Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Analiza narracyjna — Badanie narracji

Autor metody
Catherine Kohler Riessman (seminal synthesis, 2008); roots in Labov & Waletzky (1967)
Rok
1967 (foundational); 2008 (canonical handbook)
Typ
Qualitative interpretive method

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Analiza narracyjna jest jakościową metodą badawczą, kanonicznie ugruntowaną przez Catherine Kohler Riessman (2008), która bada, w jaki sposób jednostki opowiadają o swoich przeżyciach i konstruują znaczenie poprzez narrację.

Czerpiąc z tradycji historii życia, biografii i badań narracyjnych, traktuje samą opowieść — a nie tylko jej treść — jako jednostkę analizy, zwracając uwagę na sekwencję czasową, strukturę fabuły i kontekst społeczny, w którym narracja jest produkowana.

Intuicja stojąca za metodą

Kiedy ludzie opowiadają o ważnych doświadczeniach, nie tylko relacjonują fakty — kształtują te fakty w opowieść z początkiem, środkiem i końcem. Opowieść ujawnia nie tylko to, co się wydarzyło, ale także to, jak osoba opowiadająca to rozumie: co podkreśla, co pomija i jak pozycjonuje siebie w stosunku do innych. Analiza narracyjna traktuje ten akt opowiadania jako dane, rozkładając strukturę i znaczenie relacji, zamiast redukować je do kodów lub kategorii.

Historia

Systematyczne badanie struktury narracyjnej w badaniach społecznych wywodzi się z lingwistycznej analizy ustnych opowieści o osobistych doświadczeniach Labova i Waletzky'ego (1967), którzy zidentyfikowali architekturę narracji klauzula po klauzuli. Socjolodzy, psycholodzy i badacze edukacji rozszerzyli ten model w latach 80. i 90. pod szerszym określeniem badań narracyjnych. Podręcznik Catherine Kohler Riessman z 2008 roku skonsolidował dziedzinę, mapując cztery odrębne tryby analityczne — tematyczny, strukturalny, dialogiczny/performacyjny i wizualny — i ustanawiając analizę narracyjną jako uznaną metodologię w naukach o człowieku.

Kiedy stosować

Analiza narracyjna nadaje się do pytań badawczych, które koncentrują się na doświadczeniu życiowym, tożsamości, tworzeniu znaczenia lub zmianie w czasie — sytuacjach, w których sposób i powód osobistej relacji mają znaczenie tak samo jak treść. Wymaga danych z wywiadów pogłębionych lub historii życia; minimalna liczba około trzech uczestników jest wykonalna w przypadku prac eksploracyjnych, chociaż zaleca się dziesięciu lub więcej, gdy celem jest analiza wzorców w narracjach. Jeśli korpus jest bardzo mały (mniej niż trzech uczestników), bezpieczniejszą alternatywą jest analiza fenomenologiczna. Metoda ta nie nadaje się do pytań badawczych wymagających generalizacji statystycznej.

Ograniczenia i uwagi

  • Czasochłonna: pełna transkrypcja, odczytanie strukturalne i interpretacyjne warstwowanie nawet małego korpusu wymaga znacznego wysiłku badacza.
  • Wyniki są uwarunkowane kontekstowo i nie podlegają generalizacji statystycznej do większych populacji.
  • Wnioski interpretacyjne zależą w dużej mierze od umiejętności badacza i dyscypliny refleksyjnej; ta sama narracja może wspierać wiele odczytań.
  • Analiza wzorców w narracjach jest ograniczona, gdy próba jest bardzo mała (mniej niż dziesięciu uczestników).

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Zachowuje kompletność i logikę czasową doświadczenia życiowego, które rozpadają się w podejściach opartych na fragmentarycznym kodowaniu.
  • Ujawnia, jak jednostki konstruują tożsamość i znaczenie, a nie tylko to, co relacjonują.
  • Wrażliwa na kontekst społeczny i kulturowy, w którym historie są produkowane i opowiadane.
  • Elastyczna w różnych tradycjach dyscyplinarnych — stosuje się ją w socjologii, psychologii, edukacji, naukach o zdrowiu i naukach o organizacji.

Zastosowania

  • Badania dotyczące zdrowia i choroby: zrozumienie, w jaki sposób pacjenci konstruują relacje dotyczące diagnozy, leczenia i powrotu do zdrowia.
  • Badania tożsamości i cyklu życia: śledzenie, w jaki sposób ludzie opowiadają o przejściach, takich jak migracja, zmiana kariery czy żałoba.
  • Badania edukacyjne: badanie, w jaki sposób uczniowie i nauczyciele opowiadają o swoich doświadczeniach zawodowych i edukacyjnych.
  • Badania organizacji i zarządzania: analiza, w jaki sposób założyciele, liderzy lub pracownicy opowiadają o historiach instytucjonalnych i zmianach.
  • Badania polityki społecznej: dawanie głosu marginalizowanym grupom poprzez analizę opowieści, które snują o swoich kontaktach z instytucjami.

Jak to działa

Jak to działa

1

Bogate dane narracyjne są gromadzone poprzez wywiady pogłębione, rozmowy dotyczące historii życia lub relacje biograficzne, w których uczestnicy są proszeni o opowiedzenie własnych historii z minimalną liczbą przerwań. Możliwe są zarówno projekty przekrojowe, jak i podłużne, ale od początku należy priorytetowo traktować kompletność czasową — zachowanie łuku każdej opowieści.

2

Nagrania audio lub wideo są transkrybowane w całości, z zachowaniem pauz, nakładania się wypowiedzi i cech parajęzykowych niosących znaczenie. Transkrypt jest traktowany jako skonstruowany tekst, a nie neutralny zapis, a decyzje dotyczące transkrypcji — co jest włączone, jak jest sformatowany układ — są dokumentowane jako wybory metodologiczne.

3

Każda narracja jest badana pod kątem jej wewnętrznej architektury: sekwencji zdarzeń (orientacja, komplikacja, rozwiązanie, zakończenie w ramach modelu Labova), logiki fabuły, punktów zwrotnych i porządku czasowego epizodów. To odczytanie strukturalne mapuje, jak opowieść jest zbudowana przed rozpoczęciem interpretacji.

4

Powtarzające się motywy, wartości i wzorce tworzenia znaczeń są identyfikowane w różnych narracjach. Analityk porusza się między poszczególnymi opowieściami a szerszym zbiorem, zauważając zbieżności i kontrasty. Interpretacja pozostaje zakotwiczona we własnym języku uczestnika i w fabule, zamiast narzucać zewnętrzne kategorie.

5

Badacz dokumentuje własną pozycjonalność i sposób, w jaki mogła ona wpłynąć na gromadzenie danych i interpretację — praktyka znana jako refleksyjność. Wiarygodność jest ustalana poprzez sprawdzanie przez członków grupy, gęsty opis i ścieżki audytu, a nie wskaźniki rzetelności statystycznej.

Częste pułapki

  • Traktowanie transkryptu jako przejrzystego okna na wydarzenia, zamiast jako skonstruowanego tekstu ukształtowanego przez kontekst wywiadu i wybory transkrypcyjne.
  • Redukowanie narracji do kodów tematycznych zbyt wcześnie i utrata logiki strukturalnej i czasowej, która czyni analizę narracyjną wyróżniającą się.
  • Zaniedbywanie refleksyjności badacza — nieudokumentowanie, w jaki sposób własna pozycja, założenia i relacja badacza z uczestnikami wpłynęły na interpretację.
  • Próba analizy wzorców między narracjami z mniejszą liczbą niż około dziesięciu uczestników; przy bardzo małych próbach należy przejść na analizę fenomenologiczną.

Najczęściej zadawane pytania

Ilu uczestników potrzebuję do analizy narracyjnej?

Minimalna liczba trzech uczestników jest wykonalna w przypadku prac eksploracyjnych lub analizy pojedynczych przypadków narracyjnych. Kiedy celem jest identyfikacja wzorców lub kontrastów między wieloma narracjami, zaleca się dziesięciu lub więcej uczestników. Jeśli masz mniej niż trzech, analiza fenomenologiczna jest bardziej odpowiednim wyborem.

Jaka jest różnica między analizą narracyjną a analizą tematyczną?

Analiza tematyczna fragmentuje tekst na kody i tematy, które można porównywać między przypadkami, odrzucając sekwencję opowieści i logikę fabuły. Analiza narracyjna traktuje każdą opowieść jako całość, zwracając uwagę na kolejność i strukturę zdarzeń, a także na znaczenie, które konstruuje osoba opowiadająca — „jak” relacji, a nie tylko jej treść.

Czy analiza narracyjna jest tym samym co analiza dyskursu?

Dzielą zainteresowanie językiem i znaczeniem, ale różnią się zakresem. Analiza dyskursu bada użycie języka, władzę i praktykę społeczną w szerokim sensie; analiza narracyjna koncentruje się konkretnie na strukturze opowieści, sekwencji czasowej i znaczeniu, które jednostki konstruują na temat własnych doświadczeń. Oba podejścia są czasami łączone.

Jak ustalić rygor w analizie narracyjnej bez rzetelności statystycznej?

Rygor opiera się na refleksyjności (dokumentowanie pozycji badacza), gęstym opisie (dostarczanie wystarczających szczegółów kontekstowych, aby czytelnicy mogli ocenić transferowalność), sprawdzaniu przez członków grupy (przekazywanie interpretacji uczestnikom w celu uzyskania komentarza) i ścieżce audytu (rejestrowanie każdej decyzji analitycznej). Te praktyki zastępują wskaźniki rzetelności statystycznej, które nie mają zastosowania do jakościowej pracy interpretacyjnej.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Riessman, C.K. (2008). Narrative Methods for the Human Sciences. Sage.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.