Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Kwestionariusz Funkcji Wzrokowej National Eye Institute-25 (NEI-VFQ-25)

Autor metody
Mangione CM, Lee PP et al.
Rok
2001
Typ
Self-report
Rodzina
vision-related quality of life

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

NEI-VFQ-25 to 25-elementowy kwestionariusz samoopisowy mierzący wpływ utraty wzroku na jakość życia związaną ze zdrowiem w wielu domenach funkcjonalnych i psychologicznych.

Opracowany przez National Eye Institute (Mangione i wsp., 2001), jest najszerzej stosowanym narzędziem jakości życia specyficznym dla wzroku w okulistyce i służy jako złoty standard w kwantyfikacji zgłaszanych przez pacjentów niepełnosprawności wzrokowej w różnych schorzeniach oczu.

Intuicja stojąca za metodą

Utrata wzroku głęboko wpływa na czynności od czytania po prowadzenie pojazdów oraz na samopoczucie emocjonalne. Ogólne miary jakości życia pomijają specyficzne dla wzroku domeny. NEI-VFQ-25 wypełnia tę lukę, systematycznie rejestrując, w jaki sposób choroby oczu upośledzają codzienne funkcjonowanie i subiektywne postrzeganie zdrowia. Jego 12 odrębnych podskal pozwala klinicystom identyfikować, które aspekty wzroku są najważniejsze dla poszczególnych pacjentów – niektórzy mogą priorytetowo traktować czytanie, inni prowadzenie pojazdów lub uczestnictwo w życiu społecznym – umożliwiając ustalenie ukierunkowanych celów leczenia i monitorowanie. Narzędzie odzwierciedla model biopsychospołeczny: zdolność fizyczną (wzrok), ograniczenie funkcjonalne (co można zrobić) i wpływ psychologiczny (jak się z tym czujemy).

Historia

Opracowany przez Mangione, Lee, Gutierrez i współpracowników z RAND Corporation i UCLA we współpracy z National Eye Institute (opublikowany w Arch Ophthalmol 2001). Powstał jako skrócona wersja 51-elementowego VFQ w celu zmniejszenia obciążenia przy jednoczesnym zachowaniu jakości psychometrycznej. Stał się standardem w randomizowanych badaniach klinicznych (RCT) okulistycznych i praktyce klinicznej w połowie lat 2000. Nastąpiły drobne rewizje i tłumaczenia językowe; podstawowa struktura i ocena pozostają stabilne. FDA uznała go za miarę wyników zgłaszanych przez pacjentów w badaniach klinicznych okulistycznych.

Kiedy stosować

Odpowiedni dla każdego pacjenta z utratą wzroku lub chorobą oczu, dla którego ważne jest subiektywne odczuwanie wpływu na funkcjonowanie i jakość życia. Szczególnie wartościowy w chorobach przewlekłych (jaskra, AMD, retinopatia cukrzycowa), gdzie ostrość wzroku jest stabilna, ale jakość życia spada, lub odwrotnie, gdzie niewielkie zyski w ostrości wzroku przynoszą duże poprawy jakości życia. Zalecany w stanie wyjściowym, w trakcie leczenia i podczas obserwacji w celu śledzenia zmian. Niezbędny w podejmowaniu decyzzyj wspólnie z pacjentem: ujawnia, czy leczenie priorytetyzuje rzeczywiste potrzeby pacjenta.

Ograniczenia i uwagi

  • Efekty podłogi i sufitu w niektórych podskalach (np. Widzenie obwodowe, Ból oczu) zmniejszają czułość w łagodnych chorobach lub przy zachowanym widzeniu obwodowym.
  • Wymaga umiejętności czytania i pisania oraz zdolności poznawczych; nie został zwalidowany w językach innych niż angielski dla wszystkich tłumaczeń; możliwa administracja telefoniczna, ale mniej wiarygodna niż samoopis.
  • Nie mierzy bezpośrednio samego wzroku (ostrość, pole widzenia, kontrast) – percepcja jakości życia może odbiegać od obiektywnych metryk z powodu adaptacji, depresji lub oczekiwań.
  • Korelacje między podskalami są umiarkowane do wysokich, co sugeruje pewną redundancję; struktura czynnikowa była przedmiotem debaty i istnieją alternatywne metody oceny.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Solidny psychometrycznie: doskonała spójność wewnętrzna (Cronbach α 0,70–0,94 w różnych podskalach), rzetelność test-retest (ICC >0,80) i trafność zbieżna/różnicowa.
  • Niezależny od choroby: czuły w przypadku zaćmy, jaskry, AMD, retinopatii cukrzycowej, słabego wzroku i wad refrakcji – umożliwia porównanie między kategoriami diagnostycznymi.
  • Wielowymiarowy: 12 podskal obejmuje odrębne domeny jakości życia; klinicyści nie są zmuszeni do sprowadzania wzroku do jednej liczby.
  • Czuły na zmiany: demonstruje znaczącą poprawę/pogorszenie w wyniku leczenia, operacji lub postępu choroby z dobrymi wielkościami efektu (Cohen d często >0,5 dla interwencji chirurgicznych).
  • Szeroko walidowany: tysiące publikacji, tłumaczenie na ponad 40 języków, dostępne dane normatywne, przyjęty przez FDA i EMA w wytycznych dotyczących badań klinicznych.

Jak to działa

Jak to działa

1

25 pytań obejmujących 12 konstruktów funkcjonalnych i psychologicznych. Respondenci oceniają każde pytanie w skali Likerta (zazwyczaj 1–5 punktów lub tak/nie dla niektórych pytań). Wszystkie podskale i wynik ogólny są następnie przeliczane na skalę 0–100, gdzie 100 = najlepszy możliwy wynik, 0 = najgorszy. Podanie kwestionariusza zajmuje 5–10 minut. Odpowiedni dla dorosłych w wieku 18+ z jakimkolwiek schorzeniem oczu. Nie wymaga specjalnego szkolenia; respondenci wypełniają go samodzielnie na papierze, cyfrowo lub w formie wywiadu telefonicznego.

2

Każda z 12 podskal jest oceniana niezależnie (Ogólna ocena wzroku (1 pytanie), Trudności z czynnościami bliskimi (3 pytania), Trudności z czynnościami dalekimi (3 pytania), Ograniczenia z powodu wzroku (2 pytania), Zależność od innych (3 pytania), Trudności z prowadzeniem pojazdów (2 pytania), Widzenie barwne (1 pytanie), Widzenie obwodowe (1 pytanie), Ból oczu (1 pytanie), Ogólny stan zdrowia (1 pytanie), Ogólny stan psychiczny (1 pytanie), Ograniczenia roli (1 pytanie)). Odpowiedzi na pytania są przeliczane na skalę 0–100 przy użyciu standardowych algorytmów. Ogólny wynik złożony jest średnią wszystkich 12 podskal, również w zakresie 0–100. Wyższe wyniki wskazują na lepsze funkcjonowanie wzrokowe i jakość życia. Różnica w wyniku złożonym wynosząca ≥5 punktów jest uważana za klinicznie istotną.

3

Wyniki wahają się od 0 do 100 we wszystkich podskalach i ogólnym wyniku złożonym. Wyższe wyniki (70–100) = doskonałe funkcjonowanie wzrokowe; 50–69 = umiarkowane funkcjonowanie wzrokowe; 25–49 = znaczne upośledzenie wzroku; 0–24 = ciężka utrata wzroku/głęboka niepełnosprawność. Minimalna Klinicznie Istotna Różnica (MCID) różni się w zależności od podskali, ale zazwyczaj wynosi 5–10 punktów. Poszczególne podskale ujawniają specyficzne dla danej domeny niepełnosprawności: niski wynik w zakresie prowadzenia pojazdów sugeruje niemożność bezpiecznego prowadzenia; niski wynik w zakresie czynności bliskich sugeruje trudności z czytaniem i precyzyjnymi czynnościami motorycznymi. Porównanie z danymi normatywnymi według wieku i schorzenia (zaćma, AMD, jaskra, retinopatia cukrzycowa, słaby wzrok) kontekstualizuje indywidualne wyniki.

4

Ocena przed- i pooperacyjna w chirurgii zaćmy, refrakcyjnej i siatkówki w celu udokumentowania poprawy funkcjonalnej postrzeganej przez pacjenta. Stadiowanie ciężkości jaskry i AMD wraz z danymi ostrości wzroku i pola widzenia w celu uchwycenia subiektywnego obciążenia. Podstawowy lub wtórny punkt końcowy badań klinicznych mierzący jakość życia związaną ze wzrokiem w ramach nowych terapii lub interwencji. Pomiar wyników rehabilitacji słabowidzących i priorytetyzacja pomocy adaptacyjnych i szkoleń. Analiza ekonomiczna zdrowia: szacowanie efektywności kosztowej i obciążenia chorobowego w różnych schorzeniach okulistycznych.

Częste pułapki

  • Nadmierna interpretacja pojedynczych wyników podskal bez kontekstu: niski wynik w zakresie prowadzenia pojazdów u osoby nieprowadzącej nie jest klinicznie istotny; zawsze należy odnosić się do celów pacjenta.
  • Zakładanie, że sam wynik złożony odzwierciedla jakość życia: pacjent z wybiórczymi, ciężkimi trudnościami w prowadzeniu pojazdów w nocy może mieć wysoki ogólny wynik złożony, ale niską rzeczywistą niezależność funkcjonalną.
  • Używanie ogólnych skal jakości życia (SF-36, EQ-5D) jako zamienników NEI-VFQ-25 w badaniach okulistycznych: brakuje im specyficznej dla wzroku zawartości i są mniej czułe.
  • Zapominanie o przeliczeniu surowych odpowiedzi na skalę 0–100 przed interpretacją – surowe wyniki są trudne do zinterpretowania bez algorytmów przeliczeniowych.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest klinicznie istotna zmiana w wyniku NEI-VFQ-25?

MCID zależy od podskali i kontekstu. Ogólne wytyczne: zmiana o 5–10 punktów w podskali jest uważana za klinicznie istotną; zmiany w wyniku złożonym o 5–15 punktów odzwierciedlają znaczącą poprawę/pogorszenie. W przypadku operacji zaćmy pacjenci zazwyczaj poprawiają się o 15–25 punktów ogólnie. Mniejsze poprawy (3–5 punktów) w jaskrze lub AMD odzwierciedlają wolniejsze trajektorie choroby.

Czy NEI-VFQ-25 można stosować u pacjentów z ciężkim słabowzrocznością lub ślepotą?

Tak. Chociaż ostrość wzroku wynosi 20/200 lub mniej, pacjenci zachowują widzenie funkcjonalne i doświadczenie subiektywne. VFQ-25 obejmuje pozostałe czynności bliskie i dalekie, wykorzystanie widzenia obwodowego i wpływ emocjonalny. U pacjentów niewidomych (brak percepcji światła) większość pytań może dać wyniki na poziomie podłogi, ale nadal dokumentuje obciążenie związane z jakością życia. W przypadku ciężkiego słabowzroczności VFQ-25 jest bardziej informacyjny niż sama ostrość wzroku.

Jak oblicza się ogólny wynik złożony?

Wynik złożony jest nie ważoną średnią wszystkich 12 wyników podskal (każdy przeliczony na 0–100). Jeśli podskala zawiera brakujące dane, stosuje się protokoły imputacji (np. średnia ukończonych podskal u danego pacjenta). Wynik ogólny mieści się w zakresie 0–100, gdzie wyższy wynik oznacza lepsze funkcjonowanie. Niektóre analizy wykorzystują ważone wyniki złożone; należy sprawdzić dokumentację narzędzia.

Czy NEI-VFQ-25 jest dostępny bezpłatnie i kto może go podawać?

Narzędzie jest bezpłatne do użytku badawczego i klinicznego z minimalnymi ograniczeniami. Nie wymaga specjalnej licencji ani szkolenia – może go podać każdy pracownik służby zdrowia lub przeszkolony administrator. W USA i wielu krajach jest w domenie publicznej. Zawsze należy cytować Mangione i wsp. (2001) w publikacjach.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Mangione, C. M., Lee, P. P., Gutierrez, P. R., et al. (2001). Development of the 25-item National Eye Institute Visual Function Questionnaire. Arch Ophthalmol, 119(7), 1050-1058.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.
  2. Mangione, C. M., Berry, S., Spritzer, K., et al. (1998). Identifying the content area for the 51-item National Eye Institute Visual Function Questionnaire. Arch Ophthalmol, 116(2), 227-233.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.