การวิเคราะห์ ATAC-seq
- ผู้เสนอ
- Jason Buenrostro, Paul Giresi & William Greenleaf
- ปี
- 2013
- ประเภท
- Chromatin profiling method
- กลุ่มวิธี
- Epigenomics
ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ
ใช้ทำอะไร?
ATAC-seq (Assay for Transposase-Accessible Chromatin using sequencing) เป็นวิธีการศึกษาลักษณะการเข้าถึงโครมาตินทั่วทั้งจีโนม ATAC-seq พัฒนาโดย Buenrostro และคณะในปี 2013 โดยใช้เอนไซม์ทรานสโพสเสส (transposase) ที่มีความไวสูงเพื่อระบุตำแหน่งของโครมาตินที่เปิดและเข้าถึงได้ ทำให้สามารถระบุองค์ประกอบของดีเอ็นเอที่ควบคุมการแสดงออกของยีนได้อย่างรวดเร็วและมีความไวสูง ATAC-seq ได้กลายเป็นเทคนิคมาตรฐานในการจำแนกลักษณะของภูมิทัศน์การควบคุมการแสดงออกของยีน การค้นหาองค์ประกอบที่ควบคุมการแสดงออกของยีนที่จำเพาะต่อชนิดเซลล์ และการอนุมานเครือข่ายการควบคุมการแสดงออกของยีน
แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ
ดีเอ็นเอถูกห่อหุ้มด้วยโปรตีนฮิสโตน (histone proteins) กลายเป็นนิวคลีโอโซม (nucleosomes) และโครงสร้างโครมาตินลำดับสูง องค์ประกอบของดีเอ็นเอที่ควบคุมการแสดงออกของยีน (เช่น โปรโมเตอร์, เอนแฮนเซอร์, ไซเลนเซอร์) จะต้องเข้าถึงได้โดยปัจจัยถอดรหัส (transcription factors) และโปรตีนควบคุมอื่นๆ เพื่อให้ทำงานได้ ATAC-seq ใช้เอนไซม์ทรานสโพสเสสชนิดพิเศษที่แทรกสายดีเอ็นเอ (ทรานสโพสซอน) เข้าไปในโครมาตินที่เปิดและเข้าถึงได้เป็นหลัก โดยการหาลำดับของส่วนแทรกเหล่านี้ นักวิจัยสามารถระบุได้ว่าบริเวณจีโนมใดที่สามารถเข้าถึงได้ บริเวณที่เข้าถึงได้ (โครมาตินเปิด) จะแสดงสัญญาณ ATAC-seq สูง ในขณะที่บริเวณที่ปิดและถูกปกคลุมด้วยนิวคลีโอโซมจะแสดงสัญญาณต่ำ การเปรียบเทียบ ATAC-seq ระหว่างชนิดเซลล์ต่างๆ จะเผยให้เห็นว่าองค์ประกอบที่ควบคุมการแสดงออกของยีนใดที่ทำงานอยู่หรือพร้อมที่จะทำงานในแต่ละชนิดเซลล์ ซึ่งเป็นการสร้างแผนที่ภูมิทัศน์การควบคุมการแสดงออกของยีน
ประวัติศาสตร์
Buenrostro และคณะได้นำเสนอ ATAC-seq ในปี 2013 โดยต่อยอดจากงาน DNase-seq ก่อนหน้านี้ โดยใช้ทรานสโพสเสสสำหรับการแท็กและการแตกส่วนพร้อมกัน ความเรียบง่ายและความไวของวิธีนี้ทำให้ได้รับการยอมรับอย่างรวดเร็ว Corces และคณะได้พัฒนา ATAC-seq ระดับเซลล์เดี่ยว (2017) ซึ่งช่วยให้สามารถสร้างแผนที่การเข้าถึงได้ในเซลล์แต่ละเซลล์และเผยให้เห็นภูมิทัศน์การควบคุมการแสดงออกของยีนที่จำเพาะต่อชนิดเซลล์ ความก้าวหน้าล่าสุดรวมถึงการทำ multiplexing และการปรับปรุงการเรียกพีค ATAC-seq ได้กลายเป็นส่วนเสริมมาตรฐานของ RNA-seq ในการศึกษาจีโนม โดยให้บริบทการควบคุมสำหรับการเปลี่ยนแปลงการแสดงออก
ควรใช้เมื่อใด
ใช้ ATAC-seq เพื่อสร้างแผนที่ภูมิทัศน์การควบคุมการแสดงออกของยีน, ค้นหาองค์ประกอบที่ควบคุมการแสดงออกของยีนที่ทำงานอยู่และพร้อมทำงาน, หรือเปรียบเทียบการเข้าถึงโครมาตินระหว่างชนิดเซลล์, ระยะการพัฒนา, หรือสภาวะโรค ATAC-seq มีประสิทธิภาพอย่างยิ่งในระบบการพัฒนาที่การเปลี่ยนแปลงการเข้าถึงได้ขับเคลื่อนการตัดสินใจชะตากรรมของเซลล์ หลีกเลี่ยง ATAC-seq เมื่อโครมาตินเสื่อมสภาพอย่างรุนแรง หรือเมื่อต้องการความลึกสูงมากสำหรับชนิดเซลล์ที่หายาก (ATAC-seq ระดับเซลล์เดี่ยวเหมาะสมกว่าสำหรับกรณีดังกล่าว)
ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา
- มีอคติต่อบริเวณที่ขาดนิวคลีโอโซม; โครมาตินที่แน่นมากอาจแสดงน้อยเกินไป
- ไม่ได้วัดการจับของดีเอ็นเอหรือการครอบครองของปัจจัยถอดรหัสโดยตรง
- ทรานสโพสเสสมีแนวโน้มที่จะแทรกในบริบทของลำดับเบสบางอย่าง ทำให้เกิดอคติ
- ต้องการการเรียกพีคที่แม่นยำ; พารามิเตอร์มีอิทธิพลอย่างมากต่อพีคที่ตรวจพบ
- ATAC-seq ระดับเซลล์เดี่ยวมีความกระจัดกระจายสูง ทำให้การวิเคราะห์ซับซ้อน
เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้
จุดแข็ง
- รวดเร็วและมีความไวสูง; ต้องการวัสดุน้อยและขั้นตอนการทดลองที่ง่าย
- ระบุบริเวณโครมาตินที่เปิดโดยไม่ต้องใช้แอนติบอดีหรือความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับเครื่องหมายการควบคุม
- วัดการเข้าถึงได้โดยตรง ซึ่งสัมพันธ์กับการทำงานของการควบคุม
- เข้ากันได้กับเซลล์หลากหลายชนิดและเนื้อเยื่อปฐมภูมิ
- เพิ่งเปิดใช้งาน ATAC-seq ระดับเซลล์เดี่ยว ทำให้สามารถสร้างแผนที่การเข้าถึงได้ในเซลล์แต่ละเซลล์
การประยุกต์ใช้
- การสร้างแผนที่ภูมิทัศน์การควบคุมการแสดงออกของยีนระหว่างการพัฒนาเม็ดเลือดของมนุษย์เพื่อระบุเอนแฮนเซอร์ที่จำเพาะต่อชนิดเซลล์
- การค้นหาองค์ประกอบที่ควบคุมการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับโรคโดยการเปรียบเทียบ ATAC-seq ระหว่างตัวอย่างผู้ป่วยและกลุ่มควบคุม
- การอนุมานเครือข่ายการควบคุมการแสดงออกของยีนโดยการบูรณาการ ATAC-seq กับ RNA-seq และการวิเคราะห์โมทิฟ
- การระบุเอนแฮนเซอร์ที่ทำงานในช่วงระยะเอ็มบริโอโดยใช้ ATAC-seq ระดับเซลล์เดี่ยว
- การตรวจจับการเปลี่ยนแปลงการควบคุมที่เกิดจากตัวแปรโครงสร้างและกำหนดผลกระทบเชิงกลไก
วิธีการทำงาน
วิธีการทำงาน
เตรียมเซลล์หรือนิวเคลียส; บำบัดด้วยเอนไซม์ทรานสโพสเสส (Tn5) ที่มีความไวสูงเพื่อแท็กโครมาตินที่เข้าถึงได้; สกัดดีเอ็นเอและทำการหาลำดับแบบไฮพุต (high-throughput sequencing)
จัดเรียงลำดับอ่าน (reads) ไปยังจีโนม; ระบุตำแหน่งการแทรก; กรองลำดับอ่านคุณภาพต่ำและพีค (peaks) ในบริเวณที่ไม่ใช่ยีน; ปรับค่าตามขนาดไลบรารีและความลึกของการหาลำดับ
เรียกพีค (บริเวณโครมาตินที่เข้าถึงได้) โดยใช้อัลกอริทึมเรียกพีค; ประเมินคุณภาพของพีค; ระบุความแตกต่างของการเข้าถึงได้ระหว่างชนิดเซลล์หรือสภาวะต่างๆ
การวิเคราะห์โมทิฟ (motif analysis) บนพีคเพื่ออนุมานปัจจัยถอดรหัส; การบูรณาการกับ RNA-seq เพื่อเชื่อมโยงการเข้าถึงได้กับการแสดงออกของยีน; การเปรียบเทียบกับเครื่องหมายอีพิเจเนติกส์อื่นๆ (H3K27ac, DNase-seq)
จำแนกลักษณะภูมิทัศน์โครมาติน, ระบุองค์ประกอบที่ควบคุมการแสดงออกของยีนที่จำเพาะต่อชนิดเซลล์, และอนุมานว่าการเปลี่ยนแปลงการควบคุมการแสดงออกของยีนขับเคลื่อนกระบวนการทางชีววิทยาอย่างไร
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ตีความการเข้าถึงโครมาตินมากเกินไปว่าเป็นการควบคุมที่ทำงานอยู่; องค์ประกอบที่เข้าถึงได้บางส่วนไม่มีความสำคัญในการทำงาน
- ละเลยความแตกต่างของชนิดเซลล์ในสภาวะโครมาติน; การเข้าถึงได้มีความจำเพาะต่อชนิดเซลล์สูง
- ใช้พารามิเตอร์เรียกพีคเริ่มต้นโดยไม่ได้ปรับให้เหมาะสมกับระบบของคุณ
- สับสนสัญญาณ ATAC-seq จากการแทรกทรานสโพสซอนกับสัญญาณจากการจับโปรตีน
คำถามที่พบบ่อย
การเข้าถึงโครมาตินของ ATAC-seq สะท้อนถึงอะไร?
ATAC-seq สะท้อนถึงตำแหน่งของนิวคลีโอโซมและการบีบอัดโครมาตินเป็นหลัก บริเวณที่เข้าถึงได้จะขาดนิวคลีโอโซมหรือมีนิวคลีโอโซมวางตัวหลวมๆ อย่างไรก็ตาม การเข้าถึงได้ไม่ได้วัดการจับของปัจจัยถอดรหัสโดยตรง แต่เป็นการระบุบริเวณที่อาจพร้อมสำหรับการจับ
ฉันจะเรียกพีคในข้อมูล ATAC-seq ได้อย่างไร?
เครื่องมือทั่วไป ได้แก่ MACS2, EPIC และไปป์ไลน์ ATAC-seq เฉพาะทาง (เช่น ATAC-seq QC จาก ENCODE) การเรียกพีคจะระบุบริเวณจีโนมที่มีลำดับอ่านมากกว่าพื้นหลังอย่างมีนัยสำคัญ การเลือกพารามิเตอร์ (เกณฑ์ p-value, ความกว้างพีคขั้นต่ำ) มีอิทธิพลอย่างมากต่อผลลัพธ์และควรปรับให้เหมาะสมกับการวิเคราะห์ของคุณ
ATAC-seq สามารถระบุตำแหน่งการจับของปัจจัยถอดรหัสได้หรือไม่?
โดยตรงไม่ได้ ATAC-seq ระบุบริเวณที่เข้าถึงได้ เมื่อรวมกับการวิเคราะห์โมทิฟ สามารถอนุมานได้ว่าปัจจัยถอดรหัสใดน่าจะจับในพีคที่เข้าถึงได้ การระบุที่แน่นอนต้องอาศัยการตรวจสอบเชิงหน้าที่หรือวิธีการเสริม เช่น ChIP-seq
ความแตกต่างระหว่าง ATAC-seq และ DNase-seq คืออะไร?
ทั้งสองวิธีระบุโครมาตินที่เปิด DNase-seq ใช้เอนไซม์ DNase เพื่อย่อยดีเอ็นเอที่เข้าถึงได้ ATAC-seq ใช้ทรานสโพสเสสสำหรับการแท็กและการแตกส่วนพร้อมกัน ATAC-seq เร็วกว่า ต้องการวัสดุน้อยกว่า และมีความไวสูงกว่า ATAC-seq ได้เข้ามาแทนที่ DNase-seq เป็นส่วนใหญ่ในการศึกษาล่าสุด
วิธีการที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
Buenrostro, J. D., Giresi, P. G., Zaba, L. C., Chang, H. Y., & Greenleaf, W. J. (2013). Transposition of native chromatin for fast and sensitive epigenomic profiling of cell populations and tissues. Nature Methods, 10(12), 1213–1218.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้วCorces, M. R., Buenrostro, J. D., Wu, B., Greenside, P. G., Chan, S. M., Koenig, J. L., & Greenleaf, W. J. (2017). Lineage-specific and single-cell chromatin accessibility charts human hematopoiesis. Nature Genetics, 48(10), 1193–1203.
เปิดเอกสารอ้างอิง DOIคัดลอกแล้วSatpathy, A. T., Granja, J. M., Yost, K. E., Qi, Y., Meschi, F., McDermott, G. P., & Chang, H. Y. (2019). Massively parallel single-cell chromatin landscapes. Nature Biotechnology, 37(12), 1452–1462.
เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์คัดลอกแล้ว