Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Kryteria wiarygodności w badaniach jakościowych

Autor metody
Yvonna Lincoln and Egon Guba
Rok
1985
Typ
Framework
Rodzina
quality-assurance

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Wiarygodność to ramy oceny jakości i rygoru badań jakościowych, opracowane przez Lincoln i Gubę (1985) jako alternatywa dla kryteriów ilościowych (trafność wewnętrzna, trafność zewnętrzna, rzetelność, obiektywność).

Ramy te obejmują pięć kryteriów: wiarygodność (ang. credibility – wyniki są dokładne i oparte na danych), przenoszalność (ang. transferability – wyniki mają zastosowanie w innych kontekstach), zależność (ang. dependability – wyniki są spójne i możliwe do obrony), potwierdzalność (ang. confirmability – wyniki odzwierciedlają dane i perspektywy uczestników, a nie stronniczość badacza) oraz autentyczność (ang. authenticity – badanie odzwierciedla różnorodne punkty widzenia i promuje zrozumienie). Ramy te stały się standardem oceny badań jakościowych w różnych dyscyplinach i służą badaczom jako przewodnik w projektowaniu i raportowaniu rygorystycznych badań jakościowych.

Intuicja stojąca za metodą

Badania ilościowe pytają: Czy pomiary są dokładne i precyzyjne? Czy wyniki są uogólnialne na populacje? Czy projekt badania kontroluje stronniczość? Badania jakościowe stawiają inne pytania: Czy interpretacje są ugruntowane w danych? Czy uwzględniono wiele perspektyw? Czy proces badawczy jest przejrzysty i możliwy do obrony? Kryteria wiarygodności dostarczają języka do omawiania jakości w badaniach jakościowych bez importowania nieodpowiednich założeń ilościowych (takich jak „uogólnialność”). Wiarygodność (credibility) jest analogiczna do trafności wewnętrznej, ale koncentruje się na tym, czy wyniki są autentyczne i wierne doświadczeniom uczestników. Przenoszalność (transferability) jest analogiczna do trafności zewnętrznej, ale uznaje, że wyniki jakościowe są specyficzne dla kontekstu; zamiast twierdzić o uogólnieniu, badania jakościowe pokazują, czy wyniki mogą być przeniesione do podobnych kontekstów. Zależność (dependability) i potwierdzalność (confirmability) są analogiczne do rzetelności i obiektywności, ale uznają, że doskonałe zdystansowanie jest niemożliwe; zamiast tego, badania jakościowe dokumentują swoje metody i rozumowanie, aby czytelnicy mogli ocenić, czy wyniki są możliwe do obrony. Ramy te podkreślają, że badania jakościowe mają rygor, ale rygor ten wygląda inaczej niż w badaniach ilościowych.

Historia

Lincoln i Guba (1985) opracowali kryteria wiarygodności jako epistemologiczną alternatywę dla trafności ilościowej, proponując, że badania jakościowe opierają się na innych założeniach i dlatego wymagają innych standardów jakości. Guba i Lincoln (1994) rozszerzyli ramy do pięciu kryteriów. Tracy (2010) zaktualizowała ramy do ośmiu kryteriów (godny temat, bogaty rygor, szczerość, wiarygodność, rezonans, znaczący wkład, etyka, sensowna spójność), uznając różnorodne paradygmaty jakościowe. Whittemore i in. (2001) zsyntetyzowali wiele ram i zaproponowali zintegrowane podejścia do jakości badań jakościowych. Współczesna debata obejmuje: czy kryteria wiarygodności są wystarczające, czy też alternatywne ramy (lista kontrolna COREQ, Standards for Quality Improvement Reporting Excellence) lepiej służą przejrzystym, rygorystycznym badaniom jakościowym. Różne dyscypliny i tradycje jakościowe (realistyczne, konstruktywistyczne, krytyczne) mogą podkreślać różne kryteria i standardy jakości.

Kiedy stosować

Kryteria wiarygodności powinny kierować projektowaniem i oceną wszystkich badań jakościowych, w różnych dyscyplinach i pytaniach badawczych. Różne kryteria mogą być podkreślane w zależności od celów badawczych: badania eksploracyjne kładą nacisk na wiarygodność i zależność; badania porównawcze kładą nacisk na przenoszalność; badania partycypacyjne kładą nacisk na autentyczność. Podczas raportowania wyników jakościowych należy wyraźnie odnieść się do tego, w jaki sposób osiągnięto wiarygodność; to demonstruje rygor i pozwala czytelnikom ocenić wyniki. Kryteria wiarygodności są mniej istotne dla czysto teoretycznych prac lub przeglądów literatury (które mają własne standardy jakości), ale są niezbędne dla empirycznych badań jakościowych.

Ograniczenia i uwagi

  • Ramy mogą być redukcyjne: wiarygodność jest bardziej złożona i kontekstowa, niż sugeruje pięć kryteriów; nie wszystkie kryteria mają jednakowe zastosowanie do wszystkich badań.
  • Niektóre paradygmaty jakościowe (konstruktywistyczne, krytyczno-realistyczne) odrzucają założenia leżące u podstaw ram; istnieją alternatywne ramy jakości.
  • Kryteria są często stosowane mechanicznie (podejście checklisty): „Przeprowadziłem sprawdzanie przez uczestników i refleksyjność, dlatego moje badanie jest wiarygodne”, bez prawdziwej uwagi na jakość.
  • Przenoszalność jest czasami mylona z trafnością zewnętrzną lub uogólnialnością; wyniki jakościowe są specyficzne dla kontekstu, a nie reprezentatywne dla populacji.
  • Potwierdzalność zakłada, że obiektywność badacza jest możliwa; nowsze prace uznają, że wpływ badacza jest nieunikniony i nie może być w pełni wyeliminowany za pomocą procedur.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Zapewnia jasny język i kryteria do omawiania jakości w badaniach jakościowych, czyniąc je profesjonalnymi i możliwymi do obrony.
  • Ramy są analogiczne do ilościowych koncepcji trafności (wiarygodność ≈ trafność wewnętrzna, przenoszalność ≈ trafność zewnętrzna), co czyni je dostępnymi dla badaczy ilościowych.
  • Podkreśla wiele strategii osiągania wiarygodności (sprawdzanie przez uczestników, triangulacja, refleksyjność, ścieżki audytu), dając badaczom elastyczność.
  • Koncentruje się na przejrzystości i dokumentacji, czyniąc procesy badawcze widocznymi dla czytelników.
  • Szeroko uznane w różnych dyscyplinach; stosowanie tych kryteriów sprawia, że badania jakościowe są uznawane za rygorystyczne w środowiskach akademickich.

Zastosowania

  • Planowanie i projektowanie badań jakościowych: badacze wykorzystują kryteria wiarygodności do informowania o wyborach metodologicznych (strategia próbkowania, metody zbierania danych, podejście do analizy) od samego początku.
  • Raportowanie wyników jakościowych: autorzy wyraźnie odnoszą się do kryteriów wiarygodności w sekcjach metodologicznych i omawiają, w jaki sposób osiągnięto jakość.
  • Ocena badań jakościowych: recenzenci i czytelnicy wykorzystują kryteria wiarygodności do oceny jakości i rygoru opublikowanych lub niepublikowanych badań jakościowych.
  • Szkolenie badaczy jakościowych: studenci uczą się kryteriów wiarygodności jako podstawowych koncepcji dla zrozumienia doskonałości badań jakościowych.
  • Komunikacja interdyscyplinarna: kryteria wiarygodności zapewniają wspólny język dla badaczy jakościowych w różnych dyscyplinach do omawiania standardów jakości.

Jak to działa

Jak to działa

1

Stosuj kryteria wiarygodności jako zasady projektowania i raportowania w całym procesie badawczym. Wiarygodność (credibility): Stosuj długotrwałe zaangażowanie (przedłużony czas w terenie), uporczywą obserwację (dogłębna obserwacja zjawisk), triangulację (wiele metod, źródeł, badaczy), sprawdzanie przez uczestników (weryfikacja przez uczestników) i analizę przypadków negatywnych (poszukiwanie danych sprzecznych z wynikami). Przenoszalność (transferability): Przedstawiaj szczegółowy opis kontekstu badania, uczestników i wyników, aby czytelnicy mogli ocenić dopasowanie do własnych kontekstów. Dokumentuj czynniki kontekstowe, które mogą wpływać na przenoszalność. Zależność (dependability): Dokumentuj wszystkie decyzje badawcze i ich uzasadnienie w ścieżce audytu. Stosuj refleksyjność, aby zbadać, w jaki sposób pozycja badacza ukształtowała badanie. Zleć przegląd badania kolegom lub przełożonym. Potwierdzalność (confirmability): Stosuj ścieżki audytu, refleksyjność i staranną dokumentację, aby pokazać, że wyniki pochodzą z danych i perspektyw uczestników. Używaj bezpośrednich cytatów i przykładów do ilustrowania interpretacji. Autentyczność (authenticity): Uwzględnij różnorodne głosy uczestników; reprezentuj wiele perspektyw. Pokaż, w jaki sposób badanie przynosi korzyści uczestnikom lub ich społecznościom.

2

Oceniaj badania jakościowe, stosując kryteria wiarygodności, poprzez analizę metod i raportowania. Wiarygodność (credibility): Czy badacz użył wielu źródeł danych lub metod do potwierdzenia wyników? Czy zgłoszono sprawdzanie przez uczestników? Czy przeprowadzono analizę przypadków negatywnych? Czy interpretacja odpowiada językowi i znaczeniu uczestników? Przenoszalność (transferability): Czy kontekst jest opisany wystarczająco szczegółowo? Czy czytelnicy mogą ocenić dopasowanie do własnych ustawień? Zależność (dependability): Czy metody są przejrzyście udokumentowane? Czy istnieje ścieżka audytu? Czy badacz wyjaśnia decyzje? Potwierdzalność (confirmability): Czy wyniki są ugruntowane w danych za pomocą cytatów i przykładów? Czy uznano pozycję badacza? Czy omówiono alternatywne interpretacje? Autentyczność (authenticity): Czy reprezentowane są liczne głosy? Czy badanie odnosi się do obaw uczestników? Czy promuje zrozumienie różnic? Żadne pojedyncze kryterium nie jest równie ważne dla wszystkich badań; badacz powinien uzasadnić, które kryteria są najbardziej istotne i w jaki sposób zostały uwzględnione.

Częste pułapki

  • Twierdzenie o wiarygodności wyłącznie poprzez procedury: przeprowadzanie sprawdzania przez uczestników, prowadzenie notatek refleksyjnych lub tworzenie ścieżek audytu nie gwarantuje automatycznie jakości; muszą być one wykonane dobrze i zintegrowane z sensowną interpretacją.
  • Traktowanie wszystkich kryteriów jednakowo: różne badania kładą nacisk na różne kryteria. Etnografia historyczna może priorytetowo traktować wiarygodność i przenoszalność; badanie partycypacyjne może podkreślać autentyczność.
  • Pomijanie dyskusji o wiarygodności: zakładanie, że jakość jest oczywista, zamiast wyraźnego odniesienia się do tego, w jaki sposób osiągnięto wiarygodność, zależność itp.
  • Wykorzystywanie kryteriów wiarygodności jako uzasadnienia post-hoc: stosowanie ich tylko w końcowym raporcie, zamiast integrowania ich w całym projekcie badawczym.
  • Mylenie wiarygodności ze zgodnością: wiarygodność nie wymaga, aby wszyscy uczestnicy zgadzali się z wynikami, ani aby czytelnicy je akceptowali.

Najczęściej zadawane pytania

Jak uwzględnić wszystkie pięć kryteriów wiarygodności w moim badaniu?

Nie musisz uwzględniać wszystkich kryteriów w równym stopniu; priorytetyzuj je w oparciu o pytanie badawcze i projekt. Wszystkie badania powinny uwzględniać wiarygodność (ugruntowanie wyników w danych) i zależność (przejrzyste metody). Przenoszalność ma większe znaczenie w badaniach eksploracyjnych, które mogą informować inne konteksty. Potwierdzalność ma większe znaczenie, gdy stronniczość badacza budzi obawy. Autentyczność ma większe znaczenie w badaniach partycypacyjnych lub rzeczniczych. Wyraźnie określ, które kryteria są najbardziej istotne dla Twojego badania i w jaki sposób je uwzględniłeś.

Czy sprawdzanie przez uczestników jest niezbędne dla wiarygodności?

Sprawdzanie przez uczestników jest ważne, ale nie niezbędne, jeśli inne strategie wiarygodności są solidne. Triangulacja (wiele źródeł danych), długotrwałe zaangażowanie i uporczywa obserwacja mogą ustanowić wiarygodność bez sprawdzania przez uczestników. Jednak sprawdzanie przez uczestników jest skuteczne i cenione. Jeśli jest to wykonalne, uwzględnij je; jeśli nie, zrekompensuj to innymi strategiami i wyjaśnij, dlaczego sprawdzanie przez uczestników nie było możliwe.

Czy przenoszalność oznacza, że moje wyniki powinny mieć zastosowanie do innych populacji?

Nie. Przenoszalność jest specyficzna dla kontekstu: wyniki mają zastosowanie, gdy okoliczności, warunki i uczestnicy są podobni. Przenoszalność osiąga się poprzez bogaty opis (szczegółowy opis kontekstu), aby czytelnicy mogli ocenić, czy wyniki pasują do ich własnych ustawień. Nie jest to uogólnienie (twierdzenia reprezentatywne dla populacji), ale raczej świadoma ocena możliwości zastosowania w podobnych kontekstach.

Czy moje badanie może mieć wysoką wiarygodność, jeśli analizowałem dane samodzielnie?

Tak, ale potrzebne są dodatkowe zabezpieczenia. Badanie prowadzone przez jednego analityka może mieć wysoką wiarygodność, jeśli zastosujesz triangulację (wiele źródeł danych, metod), refleksyjność (badanie własnego wpływu), analizę przypadków negatywnych (poszukiwanie dowodów obalających), ścieżki audytu (dokumentowanie decyzji) i sprawdzanie przez uczestników. Debriefing z kolegą (omawianie analizy z kolegą) wzmacnia wiarygodność bez konieczności posiadania współanalityka.

Co jeśli moje wyniki są sprzeczne z wyrażonymi poglądami uczestników?

Jest to analitycznie ważne i wiarygodne, jeśli jest ugruntowane w danych. Mogłeś zinterpretować to, co uczestnicy robią, inaczej niż to, co mówią, lub zidentyfikować wzorce, których nie rozpoznali świadomie. Odnieś się do rozbieżności w interpretacji: omów, dlaczego interpretacje się różnią, czy dane potwierdzają Twoją interpretację i co to ujawnia na temat zjawiska. Przejrzystość w kwestii rozbieżności wzmacnia wiarygodność.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. SAGE Publications.

    ISBN: 978-0803924314
    Skopiowano.
  2. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of Qualitative Research (pp. 105-117). SAGE Publications.

    ISBN: 978-0803950671
    Skopiowano.
  3. Tracy, S. J. (2010). Qualitative quality: Eight big-tent criteria for excellent qualitative research. Qualitative Inquiry, 16(10), 837-851.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.
  4. Whittemore, R., Chase, S. K., & Mandle, C. L. (2001). Validity in qualitative research. Qualitative Health Research, 11(4), 522-537.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.