ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ — ชาร์มาซ
- ผู้เสนอ
- Kathy Charmaz (building on Glaser & Strauss, 1967)
- ปี
- 2000s (Charmaz 2000–2006; classic GT roots 1967)
- ประเภท
- Qualitative research method
- กลุ่มวิธี
- Grounded Theory
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ (Constructivist Grounded Theory - CGT) เป็นระเบียบวิธีเชิงคุณภาพที่พัฒนาโดยแคธี ชาร์มาซ ซึ่งสร้างทฤษฎีระดับกลางจากข้อมูลเชิงประจักษ์อย่างเป็นระบบ ผ่านการเข้ารหัสซ้ำ การเขียนบันทึก และการเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎี แตกต่างจากแนวคิดแบบวัตถุวิสัยดั้งเดิมของกลาเซอร์และสเตราส์ CGT ถือว่าทั้งข้อมูลและทฤษฎีถูกสร้างร่วมกันระหว่างผู้วิจัยและผู้เข้าร่วม โดยยอมรับมุมมองการตีความของผู้วิจัยว่าเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการวิเคราะห์ แทนที่จะเป็นแหล่งของความลำเอียงที่ต้องกำจัดออกไป
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ลองนึกถึงทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์เสมือนการสืบสวนสอบสวนที่ทำร่วมกับผู้เข้าร่วม คุณรวบรวมเรื่องราวที่สมบูรณ์ — การสัมภาษณ์ การสังเกต เอกสาร — จากนั้นเข้ารหัสทีละบรรทัดเพื่อสังเกตเห็นรูปแบบ ไม่ใช่เพื่อยืนยันสมมติฐาน เมื่อรูปแบบปรากฏขึ้น คุณจะแสวงหาผู้เข้าร่วมหรือสถานการณ์ใหม่ๆ ที่สามารถทดสอบ ปรับปรุง หรือทำให้แนวคิดที่กำลังก่อตัวของคุณซับซ้อนขึ้นอย่างจงใจ ตลอดเวลาคุณจะเขียนบันทึก — ข้อความวิเคราะห์ถึงตัวเอง — ที่ค่อยๆ กลายเป็นทฤษฎีที่เป็นรูปธรรมซึ่งมีรากฐานมาจากสิ่งที่ผู้คนทำและพูดจริงๆ คำว่า 'ก่อร่างสร้างสรรค์' (constructivist) บ่งบอกว่าคุณยอมรับบทบาทของตนเองในการกำหนดสิ่งที่มองเห็น: ทฤษฎีที่คุณสร้างขึ้นสะท้อนทั้งข้อมูลและเลนส์การตีความที่คุณนำมาใช้
ประวัติศาสตร์
ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ถูกนำเสนอโดย Barney Glaser และ Anselm Strauss ใน The Discovery of Grounded Theory (1967) ซึ่งปฏิวัติการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการจัดหาวิธีการเชิงระบบแบบอุปนัยสำหรับการสร้างทฤษฎี ต่อมา Glaser และ Strauss แยกทางกัน: Strauss (ร่วมกับ Corbin) เน้นขั้นตอนการเข้ารหัสที่มีโครงสร้าง ในขณะที่ Glaser ปกป้องแนวทางปลายเปิดดั้งเดิม Kathy Charmaz นักศึกษาของ Strauss ได้นำเสนอรูปแบบการสร้างสรรค์ในบทความปี 1990 และพัฒนาอย่างเต็มที่ในหนังสือ Constructing Grounded Theory (2006, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 ปี 2014) โดยจัดตำแหน่งระเบียบวิธีใหม่ภายในญาณวิทยาเชิงตีความที่เน้นการสะท้อนคิดของผู้วิจัยและการสร้างความรู้ร่วมกัน
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์เมื่อคุณต้องการสร้างทฤษฎีที่เป็นรูปธรรมใหม่เกี่ยวกับกระบวนการทางสังคมหรือประสบการณ์ที่ยังไม่มีทฤษฎีที่ดีพอ แทนที่จะทดสอบกรอบงานที่มีอยู่ วิธีนี้เหมาะสมอย่างยิ่งเมื่อคำถามการวิจัยถามว่าผู้คนมีพฤติกรรมอย่างไรหรือทำไมในลักษณะเฉพาะเมื่อเวลาผ่านไป พวกเขาจัดการกับประสบการณ์ชีวิตที่ท้าทายอย่างไร หรือปรากฏการณ์ทางสังคมคลี่คลายอย่างไร CGT เหมาะสำหรับสถานการณ์ที่ผู้วิจัยต้องการยอมรับบทบาทการตีความของตนเองอย่างชัดเจน ไม่เหมาะสมเมื่อคุณมีทฤษฎีที่พัฒนามาอย่างดีเพื่อทดสอบอยู่แล้ว (ใช้การออกแบบเชิงคุณภาพแบบนิรนัยหรือเชิงปริมาณแทน) เมื่อข้อมูลของคุณมีน้อยหรือจำกัดอยู่เพียงเอกสารโดยไม่มีการเข้าถึงผู้เข้าร่วม หรือเมื่อคุณต้องการผลลัพธ์ที่สามารถสรุปผลเชิงสถิติได้
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- การเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎีต้องการให้ผู้วิจัยอยู่ในภาคสนามอย่างต่อเนื่อง ทำให้ใช้เวลานานกว่าวิธีการที่มีขั้นตอนการรวบรวมข้อมูลที่ตายตัว
- เกณฑ์การอิ่มตัวเชิงทฤษฎีเป็นเรื่องยากที่จะระบุล่วงหน้า ทำให้ข้อเสนอการวิจัยและการขออนุมัติจริยธรรมที่ต้องการขนาดตัวอย่างที่แน่นอนมีความซับซ้อน
- ต้องการความรู้ความเข้าใจในระเบียบวิธีสูง นักวิจัยมือใหม่มักสับสน CGT กับการวิเคราะห์ตามหัวข้อ (thematic analysis) หรือไม่สามารถแยกความแตกต่างระหว่างการเข้ารหัสเริ่มต้นกับการเข้ารหัสที่มุ่งเน้นได้
- ผลลัพธ์ประกอบด้วยทฤษฎีที่เป็นรูปธรรมสำหรับบริบทเฉพาะ และไม่สามารถสรุปผลเชิงสถิติได้ ต้องมีการอ้างเหตุผลในการถ่ายทอด (transferability) เชิงแนวคิด
- ญาณวิทยาแบบสร้างร่วมกันอาจขัดแย้งกับบรรทัดฐานสถาบันแบบปฏิฐานนิยมในบางสาขาวิชาหรือหน่วยงานให้ทุน
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- สร้างทฤษฎีระดับกลางที่แปลกใหม่ซึ่งมีรากฐานโดยตรงจากข้อมูลเชิงประจักษ์ เติมเต็มช่องว่างที่กรอบงานที่มีอยู่ไม่สามารถอธิบายได้
- การเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎีเป็นไปอย่างเป็นระบบและมีหลักการ สร้างหมวดหมู่ที่มีความหนาแน่นเชิงแนวคิด แทนที่จะเพียงแค่สะสมคำบรรยาย
- ยอมรับมุมมองการตีความของผู้วิจัยว่าเป็นจุดแข็ง แทนที่จะเป็นปัจจัยรบกวน เพิ่มความโปร่งใสทางญาณวิทยา
- การรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์พร้อมกันทำให้ผู้วิจัยตอบสนองต่อแนวคิดที่กำลังก่อตัว แทนที่จะติดอยู่ในระเบียบวิธีที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
- การเขียนบันทึกสร้างเส้นทางการวิเคราะห์ที่ตรวจสอบได้ ซึ่งสนับสนุนความน่าเชื่อถือและความรับผิดชอบเชิงสะท้อนคิด
- สามารถนำไปใช้กับข้อมูลประเภทต่างๆ — การสัมภาษณ์ การสังเกต บันทึกภาคสนาม เอกสาร — และบริบททางวินัยที่หลากหลาย
การประยุกต์ใช้
- การสร้างทฤษฎีว่าผู้ป่วยโรคเรื้อรังจัดการกับการหยุดชะงักของอัตลักษณ์และความต่อเนื่องทางชีวประวัติอย่างไรเมื่อเวลาผ่านไป
- การสร้างทฤษฎีว่าผู้เชี่ยวชาญมือใหม่เรียนรู้ความรู้โดยปริยายและพัฒนาอัตลักษณ์ทางวิชาชีพในสภาพแวดล้อมการทำงานอย่างไร
- การอธิบายว่าชุมชนเจรจาการตอบสนองร่วมกันต่อความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมหรือการเปลี่ยนแปลงองค์กรอย่างไร
- การทำความเข้าใจว่าผู้อพยพสร้างความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งและนำทางอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมข้ามบริบททางสังคมอย่างไร
- การพัฒนาทฤษฎีว่านักวิจัยหรือผู้ปฏิบัติงานจัดการกับความต้องการของสถาบันที่ขัดแย้งกันในงานประจำวันของพวกเขาอย่างไร
- การสร้างกรอบแนวคิดสำหรับปรากฏการณ์ที่ยังไม่มีทฤษฎีที่ดีพอในด้านสุขภาพ การศึกษา งานสังคมสงเคราะห์ และการศึกษาองค์กร
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
ผู้วิเคราะห์อ่านบทถอดความหรือบันทึกภาคสนามทีละบรรทัด และกำหนดรหัสสั้นๆ ที่เน้นการกระทำให้กับแต่ละส่วนของข้อมูล โดยยึดตามภาษาของผู้เข้าร่วมเป็นหลัก (นิยมใช้รูปกริยาเติม -ing: 'การจัดการความไม่แน่นอน', 'การเจรจาอัตลักษณ์') การพิจารณาอย่างละเอียดในขั้นตอนนี้ทำให้ผู้วิเคราะห์ใส่ใจกับสิ่งที่ผู้เข้าร่วมกำลังทำอยู่จริง แทนที่จะใช้หมวดหมู่ที่มีอยู่ก่อนแล้ว ข้อมูลทุกส่วนถือว่ามีความเกี่ยวข้องที่เป็นไปได้ ไม่มีส่วนใดถูกทิ้งในขั้นตอนนี้
รหัสเริ่มต้นที่พบบ่อยที่สุด มีความสำคัญในการวิเคราะห์ หรือมีแนวโน้มเชิงทฤษฎีมากที่สุด จะถูกเลือกและนำไปใช้อย่างเป็นระบบกับชุดข้อมูลทั้งหมด การเข้ารหัสระดับที่สองนี้เคลื่อนจากการบรรยายไปสู่การตีความ: ผู้วิเคราะห์จะถามว่ารหัสใดอธิบายข้อมูลส่วนใหญ่ได้ดีที่สุด และเริ่มจัดกลุ่มข้อมูลออกเป็นหมวดหมู่เชิงแนวคิดที่เป็นนามธรรมมากขึ้น มีการเปรียบเทียบระหว่างรหัส เหตุการณ์ และผู้เข้าร่วม เพื่อทดสอบว่าหมวดหมู่ยังคงอยู่หรือไม่ในกรณีที่หลากหลาย
ภายใต้การนำของหมวดหมู่เชิงทฤษฎีที่กำลังก่อตัว — ไม่ใช่การเป็นตัวแทนทางประชากรศาสตร์ — ผู้วิจัยจะรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมอย่างจงใจเพื่อพัฒนา ทำให้หนาแน่น และทำให้หมวดหมู่เหล่านั้นอิ่มตัว ซึ่งอาจหมายถึงการสัมภาษณ์ผู้เข้าร่วมที่มีประสบการณ์แตกต่างกันเกี่ยวกับปรากฏการณ์เดียวกัน การกลับไปหาผู้เข้าร่วมก่อนหน้านี้ด้วยคำถามติดตามผลที่เจาะจง หรือการเพิ่มสถานที่หรือเอกสารใหม่ การเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎีเป็นลักษณะเด่นที่ทำให้ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์แตกต่างจากแนวทางเชิงคุณภาพอื่นๆ: การรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์ดำเนินไปพร้อมกัน
ตลอดกระบวนการทั้งหมด ผู้วิจัยจะเขียนบันทึกเชิงวิเคราะห์: บันทึกที่ไม่เป็นทางการแต่มีความสำคัญ ซึ่งบันทึกแนวคิดเกี่ยวกับรหัส ความเชื่อมโยงระหว่างหมวดหมู่ สมมติฐานที่กำลังก่อตัว และปริศนาเชิงแนวคิด บันทึกเป็นสะพานเชื่อมระหว่างการเข้ารหัสกับทฤษฎีที่เสร็จสมบูรณ์ ใน CGT บันทึกยังบันทึกตำแหน่งและ การตัดสินใจในการตีความของผู้วิจัย ทำให้ลักษณะการสร้างร่วมของการวิเคราะห์มองเห็นได้และตรวจสอบได้
การรวบรวมข้อมูลและการเข้ารหัสจะดำเนินต่อไปจนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัวเชิงทฤษฎี — จุดที่ข้อมูลใหม่ไม่เพิ่มคุณสมบัติหรือมิติใหม่ให้กับหมวดหมู่หลักอีกต่อไป และความสัมพันธ์ระหว่างหมวดหมู่ได้รับการพัฒนาอย่างดี การอิ่มตัวใน CGT จะประเมินทีละหมวดหมู่ แทนที่จะประเมินโดยรวม การศึกษาอาจอิ่มตัวในบางหมวดหมู่ ในขณะที่ยังต้องการข้อมูลสำหรับหมวดหมู่อื่นๆ โดยทั่วไปผู้เข้าร่วม 15–30 คนก็เพียงพอแล้ว แม้ว่ากระบวนการทางสังคมที่ซับซ้อนอาจต้องการมากกว่านั้น
หมวดหมู่ที่อิ่มตัวและความสัมพันธ์ระหว่างหมวดหมู่จะถูกรวมเข้าเป็นทฤษฎีที่เป็นรูปธรรมที่สอดคล้องกัน ซึ่งอธิบายกระบวนการทางสังคมที่กำลังศึกษา ใน CGT ทฤษฎีสุดท้ายจะถูกนำเสนอเป็นหนึ่งในการตีความที่เป็นไปได้ท่ามกลางการตีความอื่นๆ โดยมีรากฐานมาจากข้อมูลและตั้งอยู่ในมุมมองการวิเคราะห์ของผู้วิจัยอย่างสะท้อนคิด การเขียนจะเน้นเสียงของผู้เข้าร่วมควบคู่ไปกับคำอธิบายเชิงแนวคิดของผู้วิจัย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- การบังคับใช้ทฤษฎีที่มีอยู่กับข้อมูล — การนำกรอบทฤษฎีจากวรรณกรรมมาก่อนที่หมวดหมู่จะปรากฏขึ้น เป็นการทรยศต่อพันธสัญญาของทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ การทบทวนวรรณกรรมควรเกิดขึ้นหลังจากสร้างทฤษฎี ไม่ใช่ก่อนหน้า
- การหยุดเร็วเกินไป — การประกาศอิ่มตัวหลังจากสัมภาษณ์เพียงไม่กี่ครั้ง ก่อนที่หมวดหมู่จะได้รับการพัฒนาอย่างหนาแน่นและความสัมพันธ์ระหว่างหมวดหมู่ได้รับการอธิบายอย่างชัดเจน จะทำให้ได้ผลลัพธ์ที่บางและมีทฤษฎีไม่เพียงพอ
- การลดทอน CGT ให้เหลือเพียงการวิเคราะห์ตามหัวข้อ — การแสดงรายการหัวข้อโดยไม่ชี้แจงกระบวนการทางสังคม เงื่อนไขที่เกิดขึ้น และผลที่ตามมา ไม่ใช่ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ ผลลัพธ์ต้องเป็นคำอธิบายเชิงความสัมพันธ์ ไม่ใช่การจำแนกประเภท
- การละเลยการเขียนบันทึก — บันทึกไม่ใช่ทางเลือก การข้ามไปจะทำให้โครงสร้างเชิงแนวคิดที่เปลี่ยนรหัสให้เป็นทฤษฎีหายไป และกำจัดบันทึกเชิงสะท้อนคิดที่แสดงถึงความเข้มงวดของการสร้างสรรค์
- การสับสนระหว่างทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์กับทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์แบบคลาสสิก (Glaserian) — ทั้งสองใช้คำศัพท์ร่วมกัน แต่แตกต่างกันอย่างมากในด้านญาณวิทยา ขั้นตอนการวิเคราะห์ และการปฏิบัติต่อวรรณกรรม การใช้ขั้นตอนแบบ Glaserian ในขณะที่อ้างว่าเป็นกรอบของ Charmaz ทำให้เกิดความไม่สอดคล้องกันทางระเบียบวิธี
คำถามที่พบบ่อย
ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์แตกต่างจากทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์แบบคลาสสิก (Glaserian) อย่างไร
ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์แบบคลาสสิก ตามที่ Glaser อธิบายไว้ มีเป้าหมายเพื่อค้นหาทฤษฎีที่มีอยู่จริงในข้อมูล ผู้วิจัยอยู่ในตำแหน่งของผู้สังเกตการณ์ที่เป็นกลางซึ่งปล่อยให้หมวดหมู่ปรากฏขึ้นโดยไม่บังคับใช้แนวคิดก่อนหน้า ในทางตรงกันข้าม ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์เชื่อว่าผู้วิจัยและผู้เข้าร่วมร่วมกันสร้างทฤษฎี: มุมมอง ค่านิยม และการเลือกตีความของผู้วิเคราะห์มีอิทธิพลต่อสิ่งที่มองเห็นและวิธีการสร้างทฤษฎี ในทางปฏิบัติ CGT เน้นการสะท้อนคิด ใช้การเขียนบันทึกเชิงตีความมากขึ้น และมีแนวโน้มที่จะนำเสนอทฤษฎีที่ได้ว่าเป็นคำอธิบายที่เป็นไปได้หนึ่งเดียว แทนที่จะเป็นคำอธิบายที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียว
ฉันต้องรวบรวมข้อมูลทั้งหมดให้เสร็จก่อนเริ่มวิเคราะห์หรือไม่
ไม่ — และการทำเช่นนั้นจะละเมิดหลักการสำคัญ ในทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ การรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์จะดำเนินไปพร้อมกันและให้ข้อมูลซึ่งกันและกัน คุณจะเริ่มเข้ารหัสและเขียนบันทึกตั้งแต่การสัมภาษณ์ครั้งแรก และสิ่งที่คุณเรียนรู้จากการวิเคราะห์ในช่วงต้นจะนำทางการตัดสินใจเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎี: จะสัมภาษณ์ใครต่อไป จะสังเกตสถานการณ์ใด หรือจะค้นหาเอกสารใด วงจรการทำซ้ำนี้คือสิ่งที่ทำให้ทฤษฎีที่ได้มีรากฐานที่แท้จริง
ฉันจะรู้ได้อย่างไรว่าฉันถึงจุดอิ่มตัวเชิงทฤษฎีแล้ว
การอิ่มตัวจะเกิดขึ้นเมื่อข้อมูลใหม่ไม่เพิ่มคุณสมบัติหรือมิติใหม่ให้กับหมวดหมู่หลักของคุณ และความสัมพันธ์ระหว่างหมวดหมู่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มที่ การประเมินจะทำทีละหมวดหมู่ ไม่ใช่โดยรวม ในทางปฏิบัติ ผู้วิจัยมักพบว่าการอิ่มตัวเกิดขึ้นระหว่างผู้เข้าร่วม 15 ถึง 30 คนสำหรับปรากฏการณ์ที่มุ่งเน้น แต่ความซับซ้อนของกระบวนการทางสังคมมีความสำคัญมากกว่าจำนวนที่แน่นอน ให้บันทึกสิ่งที่ข้อมูลใหม่แต่ละชุดนำมาอย่างต่อเนื่องในบันทึกของคุณ เมื่อการมีส่วนร่วมกลายเป็นซ้ำซากในหลายกรณีที่ต่อเนื่องกัน การอิ่มตัวก็มีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้น
ฉันควรอ่านวรรณกรรมที่มีอยู่ก่อนหรือหลังการเข้ารหัส
Charmaz แนะนำให้ทำการทบทวนวรรณกรรมเบื้องต้นอย่างกว้างขวางเพื่อกำหนดตำแหน่งการศึกษาของคุณและอธิบายช่องว่าง แต่ให้ระงับการเจาะลึกทฤษฎีที่เป็นรูปธรรมเกี่ยวกับหัวข้อเฉพาะของคุณจนกว่าหมวดหมู่ของคุณจะได้รับการพัฒนาอย่างดี สิ่งนี้จะป้องกันการปนเปื้อนทางทฤษฎี — ความเสี่ยงที่คุณจะมองข้อมูลผ่านกรอบงานที่มีอยู่และเพียงแค่ยืนยันแทนที่จะสร้างทฤษฎี จากนั้นวรรณกรรมจะกลับเข้ามาเป็นคู่สนทนา: คุณเปรียบเทียบทฤษฎีที่กำลังก่อตัวของคุณกับแนวคิดที่มีอยู่เพื่อแสดงให้เห็นว่าทฤษฎีของคุณขยาย ปรับปรุง หรือท้าทายแนวคิดเหล่านั้นอย่างไร
ทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์เหมาะสมสำหรับข้อมูลทุติยภูมิหรือเอกสารเพียงอย่างเดียวหรือไม่
CGT สามารถใช้เอกสาร วัสดุทางสถาปัตยกรรม และข้อมูลออนไลน์เป็นแหล่งข้อมูลหลักได้ โดยมีเงื่อนไขว่าข้อมูลเหล่านั้นมีความสมบูรณ์เพียงพอที่จะรองรับการเข้ารหัสซ้ำและการเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎี อย่างไรก็ตาม ระเบียบวิธีจะมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อผู้วิจัยสามารถโต้ตอบกับผู้เข้าร่วมได้ — กลับไปพร้อมกับคำถามที่เจาะจงเมื่อหมวดหมู่พัฒนาขึ้น การศึกษาที่ใช้เอกสารเพียงอย่างเดียวอาจประสบปัญหาในการบรรลุความหนาแน่นเชิงแนวคิดที่การเลือกตัวอย่างเชิงทฤษฎีกับผู้เข้าร่วมมอบให้ หากไม่สามารถเข้าถึงผู้เข้าร่วมได้ วิธีการทฤษฎีก่อร่างสร้างสรรค์ยังคงสามารถนำมาใช้ได้ แต่การอ้างสิทธิ์ทางญาณวิทยาในการสร้างร่วมกันจะอ่อนแอลง และผู้วิเคราะห์ควรยอมรับข้อจำกัดนี้อย่างชัดเจน
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. Sage.
ISBN: 978-0761973539คัดลอกแล้วCharmaz, K. (2014). Constructing Grounded Theory (2nd ed.). Sage.
ISBN: 978-0857029140คัดลอกแล้ว