Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Historia mówiona – Metoda historii mówionej

Autor metody
Allan Nevins (Columbia University Oral History Project, 1948); earlier roots in folk-life and anthropological fieldwork
Rok
1948 (modern disciplinary form); broader roots in 19th-century folklore and anthropology
Typ
Qualitative research method
Rodzina
Narrative Inquiry

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Historia mówiona jest jakościową metodą badawczą, która gromadzi, przechowuje i interpretuje relacje z pierwszej ręki dotyczące przeszłych wydarzeń, doświadczeń i procesów społecznych.

Poprzez nagrywanie pogłębionych wywiadów z osobami, które były świadkami lub uczestniczyły w wydarzeniach historycznych, historycy mówieni dokumentują perspektywy, które często pomijają pisane zapisy. Metoda ta stanowi pomost między badaniami historycznymi a naukami społecznymi, traktując pamięć, subiektywność i głos narratora jako pierwotne dowody, a nie jako ograniczenia, które należy skorygować.

Intuicja stojąca za metodą

Należy rozważyć, w jaki sposób oficjalne archiwa i publikowane zapisy rzadko oddają doświadczenia zwykłych pracowników, społeczności mniejszościowych lub ocalałych z wojny – osób, które były obecne, ale rzadko pisały wspomnienia lub pozostawiały dokumenty. Historia mówiona wypełnia tę lukę, zwracając się bezpośrednio do tych osób i prosząc je o opisanie własnymi słowami tego, co widziały, czuły i rozumiały. Wywiad staje się sam w sobie artefaktem: nie tylko źródłem faktów, ale dowodem na to, jak ludzie konstruują i komunikują znaczenie dotyczące przeszłości. Badacz uważnie słucha, zadaje pogłębione pytania uzupełniające i później analizuje zarówno treść tego, co zostało powiedziane, jak i sposób narracji.

Historia

Nowoczesna historia mówiona jako zdyscyplinowana praktyka akademicka jest konwencjonalnie datowana na 1948 rok, kiedy Allan Nevins założył Columbia University Oral History Project i zaczął systematycznie nagrywać wywiady z postaciami publicznymi. Metoda rozwijała się szybko w latach 60. i 70. XX wieku, gdy historycy starali się dokumentować doświadczenia zwykłych ludzi – działaczy związkowych, uczestników ruchu praw obywatelskich, ocalałych z Holokaustu – których głosy były nieobecne w archiwach pisanych. Teoretyczna praca Alessandro Portelliego z lat 70.–90. XX wieku ugruntowała pogląd, że subiektywność pamięci mówionej jest cechą, którą należy analizować, a nie wadą, którą należy korygować. Oral History Association (założone w 1967 r.) i równoległe organizacje w Wielkiej Brytanii, Europie i Australii skodyfikowały standardy etyczne i metodologiczne.

Kiedy stosować

Historia mówiona jest odpowiednia, gdy celem badawczym jest dokumentowanie i interpretowanie relacji z pierwszej ręki dotyczących wydarzeń historycznych, procesów społecznych lub doświadczeń społeczności, zwłaszcza tam, gdzie brakuje zapisów pisanych, są one niekompletne lub stronnicze na rzecz grup dominujących. Nadaje się do badań nad żywą pamięcią, społecznościami marginalizowanymi, historią pracy, konfliktami i migracją oraz transmisją kulturową doświadczeń między pokoleniami. Metoda wymaga chętnych narratorów, którzy posiadają bezpośrednią wiedzę osobistą na temat badanych wydarzeń i którzy mogą dostarczyć wystarczająco szczegółowych relacji. Nie jest odpowiednia, gdy pytanie badawcze wymaga generalizacji statystycznej, gdy nie pozostały żyjący świadkowie, lub gdy celem jest wyjaśnienie przyczynowe, a nie interpretacyjne zrozumienie doświadczenia.

Ograniczenia i uwagi

  • Pamięć jest selektywna, rekonstruktywna i podlega wpływowi późniejszych wydarzeń; relacji mówionych nie można traktować jako prostych zapisów faktów.
  • Wyniki nie podlegają generalizacji statystycznej; metoda dąży do głębi interpretacyjnej, a nie szerokości reprezentacyjnej.
  • Tożsamość, pytania i obecność badacza wpływają na to, co narratorzy decydują się ujawnić i jak to przedstawiają.
  • Transkrypcja i analiza są czasochłonne; pojedynczy projekt z dziesięcioma narratorami może wygenerować setki stron transkrypcji.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Dokumentuje głosy i perspektywy systematycznie wykluczane z oficjalnych archiwów, poszerzając zapis historyczny.
  • Traktuje subiektywność i pamięć jako znaczące dowody, a nie szum do odfiltrowania.
  • Produkuje bogate, kontekstualizowane dane, które ujawniają, jak jednostki doświadczają i rozumieją procesy historyczne na dużą skalę.
  • Tworzy zasoby archiwalne, które przynoszą korzyści przyszłym badaczom i społecznościom, których historie są dokumentowane.
  • Elastyczna w zakresie – może skupiać się na jednym narratorze lub gromadzić dziesiątki relacji w portret społeczności.

Zastosowania

  • Dokumentowanie doświadczeń ocalałych z Holokaustu, uchodźców lub weteranów, których relacje uzupełniają i kwestionują oficjalne zapisy.
  • Nagrywanie historii ruchów robotniczych, strajków i społeczności klasy pracującej, których członkowie rzadko tworzyli pisane archiwa.
  • Zachowanie historii, systemów wiedzy i praktyk kulturowych społeczności rdzennych i mniejszościowych przekazywanych przez tradycję ustną.
  • Badanie historii społecznej medycyny poprzez wywiady z pacjentami, pielęgniarkami i lekarzami na temat praktyk instytucjonalnych na przestrzeni dziesięcioleci.
  • Badanie migracji i diaspory poprzez zbieranie narracji od imigrantów pierwszego i drugiego pokolenia na temat wysiedlenia i adaptacji.
  • Tworzenie projektów archiwów społecznościowych, w których mieszkańcy współtworzą zapis historyczny dzielnicy, miasta lub regionu.

Jak to działa

Jak to działa

1

Badacz definiuje pytanie historyczne lub społeczne i identyfikuje populację narratorów – tych, którzy przeżyli badane wydarzenia lub okres. Opracowuje przewodnik po tematach z otwartymi pytaniami, które zachęcają narratorów do dzielenia się wspomnieniami w ich własnej kolejności i języku. Zanim dojdzie do jakichkolwiek wywiadów, ustanawia się protokoły etyczne, w tym świadomą zgodę i umowy dotyczące archiwizacji i dostępu.

2

Narratorzy są identyfikowani i rekrutowani za pomocą celowego doboru próby lub metody kuli śnieżnej. W przeciwieństwie do badań ankietowych, historia mówiona nie dąży do uzyskania statystycznie reprezentatywnej próby; poszukuje narratorów, których doświadczenia są zróżnicowane, znaczące lub niedostatecznie reprezentowane w istniejących zapisach historycznych. Badacz wyjaśnia cel projektu, proces nagrywania oraz sposób przechowywania i wykorzystania materiałów.

3

Wywiady są przeprowadzane osobiście lub za pośrednictwem wideo, zazwyczaj trwają 60–120 minut i są nagrywane za zgodą narratora. Prowadzący wywiad rozpoczyna od pytań biograficznych i kontekstowych, aby rozluźnić narratora, a następnie przechodzi do kluczowych wydarzeń, których dotyczy badanie, używając otwartych, niekierujących podpowiedzi. Prowadzący wywiad aktywnie słucha, pozwala na ciszę i podąża za nieoczekiwanymi wątkami – historia mówiona ceni własną kolejność doświadczeń narratora ponad z góry ustaloną ścieżkę.

4

Nagrania są transkrybowane dosłownie, zachowując pauzy, fałszywe początki i język potoczny, ponieważ te cechy niosą ze sobą znaczenie. Transkrypcje są sprawdzane pod kątem dokładności w odniesieniu do nagrania, a narratorom może być oferowana możliwość przeglądu i lekkiej edycji ich transkrypcji przed jej umieszczeniem w archiwum – praktyka znana jako przegląd przez narratora.

5

Analiza opiera się na kontekstualizacji historycznej oraz analizie narracyjnej lub tematycznej. Badacz bada, co narratorzy mówią (treść faktograficzna), jak to mówią (struktura narracyjna, język, cisze, emocje) oraz dlaczego pewne wspomnienia są uwypuklane lub przekształcane w czasie. Porównuje się wiele wywiadów w celu zidentyfikowania wzorców, rozbieżności i wspólnie dzielonych narracji. Badacz umieszcza relacje mówione obok źródeł dokumentalnych i wtórnych.

6

Ukończone nagrania, transkrypcje i powiązane materiały są archiwizowane – zazwyczaj w bibliotece, repozytorium uniwersyteckim lub archiwum społecznościowym – z warunkami dostępu uzgodnionymi z narratorami. Archiwizacja zapewnia, że wywiady pozostają dostępne dla przyszłych badaczy i społeczności, których historie dokumentują.

Częste pułapki

  • Traktowanie relacji mówionych jako przejrzystych zapisów faktów – pamięć jest zawsze kształtowana przez teraźniejszy moment opowiadania; badacz musi analizować zarówno treść, jak i konstrukcję narracyjną, zamiast po prostu wydobywać fakty.
  • Niedopełnienie obowiązków etycznych – narratorzy muszą wyrazić świadomą zgodę, zrozumieć, w jaki sposób nagrania będą archiwizowane i dostępne, oraz mieć znaczący wpływ na sposób postępowania z wrażliwymi materiałami; niewystarczające planowanie etyczne może zaszkodzić jednostkom i społecznościom.
  • Używanie pytań naprowadzających lub zamkniętych – pytania sugerujące oczekiwane odpowiedzi podważają głos narratora; podpowiedzi powinny zachęcać narratora do opisywania, wyjaśniania i refleksji na własnych warunkach.
  • Brak kontekstualizacji – relacje mówione nabierają znaczenia, gdy są czytane obok źródeł dokumentalnych i wtórnej literatury historycznej; traktowanie wywiadów w izolacji prowadzi do interpretacji płytkich lub nieopartych na faktach.
  • Ignorowanie tego, co nie zostało powiedziane – cisze, unikanie tematów i reakcje emocjonalne mają znaczenie analityczne; czytanie skupione wyłącznie na treści pomija sposób, w jaki narratorzy radzą sobie z bolesnymi lub kontrowersyjnymi wspomnieniami.

Najczęściej zadawane pytania

Czym historia mówiona różni się od jakościowego badania wywiadowczego?

Obie metody wykorzystują pogłębione wywiady, ale ich cele i orientacje są różne. Historia mówiona koncentruje się przede wszystkim na dokumentowaniu i interpretowaniu przeszłych wydarzeń i doświadczeń w sposób, w jaki zapamiętali je ci, którzy je przeżyli; kluczowe cele to zapis historyczny i archiwizacja. Jakościowe badanie wywiadowcze (takie jak fenomenologia lub teoria ugruntowana) jest zazwyczaj zorientowane na pytanie badawcze z zakresu nauk społecznych dotyczące znaczenia, procesu lub teorii – z wywiadem jako instrumentem zbierania danych, a nie jako samodzielnym artefaktem archiwalnym.

Czy historia mówiona wymaga dużej liczby narratorów?

Niekoniecznie. Niektóre projekty historii mówionej to pogłębione studia nad życiem jednego narratora (historia życia); inne gromadzą dziesiątki relacji, aby zmapować zbiorowe doświadczenie. Odpowiednia liczba zależy od zakresu pytania historycznego i różnorodności doświadczeń do udokumentowania. Powszechny zakres to od pięciu do trzydziestu narratorów, ale najważniejsze jest to, czy zebrane głosy odpowiednio reprezentują zakres doświadczeń istotnych dla celu badania.

Jak badacze radzą sobie z rozbieżnościami między relacjami mówionymi a dowodami dokumentalnymi?

Rozbieżności są traktowane jako znaczące analitycznie, a nie jako problemy do rozwiązania poprzez odrzucenie relacji mówionej. Niezgodności mogą ujawnić, w jaki sposób pamięć została przekształcona przez późniejsze wydarzenia, w jaki sposób narratorzy zarządzają swoją tożsamością i autoprezentacją, lub w jaki sposób same oficjalne zapisy są niekompletne lub skonstruowane ideologicznie. Badacz bada przyczyny rozbieżności, zamiast po prostu rozstrzygać, które źródło jest „poprawne”.

Jakie są główne obowiązki etyczne w badaniach historii mówionej?

Narratorzy muszą wyrazić świadomą zgodę, która określa, w jaki sposób nagrania, transkrypcje i informacje identyfikujące będą wykorzystywane, archiwizowane i dostępne dla przyszłych badaczy. Narratorzy powinni zrozumieć, czy ich tożsamość zostanie ujawniona, czy zanonimizowana, i powinni mieć możliwość przeglądu i, w ograniczonym zakresie, poprawienia swojej transkrypcji przed archiwizacją. Wrażliwe materiały – zwłaszcza relacje o traumie, przestępstwach lub żyjących osobach trzecich – wymagają dodatkowej ostrożności i mogą wymagać ograniczenia warunków dostępu do archiwum.

Czy historia mówiona może być łączona z innymi metodami jakościowymi?

Tak. Historia mówiona jest często łączona z etnografią (długoterminowe badania terenowe w społeczności), analizą narracyjną (systematyczne badanie struktury i fabuły opowieści) oraz analizą dokumentów archiwalnych (umieszczanie relacji mówionych obok zapisów pisanych). Ta triangulacja wzmacnia twierdzenia interpretacyjne, pozwalając badaczowi na zbadanie tego samego okresu historycznego lub wydarzenia za pomocą wielu rodzajów dowodów.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Ritchie, D. A. (2003). Doing Oral History: A Practical Guide (2nd ed.). Oxford University Press.

    ISBN: 978-0195176957
    Skopiowano.
  2. Portelli, A. (1991). The Death of Luigi Trastulli and Other Stories: Form and Meaning in Oral History. State University of New York Press.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.