Teoria Ugruntowana Straussa — Systematyczne Podejście Straussa i Corbin
- Autor metody
- Anselm Strauss & Juliet Corbin
- Rok
- 1990 (systematic elaboration; building on Glaser & Strauss 1967)
- Typ
- Qualitative research method
- Rodzina
- Grounded Theory
Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku
Do czego służy?
Teoria Ugruntowana Straussa (Straussian Grounded Theory) to systematyczna metodologia jakościowa opracowana przez Anselma Straussa i Juliet Corbin, która generuje teorię indukcyjnie z danych poprzez ustrukturyzowane procedury kodowania.
W odróżnieniu od eksploracyjnego opisu, jej celem jest wytworzenie rzeczowej teorii średniego zasięgu, która wyjaśnia, jak rozwija się proces społeczny, ugruntowując każde twierdzenie teoretyczne bezpośrednio w dowodach empirycznych zebranych od uczestników, którzy doświadczyli badanego zjawiska.
Intuicja stojąca za metodą
Wyobraźmy sobie badacza próbującego zrozumieć, jak pielęgniarki radzą sobie z dylematami moralnymi na oddziałach z niedoborem personelu. Zamiast zaczynać od gotowej teorii, Straussian GT zakłada, że badacz zbiera wywiady, a następnie systematycznie rozkłada dane na części (kodowanie otwarte), ponownie je składa wokół centralnego pojęcia (kodowanie osiowe) i wreszcie konstruuje podstawową historię wyjaśniającą (kodowanie selektywne). W miarę pojawiania się luk w powstającej teorii, celowo poszukuje się nowych uczestników — proces ten nazywany jest próbkowaniem teoretycznym — aż do momentu, gdy nie pojawią się żadne nowe spostrzeżenia konceptualne. Rezultatem jest teoria zakorzeniona całkowicie w tym, co uczestnicy faktycznie robią i doświadczają, a nie importowana z istniejącej literatury.
Historia
Teoria Ugruntowana (Grounded Theory) została po raz pierwszy wprowadzona przez socjologów Barneya Glasera i Anselma Straussa w książce „The Discovery of Grounded Theory” (1967), wyłaniając się z ich wspólnego badania kontekstów świadomości wśród umierających pacjentów szpitalnych. Dwaj założyciele później znacznie się rozeszli: Glaser zachował podejście emergentne, indukcyjne (Glaserian lub klasyczna GT), podczas gdy Strauss — wraz z badaczką pielęgniarstwa Juliet Corbin — opracował bardziej systematyczną, proceduralnie jawną wersję skodyfikowaną w „Basics of Qualitative Research” (1990, 1998, 2008). Trzeci nurt, Konstruktywistyczna Teoria Ugruntowana (Constructivist Grounded Theory), został sformułowany przez Kathy Charmaz (2006), która skrytykowała zarówno wersje Glasera, jak i Straussa za ukryte założenia pozytywistyczne.
Kiedy stosować
Teoria Ugruntowana Straussa jest odpowiednia, gdy celem badania jest opracowanie teorii wyjaśniającej proces społeczny, który jest słabo teoretyzowany lub jeszcze nie jest dobrze zrozumiany w literaturze. Pasuje do badań, w których proces, działanie, interakcja i kontekst są centralne — na przykład, jak ludzie radzą sobie z kryzysem zdrowotnym, jak organizacje adaptują się do zmian regulacyjnych lub jak profesjonaliści uczą się wiedzy ukrytej w pracy. Dane muszą być bogatym tekstem: pogłębione wywiady, obserwacje terenowe lub dokumenty. Nie jest odpowiednia, gdy istnieje już zweryfikowana teoria, a celem jest jej przetestowanie (zamiast tego należy użyć metod ilościowych lub mieszanych), gdy wielkość próby jest bardzo mała bez możliwości rozszerzenia teoretycznego, lub gdy zjawisko jest zasadniczo statyczne, a nie procesualne.
Ograniczenia i uwagi
- Trójpoziomowy schemat kodowania jest wymagający proceduralnie i czasochłonny; początkujący badacze często błędnie stosują kodowanie osiowe lub mylą je z kodowaniem otwartym.
- Straussian GT była krytykowana przez Barneya Glasera za to, że jest zbyt ustrukturyzowana i potencjalnie wymusza dopasowanie danych do z góry zadanych kategorii, zamiast pozwalać teorii wyłonić się naturalnie.
- Wyniki to teorie na poziomie rzeczowym, mające zastosowanie w określonej dziedzinie; formalna generalizacja wymaga badań porównawczych w wielu miejscach.
- Metoda wymaga długotrwałej pracy w terenie i iteracyjnego zbierania danych, co może być niezgodne z ustalonymi harmonogramami lub ograniczonym dostępem do uczestników.
- Nacisk na proces i kontekst oznacza, że zjawiska statyczne lub przekrojowe są słabo obsługiwane przez to podejście.
Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.
Mocne strony
- Tworzy formalną, przenoszalną teorię, a nie jedynie opis czy listę tematów.
- Ustrukturyzowane procedury kodowania (otwarte, osiowe, selektywne) sprawiają, że proces analityczny jest przejrzysty i możliwy do audytu.
- Próbkowanie teoretyczne i kryteria nasycenia zapewniają zasadnicze reguły zatrzymania, które wzmacniają wiarygodność.
- Matryca warunkowa/konsekwencyjna umieszcza powstającą teorię na mikro-, mezo- i makropoziomach kontekstu społecznego.
- Dobrze nadaje się do dziedzin stosowanych i profesjonalnych, gdzie zrozumienie procesu i działania jest priorytetem (opieka zdrowotna, edukacja, zarządzanie).
- Rozległe tradycje stosowania w różnych dyscyplinach zapewniają badaczom dostęp do dużej ilości wskazówek metodologicznych.
Zastosowania
- Opracowanie teorii dotyczącej tego, jak pacjenci z rakiem negocjują decyzje dotyczące leczenia z onkologami w trakcie wielu epizodów opieki.
- Wyjaśnienie, w jaki sposób menedżerowie pierwszej linii w biurokracjach publicznych dostosowują mandaty polityczne do lokalnych realiów na poziomie ulicy.
- Konstruowanie teorii formowania się tożsamości zawodowej wśród nowo wykwalifikowanych nauczycieli lub pracowników socjalnych.
- Zrozumienie, w jaki sposób założyciele start-upów zarządzają niepewnością we wczesnych etapach tworzenia organizacji.
- Teoretyzowanie procesu, w którym rodziny imigrantów negocjują tożsamość kulturową ponad granicami pokoleniowymi.
- Wyjaśnienie, w jaki sposób pielęgniarki kliniczne rozwijają i wykorzystują ukryte osądy w środowiskach o wysokiej ostrości.
Jak to działa
Jak to działa
Badacz czyta każdą linijkę lub segment danych i przypisuje krótkie etykiety konceptualne — kody — które nazywają to, co się dzieje. Może pojawić się setki początkowych kodów. Kody te są następnie grupowane w kategorie wyższego rzędu na podstawie wspólnych właściwości i wymiarów. Kodowanie otwarte celowo fragmentuje dane, aby ujawnić każdy możliwy koncept, zanim rozpocznie się jakakolwiek synteza.
Kategorie zidentyfikowane w kodowaniu otwartym są ponownie składane wokół centralnej osi przy użyciu modelu paradygmatu, który bada: warunki przyczynowe (co wyzwala zjawisko), samo zjawisko, kontekst, w którym ono występuje, warunki pośredniczące (szerokie czynniki, które ograniczają lub umożliwiają działanie), strategie stosowane przez aktorów oraz konsekwencje tych strategii. Ten krok przywraca relacje między fragmentarycznymi kategoriami i testuje je na danych.
Jedna kategoria rdzeniowa — centralne zjawisko, które integruje wszystkie inne główne kategorie — jest wybierana i rozwijana w linię fabularną. Wszystkie inne kategorie są systematycznie powiązane z tą kategorią rdzeniową, a podrzędne linie fabularne są integrowane. Rezultatem jest ugruntowana teoria rzeczowa: spójny opis wyjaśniający proces społeczny z propozycjami, które mogą być przeniesione do analogicznych kontekstów.
Decyzje dotyczące próbkowania są kierowane przez rozwijającą się teorię, a nie przez reprezentatywność demograficzną. Po każdej rundzie analizy badacz identyfikuje, które koncepcje są niedostatecznie rozwinięte, a następnie celowo poszukuje uczestników, ustawień lub dokumentów, które pomogą rozwinąć te koncepcje. Próbkowanie trwa do momentu osiągnięcia nasycenia teoretycznego — punktu, w którym nowe dane nie dodają już głębi konceptualnej do żadnej kategorii.
Przez cały proces badacz pisze notatki analityczne (analytic memos) — bieżące zapiski, które rejestrują przemyślenia na temat kodów, kategorii, relacji i propozycji teoretycznych. Notatki są głównym narzędziem do rozwijania gęstości konceptualnej i są później wykorzystywane do pisania teorii. Bez systematycznego pisania notatek analiza ryzykuje pozostanie opisową, a nie prawdziwie teoretyczną.
Częste pułapki
- Pomijanie kodowania osiowego — badacze, którzy przechodzą bezpośrednio od kodów otwartych do narracji, tracą systematyczną strukturę relacyjną, która odróżnia teorię GT od opisu tematycznego; model paradygmatu musi być wyraźnie zastosowany.
- Przedwczesne zamknięcie — ogłoszenie nasycenia teoretycznego po dwóch lub trzech rundach wywiadów w celu dotrzymania terminu; prawdziwe nasycenie wymaga wykazania, że dodatkowe dane nie dodają już nowych właściwości ani wymiarów do żadnej kategorii.
- Teoretyzowanie oparte na literaturze — importowanie ram teoretycznych z literatury przed zakończeniem analizy zanieczyszcza proces indukcyjny; Strauss i Corbin dopuszczają literaturę, ale tylko jako dane uzupełniające, a nie jako wcześniejsze ramy do potwierdzenia.
- Kodowanie opisowe bez konceptualizacji — etykietowanie segmentów frazami in-vivo jest przydatne na wczesnym etapie, ale kody otwarte muszą być podniesione do abstrakcyjnych kategorii konceptualnych; ostateczna księga kodów, która wygląda jak lista tematów, jest oznaką, że analiza utknęła na poziomie opisowym.
- Zaniedbywanie pisania notatek — traktowanie notatek jako opcjonalnego prowadzenia zapisków, a nie jako głównego narzędzia rozwoju teorii, prowadzi do badania, które generuje kategorie, ale nigdy spójną propozycję teoretyczną.
Najczęściej zadawane pytania
Co odróżnia Straussian GT od Glaserian (klasycznej) GT?
Główną różnicą jest struktura proceduralna. Glaserian GT preferuje bardziej otwarty, emergentny proces, w którym analityk szeroko czyta dane i pozwala kategoriom wyłaniać się bez z góry określonego schematu kodowania. Straussian GT przepisuje trzy wyraźne poziomy kodowania — otwarte, osiowe i selektywne — i wykorzystuje model paradygmatu do określenia warunków przyczynowych, kontekstu, strategii i konsekwencji. Glaser argumentował, że model paradygmatu narzuca szablon na dane, zamiast pozwalać teorii wyłonić się; Strauss i Corbin odpowiedzieli, że jawne procedury sprawiają, że analiza jest bardziej możliwa do nauczenia, rygorystyczna i przejrzysta. Wybór często zależy od stanowiska epistemologicznego badacza i kontekstu instytucjonalnego.
Czym różni się próbkowanie teoretyczne od próbkowania celowego?
Próbkowanie celowe (purposive sampling) wybiera uczestników przed zbieraniem danych na podstawie cech uznanych za istotne dla pytania badawczego. Próbkowanie teoretyczne (theoretical sampling) jest napędzane przez wyłaniającą się analizę: po każdym cyklu kodowania badacz identyfikuje, które koncepcje wymagają dalszego rozwoju, a następnie poszukuje danych — od nowych uczestników, w nowych ustawieniach lub w nowych dokumentach — specjalnie w celu rozwinięcia tych niedostatecznie rozwiniętych koncepcji. Próbkowanie teoretyczne jest zatem iteracyjne i oparte na danych, podczas gdy próbkowanie celowe jest stałe i oparte na projekcie.
Skąd mam wiedzieć, kiedy osiągnąłem nasycenie teoretyczne?
Nasycenie osiąga się, gdy nowe dane nie dodają już nowych właściwości, wymiarów ani relacji do żadnej z głównych kategorii w analizie. W praktyce oznacza to przeprowadzenie dwóch lub trzech dodatkowych wywiadów lub obserwacji po tym, jak podejrzewasz nasycenie, nie znajdując żadnych konceptualnych niespodzianek i wyraźnie to dokumentując. Nasycenie jest twierdzeniem teoretycznym popartym dowodami, a nie jedynie regułą zatrzymania opartą na zmęczeniu. Strauss i Corbin zalecają, aby każda główna kategoria i jej podwłaściwości były wyraźnie sprawdzane pod kątem nasycenia przed zakończeniem badania.
Czy mogę używać Straussian GT z danymi wtórnymi lub dokumentalnymi?
Tak. Metoda nie ogranicza się do wywiadów. Strauss i Corbin wyraźnie uwzględniają dokumenty, obserwacje terenowe i materiały audiowizualne jako źródła danych. Próbkowanie teoretyczne może obejmować dokumenty archiwalne lub teksty online. Kluczowym wymogiem jest to, aby dane były wystarczająco bogate, aby wspierać kodowanie linijka po linijce i rozwój konceptualny. Dokumenty, które są wysoce sformalizowane lub skąpe w szczegóły kontekstowe, mogą prowadzić do powstania słabych kategorii, które trudno jest nasycić.
Czy Straussian GT jest zgodna z epistemologią konstruktywistyczną?
Wersja Straussa i Corbin mieści się w ramach postpozytywistycznego, a nie ściśle konstruktywistycznego stanowiska: zakłada, że staranna, systematyczna analiza może doprowadzić do powstania teorii, która przybliża procesy społeczne działające w danym środowisku. Badacze, którzy wyznają w pełni konstruktywistyczną lub interpretatywną epistemologię, często uważają Konstruktywistyczną Teorię Ugruntowaną Charmaz za lepsze dopasowanie, ponieważ wyraźnie traktuje kategorie jako wspólnie konstruowane przez badacza i uczestnika, a nie odkrywane w danych.
Pokrewne metody
Źródła
Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques. Sage.
ISBN: 978-0803932500Skopiowano.Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory (3rd ed.). Sage.
Otwórz odnośnik do publikacjiSkopiowano.