Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

ทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิก — ทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิก (ของเกลเซอร์)

ผู้เสนอ
Barney G. Glaser and Anselm L. Strauss
ปี
1967
ประเภท
Qualitative research method
กลุ่มวิธี
Grounded Theory

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

ทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิก (Classic Grounded Theory หรือ CGT) เป็นระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพที่เป็นระบบสำหรับการสร้างทฤษฎีเนื้อหา (substantive theory) จากข้อมูลเชิงประจักษ์ พัฒนาโดย Barney Glaser และ Anselm Strauss ในปี 1967 โดยใช้วงจรซ้ำของการเก็บข้อมูล การเปรียบเทียบเชิงคงที่ (constant comparison) และการเขียนบันทึกช่วยจำ (memo writing) เพื่อสร้างหมวดหมู่หลัก (core category) และกรอบแนวคิดโดยรอบที่อธิบายกระบวนการทางสังคมหรือจิตวิทยา ซึ่งแตกต่างจากรูปแบบอื่น ๆ ที่พัฒนาขึ้นภายหลัง CGT ของ Glaser ยืนยันในหลักการของการเกิดขึ้นเอง (emergence) — ทฤษฎีจะต้องเกิดขึ้นจากข้อมูลโดยไม่ถูกบังคับด้วยกรอบแนวคิดที่กำหนดไว้ล่วงหน้า

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

ลองจินตนาการถึงการเข้าไปในหอผู้ป่วยของโรงพยาบาลเพื่อทำความเข้าใจว่าพยาบาลจัดการกับวิกฤตผู้ป่วยที่ไม่คาดคิดได้อย่างไร โดยไม่มีทฤษฎีใด ๆ กำหนดไว้ล่วงหน้า คุณสัมภาษณ์พยาบาล สังเกตการณ์การส่งเวร และอ่านรายงานเหตุการณ์ ข้อมูลแต่ละชิ้นจะถูกนำมาเปรียบเทียบกับข้อมูลอื่น ๆ ทั้งหมด: 'สิ่งนี้เหมือนกับสิ่งนั้น; สิ่งนั้นแตกต่างจากสิ่งนี้ในลักษณะนี้' ค่อย ๆ เกิดรูปแบบหลักขึ้นมา — อาจเป็น 'การเฝ้าระวังเชิงป้องกัน' (protective vigilance) — ที่เชื่อมโยงและอธิบายการสังเกตการณ์ที่แยกจากกันหลายสิบรายการ จากนั้นคุณจะจงใจค้นหากรณีที่จะท้าทายหรือปรับปรุงรูปแบบนั้น ทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิกทำให้การค้นพบที่เป็นระบบนี้เป็นทางการ: นักวิจัยเป็นนักสืบที่ค้นพบทฤษฎีที่มีอยู่แล้วโดยแฝงอยู่ในข้อมูล

ประวัติศาสตร์

ทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิกถูกนำเสนอโดยนักสังคมวิทยา Barney G. Glaser และ Anselm L. Strauss ในผลงานสำคัญของพวกเขาในปี 1967 เรื่อง The Discovery of Grounded Theory ซึ่งเขียนขึ้นบางส่วนเพื่อตอบสนองต่อการครอบงำของการให้เหตุผลแบบสมมติฐาน-นิรนัย (hypothetico-deductive reasoning) ในสังคมศาสตร์ช่วงกลางศตวรรษที่ 20 Glaser ได้อธิบายระเบียบวิธี — และความแตกต่างทางปรัชญา — ใน Theoretical Sensitivity (1978) หลังจากการโต้แย้งทางระเบียบวิธีสาธารณะ Strauss และ Corbin ได้ตีพิมพ์ Basics of Qualitative Research (1990) ซึ่งนำเสนอรูปแบบที่มีโครงสร้างมากขึ้นและเน้นการตรวจสอบ Glaser ได้ติดป้ายกำกับแนวทางดั้งเดิมของเขาว่า 'คลาสสิก' เพื่อแยกแยะและพัฒนาต่อไปผ่าน Grounded Theory Institute ปัจจุบัน CGT ยังคงมีอิทธิพลในการพยาบาล การจัดการ และสังคมศาสตร์

ควรใช้เมื่อใด

ทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิกเหมาะสมที่สุดเมื่อมีทฤษฎีที่มีอยู่ก่อนหน้าน้อยหรือไม่มีเลยที่อธิบายกระบวนการทางสังคม จิตวิทยา หรือองค์กรได้อย่างเพียงพอ และเป้าหมายการวิจัยคือการสร้างทฤษฎีเนื้อหาใหม่มากกว่าการทดสอบทฤษฎีที่มีอยู่ เหมาะสมเมื่อปรากฏการณ์ที่สนใจเป็นแบบกระบวนการ — เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลง ขั้นตอน หรือปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเมื่อเวลาผ่านไป — และเมื่อสามารถรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพที่สมบูรณ์ได้ซ้ำ ๆ ไม่เหมาะสมเมื่อมีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายประสบการณ์เดียว (ใช้ปรากฏการณ์วิทยา) เพื่อสร้างคำอธิบายทางวัฒนธรรมที่หนาแน่น (ใช้ชาติพันธุ์วรรณนา) หรือเมื่อมีทฤษฎีที่ได้รับการยืนยันอยู่แล้วและเป้าหมายคือการทดสอบสมมติฐาน นักวิจัยจะต้องเตรียมพร้อมสำหรับการมีส่วนร่วมกับข้อมูลที่ยาวนานและไม่เป็นเชิงเส้น แทนที่จะเป็นระยะการเก็บข้อมูลเพียงครั้งเดียว

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • ผลการวิจัยเป็นแบบเนื้อหา (เฉพาะโดเมน) มากกว่าแบบเป็นทางการ (สามารถสรุปเป็นสากลได้) ดังนั้นทฤษฎีจึงใช้ได้กับบริบทที่ศึกษาและต้องได้รับการตรวจสอบก่อนที่จะนำไปใช้ในสถานการณ์อื่น
  • กระบวนการนี้ใช้เวลาและแรงงานมาก: การสุ่มตัวอย่างซ้ำ ๆ การถอดความทั้งหมด การเข้ารหัสทีละบรรทัด และการเขียนบันทึกช่วยจำอย่างละเอียดมักต้องใช้เวลาหลายเดือนหรือหลายปี
  • ต้องใช้ความไวเชิงทฤษฎีสูง — ความสามารถในการรับรู้ข้อมูลที่มีนัยสำคัญเชิงแนวคิด — ซึ่งต้องใช้ประสบการณ์ในการพัฒนาและไม่สามารถรับประกันได้ตามขั้นตอน
  • การยืนยันของ Classic GT ในเรื่องการเกิดขึ้นเองและการหลีกเลี่ยงวรรณกรรมก่อนหน้าอาจไม่สามารถนำไปใช้ได้จริงในบริบททางวิชาการที่ต้องการการทบทวนวรรณกรรมก่อนการศึกษา

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • สร้างทฤษฎีเนื้อหาที่เป็นต้นฉบับโดยตรงจากข้อมูลเชิงประจักษ์ แทนที่จะใช้กรอบงานที่มีอยู่
  • การสุ่มตัวอย่างเชิงทฤษฎีและการเปรียบเทียบเชิงคงที่สร้างหมวดหมู่ที่มีแนวคิดหนาแน่นและมีรากฐานที่มั่นคง
  • ระเบียบวิธีมีความยืดหยุ่นเพียงพอที่จะใช้แหล่งข้อมูลใด ๆ — การสัมภาษณ์ การสังเกต เอกสาร หรือแบบผสม — เพื่อสนับสนุนทฤษฎีที่กำลังเกิดขึ้น
  • วินัยในการเขียนบันทึกช่วยจำสร้างบันทึกที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ของการพัฒนาแนวคิดของนักวิเคราะห์
  • ผลการวิจัยมักจะมีความเกี่ยวข้องสูงกับผู้เข้าร่วม เนื่องจากหมวดหมู่หลักได้มาจากความกังวลหลักของพวกเขาเอง

การประยุกต์ใช้

  • การพัฒนาทฤษฎีเกี่ยวกับวิธีที่ผู้ป่วยจัดการกับความไม่แน่นอนในช่วงเปลี่ยนผ่านจากการรักษามะเร็งแบบเข้มข้นไปสู่การรอดชีวิต
  • การอธิบายกระบวนการทางสังคมที่พนักงานใหม่ได้รับการยอมรับในวิชาชีพในสภาพแวดล้อมองค์กรที่มีความเสี่ยงสูง
  • การสร้างทฤษฎีเนื้อหาเกี่ยวกับวิธีที่ผู้นำชุมชนระดับรากหญ้ารักษาแรงจูงใจและจัดการกับภาวะหมดไฟเมื่อเวลาผ่านไป
  • การทำความเข้าใจกระบวนการที่นักวิจัยเชิงคุณภาพพัฒนาความไวเชิงทฤษฎีตลอดอาชีพการงานของพวกเขา
  • การสร้างทฤษฎีเกี่ยวกับวิธีที่ครอบครัวเจรจาแบ่งงานดูแลเมื่อสมาชิกคนหนึ่งมีความพิการเรื้อรัง

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

ข้อมูลทุกชิ้นที่รวบรวมได้ — บทสัมภาษณ์ที่ถอดความ บันทึกภาคสนาม เอกสาร — จะถูกแยกย่อยทีละบรรทัดหรือทีละเหตุการณ์ และกำหนดรหัสแนวคิด รหัสเหล่านี้ไม่ได้นำเข้าจากวรรณกรรมก่อนหน้า แต่ได้มาจากข้อมูลโดยตรงโดยใช้ความไวเชิงทฤษฎีของนักวิจัย การเปรียบเทียบเชิงคงที่ถูกนำมาใช้ตั้งแต่เริ่มต้น: เหตุการณ์ใหม่แต่ละเหตุการณ์จะถูกเปรียบเทียบกับเหตุการณ์ที่เคยเข้ารหัสไว้ก่อนหน้านี้ เพื่อทำให้แนวคิดที่เกิดขึ้นมีความคมชัดและแข็งแกร่งขึ้น มีการเขียนบันทึกช่วยจำอย่างต่อเนื่องเพื่อบันทึกแนวคิดที่พัฒนาขึ้นของนักวิเคราะห์เกี่ยวกับรหัสแต่ละรหัส

2

แตกต่างจากการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (purposive sampling) หรือการสุ่มตัวอย่างแบบสุ่ม (random sampling) การสุ่มตัวอย่างเชิงทฤษฎี (theoretical sampling) ถูกขับเคลื่อนโดยทฤษฎีที่กำลังเกิดขึ้นเอง หลังจากที่การเข้ารหัสแบบเปิด (open coding) ในเบื้องต้นเผยให้เห็นแนวคิดที่เพิ่งเริ่มต้น นักวิจัยจะจงใจค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม — ผู้เข้าร่วมใหม่ สถานที่ใหม่ เอกสารใหม่ — ที่จะพัฒนา ทำให้เกิดความอิ่มตัว (saturate) หรือท้าทายแนวคิดเหล่านั้น การสุ่มตัวอย่างจะดำเนินต่อไปจนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัวเชิงทฤษฎี (theoretical saturation): ข้อมูลใหม่ไม่ก่อให้เกิดคุณสมบัติหรือมิติแนวคิดใหม่สำหรับหมวดหมู่หลักอีกต่อไป

3

เมื่อระบุหมวดหมู่หลักได้แล้ว — ซึ่งเป็นแนวคิดหลักที่อธิบายความแปรปรวนส่วนใหญ่ในข้อมูล และเป็นศูนย์กลางที่หมวดหมู่อื่น ๆ มารวมกัน — นักวิจัยจะจำกัดการเข้ารหัสเพิ่มเติมเฉพาะตัวแปรที่เกี่ยวข้องกับหมวดหมู่หลักนั้น นักวิเคราะห์จะเขียนรหัสเชิงทฤษฎี (theoretical code) ซึ่งระบุความสัมพันธ์ระหว่างหมวดหมู่หลักและหมวดหมู่เนื้อหาโดยรอบ บันทึกช่วยจำทั้งหมดที่เขียนขึ้นระหว่างการเข้ารหัสแบบเปิดจะถูกทบทวนและจัดเรียงเพื่อสร้างโครงสร้างเชิงทฤษฎี

4

บันทึกช่วยจำที่สะสมไว้ — ซึ่งเขียนขึ้นตลอดทุกขั้นตอนก่อนหน้า — จะถูกจัดเรียงทางกายภาพหรือดิจิทัลตามรหัสเชิงทฤษฎี การจัดเรียงจะเผยให้เห็นสถาปัตยกรรมแนวคิดของทฤษฎีที่กำลังเกิดขึ้น: หมวดหมู่ใดเป็นกระบวนการย่อยของแกนหลัก หมวดหมู่ใดเป็นเงื่อนไขหรือผลลัพธ์ และส่วนต่าง ๆ เข้ากันได้อย่างไร ขั้นตอนนี้เป็นกิจกรรมทางปัญญาหลักที่นักวิเคราะห์เปลี่ยนจากหมวดหมู่ไปสู่ทฤษฎี

5

บันทึกช่วยจำที่จัดเรียงแล้วจะถูกนำมาเขียนเป็นเรื่องเล่าเชิงทฤษฎีที่เป็นทางการ ใน GT แบบคลาสสิก ผลลัพธ์คือทฤษฎีเนื้อหา — ชุดของสมมติฐานเชิงแนวคิดที่มีรากฐานมาจากข้อมูลที่อธิบายกระบวนการที่ศึกษาภายในขอบเขตเฉพาะ ทฤษฎีจะได้รับการประเมินจากความเหมาะสม (ตรงกับข้อมูลหรือไม่?) ความสามารถในการใช้งาน (อธิบายและทำนายภายในขอบเขตได้หรือไม่?) ความเกี่ยวข้อง (ตอบสนองความกังวลที่แท้จริงของผู้เข้าร่วมหรือไม่?) และความสามารถในการปรับเปลี่ยน (สามารถแก้ไขได้หรือไม่เมื่อมีข้อมูลใหม่เข้ามา?)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การบังคับข้อมูล — การนำกรอบงานเชิงทฤษฎีที่มีอยู่ก่อนแล้วหรือแนวคิดที่ชื่นชอบมาใช้กับข้อมูลก่อนที่หมวดหมู่หลักจะเกิดขึ้น ซึ่งเป็นการละเมิดหลักการของการเกิดขึ้นเองและสร้างคำอธิบายเชิงแนวคิดมากกว่าทฤษฎีฐานรากที่แท้จริง
  • การปิดก่อนกำหนด — การหยุดการสุ่มตัวอย่างเชิงทฤษฎีก่อนที่จะถึงจุดอิ่มตัว เนื่องจากกระบวนการเก็บข้อมูลกลายเป็นเรื่องยากในทางปฏิบัติ ส่งผลให้หมวดหมู่ไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มที่และทฤษฎีมีช่องว่าง
  • การละเลยการเขียนบันทึกช่วยจำ — หากไม่มีบันทึกช่วยจำที่ต่อเนื่องและมีเนื้อหาตลอดการเข้ารหัส นักวิเคราะห์จะสูญเสียแนวคิดหลักและไม่สามารถสร้างเหตุผลที่จำเป็นสำหรับการจัดเรียงและขั้นตอนการเขียนขึ้นใหม่ได้
  • การสับสนระหว่าง Classic GT กับรูปแบบของ Straussian หรือ constructivist — Strauss และ Corbin (1990) ได้นำเสนอการเข้ารหัสแบบแกน (axial coding) และตรรกะการตรวจสอบที่ Glaser ปฏิเสธอย่างชัดเจน การนำโปรโตคอลนั้นมาใช้ภายใต้ชื่อ 'Classic GT' จะทำให้เกิดการศึกษาที่ไม่สอดคล้องกันทางระเบียบวิธี
  • การเข้าใจผิดว่าคำอธิบายคือทฤษฎี — การสรุปเนื้อหาการสัมภาษณ์ที่จัดหมวดหมู่ไม่ใช่ทฤษฎีฐานราก การศึกษา Classic GT ที่เสร็จสมบูรณ์จะต้องระบุหมวดหมู่หลัก คุณสมบัติ และความสัมพันธ์เชิงแนวคิดในรูปแบบของข้อเสนอเชิงทฤษฎีที่สามารถปรับเปลี่ยนได้

คำถามที่พบบ่อย

ความแตกต่างระหว่างทฤษฎีฐานรากแบบคลาสสิกและทฤษฎีฐานรากแบบ Straussian คืออะไร?

GT แบบคลาสสิก (ของ Glaser) ยึดถือว่าทฤษฎีต้องเกิดขึ้นจากข้อมูลผ่านการเปรียบเทียบเชิงคงที่และการสุ่มตัวอย่างเชิงทฤษฎี นักวิจัยควรหลีกเลี่ยงวรรณกรรมก่อนหน้าและกรอบแนวคิดที่กำหนดไว้ล่วงหน้า GT แบบ Straussian (Strauss & Corbin, 1990) ได้นำเสนอการเข้ารหัสแบบแกน (axial coding) — ซึ่งเป็นขั้นตอนที่มีโครงสร้างสำหรับการระบุเงื่อนไข การกระทำ และผลลัพธ์ — และเปลี่ยนวิธีการไปสู่การตรวจสอบที่เป็นระบบ Glaser โต้แย้งว่าการเข้ารหัสแบบแกนบังคับข้อมูลให้เข้ากับกรอบงานที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ซึ่งบิดเบือนการเกิดขึ้นเอง รูปแบบทั้งสองมีเทคนิคการเก็บข้อมูลร่วมกัน แต่แตกต่างกันอย่างมากในตรรกะการวิเคราะห์และสมมติฐานทางญาณวิทยา

ฉันต้องมีผู้เข้าร่วมกี่คน?

Classic GT ไม่ได้กำหนดขนาดตัวอย่างที่แน่นอน การสุ่มตัวอย่างเป็นแบบเชิงทฤษฎี — ขับเคลื่อนโดยความต้องการเชิงแนวคิดของทฤษฎีที่กำลังเกิดขึ้น — และดำเนินต่อไปจนกว่าจะถึงจุดอิ่มตัว: ข้อมูลใหม่ไม่ก่อให้เกิดคุณสมบัติหรือมิติใหม่ของหมวดหมู่หลัก การศึกษามักจะเกี่ยวข้องกับผู้เข้าร่วม 20–50 คน แต่จำนวนเป็นรองจากเกณฑ์ที่ว่าหมวดหมู่ได้รับการพัฒนาอย่างเต็มที่และอิ่มตัวแล้ว

ฉันต้องหลีกเลี่ยงการอ่านวรรณกรรมก่อนเริ่มหรือไม่?

Glaser แนะนำให้ชะลอการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นทางการ เพื่อไม่ให้ทฤษฎีที่มีอยู่ก่อนหน้ามาบังคับข้อมูล ในทางปฏิบัติ การไม่รู้เรื่องในสาขาใดสาขาหนึ่งโดยสิ้นเชิงเป็นไปไม่ได้และอาจไม่พึงประสงค์ หลักการสำคัญคือวรรณกรรมไม่ควรกำหนดว่าหมวดหมู่ใดมีความสำคัญ — ข้อมูลควรเป็นตัวกำหนด นักวิจัยหลายคนอ่านอย่างกว้างขวางก่อนการศึกษา แต่เลื่อนการทบทวนทฤษฎีที่เกี่ยวข้องโดยตรงออกไปจนกว่าหมวดหมู่หลักจะเกิดขึ้น จากนั้นจึงใช้วรรณกรรมเป็นข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อเปรียบเทียบกับทฤษฎีที่กำลังเกิดขึ้น

หมวดหมู่หลักคืออะไรและฉันจะระบุมันได้อย่างไร?

หมวดหมู่หลักคือแนวคิดกลางที่อธิบายความแปรปรวนส่วนใหญ่ในข้อมูล เกิดขึ้นบ่อยครั้ง เชื่อมโยงกับหมวดหมู่อื่น ๆ และเกี่ยวข้องกับสิ่งที่ผู้เข้าร่วมกังวลมากที่สุด Glaser แนะนำว่าควรจะอธิบายความกังวลหลักหรือกระบวนการทางสังคมพื้นฐาน การระบุหมวดหมู่หลักมักจะเกิดขึ้นระหว่างการเข้ารหัสแบบเลือก (selective coding) เมื่อการเข้ารหัสแบบเปิดและการเขียนบันทึกช่วยจำได้สร้างภูมิทัศน์เชิงแนวคิดที่สมบูรณ์แล้ว ตัวบ่งชี้ว่าแนวคิดหนึ่งเป็นหมวดหมู่หลัก ได้แก่ ความถี่สูง การเข้าถึงเชิงทฤษฎีเหนือหมวดหมู่อื่น ๆ และความรู้สึกว่าการนำออกไปจะทำให้โครงสร้างการอธิบายของทฤษฎีพังทลายลง

Classic GT สามารถใช้ร่วมกับวิธีการแบบผสมได้หรือไม่?

โดยหลักการแล้ว CGT สามารถใช้ข้อมูลใด ๆ ที่ให้ความกระจ่างเกี่ยวกับกระบวนการที่กำลังศึกษา รวมถึงการนับเชิงปริมาณหรือผลการสำรวจที่ใช้เป็นข้อมูลเสริม อย่างไรก็ตาม ตรรกะการวิเคราะห์หลักยังคงเป็นเชิงคุณภาพและเชิงแนวคิด การรวมวิธีการแบบผสมจะเปลี่ยนการออกแบบการวิจัยอย่างมาก และอาจต้องมีการให้เหตุผลที่ชัดเจนภายในกรอบงานที่กว้างขึ้น เช่น วิธีการแบบผสมแบบบรรจบกัน (convergent mixed methods) หรือแบบสำรวจเชิงสำรวจ (exploratory sequential mixed methods) การศึกษา CGT บริสุทธิ์มักจะเป็นเชิงคุณภาพทั้งหมด

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. Aldine.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว
  2. Glaser, B. G. (1978). Theoretical Sensitivity: Advances in the Methodology of Grounded Theory. Sociology Press.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว