Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์ — ท้าทายอำนาจผ่านเรื่องเล่าส่วนบุคคล

ผู้เสนอ
Synthesises D. Jean Clandinin & F. Michael Connelly (narrative inquiry) with critical theory traditions (Kincheloe, McLaren, hooks)
ปี
1990s–2000s
ประเภท
Critical qualitative research approach
กลุ่มวิธี
Qualitative design / analysis

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์ (Critical Narrative Inquiry) เป็นแนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพที่รวบรวมและวิเคราะห์เรื่องเล่าส่วนบุคคลเพื่อเปิดเผยว่าโครงสร้างทางสังคม ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และความไม่เท่าเทียมเชิงระบบกำหนดประสบการณ์ของแต่ละบุคคลอย่างไร แนวทางนี้ผสานความสมบูรณ์ในการตีความของการสืบค้นเชิงบรรยายเข้ากับพันธกิจในการปลดปล่อยของทฤษฎีวิพากษ์ โดยไม่เพียงแต่ถามว่าเกิดอะไรขึ้นในชีวิตหนึ่งๆ เท่านั้น แต่ยังถามด้วยว่าทำไม — และเรื่องเล่าที่โดดเด่นซึ่งยังคงไม่ถูกบอกเล่าหรือตั้งคำถามนั้นตอบสนองผลประโยชน์ของใคร

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

การสืบค้นเชิงบรรยายแบบดั้งเดิมถามว่า: เรื่องราวของประสบการณ์นี้คืออะไร? การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์เพิ่มคำถามที่สอง: เรื่องราวนี้เปิดเผยอะไรเกี่ยวกับอำนาจ อภิสิทธิ์ และการกดขี่? ลองจินตนาการถึงการศึกษาเรื่องเล่าอาชีพของนักวิชาการรุ่นแรกจากชนกลุ่มน้อย แนวทางเชิงบรรยายล้วนๆ จะเปิดเผยการเดินทางของพวกเขา แต่วิธีการวิพากษ์จะก้าวไปไกลกว่านั้น — โดยอ่านเรื่องราวเหล่านั้นเทียบกับบรรทัดฐานของสถาบัน และถามว่าเสียงใดถูกกีดกันในอดีต เรื่องเล่าใดได้รับการรับรองจากสถาบันการศึกษา และความไม่เท่าเทียมเชิงระบบกำหนดอย่างไรว่าใครบ้างที่จะได้เล่าเรื่องราวความสำเร็จ นักวิจัยไม่ใช่ผู้สังเกตการณ์ที่เป็นกลาง แต่เป็นนักวิพากษ์วิจารณ์อย่างแข็งขันต่อเงื่อนไขที่ก่อให้เกิดเรื่องราว

ประวัติศาสตร์

การสืบค้นเชิงบรรยายได้รับการจัดระบบให้เป็นระเบียบวิธีวิจัยโดย D. Jean Clandinin และ F. Michael Connelly ผ่านงานของพวกเขาในด้านการศึกษาในช่วงทศวรรษ 1980 และ 1990 ซึ่งสรุปได้ในตำราพื้นฐานปี 2000 ของพวกเขา การเปลี่ยนแปลงเชิงวิพากษ์ในการวิจัยเชิงบรรยายเกิดขึ้นจากการบรรจบกันของทฤษฎีวิพากษ์ (สำนักแฟรงก์เฟิร์ต) ญาณวิทยาเชิงมุมมองสตรีนิยม และวิชาการหลังอาณานิคมในช่วงเวลาเดียวกัน นักวิชาการเช่น Joe Kincheloe, Peter McLaren, bell hooks และ Antoinette Errante ได้นำกรอบแนวคิดเชิงวิพากษ์ที่ชัดเจนมาสู่งานเชิงบรรยาย โดยโต้แย้งว่าเรื่องราวไม่ใช่ภาชนะที่เป็นกลางของประสบการณ์ แต่ถูกกำหนดโดย — และสามารถท้าทาย — ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ ภายในปี 2010 การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์ได้ก่อตั้งขึ้นเป็นระเบียบวิธีวิจัยที่แตกต่าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการศึกษา สังคมสงเคราะห์ ความเท่าเทียมทางสุขภาพ และการศึกษาการย้ายถิ่น

ควรใช้เมื่อใด

ใช้การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์เมื่อคำถามวิจัยเกี่ยวข้องกับว่ากลุ่มชายขอบมีประสบการณ์กับโครงสร้างทางสังคมอย่างไร — ในด้านการศึกษา สุขภาพ การทำงาน การย้ายถิ่น หรือนโยบายสังคม — และเมื่อเป้าหมายขยายไปไกลกว่าการพรรณนาไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม วิธีการนี้เหมาะสมเมื่อเรื่องราวของผู้เข้าร่วมมีแนวโน้มที่จะสะท้อนความไม่เท่าเทียมเชิงระบบ การถูกทำให้เงียบ หรือการต่อต้าน และต้องใช้ข้อมูลเรื่องเล่าส่วนบุคคลจากบุคคลที่ได้ใช้ชีวิตกับปรากฏการณ์นั้นโดยตรง และนักวิจัยที่พร้อมจะใช้ทฤษฎีวิพากษ์ หลีกเลี่ยงแนวทางนี้หากวัตถุประสงค์ของการวิจัยเป็นเพียงการพรรณนา หรือหากนักวิจัยไม่เต็มใจที่จะรับรู้ตำแหน่งแห่งที่ของตนเอง ในกรณีเช่นนี้ การสืบค้นเชิงบรรยายแบบธรรมดาหรือแนวทางปรากฏการณ์วิทยาจะเหมาะสมกว่า

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ผลการวิจัยไม่สามารถสรุปอ้างอิงทางสถิติได้ ความลึกซึ้งและการวิพากษ์วิจารณ์มาพร้อมกับข้อจำกัดด้านความกว้างขวาง
  • กรอบแนวคิดเชิงวิพากษ์ของนักวิจัยสามารถครอบงำการตีความได้ ซึ่งเสี่ยงต่อการนำการตีความทางการเมืองที่กำหนดไว้ล่วงหน้าไปใช้กับความเข้าใจของผู้เข้าร่วม
  • ต้องใช้ความเชี่ยวชาญทางระเบียบวิธีวิจัยทั้งในการสืบค้นเชิงบรรยายและทฤษฎีวิพากษ์ ซึ่งต้องมีการเตรียมตัวของนักวิจัยอย่างมาก
  • การจัดการพลวัตเชิงอำนาจระหว่างนักวิจัยและผู้เข้าร่วมมีความซับซ้อนและต้องใช้จริยธรรมอย่างเข้มข้น
  • การทบทวนโดยผู้ทรงคุณวุฒิอาจเป็นเรื่องท้าทาย: ผู้ทบทวนที่ไม่คุ้นเคยกับแนวคิดเชิงคุณภาพวิพากษ์อาจตั้งคำถามถึงความถูกต้องโดยใช้เกณฑ์ปฏิฐานนิยมที่ไม่เหมาะสม

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • ให้ความสำคัญกับเสียงของกลุ่มชายขอบและท้าทายเรื่องเล่าที่โดดเด่นซึ่งลบเลือนหรือบิดเบือนประสบการณ์ของชนกลุ่มน้อย
  • เชื่อมโยงประสบการณ์ส่วนบุคคลเข้ากับพลังเชิงโครงสร้างและเชิงระบบ ทำให้เกิดผลการวิจัยที่มีความเกี่ยวข้องกับนโยบายและการสนับสนุน
  • ตำแหน่งแห่งที่ของนักวิจัยถูกเปิดเผยอย่างโปร่งใส แทนที่จะถูกซ่อนไว้ ซึ่งช่วยเสริมความเข้มงวดทางระเบียบวิธีวิจัยในแนวคิดวิพากษ์
  • รูปแบบข้อมูลที่ยืดหยุ่น — การสัมภาษณ์ เอกสาร ข้อความสร้างสรรค์ — ทำให้สามารถปรับใช้ได้ในหลากหลายสาขาวิชา
  • มุ่งเน้นไปที่ความยุติธรรมทางสังคมอย่างชัดเจน ทำให้ผู้เข้าร่วมและชุมชนมีส่วนได้ส่วนเสียในผลลัพธ์การวิจัย

การประยุกต์ใช้

  • การตรวจสอบเรื่องเล่าอาชีพและอัตลักษณ์ของครูจากกลุ่มชนกลุ่มน้อยที่มีเชื้อชาติ เพื่อเปิดเผยอุปสรรคเชิงระบบในสถาบันการศึกษา
  • การสำรวจว่าผู้อพยพที่ไม่มีเอกสารเล่าเรื่องการเป็นส่วนหนึ่งและการถูกกีดกันในสังคมเจ้าบ้านอย่างไร เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการวิพากษ์นโยบายการเข้าเมือง
  • การสืบสวนเรื่องราวของผู้ป่วยจากชุมชนชายขอบเกี่ยวกับการเผชิญหน้ากับการดูแลสุขภาพ เพื่อเปิดเผยความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้างในการให้บริการ
  • การวิเคราะห์ว่าผู้หญิงในอาชีพที่ผู้ชายเป็นใหญ่เล่าเรื่องการเลือกปฏิบัติทางเพศอย่างไร เพื่อเปิดเผยกลไกของสถาบันที่คงไว้ซึ่งความไม่เท่าเทียม
  • การศึกษาเรื่องเล่าทางการศึกษาของนักเรียนชนพื้นเมือง เพื่อให้ความสำคัญกับความรู้ของชนพื้นเมืองและท้าทายสมมติฐานหลักสูตรอาณานิคม
  • การสำรวจว่าเยาวชน LGBTQ+ เล่าประสบการณ์ในโรงเรียนอย่างไร เพื่อระบุสภาพแวดล้อมที่ไม่เป็นมิตรและช่องว่างในนโยบายคุ้มครอง

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

นักวิจัยเริ่มต้นด้วยการระบุตำแหน่งแห่งที่ของตนเอง (positionality) — สถานะทางสังคม สมมติฐาน และพันธกิจทางการเมือง — และวางตำแหน่งการศึกษาภายในกรอบทฤษฎีวิพากษ์ (เช่น ทฤษฎีเชื้อชาติวิพากษ์, ทฤษฎีสตรีนิยม, ทฤษฎีหลังอาณานิคม) การวางตำแหน่งที่สะท้อนตนเองนี้จะทำให้เห็นชัดเจนว่าความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างนักวิจัยและผู้เข้าร่วมจะได้รับการจัดการอย่างไร และการศึกษามีเป้าหมายที่จะมีส่วนร่วมต่อความยุติธรรมทางสังคมอย่างไร

2

เรื่องเล่าส่วนบุคคลและเรื่องราวชีวิตถูกรวบรวมผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก การแบ่งปันเรื่องราวร่วมกัน บันทึกภาคสนาม บันทึกประจำวัน หรือเอกสาร กระบวนการเก็บรวบรวมข้อมูลมีความสัมพันธ์กันอย่างชัดเจน: นักวิจัยรับทราบและเจรจาพลวัตเชิงอำนาจกับผู้เข้าร่วม แสวงหาการมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในการกำหนดเรื่องราวที่จะเล่า และใส่ใจว่าเสียงใดขาดหายไปหรือถูกทำให้เงียบในเรื่องเล่าที่โดดเด่น

3

เรื่องเล่าจะถูกวิเคราะห์โดยใช้เครื่องมือที่มาจากทั้งการสืบค้นเชิงบรรยาย (การระบุโครงสร้างเรื่องราว ลำดับเวลา การสร้างความหมาย) และทฤษฎีวิพากษ์ (การตั้งคำถามว่าความรู้ของใครมีความสำคัญ เชื้อชาติ ชนชั้น เพศ หรือแกนอื่นๆ ของความแตกต่างเป็นตัวกลางของประสบการณ์อย่างไร และวาทกรรมของสถาบันหรือสังคมจำกัดหรือส่งเสริมเรื่องราวบางอย่างอย่างไร)

4

ชั้นการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์เชื่อมโยงเรื่องเล่าส่วนบุคคลเข้ากับโครงสร้างทางสังคมระดับมหภาค รูปแบบของการถูกกีดกัน การต่อต้าน และการสมรู้ร่วมคิดที่ปรากฏให้เห็นในเรื่องเล่าต่างๆ จะถูกระบุและตรวจสอบ นักวิจัยถามว่า: ใครได้ประโยชน์จากเงื่อนไขที่กำหนดเรื่องราวเหล่านี้? เรื่องเล่าโต้แย้ง (counter-narratives) ใดถูกกดทับ? ขั้นตอนนี้ทำให้การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์แตกต่างจากงานบรรยายเชิงพรรณนา

5

ผลการวิจัยจะถูกนำเสนอในลักษณะที่ให้เกียรติเสียงของผู้เข้าร่วมในขณะที่นำเสนอข้อโต้แย้งเชิงวิพากษ์ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการสร้างเรื่องเล่าผสม การถอดความเชิงกวี หรือข้อความทางวิชาการมาตรฐาน — โดยเลือกรูปแบบอย่างจงใจเพื่อเพิ่มการเข้าถึงและผลกระทบสูงสุด การยึดมั่นในการตรวจสอบโดยสมาชิก (member-checking) การทบทวนโดยผู้เข้าร่วม หรือการเขียนร่วมกันเป็นเรื่องปกติเพื่อลดความเสี่ยงของการนำเสียงที่ถูกกีดกันไปใช้ซ้ำ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การใช้ผู้เข้าร่วมเป็นเพียงสัญลักษณ์ — การรวบรวมเรื่องราวเพื่อแสดงให้เห็นข้อโต้แย้งเชิงวิพากษ์ที่กำหนดไว้ล่วงหน้าเท่านั้น แทนที่จะมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงกับความซับซ้อนของสิ่งที่ผู้เข้าร่วมกล่าว
  • การละเลยการสะท้อนตนเอง — การไม่ตรวจสอบว่าตำแหน่งทางสังคมของนักวิจัยเองกำหนดการรวบรวมและตีความข้อมูลอย่างไร บ่อนทำลายความน่าเชื่อถือเชิงวิพากษ์ของแนวทางนี้
  • การรวมแนวทางเชิงบรรยายทั้งหมดเข้าด้วยกัน — การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์มีพันธกิจทางการเมืองที่ชัดเจน การเรียกการศึกษาว่า 'วิพากษ์' โดยไม่ใช้ทฤษฎีวิพากษ์ถือเป็นการไม่ซื่อสัตย์ทางระเบียบวิธีวิจัย
  • การละเลยเรื่องเล่าโต้แย้งภายในข้อมูล — เรื่องราวของผู้เข้าร่วมมักมีความคลุมเครือ การสมรู้ร่วมคิด และการต่อต้านพร้อมกัน การทำให้ความซับซ้อนนี้ราบเรียบเพื่อให้เข้ากับเรื่องเล่าการกดขี่ที่เรียบร้อยบิดเบือนผลการวิจัย
  • การรายงานกระบวนการวิเคราะห์ไม่เพียงพอ — การเคลื่อนไหวเชิงวิเคราะห์วิพากษ์ต้องทำให้มองเห็นได้ เพื่อให้ผู้อ่านสามารถประเมินได้ว่าการวิพากษ์นั้นมีพื้นฐานมาจากข้อมูลหรือถูกกำหนดโดยนักวิจัย

คำถามที่พบบ่อย

การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์แตกต่างจากการสืบค้นเชิงบรรยายแบบธรรมดาอย่างไร?

ทั้งสองแนวทางรวบรวมและวิเคราะห์เรื่องเล่าส่วนบุคคล ความแตกต่างที่สำคัญคือวัตถุประสงค์และมุมมอง การสืบค้นเชิงบรรยายแบบธรรมดามีเป้าหมายเพื่อทำความเข้าใจและนำเสนอประสบการณ์ชีวิตและการสร้างความหมายของผู้เข้าร่วม การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์เพิ่มชั้นทางการเมืองที่ชัดเจน: โดยอ่านเรื่องราวผ่านกรอบทฤษฎีวิพากษ์ (ทฤษฎีเชื้อชาติวิพากษ์, สตรีนิยม, หลังอาณานิคม ฯลฯ) เพื่อเปิดเผยว่าอำนาจ อภิสิทธิ์ และความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้างกำหนดอย่างไรว่าเรื่องราวของใครจะถูกเล่า เล่าอย่างไร และใครได้ประโยชน์ รุ่นวิพากษ์มุ่งมั่นอย่างเปิดเผยต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม; รุ่นธรรมดาอาจยังคงเป็นเชิงพรรณนา

การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์สามารถอ้างว่ามีความเข้มงวดได้หรือไม่?

ได้ แต่ความเข้มงวดจะถูกประเมินแตกต่างจากเกณฑ์ปฏิฐานนิยม ในแนวคิดเชิงคุณภาพวิพากษ์ ความเข้มงวดเกี่ยวข้องกับความโปร่งใสของตำแหน่งแห่งที่ ความสอดคล้องกันระหว่างกรอบทฤษฎีและการเคลื่อนไหวเชิงวิเคราะห์ การมีส่วนร่วมอย่างละเอียดกับเสียงของผู้เข้าร่วมแทนที่จะเป็นการอ้างอิงแบบเลือกสรร และความน่าเชื่อถือที่สร้างขึ้นผ่านการตรวจสอบโดยสมาชิกหรือการทบทวนโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ท่าทีเชิงวิพากษ์ไม่ใช่จุดอ่อนในความเข้มงวด — เป็นมาตรฐานความรับผิดชอบที่แตกต่างกัน ซึ่งรวมถึงความรับผิดชอบต่อผู้เข้าร่วมและชุมชน แทนที่จะเป็นเพียงความเป็นกลางทางวิทยาศาสตร์

ฉันต้องมีผู้เข้าร่วมกี่คน?

ไม่มีกฎตายตัว การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์ให้ความสำคัญกับความลึกมากกว่าความกว้าง: การศึกษามักเกี่ยวข้องกับผู้เข้าร่วม 5–20 คน ซึ่งเรื่องราวของพวกเขาจะถูกสำรวจในรายละเอียดอย่างมาก ขนาดตัวอย่างถูกกำหนดโดยเกณฑ์ความอิ่มตัวของเรื่องเล่า (narrative saturation) — จุดที่เรื่องราวเพิ่มเติมไม่เปิดเผยแง่มุมใหม่ของโครงสร้างทางสังคมภายใต้การวิพากษ์ สิ่งสำคัญยิ่งกว่าขนาดตัวอย่างคือผู้เข้าร่วมได้ใช้ชีวิตกับประสบการณ์นั้นโดยตรง และมีความสามารถและความเต็มใจที่จะสะท้อนความคิดอย่างวิพากษ์วิจารณ์

การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์เหมาะสมกับการวิจัยวิทยานิพนธ์หรือไม่?

เหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหลักสูตรปริญญาเอกด้านการศึกษา สังคมสงเคราะห์ วิทยาศาสตร์สุขภาพ และสังคมศาสตร์ เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับนักวิจัยที่มีส่วนได้ส่วนเสียส่วนตัวหรือความเชื่อมโยงกับชุมชนที่ศึกษา เนื่องจากการสะท้อนตนเองเป็นสินทรัพย์ทางระเบียบวิธีวิจัยในที่นี้ นักศึกษาควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าคณะกรรมการหรืออาจารย์ที่ปรึกษาของพวกเขามีผู้ที่คุ้นเคยกับระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพวิพากษ์ เนื่องจากแนวทางนี้อาจได้รับการประเมินที่ไม่ดีจากผู้ทบทวนที่ใช้เกณฑ์ปฏิฐานนิยมแบบเดิม

คำว่า 'เรื่องเล่าโต้แย้ง' ในแนวทางนี้หมายถึงอะไร?

เรื่องเล่าโต้แย้ง (counter-narrative) คือเรื่องราวที่ท้าทายหรือขัดแย้งกับเรื่องเล่าที่โดดเด่นและได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางเกี่ยวกับกลุ่มสังคมหรือสถานการณ์หนึ่งๆ ตัวอย่างเช่น เรื่องเล่าที่โดดเด่นเกี่ยวกับความสำเร็จทางวิชาการอาจอ้างถึงความพยายามและความสามารถของแต่ละบุคคล; เรื่องเล่าโต้แย้งจากนักวิชาการรุ่นแรกจากภูมิหลังชนชั้นแรงงานเปิดเผยอุปสรรคเชิงโครงสร้างและความสัมพันธ์ที่เรื่องเล่าที่โดดเด่นลบเลือน การสืบค้นเชิงบรรยายวิพากษ์มุ่งแสวงหาและขยายเรื่องเล่าโต้แย้งโดยเฉพาะในฐานะรูปแบบหนึ่งของการต่อต้านทางญาณวิทยา

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Clandinin, D. J., & Connelly, F. M. (2000). Narrative Inquiry: Experience and Story in Qualitative Research. Jossey-Bass.

    ISBN: 978-0787943999
    คัดลอกแล้ว
  2. Kincheloe, J. L., & McLaren, P. (2002). Rethinking Critical Theory and Qualitative Research. In Y. Zou & E. T. Trueba (Eds.), Ethnography and Schools: Qualitative Approaches to the Study of Education (pp. 87–138). Rowman & Littlefield.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว