Skip to content
กลับไปยังผลการค้นหา

AES (Rijndael)

ผู้เสนอ
Joan Daemen
ปี
2001
ประเภท
symmetric encryption algorithm
กลุ่มวิธี
Symmetric block cipher

ข้อความนี้เป็นการแปลด้วยเครื่องและยังไม่ได้รับการตรวจทาน อ่านต้นฉบับภาษาอังกฤษ

ขนาดตัวอักษร

ใช้ทำอะไร?

มาตรฐานการเข้ารหัสขั้นสูง (Advanced Encryption Standard: AES) หรือที่รู้จักในชื่อ Rijndael เป็นรหัสแบบบล็อกแบบสมมาตรที่รัฐบาลสหรัฐอเมริกาประกาศใช้เป็นมาตรฐานการเข้ารหัสอย่างเป็นทางการในปี 2001 ประมวลผลข้อมูลเป็นบล็อกขนาด 128 บิตโดยใช้กุญแจขนาด 128, 192 หรือ 256 บิต และดำเนินการแทนที่ สลับตำแหน่ง และผสมข้อมูลหลายรอบ ปัจจุบัน AES เป็นอัลกอริทึมการเข้ารหัสแบบสมมาตรที่ใช้กันแพร่หลายที่สุด ปกป้องข้อมูลตั้งแต่การสื่อสารของหน่วยงานรัฐไปจนถึงการรับส่งข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตในชีวิตประจำวัน

แนวคิดเบื้องหลังวิธีการ

AES เป็นรหัสที่มีประสิทธิภาพสูงและปลอดภัย ทำงานโดยใช้การแปลงทางคณิตศาสตร์สี่แบบซ้ำๆ กับข้อมูลบล็อกขนาด 128 บิต แนวคิดหลักคือความสับสน (confusion) และการแพร่กระจาย (diffusion) โดยความสับสนทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างข้อความธรรมดากับข้อความรหัสลับปั่นป่วนผ่านกล่องแทนที่ (S-box) ส่วนการแพร่กระจายทำให้อิทธิพลของแต่ละบิตขาเข้ากระจายไปทั่วทั้งผลลัพธ์ผ่านการเลื่อนและการผสม ยิ่งใช้จำนวนรอบมาก ก็ยิ่งยากที่จะถอดรหัสย้อนกลับโดยไม่มีกุญแจ

ประวัติศาสตร์

อัลกอริทึม Rijndael ออกแบบโดย Joan Daemen และ Vincent Rijmen และได้รับเลือกเป็นผู้ชนะการแข่งขัน AES ของ NIST ในปี 2000 และกลายเป็น FIPS 197 ในปี 2001 การออกแบบเน้นทั้งความปลอดภัยและประสิทธิภาพ จึงเหมาะกับการนำไปใช้ตั้งแต่ระบบฝังตัวที่มีทรัพยากรจำกัดไปจนถึงเซิร์ฟเวอร์สมรรถนะสูง AES ผ่านการวิเคราะห์เข้ารหัสมาสองทศวรรษและยังคงเป็นมาตรฐานการเข้ารหัสแบบสมมาตรที่ยังไม่ถูกเจาะ

ควรใช้เมื่อใด

AES เป็นตัวเลือกมาตรฐานสำหรับการเข้ารหัสข้อมูลที่จัดเก็บและข้อมูลที่ส่งผ่านเครือข่าย เหมาะสำหรับปกป้องไฟล์ข้อมูลที่ละเอียดอ่อน การเข้ารหัสฐานข้อมูล ช่องทางสื่อสารที่เข้ารหัส (TLS/SSL) และการเข้ารหัสดิสก์ AES เร็วกว่าและใช้งานได้จริงมากกว่าการเข้ารหัสแบบกุญแจสาธารณะสำหรับการเข้ารหัสข้อมูลปริมาณมาก ใช้ AES-256 เพื่อความปลอดภัยระยะยาวของข้อมูลลับ ส่วน AES-128 เพียงพอสำหรับงานเชิงพาณิชย์ส่วนใหญ่

ข้อจำกัดและข้อควรพิจารณา

  • รหัสแบบบล็อกต้องมีโหมดการทำงาน (CBC, CTR, GCM ฯลฯ) เพื่อเข้ารหัสข้อมูลที่ยาวกว่า 128 บิต โหมด ECB แบบตรงไปตรงมาไม่ปลอดภัย
  • ต้องจัดการเวกเตอร์เริ่มต้น (initialization vector) และนอนซ์ (nonce) อย่างระมัดระวังในโหมดการเข้ารหัสแบบยืนยันตัวตน
  • ไม่มีการยืนยันตัวตนในตัว ต้องใช้ร่วมกับ HMAC หรือใช้ในโหมดยืนยันตัวตน (GCM) เพื่อการสื่อสารที่ปลอดภัย

เงื่อนไขจากแหล่งที่มาไม่สามารถใช้แทนการทบทวนทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นอิสระหรือการตรวจสอบโดยเอนจินวิเคราะห์ได้

จุดแข็ง

  • NIST กำหนดเป็นมาตรฐานอย่างเป็นทางการและได้รับการยอมรับทั่วโลกเป็นมาตรฐานการเข้ารหัส
  • มีประสิทธิภาพสูงมากทั้งในการนำไปใช้เชิงซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์
  • ต้านทานการโจมตีเชิงปฏิบัติที่รู้จักทั้งหมดได้ เมื่อนำไปใช้อย่างถูกต้องร่วมกับโหมดการทำงานที่ปลอดภัย
  • มีให้เลือกสามขนาดกุญแจ (128, 192, 256 บิต) ซึ่งให้ระดับความปลอดภัยที่ยืดหยุ่น

การประยุกต์ใช้

  • การปกป้องการรับส่งข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตผ่าน TLS/SSL ในการเชื่อมต่อ HTTPS ซึ่งมีผู้ใช้หลายพันล้านคนทุกวัน
  • การเข้ารหัสฐานข้อมูลและการเข้ารหัสข้อมูลแบบโปร่งใส (transparent data encryption) ในระบบองค์กร
  • การเข้ารหัสดิสก์ทั้งลูกในระบบปฏิบัติการ (BitLocker, FileVault, LUKS)
  • การสื่อสารทางทหารและของหน่วยงานรัฐ (ได้รับการรับรอง FIPS 140-2)
  • แอปพลิเคชันส่งข้อความและ VPN แบบเข้ารหัสสำหรับการสื่อสารที่ปลอดภัยแบบต้นทางถึงปลายทาง
  • ระบบสกุลเงินดิจิทัลและบล็อกเชน สำหรับการเข้ารหัสกระเป๋าเงินและความเป็นส่วนตัวของธุรกรรม

วิธีการทำงาน

วิธีการทำงาน

1

กุญแจขาเข้าถูกขยายเป็นตารางกุญแจประจำรอบ หนึ่งชุดต่อหนึ่งรอบ บวกกุญแจเริ่มต้น โดยใช้อัลกอริทึมขยายกุญแจที่ผสมและหมุนไบต์

2

แต่ละไบต์ของสถานะ (state) ถูกนำไป XOR กับไบต์ที่ตรงกันของกุญแจประจำรอบ

3

แต่ละไบต์ในสถานะถูกแทนที่ด้วยค่าจากกล่องแทนที่ของ AES (S-box) เพื่อนำความไม่เป็นเชิงเส้นและความสับสนเข้ามา

4

แถวของสถานะถูกเลื่อนวนไปทางซ้ายด้วยจำนวนที่ต่างกัน เพื่อเพิ่มการแพร่กระจายข้ามบล็อก

5

แต่ละคอลัมน์ของสถานะถูกคูณด้วยเมทริกซ์คงที่ในฟิลด์จำกัด GF(2^8) เพื่อแพร่กระจายข้อมูลไปยังทุกไบต์ต่อไปอีก

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • การใช้โหมด ECB เผยรูปแบบของข้อความธรรมดา ควรใช้โหมดการเข้ารหัสแบบยืนยันตัวตน เช่น GCM หรือ CCM เสมอ
  • การสร้างกุญแจจากรหัสผ่านที่อ่อนแอทำให้ความปลอดภัยเสียหาย ควรใช้ฟังก์ชันสร้างกุญแจ (key derivation function) เช่น PBKDF2 หรือ Argon2
  • การใช้นอนซ์ซ้ำในโหมด CTR หรือ GCM กับกุญแจเดียวกันทำให้ความปลอดภัยพังทลายโดยสิ้นเชิง

คำถามที่พบบ่อย

AES-128, AES-192 และ AES-256 ต่างกันอย่างไร?

ตัวเลขหมายถึงขนาดกุญแจเป็นบิต AES-128 ใช้กุญแจ 128 บิต AES-192 ใช้ 192 บิต และ AES-256 ใช้ 256 บิต ทั้งสามให้ความปลอดภัยสูง โดย AES-256 เป็นที่นิยมสำหรับข้อมูลที่ละเอียดอ่อนมากซึ่งต้องการการรักษาความลับระยะยาวต่อการโจมตีในอนาคต

Is AES breakable?

ยังไม่พบวิธีเจาะ AES ในทางปฏิบัติ มีการโจมตีเชิงทฤษฎี แต่ต้องใช้ทรัพยากรการคำนวณเกินกว่าที่ทำได้ในปัจจุบันมาก การโจมตีที่มีประสิทธิภาพที่สุดที่ทราบยังคงเป็นการค้นหากุญแจแบบเดาสุ่มทุกค่า (brute-force)

เหตุใดจึงใช้ AES โหมด ECB ไม่ได้?

ECB (Electronic Codebook) เข้ารหัสบล็อกข้อความธรรมดาที่เหมือนกันให้เป็นบล็อกข้อความรหัสลับที่เหมือนกัน ทำให้เผยรูปแบบของข้อมูล ภาพที่เข้ารหัสด้วย ECB มักยังพอจำได้บางส่วน ควรใช้โหมดแบบยืนยันตัวตน เช่น GCM, CCM หรือ EAX เสมอ

AES กับ Rijndael ต่างกันอย่างไร?

Rijndael คืออัลกอริทึมต้นฉบับ ส่วน AES คือ Rijndael ที่กำหนดพารามิเตอร์เฉพาะ คือขนาดบล็อก 128 บิตและขนาดกุญแจ 128, 192 หรือ 256 บิต Rijndael ต้นฉบับรองรับขนาดบล็อกและกุญแจที่เปลี่ยนแปลงได้

คอมพิวเตอร์ควอนตัมจะเจาะ AES ได้หรือไม่?

คอมพิวเตอร์ควอนตัมเป็นภัยคุกคามต่อ AES น้อยกว่าการเข้ารหัสแบบกุญแจสาธารณะมาก ในทางทฤษฎี อัลกอริทึมของ Grover อาจลดความยาวกุญแจที่มีประสิทธิผลลงครึ่งหนึ่ง ดังนั้นการใช้ AES-256 จึงให้ส่วนเผื่อความปลอดภัยต่อผู้โจมตีที่ใช้ควอนตัม

วิธีการที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิง

  1. Daemen, J., & Rijmen, V. (2002). The Design of Rijndael: AES - The Advanced Encryption Standard. Springer-Verlag.

    ISBN: 978-3540425809
    คัดลอกแล้ว
  2. National Institute of Standards and Technology (NIST). (2001). FIPS 197: Specification for the Advanced Encryption Standard (AES). U.S. Department of Commerce.

    เปิดเอกสารอ้างอิงสิ่งพิมพ์
    คัดลอกแล้ว