Metoda historii mówionej — Badania w zakresie historii mówionej
- Autor metody
- Columbia University Oral History Research Office (Allan Nevins); later theorised by Alessandro Portelli and Donald Ritchie
- Rok
- 1948 (systematic practice); broader theorisation 1970s–1990s
- Typ
- Qualitative historical-empirical method
- Rodzina
- Domain-specific humanities/social science
Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku
Do czego służy?
Metoda historii mówionej jest jakościowym podejściem badawczym, w którym badacze przeprowadzają pogłębione, nagrane wywiady z osobami posiadającymi bezpośrednie, osobiste doświadczenie danego wydarzenia historycznego, procesu społecznego lub życia społeczności.
Pozwala ona uchwycić subiektywne perspektywy, wspomnienia i przeżycia, których rzadko zachowują zapisy pisane, co czyni ją nieodzowną do odzyskiwania głosów nieobecnych w oficjalnych archiwach — zwłaszcza tych należących do marginalizowanych społeczności, grup mniejszościowych i zwykłych ludzi.
Intuicja stojąca za metodą
Traktuj historię mówioną jako celową, naukową rozmowę, która ratuje doświadczenie, zanim ono zniknie. Kiedy historyk chce zrozumieć, co czuli pracownicy fabryki podczas sporu przemysłowego, lub jak uchodźcy doświadczyli przekraczania granicy w danej dekadzie, żaden dokument rządowy nie uchwyci tego wewnętrznego życia. Historia mówiona czyni narratora źródłem pierwotnym: badacz nagrywa, transkrybuje i analizuje relację, traktując pamięć nie jako wadę, lecz jako znaczący zbiór danych — ukształtowany przez czas, tożsamość i kulturę — który wyjaśnia, jak ludzie nadają sens przeszłości.
Historia
Systematyczna praktyka historii mówionej rozpoczęła się w 1948 roku, kiedy Allan Nevins założył Columbia University Oral History Research Office w celu nagrywania wywiadów z wybitnymi postaciami publicznymi. Metoda ta zdemokratyzowała się w latach 60. i 70. XX wieku, gdy badacze zwrócili się ku głosom zwykłych ludzi, robotników i marginalizowanych społeczności. Zbiór esejów Alessandro Portelliego z 1991 roku stanowił rygorystyczną podstawę teoretyczną, argumentując, że źródła ustne są unikalne ze względu na swoją subiektywność. Książka Donalda Ritchie'ego Doing Oral History (1995; 3. wyd. 2015) stała się wiodącym praktycznym podręcznikiem w tej dziedzinie. Oral History Association (założone w 1966 r.) ustanowiło standardy zawodowe, które są obecnie szeroko przyjmowane na całym świecie.
Kiedy stosować
Używaj metody historii mówionej, gdy pytanie badawcze dotyczy przeżytych doświadczeń wydarzeń historycznych, pamięci zbiorowej lub procesów społecznych, które są nieobecne lub niedostatecznie reprezentowane w zapisach pisanych. Jest ona szczególnie odpowiednia do odzyskiwania doświadczeń grup marginalizowanych, dokumentowania historii lokalnej lub robotniczej oraz badania, jak jednostki interpretują i opowiadają przeszłość. Nadaje się do historiografii, historii społecznej, antropologii, socjologii i studiów nad dziedzictwem. Nie używaj jej, gdy celem jest wnioskowanie przyczynowe, generalizacja statystyczna lub obserwacja zachowań bieżących w czasie rzeczywistym — te wymagają odpowiednio projektów eksperymentalnych, sondażowych lub etnograficznych. Jest również nieodpowiednia, gdy potencjalni narratorzy są niedostępni (zmarli, niedostępni) lub gdy zjawisko wymaga systematycznej triangulacji archiwalnej, a nie osobistego świadectwa.
Ograniczenia i uwagi
- Wyniki nie podlegają generalizacji statystycznej; oświetlają konkretne doświadczenia, a nie wzorce na poziomie populacji.
- Pamięć jest rekonstruktywna i podatna na efekty teleskopowe, retrospektywną racjonalizację i efekty pożądania społecznego.
- Jest zasobochłonna: transkrypcja, analiza i archiwizacja wymagają znacznego czasu i umiejętności.
- Złożoność etyczna dotycząca zgody, anonimowości, wrażliwości narratora i kontroli nad sposobem wykorzystania historii może być znaczna.
Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.
Mocne strony
- Odzyskuje perspektywy i głosy wykluczone z oficjalnych archiwów pisanych, zwłaszcza kobiet, mniejszości, robotników i społeczności wiejskich.
- Uchwyca subiektywne znaczenie, emocje i kontekst kulturowy, których dokumenty nie mogą przekazać.
- Produkuje bogate źródła pierwotne, które mogą być archiwizowane i ponownie analizowane przez przyszłych badaczy.
- Wystarczająco elastyczna, aby służyć zarówno dokumentacji historycznej, jak i badaniom społeczno-naukowym.
- Traktuje subiektywność pamięci — w tym błędy i milczenia — jako analitycznie znaczącą, a nie jako wadę metodologiczną.
Zastosowania
- Dokumentowanie doświadczeń ocalałych z Holokaustu, weteranów wojennych lub aktywistów ruchu praw obywatelskich, zanim ich pokolenie przeminie.
- Odzyskiwanie historii pracy i relacji robotników na temat strajków przemysłowych, warunków fabrycznych lub zagrożeń zawodowych.
- Zachowanie wiedzy, języka i pamięci kulturowej społeczności rdzennych.
- Badanie migracji, diaspory i doświadczeń uchodźców z perspektywy tych, którzy ich doświadczyli.
- Badanie sposobu, w jaki lokalne społeczności pamiętają i opowiadają o katastrofach ekologicznych lub transformacjach miejskich.
- Uzupełnianie luk archiwalnych w historiach kobiet, mniejszości i innych grup niedostatecznie reprezentowanych w oficjalnych zapisach.
Jak to działa
Jak to działa
Badacz formułuje jasne pytanie badawcze i zakres projektu, identyfikuje wymogi etyczne (zgoda, poufność, prawa archiwalne), opracowuje przewodnik wywiadu z otwartymi pytaniami i uzyskuje pozwolenia instytucjonalne lub społecznościowe. Faza projektowania określa również, czy projekt skupi się na indywidualnych historiach życia, czy na konkretnym wydarzeniu historycznym lub społeczności.
Narratorzy są celowo dobierani na podstawie bezpośredniej wiedzy o zjawisku będącym przedmiotem badania. W przeciwieństwie do próbkowania losowego, selekcja priorytetyzuje różnorodność perspektyw i głębię doświadczenia. Wielkość próby jest zazwyczaj niewielka — często od 10 do 30 narratorów — ponieważ celem są bogate, szczegółowe relacje, a nie reprezentatywność statystyczna.
Wywiady są przeprowadzane w miejscu komfortowym dla narratora, nagrywane sprzętem audio lub wideo po uzyskaniu pisemnej świadomej zgody. Prowadzący wywiad używa otwartych, niepodpowiadających pytań, aby zachęcić do rozbudowanych narracji, podąża za narratorem i dopytuje o szczegóły. Sesje zazwyczaj trwają od 60 do 120 minut i mogą obejmować wiele sesji na narratora.
Nagrania są transkrybowane dosłownie, zachowując pauzy, ton emocjonalny, dialekt i wskazówki niewerbalne, jeśli to możliwe. Narratorom zazwyczaj oferuje się możliwość przeglądu i poprawienia transkrypcji. Powstały tekst i oryginalne nagranie razem stanowią dane pierwotne.
Transkrypcje poddawane są analizie tematycznej, narracyjnej lub dyskursywnej w celu zidentyfikowania powtarzających się motywów, milczeń, sprzeczności i struktur retorycznych, za pomocą których narratorzy konstruują swoje relacje. Wgląd Portelliego, że to, co ludzie pamiętają niepoprawnie, jest często równie odkrywcze, jak to, co pamiętają poprawnie, kieruje interpretacją — subiektywność pamięci jest danymi, a nie szumem.
Ukończone transkrypcje i nagrania są deponowane w dostępnym repozytorium (archiwum instytucjonalnym, kolekcji historii mówionej lub bibliotece cyfrowej) zgodnie z umową o zgodę, zapewniając długoterminowe przechowywanie i umożliwiając wtórne wykorzystanie przez przyszłych badaczy.
Częste pułapki
- Pytania naprowadzające lub zamknięte — zadawanie pytań typu „Czy to było dla ciebie trudne?” zamiast „Czy możesz opowiedzieć więcej o tamtym czasie?” kształtuje narrację i podważa trafność.
- Ignorowanie wywiadu jako wydarzenia współtworzonego — relacja narratora jest pod wpływem tego, kim jest prowadzący wywiad; pozycjonalność musi być uznana i udokumentowana.
- Traktowanie transkrypcji jako przejrzystych okien na przeszłość, a nie jako reprezentacji pośrednich — sposób, w jaki narratorzy formułują i sekwencjonują wydarzenia, jest równie analitycznie ważny, jak same wydarzenia.
- Zaniedbanie depozytu archiwalnego — brak zachowania nagrań i transkrypcji do przyszłego dostępu marnuje niezastąpione źródła pierwotne i narusza odpowiedzialność naukową.
Najczęściej zadawane pytania
Czym historia mówiona różni się od wywiadu jakościowego w naukach społecznych?
Oba wykorzystują pogłębione nagrane wywiady, ale historia mówiona jest specyficznie zorientowana na przeszłość — traktuje relację narratora jako historyczne źródło pierwotne i zazwyczaj kończy się depozytem archiwalnym. Wywiady jakościowe w naukach społecznych są zazwyczaj zorientowane na zrozumienie bieżących procesów społecznych lub doświadczeń i nie są systematycznie archiwizowane do ponownego wykorzystania w przyszłości. Historia mówiona kładzie również większy nacisk analityczny na pamięć, strukturę narracyjną i kontekst historyczny relacji.
Czy pamięć jest wystarczająco wiarygodna, aby być ważnym źródłem danych?
Historycy mówieni nie wymagają, aby pamięć była faktograficznie dokładna, aby była ważna. Podstawowy argument Portelliego brzmi, że błędy, pominięcia i retrospektywne przekształcenia są same w sobie znaczącymi danymi — ujawniają, jak narratorzy nadają sens przeszłości w teraźniejszości. Świadectwo ustne jest triangulowane z innymi źródłami (dokumentami, fotografiami, innymi wywiadami) w celu oceny twierdzeń faktograficznych, podczas gdy jego wymiary interpretacyjne i narracyjne są analizowane same w sobie.
Ilu narratorów potrzebuję?
Nie ma ustalonej minimalnej liczby, ale projekty zazwyczaj obejmują od 10 do 30 narratorów dla skoncentrowanego badania. Kryterium nie jest nasycenie statystyczne, lecz bogactwo tematyczne i różnorodność perspektyw — wystarczająco dużo głosów, aby uchwycić zakres doświadczeń w ramach badanej społeczności lub wydarzenia. Niektóre przełomowe projekty obejmowały setki narratorów; małe projekty społeczne mogą być wartościowe przy mniejszej liczbie niż dziesięć.
Jakie obowiązki etyczne mam wobec narratorów?
Podstawowe obowiązki obejmują uzyskanie pisemnej świadomej zgody przed nagraniem, wyjaśnienie, w jaki sposób wywiad zostanie wykorzystany i zarchiwizowany, przyznanie narratorom prawa do przeglądu i poprawienia transkrypcji, poszanowanie próśb o anonimowość lub embargo na wrażliwy materiał oraz zapewnienie, że warunki depozytu archiwalnego są zgodne z tym, co zostało obiecane. Wiele instytucji i stowarzyszeń historii mówionej publikuje szczegółowe wytyczne etyczne, z którymi należy się zapoznać na etapie projektowania.
Czy mogę analizować dane z historii mówionej za pomocą oprogramowania jakościowego?
Tak — narzędzia takie jak NVivo, ATLAS.ti czy MAXQDA mogą pomóc w kodowaniu transkrypcji, organizowaniu motywów i łączeniu fragmentów z nagraniami. Jednak praca interpretacyjna — zrozumienie, jak narratorzy konstruują swoje relacje, co oznaczają milczenia i jak pamięć kształtuje narrację — pozostaje intelektualną odpowiedzialnością badacza. Oprogramowanie wspiera organizację; interpretacja nie może być zautomatyzowana.
Pokrewne metody
Źródła
Ritchie, D. A. (2015). Doing Oral History (3rd ed.). Oxford University Press.
ISBN: 978-0199329960Skopiowano.Portelli, A. (1991). The Death of Luigi Trastulli and Other Stories: Form and Meaning in Oral History. State University of New York Press.
ISBN: 978-0791404362Skopiowano.