Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Wynik Sequential Organ Failure Assessment

Autor metody
Jean-Louis Vincent and Rui Moreno
Rok
1996
Typ
Organ dysfunction and sepsis assessment
Rodzina
Clinical scoring

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Wynik Sequential Organ Failure Assessment (SOFA), wprowadzony przez Vincenta i Moreno w 1996 roku, jest narzędziem oceny punktowej, wykonywanej codziennie, które kwantyfikuje dysfunkcję narządów w sześciu systemach fizjologicznych u pacjentów w stanie krytycznym.

Został on przyjęty do definicji Sepsis-3 z 2016 roku i jest obecnie międzynarodowym standardem identyfikacji i oceny ciężkości niewydolności narządowej związanej z sepsą.

Intuicja stojąca za metodą

SOFA mierzy dysfunkcję narządów w układzie oddechowym, krzepnięcia, wątrobowym, sercowo-naczyniowym, neurologicznym i nerkowym. Każdy system jest oceniany w skali 0–4 na podstawie obiektywnych parametrów fizjologicznych lub laboratoryjnych. Elegancja SOFA polega na wykorzystaniu dyskretnych, łatwo dostępnych zmiennych bez złożonych schematów wagowych. Wyższy wynik całkowity wskazuje na większą dysfunkcję narządów i jest silnie związany z umieralnością. Ponieważ SOFA może być obliczany codziennie, śledzi trajektorię kliniczną i odpowiedź na leczenie, co czyni go cennym zarówno do oceny przyłóżkowej, jak i do stratyfikacji w badaniach.

Historia

Wynik SOFA wyłonił się z wieloośrodkowego europejskiego badania (1996) mającego na celu kwantyfikację dysfunkcji narządów w sepsie i chorobach krytycznych. Szybko zyskał międzynarodowe uznanie dzięki prostocie i silnej trafności prognostycznej. W 2016 roku grupa robocza Sepsis-3 zdefiniowała na nowo sepsę, używając SOFA ≥ 2 jako kryterium diagnostycznego, umacniając SOFA jako standard identyfikacji i oceny ciężkości sepsy. To przejście od kryteriów zespołu odpowiedzi zapalnej (SIRS) do definicji opartych na SOFA stanowiło znaczącą zmianę paradygmatu w intensywnej terapii.

Kiedy stosować

SOFA jest niezbędny w warunkach OIT do codziennej oceny dysfunkcji narządów, diagnozy sepsy i stratyfikacji prognostycznej. Jest lepszy od APACHE II w wykrywaniu zmian, ponieważ może być przeliczany codziennie i nie jest obciążony wagą początkowego stanu pacjenta. SOFA jest preferowany w badaniach nad sepsą i inicjatywach jakościowych dotyczących sepsy. Jego prostota sprawia, że jest wykonalny do rutynowego stosowania.

Ograniczenia i uwagi

  • Wymaga codziennego zbierania parametrów; brakujące dane lub opóźnione pobieranie próbek mogą zniekształcić wyniki
  • Nie uwzględnia istniejącej wcześniej dysfunkcji narządów (np. przewlekłej choroby nerek); SOFA zakłada normalną bazę wyjściową
  • Progi specyficzne dla narządów zostały wyznaczone na podstawie populacji z sepsą; mogą nie mieć zastosowania w równym stopniu do chorób krytycznych niezwiązanych z sepsą
  • Nie uwzględnia wagi wieku ani chorób współistniejących, potencjalnie niedoszacowując ryzyka u kruchych, starszych pacjentów
  • Stosunek PaO₂/FiO₂ nie zawsze jest łatwo dostępny; wymaga jednoczesnego udokumentowania gazometrii tętniczej i FiO₂

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Dynamiczna ocena: przeliczana codziennie w celu uchwycenia trajektorii klinicznej i odpowiedzi na interwencje
  • Proste, obiektywne zmienne (bez złożonych wag) umożliwiające szybkie obliczenie przyłóżkowe
  • Silny związek z umieralnością; każdy dodatkowy punkt przewiduje znacznie gorszy wynik
  • Przyjęty do międzynarodowych definicji sepsy (Sepsis-3), promujący standaryzację i komunikację
  • Dobrze sprawdza się w różnych populacjach pacjentów OIT i jest łatwy do nauczenia dla klinicystów

Zastosowania

  • Codzienne monitorowanie OIT w celu wczesnego wykrycia pogorszenia stanu klinicznego i kierowania decyzjami o eskalacji wsparcia życia lub opieki paliatywnej
  • Wykrywanie i stratyfikacja sepsy: SOFA ≥ 2 identyfikuje pacjentów z sepsą o wysokim ryzyku, którzy wymagają agresywnego leczenia
  • Inicjatywy poprawy jakości leczenia sepsy: szpitale porównują wskaźniki wsparcia narządów i umieralność skorygowaną o bazowy SOFA
  • Badania kliniczne nad leczeniem sepsy w celu stratyfikacji pacjentów przy rekrutacji i oceny zmian funkcji narządów wywołanych leczeniem
  • Komunikacja prognostyczna: wynik SOFA udostępniany pacjentom i rodzinom w celu wyjaśnienia ciężkości stanu i poinformowania o dyskusjach dotyczących celów opieki

Jak to działa

Jak to działa

1

Codziennie klinicyści uzyskują wartości dla sześciu układów narządów: oddechowego (stosunek PaO₂/FiO₂), krzepnięcia (liczba płytek krwi), wątrobowego (bilirubina), sercowo-naczyniowego (średnie ciśnienie tętnicze, stosowanie leków wazopresyjnych), ośrodkowego układu nerwowego (skala Glasgow Coma Scale) i nerkowego (kreatynina lub wydalanie moczu).

2

Każdemu układowi narządów przypisuje się punkty w skali 0–4 na podstawie z góry określonych progów. Na przykład: wynik oddechowy 0, jeśli PaO₂/FiO₂ ≥ 400, wynik 4, jeśli PaO₂/FiO₂ < 100; wynik sercowo-naczyniowy oparty na ciśnieniu krwi i zapotrzebowaniu na leki wazopresyjne. Całkowity SOFA waha się od 0 do 24.

3

SOFA ≥ 2 został przyjęty w Sepsis-3 jako kryterium diagnostyczne sepsy. Każdy punktowy wzrost SOFA wiąże się ze wzrostem umieralności o około 16%. SOFA ≥ 11 przewiduje wysoką umieralność (>40%); seryjne wzrosty wskazują na pogorszenie stanu klinicznego i wymagają eskalacji opieki.

Częste pułapki

  • Mylenie SOFA z kryteriami Sepsis-3; wysokie SOFA nie oznacza sepsy bez podstawowej infekcji i podejrzenia infekcji.
  • Używanie bazowego SOFA (wartość przy przyjęciu) do prognozy bez uwzględnienia jego dynamicznego charakteru; zmiana seryjna jest bardziej informatywna niż wartość absolutna.
  • Niedostosowanie interpretacji do przewlekłej choroby narządów; pacjent ze znaną marskością wątroby będzie miał podwyższony poziom bilirubiny niezależnie od ostrej sepsy.
  • Pomijanie komponentu skali Glasgow Coma Scale u pacjentów sedowanych lub zwiotczonych; udokumentować ograniczenie, zamiast zakładać, że wyniki neurologiczne są dokładne.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między SOFA a qSOFA?

SOFA to kompleksowy wynik oceniający 6 narządów, obliczany codziennie u hospitalizowanych pacjentów. qSOFA (quick SOFA) to narzędzie przesiewowe przyłóżkowe z 3 zmiennymi (zaburzenia świadomości, ciśnienie skurczowe < 100, częstość oddechów ≥ 22) przeznaczone do szybkiej identyfikacji sepsy w warunkach pozaszpitalnych. qSOFA jest szybszy, ale mniej czuły; SOFA jest bardziej szczegółowy i lepszy do stratyfikacji ryzyka.

Jak ocenić SOFA, jeśli pacjent jest sedowany?

Należy udokumentować skalę Glasgow Coma Scale w zapisie (pacjenci sedowani zazwyczaj uzyskują niższy wynik, ponieważ są celowo sedowani). Pozostałe komponenty SOFA należy oceniać normalnie. Niektórzy eksperci zauważają, że sedacja sztucznie obniża wynik neurologiczny; należy rozważyć, czy sedacja sama w sobie jest przyczyną wysokiego SOFA, czy też występuje rzeczywista dysfunkcja narządów.

Czy SOFA może przewidzieć, którzy pacjenci z sepsą przeżyją?

SOFA przewiduje ryzyko umieralności w populacji: wyższe SOFA = gorsze rokowanie. Jednakże indywidualne trajektorie znacznie się różnią. Niskie SOFA po 24 godzinach pomimo początkowej sepsy sugeruje dobrą odpowiedź i korzystne rokowanie. Odwrotnie, wzrost SOFA wskazuje na pogorszenie. Zmiana seryjna SOFA jest bardziej predykcyjna niż wartość absolutna.

Czy należy obliczyć SOFA w dniu 1 OIT czy przy przyjęciu na OIT?

SOFA jest zazwyczaj obliczany przy użyciu najgorszych wartości w każdym 24-godzinnym okresie. W praktyce SOFA w dniu 1 OIT jest obliczany z pierwszych 24 godzin po przyjęciu na OIT. Następnie codzienny SOFA jest przeliczany każdego ranka przy użyciu wartości nocnych. Spójność w czasie sprzyja wiarygodnemu porównaniu trendów.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Vincent, J. L., Moreno, R., Takala, J., et al. (1996). The SOFA (Sepsis-related Organ Failure Assessment) score to describe organ dysfuncti on/failure. Intensive Care Medicine, 22(7), 707-710.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.
  2. Singer, M., Deutschman, C. S., Seymour, C. W., et al. (2016). The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA, 315(8), 801-810.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.