Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์

ผู้เสนอ
Building on Krippendorff (1980) and Altheide (1996); synthesised through critical theory traditions (Frankfurt School, feminist and race critical scholars)
ปี
1980s–2000s (consolidated in practice by the 1990s–2000s)
ประเภท
Qualitative analytical approach
กลุ่มวิธี
Qualitative design / analysis

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์เป็นแนวทางเชิงคุณภาพที่ตรวจสอบข้อความ สื่อ และเอกสาร ไม่ใช่เพียงเพื่อความหมายที่ปรากฏชัดแจ้งเท่านั้น แต่เพื่อดูว่าสิ่งเหล่านั้นสร้าง เสริม หรือท้าทายความสัมพันธ์เชิงอำนาจ อุดมการณ์ เชื้อชาติ เพศ และชนชั้นอย่างไร โดยมีรากฐานมาจากแนวคิดทฤษฎีเชิงวิพากษ์ การวิเคราะห์นี้ตั้งคำถามว่าข้อความนั้นรับใช้อำนาจของใคร เสียงใดถูกทำให้เงียบ และภาษาและการนำเสนอทำให้โลกทัศน์ที่ครอบงำกลายเป็นเรื่องปกติได้อย่างไร การวิเคราะห์นี้ผสมผสานความเข้มงวดในการวิเคราะห์อย่างเป็นระบบเข้ากับจุดยืนการวิจัยที่มุ่งปลดปล่อยหรือเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองนึกภาพการอ่านบทความหนังสือพิมพ์เกี่ยวกับผู้อพยพ การวิเคราะห์เนื้อหาแบบมาตรฐานจะนับจำนวนคำบางคำที่ปรากฏบ่อยครั้งเพียงใด การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์ก้าวไปไกลกว่านั้น: มันตั้งคำถามว่ากลุ่มใดถูกนำเสนอว่าเป็นภัยคุกคาม ข้อสันนิษฐานใดที่ไม่ได้กล่าวถึง และการวางกรอบนั้นเองสืบทอดรูปแบบความสัมพันธ์เชิงอำนาจเฉพาะได้อย่างไร นักวิจัยไม่ได้แสร้งทำเป็นเป็นกลาง พวกเขานำเลนส์ทฤษฎี — สตรีนิยม เชื้อชาติเชิงวิพากษ์ ชนชั้น หรือหลังอาณานิคม — มาใช้เพื่อเปิดเผยสิ่งที่ข้อความนั้นถือว่าเป็นเรื่องปกติ เป้าหมายไม่ใช่เพียงการบรรยาย แต่เป็นการวิพากษ์วิจารณ์ และบ่อยครั้งคือการเรียกร้องให้เกิดการเปลี่ยนแปลง

ประวัติศาสตร์

การวิเคราะห์เนื้อหาในฐานะวิธีการที่เป็นระบบได้รับการทำให้เป็นทางการโดย Krippendorff (1980) และ Berelson (1952) ในประเพณีเชิงบวกเป็นส่วนใหญ่ โดยมุ่งเน้นที่เนื้อหาที่ปรากฏชัดแจ้งและนับได้ การหันเหไปสู่เชิงวิพากษ์เกิดขึ้นจากอิทธิพลที่กว้างขึ้นของทฤษฎีเชิงวิพากษ์ของสำนักแฟรงก์เฟิร์ต การศึกษาวัฒนธรรมอังกฤษ (Hall, 1980) และการศึกษาการสื่อสารมวลชนสตรีนิยมในช่วงทศวรรษ 1970-1990 Altheide's 1996 Qualitative Media Analysis ได้พัฒนาแนวทางการตีความและการสะท้อนกลับต่อการวิเคราะห์เนื้อหา ซึ่งเปิดพื้นที่สำหรับคำถามเชิงวิพากษ์ ภายในปี 2000 นักวิชาการที่ทำงานในจุดตัดของทฤษฎีเชื้อชาติเชิงวิพากษ์ เพศศึกษา และการศึกษา ได้รวม CCA ให้เป็นวิธีการที่ระบุชื่อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการวิจัยด้านการศึกษาและการสื่อสารมวลชน

ควรใช้เมื่อใด

ใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์เมื่อเป้าหมายการวิจัยคือการเปิดเผยว่าข้อความ สื่อ หรือเอกสารสะท้อน สืบทอด หรือท้าทายความสัมพันธ์เชิงอำนาจและอุดมการณ์อย่างไร — ไม่ใช่เพียงเพื่ออธิบายว่ามีอะไรอยู่ข้างใน เหมาะสำหรับการศึกษาการนำเสนอของสื่อ เอกสารนโยบาย หลักสูตรการศึกษา การสื่อสารของสถาบัน และสิ่งประดิษฐ์ทางวัฒนธรรมที่คำถามเกี่ยวกับความเท่าเทียม อำนาจ หรือความยุติธรรมทางสังคมเป็นศูนย์กลาง วิธีการนี้เหมาะสำหรับนักวิจัยที่ใช้จุดยืนเชิงวิพากษ์ การเปลี่ยนแปลง หรือการสนับสนุนอย่างชัดเจน อย่าใช้เมื่อคำถามการวิจัยเป็นเชิงพรรณนาหรืออิงความถี่โดยไม่มีแนวโน้มเชิงวิพากษ์ การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพมาตรฐานหรือการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงปริมาณจะเหมาะสมกว่าสำหรับวัตถุประสงค์เหล่านั้น นอกจากนี้ยังไม่เหมาะสมเมื่อนักวิจัยไม่เต็มใจที่จะระบุความมุ่งมั่นทางทฤษฎีและการเมืองของตนอย่างชัดเจน — ความเข้มงวดของ CCA ขึ้นอยู่กับความโปร่งใสเกี่ยวกับเลนส์ ไม่ใช่การอ้างความเป็นกลาง

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ผลการวิจัยไม่สามารถสรุปได้ในเชิงสถิติ การวิเคราะห์ให้ความกระจ่างเกี่ยวกับแนวปฏิบัติของข้อความเฉพาะ ไม่ใช่บรรทัดฐานของประชากร
  • กำหนดให้นักวิจัยมีความรู้ที่สำคัญเกี่ยวกับกรอบทฤษฎีเชิงวิพากษ์ที่เลือก เพื่อนำไปใช้อย่างน่าเชื่อถือ
  • จุดยืนทางการเมืองที่ชัดเจน แม้จะเป็นจุดแข็งสำหรับการสนับสนุน อาจถูกมองว่าเป็นอคติในบริบทการวิจัยที่คาดหวังความเป็นกลางของค่านิยม
  • ขั้นตอนความน่าเชื่อถือระหว่างผู้เข้ารหัสที่ใช้ในการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงปริมาณนั้นยากที่จะนำมาใช้กับการเข้ารหัสที่ซ่อนเร้นและตีความได้
  • ความเสี่ยงของอคติในการยืนยัน: นักวิจัยที่ยึดมั่นในกรอบเชิงวิพากษ์อาจตีความกรอบนั้นลงในข้อความ แทนที่จะค้นพบสิ่งที่อยู่ที่นั่นจริงๆ

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • เปิดเผยข้อสันนิษฐานเชิงอุดมการณ์ ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และเสียงที่ถูกทำให้เงียบซึ่งแนวทางเนื้อหาอื่นๆ มองข้ามไป
  • ผสมผสานความเข้มงวดในการเข้ารหัสอย่างเป็นระบบเข้ากับความลึกของการตีความ สร้างทั้งหลักฐานรูปแบบและความหมาย
  • สามารถนำไปใช้กับข้อความประเภทต่างๆ ได้หลากหลาย — สื่อข่าว เอกสารนโยบาย สื่อสังคม หลักสูตร วรรณกรรม
  • สอดคล้องกับเลนส์การวิเคราะห์อย่างชัดเจนกับเป้าหมายความยุติธรรมทางสังคมหรือความเท่าเทียม ทำให้จุดยืนของนักวิจัยโปร่งใส
  • สามารถรวมระดับความหมายที่ปรากฏชัดแจ้งและที่ซ่อนเร้นได้ ให้ผลลัพธ์ที่สมบูรณ์กว่าการนับความถี่เพียงอย่างเดียว

การประยุกต์ใช้

  • การวิเคราะห์ว่าการนำเสนอข่าวเกี่ยวกับชนกลุ่มน้อยทางเชื้อชาติสืบทอดหรือท้าทายภาพเหมารวมทางเชื้อชาติอย่างไร
  • การตรวจสอบเอกสารนโยบายเกี่ยวกับวิธีการที่เอกสารเหล่านั้นวางกรอบความยากจน ความพิการ หรือปัญหาสุขภาพจิตในลักษณะที่ทำให้ปัญหาสังคมเป็นเรื่องส่วนบุคคลหรือทำให้เป็นพยาธิสภาพ
  • การตรวจสอบหลักสูตรโรงเรียนว่าประวัติศาสตร์และความรู้ของใครเป็นศูนย์กลางหรือถูกทำให้เป็นชายขอบ
  • การศึกษาการสนทนาในสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับวิธีการสร้างและโต้แย้งบรรทัดฐานทางเพศในบริบทเฉพาะของแพลตฟอร์ม
  • การประเมินสื่อการสื่อสารด้านสุขภาพเกี่ยวกับข้อสันนิษฐานโดยนัยเกี่ยวกับการปฏิบัติตามของผู้ป่วย บรรทัดฐานของร่างกาย หรือความเสี่ยง
  • การทบทวนรายงานความยั่งยืนขององค์กรเพื่อหาระแสวาทกรรมสีเขียวเทียบกับการอ้างความรับผิดชอบที่แท้จริง

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

นักวิจัยเลือกกรอบทฤษฎีเชิงวิพากษ์ — เช่น ทฤษฎีเชื้อชาติเชิงวิพากษ์ ทฤษฎีสตรีนิยม ทฤษฎีหลังอาณานิคม หรือการวิพากษ์อุดมการณ์ — เพื่อชี้นำว่าความสัมพันธ์เชิงอำนาจและการทำให้เงียบประเภทใดที่จะมองหา กรอบนี้จะถูกระบุไว้อย่างชัดเจนตั้งแต่ต้น ตำแหน่งของนักวิจัยและความมุ่งมั่นทางการเมืองจะได้รับการยอมรับแทนที่จะถูกละเลย

2

ชุดข้อความ เอกสาร รูปภาพ หรือสื่อต่างๆ จะถูกสุ่มตัวอย่างโดยเจตนาเพื่อตอบคำถามการวิจัย ชุดข้อมูลต้องมีความสมบูรณ์เพียงพอที่จะเปิดเผยรูปแบบการนำเสนอ แต่ตรรกะการสุ่มตัวอย่างเป็นเชิงทฤษฎีมากกว่าเชิงสถิติ — ข้อความจะถูกเลือกเพราะความเกี่ยวข้องกับคำถามเชิงวิพากษ์ ไม่ใช่การเป็นตัวแทนเชิงปริมาณ

3

ชุดข้อมูลจะถูกอ่านซ้ำๆ และเข้ารหัสในสองระดับ: เนื้อหาที่ปรากฏชัดแจ้ง (สิ่งที่ระบุไว้อย่างชัดเจน) และเนื้อหาที่ซ่อนเร้น (ความหมายโดยนัย เสียงที่ขาดหายไป ข้อสันนิษฐานเชิงอุดมการณ์) รหัสจะเกิดขึ้นจากทั้งข้อมูลและกรอบทฤษฎี สมุดรหัสจะบันทึกคำจำกัดความและตัวอย่างเพื่อให้แน่ใจว่ามีความสอดคล้องกันในการวิเคราะห์

4

รูปแบบที่เข้ารหัสจะถูกตรวจสอบผ่านเลนส์เชิงวิพากษ์: ใครพูดและใครถูกพูดถึง? อุปมาอุปไมย ทวิภาค หรือภาพเหมารวมใดที่เกิดขึ้นซ้ำๆ? รูปแบบเหล่านี้รับใช้อำนาจของใคร? ผู้วิเคราะห์ตั้งคำถามอย่างแข็งขันแทนที่จะเพียงแค่รายงานสิ่งที่ข้อความกล่าวถึง โดยให้ความสนใจกับการละเว้น ความขัดแย้ง และข้อสันนิษฐานที่กลายเป็นเรื่องปกติ

5

ผลการวิจัยจะถูกสังเคราะห์เป็นคำอธิบายเชิงวิพากษ์ที่เชื่อมโยงรูปแบบของข้อความเข้ากับบริบททางสังคม ประวัติศาสตร์ หรือการเมืองที่กว้างขึ้น รายงานจะระบุความสัมพันธ์เชิงอำนาจหรือรูปแบบอุดมการณ์ที่การวิเคราะห์ได้เปิดเผยออกมาอย่างชัดเจน และมักจะรวมถึงนัยยะสำหรับนโยบาย การปฏิบัติ หรือการต่อต้านเพิ่มเติม

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การเลือกกรอบเชิงวิพากษ์หลังจากการเก็บข้อมูลเพื่อให้เข้ากับข้อสรุปที่มีอยู่ก่อน — เลนส์ทฤษฎีควรได้รับการประกาศและให้เหตุผลก่อนเริ่มการวิเคราะห์
  • การละเลยหลักฐานที่ขัดแย้ง — ข้อความอาจสืบทอดและต่อต้านอุดมการณ์ที่ครอบงำไปพร้อมๆ กัน การวิเคราะห์ CCA ที่เข้มงวดจะยอมรับความซับซ้อนนี้ แทนที่จะรายงานเฉพาะสิ่งที่ยืนยันการวิพากษ์วิจารณ์
  • การปฏิบัติต่อการตีความของนักวิจัยว่าเป็นความถูกต้องในตัวเองโดยไม่มีหลักฐานจากข้อความ — การอ้างสิทธิ์เชิงวิพากษ์ทุกข้อควรยึดโยงกับคำพูด รูปแบบ หรือการขาดหายไปที่บันทึกไว้
  • การทำให้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์สับสนกับการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ — CDA มุ่งเน้นไปที่คุณสมบัติทางภาษาศาสตร์ระดับจุลภาคและโครงสร้างวาทกรรม ในขณะที่ CCA ดำเนินการในระดับรูปแบบเนื้อหาทั่วทั้งชุดข้อมูล — ทั้งสองสามารถเสริมกันได้แต่แตกต่างกันในวิธีการ
  • การอ้างเหตุและผลที่มากเกินไป — CCA ระบุว่าข้อความนำเสนอและวางกรอบความเป็นจริงทางสังคมอย่างไร แต่ไม่สามารถแสดงได้ด้วยตัวเองว่าการนำเสนอนั้นก่อให้เกิดผลลัพธ์ทางสังคมที่เฉพาะเจาะจงได้อย่างไร

คำถามที่พบบ่อย

การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์แตกต่างจากการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพมาตรฐานอย่างไร

การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพมาตรฐาน (ตามที่อธิบายโดย Mayring หรือ Hsieh และ Shannon) มีเป้าหมายเพื่ออธิบายหมวดหมู่เนื้อหาแบบอุปนัยหรือนิรนัยโดยไม่มีจุดยืนทางการเมือง การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์ก้าวไปไกลกว่านั้น: มันใช้เลนส์ทฤษฎีเชิงวิพากษ์เฉพาะ — สตรีนิยม เชื้อชาติเชิงวิพากษ์ หลังอาณานิคม ฯลฯ — เพื่อถามว่าข้อความเข้ารหัสความสัมพันธ์เชิงอำนาจอย่างไร ความแตกต่างไม่ใช่แค่เรื่องของความลึก แต่เป็นเรื่องของแนวคิดทางญาณวิทยาและทิศทางทางการเมือง

คลังข้อมูลของฉันต้องมีขนาดเท่าใด

ไม่มีขนาดที่แน่นอน ขอบเขตของคลังข้อมูลถูกกำหนดโดยคำถามการวิจัยและวัตถุประสงค์เชิงทฤษฎี ไม่ใช่โดยการวิเคราะห์อำนาจ การวิเคราะห์ CCA ที่มุ่งเน้นเอกสารนโยบายสิบฉบับสามารถเข้มงวดได้เท่ากับการวิเคราะห์บทความข่าวหลายร้อยฉบับ โดยมีเงื่อนไขว่าเหตุผลในการสุ่มตัวอย่างได้รับการพิสูจน์ทางทฤษฎีอย่างชัดเจน การอิ่มตัวในการเข้ารหัสที่ซ่อนเร้น — จุดที่ไม่มีรูปแบบอุดมการณ์ใหม่ปรากฏขึ้น — เป็นแนวทางปฏิบัติ

ฉันสามารถใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงวิพากษ์กับข้อมูลภาพหรือข้อมูลหลายรูปแบบได้หรือไม่

ได้ CCA ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงข้อความที่เขียน รูปภาพ อินโฟกราฟิก โฆษณา ภาพยนตร์ และโพสต์ในสื่อสังคมออนไลน์เป็นคลังข้อมูลที่ถูกต้อง เมื่อทำงานกับข้อมูลหลายรูปแบบ กรอบการวิเคราะห์ควรกล่าวถึงวิธีการที่องค์ประกอบภาพและข้อความร่วมกันสร้างความหมายและอำนาจ — โดยอ้างอิงจากสัญศาสตร์ภาพหรือทฤษฎีวาทกรรมหลายรูปแบบตามความเหมาะสม

ฉันจะจัดการกับความน่าเชื่อถือระหว่างผู้เข้ารหัสได้อย่างไรเมื่อการเข้ารหัสเป็นการตีความ

เมตริกเปอร์เซ็นต์ความสอดคล้องแบบดั้งเดิมหรือ Cohen's kappa ถูกออกแบบมาสำหรับการเข้ารหัสที่ปรากฏชัดแจ้ง ซึ่งหมวดหมู่มีความชัดเจน ใน CCA ที่ซ่อนเร้นและตีความได้ นักวิจัยมักใช้การอภิปรายกับเพื่อน การตรวจสอบกับสมาชิก (เมื่อเหมาะสม) บันทึกการตรวจสอบ และคำอธิบายที่ละเอียดของการตัดสินใจเข้ารหัส เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือแทนความน่าเชื่อถือเชิงปริมาณ บางการศึกษาได้รวมผู้เข้ารหัสคนที่สองสำหรับรหัสระดับที่ปรากฏชัดแจ้ง ในขณะที่ถือว่าการเข้ารหัสที่ซ่อนเร้นเป็นงานตีความของผู้เข้ารหัสคนเดียว

เป็นการเหมาะสมหรือไม่ที่จะระบุความมุ่งมั่นทางการเมืองของฉันอย่างชัดเจนในรายงานการวิจัย

ใช่ และเป็นสิ่งจำเป็น รากฐานทางญาณวิทยาของ CCA ถือว่าการวิจัยทั้งหมดมีจุดยืน การอ้างความเป็นกลางเป็นการปกปิดมากกว่าการขจัดอคติ รายงานการวิจัยควรกำหนดเลนส์ทฤษฎีที่ใช้ อธิบายว่าเหตุใดจึงเหมาะสมกับคำถามการวิจัย และยอมรับว่าตำแหน่งทางสังคมของนักวิจัยเองอาจมีอิทธิพลต่อการวิเคราะห์ ความโปร่งใสนี้คือสิ่งที่ทำให้ CCA ที่เข้มงวดแตกต่างจากวาทศิลป์ธรรมดา

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Altheide, D. L. (1996). Qualitative Media Analysis. Sage.

    ISBN: 978-0803970892
    คัดลอกแล้ว
  2. Rogers, R., Malancharuvil-Berkes, E., Mosley, M., Hui, D., & Joseph, G. O. (2005). Critical Discourse Analysis in Education: A Review of the Literature. Review of Educational Research, 75(3), 365–416.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว