Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

แบบประเมินผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD Assessment Test)

ผู้เสนอ
Paul W. Jones et al.
ปี
2009
ประเภท
Self-report symptom and impact questionnaire
กลุ่มวิธี
Respiratory and Pulmonary Disease

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

แบบประเมินผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (CAT) เป็นเครื่องมือที่ง่าย รวดเร็ว และเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางในการวัดภาระอาการและผลกระทบต่อการทำงานของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง พัฒนาโดย Paul Jones และคณะในปี 2009 แบบสอบถาม 8 ข้อนี้ครอบคลุมผลกระทบของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังต่ออาการไอ เสมหะ แน่นหน้าอก หายใจลำบาก ข้อจำกัดในการทำกิจกรรม ความมั่นใจ การนอนหลับ และพลังงาน ถูกนำไปใช้ทั่วโลกในการปฏิบัติทางคลินิกเพื่อเป็นแนวทางในการตัดสินใจจัดการโรค และเป็นตัววัดผลลัพธ์หลักในการทดลองทางคลินิกโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ความรุนแรงของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังครอบคลุมมากกว่าสมรรถภาพปอด (FEV1) ผู้ป่วยที่มี FEV1 45% ของค่าคาดการณ์อาจมีอาการประจำวันน้อยมากและมีความสามารถในการออกกำลังกายที่ดีเยี่ยม ในขณะที่ผู้ป่วยอีกรายที่มี FEV1 55% ของค่าคาดการณ์กลับมีอาการหอบเหนื่อยจนทุพพลภาพและไม่สามารถออกจากบ้านได้ CAT ช่วยเชื่อมช่องว่างนี้โดยการถามผู้ป่วยโดยตรง: โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังจำกัดกิจกรรมของคุณมากน้อยเพียงใด? คุณไอ่อยู่บ่อยแค่ไหน? ความวิตกกังวลเกี่ยวกับการหายใจทำให้คุณตื่นกลางดึกหรือไม่? มุมมองของผู้ป่วยนี้เป็นแนวทางในการปรับความเข้มข้นของการรักษาได้ดีกว่าการวัดสมรรถภาพปอดเพียงอย่างเดียว ความเรียบง่ายของ CAT (8 ข้อ, 2 นาที) ทำให้สามารถนำไปใช้ได้ในคลินิกที่มีผู้ป่วยจำนวนมาก ในขณะที่ลักษณะที่หลากหลาย (ไอ, หายใจลำบาก, กิจกรรม, ความมั่นใจ, การนอนหลับ) สามารถจับผลกระทบของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังต่อระบบต่างๆ ของร่างกายได้

ประวัติศาสตร์

CAT ได้รับการพัฒนาในปี 2009 โดย Paul W. Jones และคณะ ตีพิมพ์ในวารสาร European Respiratory Journal เกิดจากความต้องการเครื่องมือวัดผลลัพธ์ที่เรียบง่ายและเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง เหมาะสำหรับคลินิกปฐมภูมิและคลินิกโรคระบบทางเดินหายใจ ซึ่งแบบสอบถามอาการที่ยาวกว่า (เช่น St George's Respiratory Questionnaire) เป็นภาระมาก CAT ได้ผ่านการพัฒนาอย่างเข้มงวด โดยเกี่ยวข้องกับกลุ่มโฟกัสผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง การสัมภาษณ์เชิงปริชาน (cognitive interview) และการตรวจสอบความตรงในประชากรที่หลากหลาย นับตั้งแต่เปิดตัว CAT ได้รับการยอมรับทั่วโลก ได้รับการรับรองจากสมาคมโรคระบบทางเดินหายใจชั้นนำ (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease, European Respiratory Society) และกลายเป็นมาตรฐานในแนวทางการจัดการโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ถูกนำไปใช้ในการปฏิบัติทางคลินิก โครงการปรับปรุงคุณภาพ และการวิจัย แอปพลิเคชันบนมือถือและการบูรณาการกับเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ได้ขยายการเข้าถึงให้กว้างขวางยิ่งขึ้น

ควรใช้เมื่อใด

CAT มีข้อบ่งชี้ในการประเมินภาระอาการในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังที่ได้รับการยืนยันแล้วในทุกระยะของโรค (กลุ่ม GOLD A-D) การใช้งานรวมถึงการประเมินพื้นฐานเพื่อวัดความรุนแรงของอาการและเป็นแนวทางในการเริ่มต้นการรักษา การติดตามระหว่างการรักษาเพื่อประเมินการตอบสนองและแจ้งการปรับยา การค้นหาผู้ป่วยในระบบปฐมภูมิ (เป็นส่วนหนึ่งของการค้นหาในประชากรที่มีความเสี่ยง) การประเมินผลลัพธ์ในการทดลองทางคลินิกในฐานะจุดสิ้นสุดหลักหรือจุดสิ้นสุดร่วม และการวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์สาธารณสุข CAT มีคุณค่าอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยที่มีความไม่สอดคล้องกันระหว่างสมรรถภาพปอดและอาการ เนื่องจากสามารถวัดผลกระทบที่เกิดจากอาการได้ ไม่เหมาะสำหรับภาวะกำเริบเฉียบพลัน (ควรใช้มาตรวัดอาการเฉียบพลัน) หรือผู้ป่วยที่ไม่ใช่โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • เฉพาะอาการเท่านั้น—ไม่ได้วัดสมรรถภาพปอดที่เป็นรูปธรรม (FEV1) หรือประวัติการกำเริบของโรค ควรประเมินสมรรถภาพปอดและการนับจำนวนครั้งที่กำเริบแยกต่างหากสำหรับการจำแนกกลุ่มเสี่ยงโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังอย่างสมบูรณ์
  • ความจำเพาะต่อภาวะแทรกซ้อนของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมีจำกัด—ไม่สามารถแยกแยะสาเหตุของอาการได้ (เช่น อาการหายใจลำบากจากภาวะหลอดลมตีบตันเพียงอย่างเดียวเทียบกับอาการหายใจลำบากจากภาวะหัวใจล้มเหลวร่วมด้วย) หรือประเมินภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ (ความดันโลหิตในปอดสูง, ภาวะแคเชกเซีย (cachexia))
  • ไม่สามารถทำนายอัตราการเสียชีวิตได้—คะแนน CAT มีความสัมพันธ์ปานกลางกับ FEV1 (r = 0.40-0.60) และความเสี่ยงของการกำเริบในอนาคต อัตราการเสียชีวิตจากโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังได้รับอิทธิพลจากปัจจัยนอกเหนือจาก CAT (เช่น FEV1 ความถี่ของการกำเริบ อายุ โรคร่วม) ควรใช้ CAT ร่วมกับประวัติการกำเริบและ FEV1 เพื่อการประเมินความเสี่ยงที่สมบูรณ์ (การจำแนกกลุ่ม GOLD ABCD)
  • อคติในการตอบสนองที่อาจเกิดขึ้น—ผู้ป่วยอาจรายงานอาการน้อยเกินไปหากพวกเขากลัวการหยุดยาหรือการไม่ใส่ใจในข้อกังวล ในทางกลับกัน พวกเขาอาจรายงานมากเกินไปหากต้องการเพิ่มระดับการรักษา
  • สมมติฐานว่าโรคคงที่—การเปลี่ยนแปลงของอาการอย่างรวดเร็ว (ภาวะกำเริบเฉียบพลัน) อาจทำให้คะแนน CAT ผันผวนซึ่งไม่สะท้อนภาระอาการพื้นฐาน ควรประเมินในช่วงที่โรคคงที่เมื่อเป็นไปได้

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • ความกระชับเป็นเลิศ—มีเพียง 8 ข้อ ใช้เวลา 2-3 นาทีในการทำเสร็จ เข้ากันได้กับขั้นตอนการทำงานทางคลินิกตามปกติในคลินิกปฐมภูมิและคลินิกโรคระบบทางเดินหายใจ
  • คุณสมบัติทางจิตมาตรวัดที่แข็งแกร่ง—ได้รับการตรวจสอบอย่างกว้างขวางในประชากรผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังทั่วโลก ด้วยความสอดคล้องภายในที่ดี (Cronbach's α 0.70-0.90) ความสามารถในการทำซ้ำ (ICC > 0.75) และการตอบสนองต่อการรักษาและความก้าวหน้าของโรค
  • เน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง—พัฒนาโดยตรงจากการสัมภาษณ์ผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังและการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยจับอาการและผลกระทบที่ผู้ป่วยระบุว่ามีความสำคัญ
  • ครอบคลุมหลายมิติ—ครอบคลุมอาการไอ เสมหะ แน่นหน้าอก หายใจลำบาก ข้อจำกัดในการทำกิจกรรม ความมั่นใจทางจิตใจ การนอนหลับ และพลังงาน ซึ่งสะท้อนถึงผลกระทบของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังต่อระบบต่างๆ ของร่างกาย
  • ใช้งานได้ฟรีและเข้าถึงได้ทั่วโลก—เข้าถึงได้โดยไม่มีข้อจำกัดสำหรับการใช้งานทางคลินิกและการวิจัย มีให้บริการในกว่า 40 ภาษาผ่านช่องทางอย่างเป็นทางการ
  • เป็นแนวทางในการตัดสินใจทางคลินิก—คะแนน CAT เป็นแนวทางโดยตรงในการเพิ่มระดับการรักษาโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง นำไปสู่การจัดการผู้ป่วยที่เน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางที่ดีขึ้น

การประยุกต์ใช้

  • การจำแนกกลุ่มเสี่ยงโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง: ระบบการจำแนกกลุ่ม GOLD ABCD ใช้ CAT (หรืออาการหายใจลำบาก mMRC) ร่วมกับ FEV1 และประวัติการกำเริบของโรค เพื่อจำแนกผู้ป่วยออกเป็นกลุ่มเสี่ยง ซึ่งเป็นแนวทางในการตัดสินใจเลือกยา (เช่น ICS/LABA สำหรับกลุ่ม B เทียบกับการรักษาแบบสามชนิดสำหรับกลุ่ม D)
  • ผลลัพธ์ของการฟื้นฟูสมรรถภาพปอด: การทดลองแบบสุ่มหลายศูนย์พบว่ามีการปรับปรุง CAT (การเปลี่ยนแปลงเฉลี่ย -7 คะแนน) หลังจากการฟื้นฟูสมรรถภาพปอด 8 สัปดาห์ แสดงให้เห็นถึงประโยชน์ทางคลินิกที่เหนือกว่าการวัดผลที่เป็นรูปธรรม และสนับสนุนการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดเป็นองค์ประกอบหลักของการดูแลผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
  • การติดตามผ่านระบบทางไกล: ในช่วง COVID-19 คะแนน CAT ถูกนำมาใช้เพื่อติดตามผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังจากระยะไกลผ่านแอปพลิเคชันบนมือถือ สามารถตรวจจับการทรุดตัวของโรคได้ตั้งแต่เนิ่นๆ และป้องกันการกำเริบของโรคที่ไม่จำเป็น ขณะเดียวกันก็ลดการเข้ารับการตรวจที่คลินิกแบบเผชิญหน้า
  • การปฏิบัติตามการรักษา: การศึกษาเชิงสังเกตการณ์ในโลกแห่งความเป็นจริงแสดงให้เห็นว่าผู้ป่วยที่มีคะแนน CAT >20 มีการปฏิบัติตามการรักษาด้วยยาพ่นสูดดมสูงกว่าผู้ป่วยที่มี CAT <10 ถึง 70% บ่งชี้ว่าความรุนแรงของอาการเป็นตัวขับเคลื่อนการปฏิบัติตามยา การใช้ CAT สามารถระบุผู้ป่วยที่ไม่ปฏิบัติตามยาเพื่อทำการแทรกแซงได้

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

CAT ประกอบด้วย 8 ข้อ: อาการไอ, เสมหะ, แน่นหน้าอก, หายใจลำบาก, ข้อจำกัดในการทำกิจกรรม, ความมั่นใจ, การนอนหลับ และ พลังงาน แต่ละข้อใช้มาตรวัดภาพแบบอนาล็อก 6 ระดับ (0-5) โดยมีคำอธิบายตรงข้ามกันในแต่ละปลายมาตรวัด (เช่น 'ฉันไม่มีอาการไอเลย' เทียบกับ 'ฉันไอตลอดเวลา') ผู้ป่วยสามารถทำแบบประเมินได้ด้วยตนเอง โดยทั่วไปใช้เวลา 2-3 นาที มีทั้งรูปแบบกระดาษและดิจิทัลที่พร้อมใช้งานอย่างแพร่หลาย ผ่านการตรวจสอบความตรงในกว่า 40 ภาษา เหมาะสำหรับผู้ป่วยอายุ 40 ปีขึ้นไปที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

2

แต่ละข้อให้คะแนน 0-5 คะแนนรวม CAT คือผลรวมของทั้ง 8 ข้อ อยู่ในช่วง 0-40 คะแนน คะแนนที่สูงขึ้นบ่งชี้ถึงภาระอาการและการทำงานที่บกพร่องมากขึ้น

3

การแปลผลคะแนน CAT: 0-10 = ภาระอาการน้อย; 11-20 = ภาระอาการปานกลาง; 21-30 = ภาระอาการสูง; ≥31 = ภาระอาการสูงมาก เกณฑ์เหล่านี้ที่ได้จากการศึกษาทางคลินิกเป็นแนวทางในการปรับความเข้มข้นของการรักษา: CAT ระดับน้อยแนะนำให้ปรับปรุงการรักษาปัจจุบันให้เหมาะสม; CAT ระดับสูง/สูงมากบ่งชี้ถึงความจำเป็นในการเพิ่มระดับการรักษา การจัดการที่เข้มข้น หรือการฟื้นฟูสมรรถภาพปอด การเปลี่ยนแปลง ≥4 คะแนน ถือว่ามีความสำคัญทางคลินิก คะแนน CAT เป็นแนวทางในการจำแนกกลุ่มเสี่ยงโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ร่วมกับความถี่ของการกำเริบของโรค

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การใช้คะแนน CAT เพียงอย่างเดียวในการจำแนกความรุนแรงหรือความเสี่ยงของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง—การจำแนกกลุ่มเสี่ยงโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (GOLD A/B/C/D) ต้องใช้ทั้งอาการ CAT/mMRC ร่วมกับความถี่ของการกำเริบและ FEV1 การใช้คะแนน CAT เพียงอย่างเดียวจะละเว้นบริบทที่สำคัญนี้
  • การตีความการเปลี่ยนแปลงของ CAT ผิดพลาด—การลดลงจาก CAT 20 เป็น CAT 12 อาจสะท้อนถึงประโยชน์ของการรักษาหรือการเปลี่ยนแปลงการตอบสนอง (การปรับตัวของผู้ป่วยต่ออาการ) การประเมินทางคลินิกและการวัดผลที่เป็นรูปธรรมต้องยืนยันการปรับปรุงที่รับรู้ได้
  • การเปรียบเทียบ CAT ในกลุ่มอาการโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังที่มีลักษณะแตกต่างกันโดยไม่มีบริบท—คะแนน CAT แตกต่างกันไปตามลักษณะที่เด่น (ภาวะถุงลมโป่งพอง, หลอดลมอักเสบเรื้อรัง, โรคหืด-ปอดอุดกั้นเรื้อรังร่วมกัน) คะแนน CAT เดียวกันอาจมีความหมายแตกต่างกันสำหรับโรคทางเดินหายใจเทียบกับโรคเนื้อเยื่อปอด
  • การละเลยโรคร่วม—CAT อาจสูงขึ้นเนื่องจากภาวะหัวใจล้มเหลว ความวิตกกังวล หรือภาวะโลหิตจาง ไม่ใช่จากโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเพียงอย่างเดียว ควรประเมินและรักษาโรคร่วมไปพร้อมกัน
  • การไม่ใช้ CAT ในระยะยาว—ประโยชน์สูงสุดอยู่ที่การติดตามการเปลี่ยนแปลงในช่วงหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน การเปรียบเทียบ CAT พื้นฐานเพียงครั้งเดียวกับค่าเฉลี่ยของประชากรให้ข้อมูลที่นำไปปฏิบัติได้จำกัด

คำถามที่พบบ่อย

ผู้ป่วยมี CAT 8 (น้อย) แต่ FEV1 35% (โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังรุนแรง) ข้อใดถูกต้อง?

ทั้งสองถูกต้อง แต่สะท้อนแง่มุมที่แตกต่างกัน FEV1 เป็นสมรรถภาพปอดที่เป็นรูปธรรม; CAT เป็นภาระอาการที่รับรู้ได้ ผู้ป่วยรายนี้มีการอุดกั้นทางเดินหายใจที่รุนแรง แต่มีการควบคุมอาการที่ดีเยี่ยม ซึ่งอาจเกิดจากการจัดการยาที่ดีเยี่ยม ความทนทานต่อการออกกำลังกายที่ดี หรือการปรับตัวทางจิตใจ การจำแนกกลุ่ม GOLD (กลุ่ม B หรือ C ขึ้นอยู่กับประวัติการกำเริบ) เป็นแนวทางในการรักษา ไม่จำเป็นต้องเพิ่มระดับการรักษาหากผู้ป่วยมีภาวะคงที่ทางกายภาพ อย่างไรก็ตาม ควรติดตามอย่างใกล้ชิดสำหรับการกำเริบของโรคหรือ FEV1 ที่ลดลง ซึ่งอาจบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงลักษณะของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง

การเปลี่ยนแปลง CAT 4 คะแนนมีความหมายทางคลินิกอย่างไร?

การเปลี่ยนแปลง 4 คะแนน (เช่น CAT 18 เป็น 14) คือความแตกต่างที่สำคัญทางคลินิกขั้นต่ำ และบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมายในภาระอาการที่รับรู้ ไม่ว่าจะเป็นการดีขึ้นหรือแย่ลง การเปลี่ยนแปลง 4 คะแนนสมควรได้รับการใส่ใจทางคลินิก: การดีขึ้นอาจเป็นการยืนยันการเปลี่ยนแปลงการรักษา; การแย่ลงอาจกระตุ้นให้ประเมินภาวะกำเริบ การไม่ปฏิบัติตามยา หรือโรคร่วมใหม่

ฉันควรใช้ CAT หรือ mMRC สำหรับการประเมินโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง?

ทั้งสองมีคุณค่า CAT มีหลายมิติ (ครอบคลุมอาการไอ เสมหะ พลังงาน การนอนหลับ ความมั่นใจ ไม่ใช่แค่อาการหายใจลำบาก) และง่ายกว่าสำหรับผู้ป่วยที่มีความรู้จำกัด mMRC (Modified Medical Research Council) เป็นมาตรวัดอาการหายใจลำบากอย่างง่าย (0-4 ระดับ) ที่เน้นอาการหายใจลำบากเมื่อออกแรง แนวทาง GOLD ยอมรับอย่างใดอย่างหนึ่งสำหรับการจำแนกกลุ่มเสี่ยง ควรใช้ CAT หากต้องการการประเมินที่ครอบคลุมและเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง หรือใช้ mMRC หากการให้ระดับอาการหายใจลำบากอย่างรวดเร็วเพียงพอ คลินิกบางแห่งใช้ทั้งสองอย่างเพื่อข้อมูลเสริม

CAT เหมาะสมกับ ACOS (Asthma-COPD Overlap) หรือไม่?

ใช่ CAT วัดภาระอาการในโรคระบบทางเดินหายใจ ทำให้มีผลใช้ได้ใน ACOS อย่างไรก็ตาม ใน ACOS อาการไอและเสมหะอาจสะท้อนถึงการอักเสบของทางเดินหายใจจากโรคหืดมากกว่าโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเพียงอย่างเดียว ควรเพิ่มมาตรวัดการควบคุมโรคหืด (ACT—Asthma Control Test) เพื่อการประเมินที่สมบูรณ์ การรักษาใน ACOS โดยทั่วไปจะมุ่งเป้าไปที่พยาธิสภาพทั้งของโรคหืดและโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ดังนั้น การติดตามทั้ง CAT และ ACT จะช่วยประเมินภาระโรคทั้งหมด

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Jones, P. W., Harding, G., Berry, P., Wiklund, I., Chen, W. H., & Kline Leidy, N. (2009). Development and first validation of the COPD Assessment Test. European Respiratory Journal, 34(3), 648-654.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว
  2. Dodd, J. W., Hogg, L., Nolan, J., Jeffries, C., Grant, E., Lord, V. M., ... & Hopkinson, N. S. (2012). The COPD assessment test (CAT): Response to pulmonary rehabilitation. A multicentre, prospective study. Thorax, 66(5), 425-429.

    เปิดเอกสารอ้างอิง DOI
    คัดลอกแล้ว
  3. Tinkelman, D., White, B., & Murray, S. (2009). Tracking COPD patient outcomes with COPD Assessment Test (CAT): A validation study. Journal of COPD F, 6(1), 1-6.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว