมติฐานเชิงอุดมการณ์โดยนัยที่ง่ายต่อการเปิดเผยผ่านการถอดรหัสเชิงวิพากษ์อย่างเป็นระบบมากกว่าการรายงานตนเองเพียงอย่างเดียว
ฉันจะจัดการกับอคติของตัวเองในฐานะนักวิจัยเชิงวิพากษ์ได้อย่างไร?
ใน CTA ความมุ่งมั่นทางการเมืองและทฤษฎีของนักวิจัยไม่ได้ถูกมองว่าเป็นอคติที่ต้องถูกกำจัด แต่เป็นทรัพยากรเชิงสะท้อนกลับที่ต้องได้รับการยอมรับและจัดการ เขียนคำแถลงการสะท้อนกลับโดยละเอียดตั้งแต่เริ่มต้น เก็บรักษาบันทึกวิเคราะห์ตลอดการศึกษา ขอคำปรึกษาจากเพื่อนร่วมงานที่อาจท้าทายการตีความของคุณ และแสดงให้เห็นในการเขียนว่าหลักฐานที่ขัดแย้งได้รับการพิจารณาอย่างไรแทนที่จะถูกละเลย
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วRice, C., & Mündel, I. (2018). Story-making as methodology: Disrupting dominant stories through multimedia knowledge translation. Canadian Review of Sociology, 55(2), 211–231. [Critical thematic analysis applied in disability and feminist contexts; see also Rice, C. et al. for critical qualitative praxis.]
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว