Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Skala WFNS: Skala Krwotoku Podpajęczynówkowego Światowej Federacji Towarzystw Neurochirurgicznych

Autor metody
Drake and World Federation of Neurosurgical Societies Committee
Rok
1988
Typ
Clinician-rated
Rodzina
Subarachnoid hemorrhage severity classification

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Skala WFNS jest standaryzowanym systemem oceny ciężkości i rokowania w przypadku krwotoku podpajęczynówkowego (SAH), opublikowanym przez Światową Federację Towarzystw Neurochirurgicznych w 1988 roku.

Pięciostopniowa skala łączy Skalę Oceny Świadomości Glasgow (GCS) z obecnością deficytu ruchowego w celu klasyfikacji ciężkości SAH. Skala WFNS jest bardziej obiektywna niż wcześniejsza Skala Hunt-Hessa i jest coraz częściej preferowana we współczesnej praktyce neurochirurgicznej, szczególnie w Europie i na świecie.

Intuicja stojąca za metodą

Ciężkość krwotoku podpajęczynówkowego odzwierciedla objętość krwi, lokalizację zmian i stopień nadciśnienia wewnątrzczaszkowego. Skala GCS kwantyfikuje poziom świadomości (otwieranie oczu, reakcja słowna, reakcja ruchowa) w walidowanej skali 3-15 punktów, zapewniając powtarzalny pomiar w porównaniu do subiektywnych opisów (senny, stupor, śpiączka). Dodanie obecności deficytu ruchowego uwzględnia ogniskowe uszkodzenie neurologiczne. Połączenie GCS + deficyt ruchowy zapewnia bardziej szczegółową klasyfikację ciężkości niż sama skala Hunt-Hess, umożliwiając dokładniejsze przewidywanie wyników. Stopnie WFNS I-II reprezentują w dużej mierze zachowaną świadomość z <10% śmiertelnością; stopnie IV-V reprezentują śpiączkę z >50% śmiertelnością niezależnie od interwencji. Skala ułatwia obiektywną komunikację między zespołami neurochirurgicznymi i międzynarodową standaryzację raportowania ciężkości SAH.

Historia

Światowa Federacja Towarzystw Neurochirurgicznych powołała w 1985 roku komitet pod przewodnictwem Charlesa Drake'a w celu opracowania bardziej obiektywnej, standaryzowanej skali oceny ciężkości SAH, adresującej ograniczenia skali Hunt-Hess. Komitet przyjął Skalę GCS, opublikowaną przez Teasdale'a i Jennetta w 1974 roku, jako komponent oceny świadomości. Drake opublikował Skalę WFNS w Journal of Neurosurgery w 1988 roku, proponując pięciostopniowy system łączący GCS z deficytem ruchowym. Skala WFNS zyskała akceptację w ośrodkach europejskich i międzynarodowych w latach 90. i 2000. Współczesne rejestry SAH (Subarachnoid Hemorrhage International Research by Endovascular Neurosurgery, SIREN; europejskie rejestry SAH) w przeważającej mierze stosują ocenę WFNS, chociaż Hunt-Hess pozostaje powszechna w ośrodkach północnoamerykańskich. Współczesna praktyka coraz częściej integruje obie skale lub preferuje WFNS do badań prognostycznych.

Kiedy stosować

Wskazana dla wszystkich pacjentów z potwierdzonym krwotokiem podpajęczynówkowym (tętniakowym lub nietętniakowym) przy przyjęciu i ponownej ocenie w przypadku pogorszenia stanu klinicznego. Skala WFNS służy do: (1) podejmowania decyzji o pilności i czasie interwencji chirurgicznej (pacjenci z dobrym stopniem kwalifikują się do zabiegu w ciągu 48 godzin; pacjenci ze złym stopniem wymagają pilnej lub nagłej interwencji lub opieki paliatywnej); (2) komunikacji prognostycznej z rodzinami dotyczącą oczekiwanych wyników; (3) alokacji zasobów intensywnej terapii (intensywny monitoring vs opieka komfortowa); (4) stratyfikacji w badaniach klinicznych porównujących strategie leczenia SAH. Coraz częściej preferowana nad skalą Hunt-Hess we współczesnej praktyce ze względu na obiektywny komponent GCS. Stosowana międzynarodowo, szczególnie w Europie, Azji i coraz częściej w Ameryce Północnej.

Ograniczenia i uwagi

  • Skala porządkowa bez właściwości interwałowych; przejście ze stopnia I do II może nie reprezentować równoważnej różnicy w ciężkości jak przejście ze stopnia IV do V.
  • Wymaga przeszkolonego klinicysty do dokładnej oceny GCS; zmienność między oceniającymi w komponentach GCS (reakcja słowna, otwieranie oczu u pacjenta zaintubowanego) wpływa na przypisanie stopnia.
  • Nie uwzględnia ciężkości zmian w obrazowaniu (objętość krwi w TK, krwawienie śródkomorowe, rozmiar/lokalizacja tętniaka), które niezależnie przewidują wynik; sama ocena kliniczna może być niewystarczająca.
  • Trafność GCS ograniczona u pacjentów poddanych sedacji lub intubacji (wyniki oceny otwierania oczu i reakcji słownej są nierzetelne); ocenę stopnia WFNS należy odroczyć do czasu ustąpienia sedacji lub zastosować protokoły dostosowania GCS.
  • Definicja deficytu ruchowego jest nieco subiektywna; brak udokumentowanego deficytu ogniskowego nie wyklucza drobnego osłabienia; drobna hemipareza może zostać przeoczona u sennego pacjenta.
  • Ograniczone dane porównujące WFNS ze skalą Hunt-Hess w tych samych kohortach; badania bezpośrednie wykazują niewielkie różnice (korelacja r=0,7-0,8) z nakładającą się trafnością prognostyczną.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Uwzględnia Skalę Oceny Świadomości Glasgow (GCS), obiektywne, walidowane narzędzie pomiaru świadomości, zmniejszające zmienność między oceniającymi w porównaniu do subiektywnych opisów w skali Hunt-Hess.
  • Rozróżnia obecność deficytu ruchowego, co dodaje specyficzności do klasyfikacji ciężkości poza samym poziomem świadomości.
  • Opublikowane dane dotyczące wyników w dużych kohortach wieloośrodkowych (europejskie rejestry SAH, japońskie badania wieloośrodkowe); trafność prognostyczna dobrze ustalona w różnych populacjach pacjentów.
  • Bardziej szczegółowa niż Hunt-Hess: WFNS oddzielnie uwzględnia zakres GCS 11-14, lepiej różnicując pacjentów z umiarkowanym poziomem świadomości.
  • Ułatwia porównanie międzynarodowych badań dzięki standaryzowanemu użyciu GCS; coraz częściej stosowana w głównych badaniach dotyczących SAH.
  • Prostszy algorytm niż Hunt-Hess (binarne połączenie zakresu GCS i obecności/braku deficytu ruchowego) z mniejszą subiektywną interpretacją.

Zastosowania

  • Klasyfikacja ciężkości SAH i komunikacja prognostyczna: stopień WFNS zapewnia obiektywną kwantyfikację ciężkości, umożliwiając standaryzowane doradztwo rodzinne dotyczące ryzyka śmiertelności, oczekiwanych wyników funkcjonalnych i zasadności agresywnej interwencji.
  • Podejmowanie decyzji neurochirurgicznych i pilność operacyjna: stopnie WFNS I-II to pacjenci z dobrego rokowania kwalifikujący się do planowej naprawy tętniaka; stopnie III-V wymagają pilnej lub nagłej oceny chirurgicznej z podejmowaniem decyzji wspólnie z pacjentem/rodziną, uwzględniając rokowanie i cele leczenia.
  • Projektowanie badań klinicznych i stratyfikacja: główne badania interwencyjne dotyczące SAH (CONSCIOUS-1, CONSCIOUS-2, SAHIT) stosują stratyfikację randomizacji według stopnia WFNS, zapewniając zrównoważoną alokację i analizy podgrup efektu leczenia według stopnia.
  • Badania wyników i wskaźniki jakości: wieloośrodkowe rejestry SAH śledzą śmiertelność 30-dniową i wyniki funkcjonalne według stopnia WFNS, umożliwiając porównanie wyników pracy szpitali i ukierunkowanie na poprawę jakości.
  • Zmienna predykcyjna w modelowaniu prognostycznym: modele wieloczynnikowe uwzględniające stopień WFNS, zmiany w TK (zmodyfikowana skala Fishera), charakterystykę tętniaka i zmienne dotyczące leczenia, identyfikują niezależne czynniki prognostyczne i budują algorytmy predykcyjne.
  • Międzynarodowa standaryzacja i porównanie danych: przyjęcie WFNS ułatwia porównanie wyników leczenia SAH między krajami i kontynentami, identyfikując geograficzne różnice w wynikach i najlepszych praktykach.

Jak to działa

Jak to działa

1

Przy łóżku pacjenta po potwierdzeniu rozpoznania SAH (CT wykazujące krew podpajęczynówkową lub ksantochromię płynu mózgowo-rdzeniowego w punkcji lędźwiowej), neurolog lub neurochirurg przeprowadza ocenę Skalą GCS: (1) Otwieranie oczu: spontaniczne (4), na polecenie słowne (3), na ból (2), brak reakcji (1). (2) Reakcja słowna: zorientowany (5), splątany (4), nieadekwatny (3), niezrozumiałe dźwięki (2), brak reakcji (1). (3) Reakcja ruchowa: wykonuje polecenia (6), lokalizuje ból (5), wycofuje się na ból (4), nieprawidłowe zgięcie/postawa decerebracyjna (3), nieprawidłowe wyprostowanie/postawa decerebracyjna (2), brak reakcji (1). Łączna punktacja GCS 3-15. Jednocześnie ocenia się ogniskowy deficyt neurologiczny: obecność osłabienia siły mięśniowej (hemipareza, hemiplegia, opadanie kończyny górnej/dolnej, asymetria siły), zaburzenia mowy, nieprawidłowość źrenic lub inny ogniskowy objaw. Klasyfikacja do stopnia WFNS według algorytmu łączącego GCS i stan deficytu ruchowego. Badanie wykonuje się po ustabilizowaniu pacjenta i ustąpieniu ostrej sedacji.

Wzór
Clinical neurological assessment at admission or within 24 hours of confirmed subarachnoid hemorrhage. Examiner evaluates level of consciousness using Glasgow Coma Scale (GCS) and presence of motor deficit on neurological examination. Classification into five grades based on GCS score combined with focal motor deficit presence. Rapid bedside evaluation; no equipment beyond standard neurological examination required.
2

Pięciostopniowa skala porządkowa oparta na GCS i deficycie ruchowym: Stopień I = GCS 15, brak deficytu ruchowego. Stopień II = GCS 13-14, brak deficytu ruchowego. Stopień III = GCS 13-14 Z deficytem ruchowym LUB GCS 11-12 BEZ deficytu ruchowego. Stopień IV = GCS 11-12 Z deficytem ruchowym LUB GCS 8-10 z jakimkolwiek deficytem ruchowym. Stopień V = GCS 3-7 z jakimkolwiek deficytem ruchowym. Deficyt ruchowy zdefiniowany jako nieprawidłowa siła w badaniu neurologicznym, afazja/dyzartria lub nieprawidłowość źrenic. Brak stopni pośrednich; każdy pacjent otrzymuje pojedynczy stopień. Wynik GCS dokumentowany oddzielnie do celów badawczych.

Wzór
Five-grade ordinal scale combining Glasgow Coma Scale and motor deficit: Grade I = GCS 15, no focal deficit. Grade II = GCS 13-14, no focal deficit. Grade III = GCS 13-14, with focal deficit; or GCS 11-12, no focal deficit. Grade IV = GCS 11-12 with focal deficit; or GCS 8-10, any motor deficit. Grade V = GCS 3-7 any motor deficit.
3

Stopień WFNS określa rokowanie w SAH i pilność interwencji chirurgicznej. Stopień I (GCS 15, brak deficytu): doskonałe rokowanie, <5% śmiertelności operacyjnej, 85%+ korzystnych wyników; zabieg planowy w ciągu 48-72 godzin. Stopień II (GCS 13-14, brak deficytu): dobre rokowanie, 5-10% śmiertelności, 75-85% korzystnych wyników; zabieg pilny w ciągu 24-48 godzin. Stopień III (mieszany): pośrednie rokowanie, 10-20% śmiertelności, 60-70% korzystnych wyników; zabieg pilny w ciągu 24 godzin. Stopień IV (GCS 8-12 lub ≤10 z deficytem): złe rokowanie, 40-70% śmiertelności, <30% korzystnych wyników; zabieg nagły, jeśli oferowany. Stopień V (GCS 3-7): bardzo złe rokowanie, 50-80% śmiertelności, <10% korzystnych wyników; zabieg rozważany jako ratujący życie, ale z bardzo ograniczonymi wynikami. Pogorszenie stanu podczas hospitalizacji (rekrwawienie, skurcz naczyniowy) może spowodować podwyższenie stopnia, co wymaga nagłej interwencji.

Wzór
WFNS grade predicts 30-day mortality and functional outcome in SAH. Grade I: ~5% mortality, 80-90% favorable outcome. Grade II: ~5-10% mortality, 75-85% favorable outcome. Grade III: ~15% mortality, 60-70% favorable outcome. Grade IV: 40-60% mortality, 20-30% favorable outcome. Grade V: >50-80% mortality, <10% favorable outcome. Grades I-II considered good grade; IV-V poor grade. WFNS more objective than Hunt-Hess due to GCS incorporation; correlates with Hunt-Hess but with significant overlap.

Częste pułapki

  • Podawanie stopnia WFNS podczas aktywnej resuscytacji lub sedacji; GCS nie może być wiarygodnie ocenione u pacjenta poddanego sedacji. Przypisanie stopnia powinno nastąpić po wstępnej stabilizacji i ustąpieniu sedacji.
  • Mylenie WFNS ze skalą Hunt-Hess; oba systemy dają podobne, ale nie identyczne stopnie dla tego samego pacjenta. Zawsze należy określić, który system został użyty przy raportowaniu wyników lub podejmowaniu decyzji klinicznych.
  • Nadmierna interpretacja braku deficytu ruchowego jako uspokajającego; subtelna hemipareza lub zaburzenie mowy mogą zostać przeoczone u sennego pacjenta. Dokładne badanie nerwów czaszkowych i ruchowe jest wymagane do dokładnej oceny deficytu.
  • Przypisywanie stopnia WFNS na podstawie wyników radiologicznych (objętość krwi w TK) bez bezpośredniego badania neurologicznego; określenie stopnia klinicznego wymaga oceny przy łóżku pacjenta, a nie tylko obrazowania.
  • Używanie początkowej oceny GCS dokonanej przez ratowników medycznych lub personel przedszpitalny (potencjalnie niedokładnej) zamiast GCS lekarza szpitalnego do przypisania stopnia. Neurochirurg powinien niezależnie udokumentować GCS i stopień WFNS.
  • Niewłaściwe ponowne ocenienie i podwyższenie stopnia WFNS w przypadku pogorszenia stanu związanego z rekrwawieniem lub skurczem naczyniowym; ostra zmiana może podwyższyć stopień, zmieniając postępowanie (nagły zabieg chirurgiczny vs opieka komfortowa).

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między skalami WFNS a Hunt-Hess?

Hunt-Hess używa subiektywnych opisów (przytomny, senny, splątany, stupor, śpiączka) i obecności deficytu ogniskowego. WFNS używa obiektywnej Skali GCS (3-15) połączonej z deficytem ogniskowym. Dla równoważnej ciężkości, WFNS często ma niższy stopień niż Hunt-Hess z powodu różnych progów (np. GCS 13-14 to Stopień II WFNS, ale może być Stopniem II-III Hunt-Hess, jeśli pacjent jest senny/splątany). Oba systemy przewidują wyniki z podobną trafnością (korelacja r=0,7-0,8). WFNS jest bardziej obiektywny; Hunt-Hess jest prostszy. Większość instytucji konsekwentnie stosuje jeden system; w publikacjach należy podać użyty system.

Czy stopień WFNS można przypisać u pacjentów zaintubowanych?

Z ostrożnością. Ocena GCS u pacjentów zaintubowanych jest problematyczna: otwieranie oczu i reakcja słowna nie są możliwe do oceny (pacjent jest poddany sedacji i intubacji); można wiarygodnie ocenić jedynie reakcję ruchową. Niektórzy neurochirurdzy używają notacji 'GCS pod sedacją' lub 'E1VtM3' (przykład: otwieranie oczu 1, werbalnie intubowany, ruch 3), uznając ograniczenie. Lepszą praktyką jest odroczenie oceny stopnia WFNS do czasu ustąpienia sedacji (24-48 godzin po ekstubacji), gdy można udokumentować pełną GCS. GCS przed intubacją (zarejestrowane przez ratowników medycznych lub w SOR) może być użyte, jeśli jest dostępne, ale należy uznać jego ograniczenia.

Jak WFNS odnosi się do skal oceny ciężkości zmian w TK, takich jak Skala Fishera?

WFNS ocenia ciężkość kliniczną (świadomość + deficyt neurologiczny); Skala Fishera ocenia ciężkość radiologiczną (ilość i dystrybucja krwi podpajęczynówkowej w TK). Te dwa wskaźniki są niedoskonale skorelowane (r=0,5-0,7): małe krwawienia mogą powodować ciężkie deficyty, jeśli znajdują się w lokalizacji elokwentnej; duże krwawienia mogą przebiegać z minimalnymi deficytami. Zarówno WFNS, jak i Skala Fishera niezależnie przewidują wynik. Połączone użycie (WFNS + Fisher) lepiej przewiduje śmiertelność 30-dniową i ryzyko skurczu naczyniowego niż każdy z nich osobno. Należy podać oba, jeśli są dostępne.

Co jest uważane za 'deficyt ruchowy' w ocenie WFNS?

Deficyt ruchowy obejmuje: (1) Hemipareza lub hemiplegia (asymetria siły 4/5 lub niższa w skali ruchowej). (2) Afazja lub dyzartria (zaburzenie mowy/języka). (3) Nieprawidłowość źrenic (anizokoria, poszerzona źrenica). (4) Ataksja lub zaburzenie koordynacji. (5) Deficyt nerwów czaszkowych (opadanie kącika ust, zez). Nie obejmuje: samego senności (część GCS), bólu głowy, światłowstrętu, sztywności karku (objawy oponowe, ale nie ogniskowy deficyt ruchowy). Brak udokumentowanego deficytu ogniskowego oznacza brak deficytu ruchowego do określenia stopnia WFNS, nawet jeśli subtelne osłabienie może być obecne.

Czy stopień WFNS zmienia się, jeśli pacjent poprawia się klinicznie?

Stopień WFNS zazwyczaj odnosi się do stopnia przy przyjęciu/wstępnej oceny, używanego do korelacji prognostycznej. Jeśli stan pacjenta poprawia się klinicznie (np. GCS poprawia się z 13 do 15), poprawiony GCS jest dokumentowany, ale pierwotny stopień WFNS pozostaje dla analizy wyników. Niektóre ośrodki ponownie oceniają WFNS po 48-72 godzinach lub po interwencji (leczenie skurczu naczyniowego, zabieg chirurgiczny), aby udokumentować zmianę w czasie, ale stopień przy przyjęciu pozostaje predyktorem prognostycznym używanym w badaniach wyników. Zawsze należy określić czas oceny stopnia.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Drake, C. G. (1988). Report of the World Federation of Neurosurgical Societies Committee on a universal subarachnoid hemorrhage grading scale. Journal of Neurosurgery, 68(6), 985-986.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.