Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Ocena komfortu cieplnego

Autor metody
Povl Ole Fanger
Rok
1972
Typ
psychrometric comfort assessment method
Rodzina
Comfort and indoor environmental quality

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Ocena komfortu cieplnego to metoda oceny warunków środowiska wewnętrznego w celu przewidzenia, czy przebywające w nim osoby będą odczuwać komfort cieplny.

Zapoczątkowana przez Povla Ole Fanger w latach 70. XX wieku, łączy pomiary temperatury powietrza, wilgotności, prędkości powietrza oraz właściwości termicznych odzieży i aktywności w celu określenia stref komfortu i zidentyfikowania działań naprawczych.

Intuicja stojąca za metodą

Komfort cieplny zależy od równowagi między produkcją ciepła metabolicznego (poziom aktywności) a utratą ciepła do otoczenia poprzez promieniowanie, konwekcję i parowanie. Ta sama temperatura jest komfortowa dla sportowca w lekkiej odzieży, ale zimna dla osoby siedzącej w zimowym stroju. Ocena komfortu cieplnego kwantyfikuje tę równowagę i identyfikuje wąski zakres warunków środowiskowych, w których większość ludzi nie odczuwa ani nadmiernego gorąca, ani nadmiernego zimna.

Historia

Teoria komfortu cieplnego Povla Ole Fanger (1972) ustanowiła model PMV-PPD poprzez obszerne eksperymenty w komorach klimatycznych, definiując komfort jako funkcję wskaźnika metabolizmu, odzieży, temperatury powietrza, temperatury promieniowania, wilgotności i prędkości powietrza. Jego praca stała się podstawą norm projektowania HVAC (ASHRAE 55, ISO 7730). Nowsze prace Nicol, Humphreysa i innych w latach 90.-2000. rozwinęły modele komfortu adaptacyjnego, uznając, że użytkownicy budynków naturalnie wentylowanych akceptują i preferują szersze zakresy temperatur niż sugerują badania laboratoryjne. Obecna praktyka integruje oba modele.

Kiedy stosować

Zastosowanie oceny komfortu cieplnego do oceny projektów budynków (czy użytkownicy będą odczuwać komfort?), do ustalania parametrów pracy systemów HVAC, do diagnozowania skarg w istniejących budynkach oraz do oceny strategii oszczędzania energii, które mogą wpływać na komfort. Wybór modelu (PMV vs. Adaptive) zależy od tego, czy pomieszczenie jest klimatyzowane, czy naturalnie wentylowane.

Ograniczenia i uwagi

  • PMV opiera się na badaniach laboratoryjnych osób siedzących w kontrolowanej odzieży; rzeczywiste miejsca pracy i domy charakteryzują się większą różnorodnością
  • Zakłada warunki ustalone; przejściowy dyskomfort (przeciąg, nagła zmiana temperatury) nie jest uchwycony przez modele stanu ustalonego
  • Zmienność indywidualna jest duża; te same warunki zadowalają 80% użytkowników, ale 20% jest niezadowolonych
  • Wymaga szczegółowych danych wejściowych (wilgotność, temperatura promieniowania, odzież, aktywność), które często są niedostępne lub niestabilne w czasie

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Zapewnia ilościowe przewidywanie komfortu; rozróżnia warunki akceptowalne i nieakceptowalne
  • Kompleksowość: uwzględnia temperaturę, wilgotność, prędkość powietrza i promieniowanie – nie tylko temperaturę powietrza
  • Możliwość zastosowania w różnych klimatach i typach budynków poprzez odpowiedni dobór modelu
  • Wspiera strategię sterowania HVAC; identyfikuje opłacalne korekty poprawiające komfort bez nadmiernego wymiarowania urządzeń
  • Modele komfortu adaptacyjnego uwzględniają, że użytkownicy budynków naturalnie wentylowanych akceptują szerszy zakres temperatur

Zastosowania

  • Komisyjny odbiór budynku biurowego: pomiar temperatury, wilgotności i prędkości powietrza na stanowiskach pracy w celu diagnozy skarg na zimno lub przegrzewanie
  • Optymalizacja nastaw HVAC: wykorzystanie modeli komfortu do identyfikacji nastaw, które zadowolą większość użytkowników przy minimalnym zużyciu energii
  • Projektowanie placówek opieki zdrowotnej: zapewnienie komfortu pacjentów w salach rekonwalescencji (zazwyczaj wymagających cieplejszych, bardziej stabilnych warunków niż w przestrzeniach biurowych)
  • Projektowanie obiektów produkcyjnych: uwzględnienie wysokich wskaźników metabolizmu przy pracach fizycznie wymagających przy wymiarowaniu systemów chłodzenia
  • Odporność na zmiany klimatu: ocena zapotrzebowania na chłodzenie i ryzyka zdrowotnego podczas fal upałów; identyfikacja populacji wrażliwych (osoby starsze, siedzące)

Jak to działa

Jak to działa

1

Pomiar lub oszacowanie warunków wewnętrznych: temperatury powietrza, średniej temperatury promieniowania (z powierzchni), wilgotności, prędkości powietrza; zebranie informacji o użytkownikach: wskaźnika metabolizmu (poziomu aktywności), wartości izolacji cieplnej odzieży.

2

Przeliczenie surowych pomiarów na jednostki znormalizowane (równoważnik metaboliczny MET, izolacja odzieży clo); uwzględnienie nierównomiernych warunków (stratyfikacja termiczna) poprzez próbkowanie na wielu wysokościach.

3

Obliczenie parametrów bilansu cieplnego: utraty ciepła jawnego, utraty ciepła utajonego i produkcji ciepła metabolicznego; określenie, czy warunki sprzyjają chłodzeniu ewaporacyjnemu.

4

Zastosowanie modeli komfortu cieplnego: Predicted Mean Vote (PMV) przewiduje średnią subiektywną odpowiedź w skali od -3 do +3; Predicted Percentage Dissatisfied (PPD) szacuje procent osób niezadowolonych; lub zastosowanie Adaptive Comfort Model dla budynków naturalnie wentylowanych.

5

Identyfikacja stref komfortu cieplnego; ustalenie, czy dyskomfort wynika z temperatury średniej, przeciągów, asymetrycznego promieniowania czy wilgotności; zalecenie korekt nastaw regulatorów HVAC, dopuszczalnych wartości odzieży lub strategii sterowania adaptacyjnego.

Częste pułapki

  • Projektowanie uniwersalnego komfortu przy PMV=0; ignoruje to, że pewna różnorodność preferencji jest nieunikniona i że oszczędności energii można osiągnąć dzięki szerszym pasmom komfortu
  • Ignorowanie zachowań adaptacyjnych; użytkownicy dostosowują odzież, postawę i otwieranie okien, co przesuwa preferencje komfortu
  • Stosowanie statycznych stref komfortu do dynamicznych przestrzeni; wymagania dotyczące komfortu różnią się między lobby, biurem, salą ćwiczeń i magazynem

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego niektóre osoby w tym samym biurze czują gorąco, podczas gdy inne czują zimno?

Indywidualne różnice w metabolizmie, odzieży, aktywności zawodowej i fizjologii powodują zmienność komfortu. Ponadto, dystrybucja powietrza jest często nierównomierna; niektóre biurka znajdują się w miejscach z przeciągami, podczas gdy inne w ciepłych kieszeniach. Ocena na poszczególnych stanowiskach pracy ujawnia te przestrzenne zróżnicowania.

Czy mogę używać PMV-PPD w biurze z naturalną wentylacją (nieklimatyzowanym)?

PMV-PPD zakłada klimatyzację i pracę siedzącą. W przypadku budynków naturalnie wentylowanych należy zamiast tego zastosować Adaptive Comfort Model, który uwzględnia, że użytkownicy dostosowują odzież i zachowanie. Model adaptacyjny dopuszcza szersze zakresy temperatur i lepiej koreluje z obserwacjami satysfakcji w terenie.

Jeśli ustawię termostat na 22°C, czy mam pewność, że wszyscy użytkownicy będą czuć się komfortowo?

Nie. Przy każdej temperaturze około 10-20% użytkowników będzie niezadowolonych z powodu indywidualnych różnic. Ocena komfortu identyfikuje zakres temperatur (zazwyczaj 20-23°C dla pracy siedzącej w biurze), który zadowala 80%. Indywidualna kontrola (osobiste ogrzewanie/chłodzenie, regulacja odzieży) dodatkowo poprawia satysfakcję.

Jak odzież i poziom aktywności wpływają na temperaturę komfortu?

Bardziej izolująca odzież przesuwa temperaturę komfortu w dół (mniej warstw oznacza wyższą preferowaną temperaturę). Wyższa aktywność (ćwiczenia, praca fizyczna) zwiększa ciepło metaboliczne i znacząco przesuwa temperaturę komfortu w dół (osoba ćwicząca czuje się komfortowo w niższych temperaturach niż osoba siedząca).

Pokrewne metody

Źródła

  1. Fanger, P. O. (1972). Thermal Comfort: Analysis and Applications in Environmental Engineering. Danish Technical Press, Copenhagen.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.
  2. Dearlove, J., Kharade, M. K., Datta, S. (2012). Survey of Comfort and Thermal Preferences in Mixed-Mode Buildings. Proceedings of the 10th International Conference on Healthy Buildings.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.
  3. Nicol, J. F., Humphreys, M. A. (2002). Adaptive Thermal Comfort and Sustainable Thermal Standards for Buildings. Energy and Buildings, 34(6), 563-572.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.