Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Skala Oceny Motoryki

Autor metody
Carr, J. H., Shepherd, R. B., Nordholm, L., & Lynne, D.
Rok
1985
Typ
Performance-based, clinician-rated observation
Rodzina
post-stroke motor recovery

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Skala Oceny Motoryki (MAS) jest ocenianą przez klinicystę, opartą na wykonaniu miarą funkcji motorycznych, specjalnie opracowaną dla osób po udarze.

Opracowana przez Carr, Shepherd i współpracowników (1985) na Uniwersytecie w Sydney, MAS ocenia 8 podstawowych zadań motorycznych odzwierciedlających mobilność funkcjonalną i kontrolę motoryczną istotną dla powrotu do zdrowia po udarze. MAS stała się standardową miarą wyników w badaniach nad rehabilitacją po udarze i praktyce klinicznej, szeroko stosowaną do oceny i śledzenia powrotu funkcji motorycznych po ostrym i przewlekłym udarze.

Intuicja stojąca za metodą

MAS odzwierciedla powrót funkcji motorycznych po udarze, prosząc pacjentów o wykonanie realistycznych zadań ruchowych – wstawanie z łóżka, wstawanie, chodzenie, wchodzenie po schodach, sięganie – i ocenę, jak dobrze wykonują każde zadanie. Zamiast testować izolowaną siłę lub odruchy, MAS mierzy, czy pacjent może zainicjować i zakończyć ruch z odpowiednim rozkładem ciężaru ciała i koordynacją. Odzwierciedla to współczesne rozumienie powrotu do zdrowia po udarze: powrót do zdrowia nie polega na odzyskaniu izolowanej siły mięśniowej, ale na reorganizacji kontroli motorycznej w celu wykonywania celowych, funkcjonalnych ruchów. MAS jest szybka w administracji i daje pojedynczy wynik kwantyfikujący ogólną zdolność motoryczną, co czyni ją idealną do długoterminowego śledzenia podczas rehabilitacji.

Historia

Skala Oceny Motoryki została opracowana przez Carr, Shepherd, Nordholm i Lynne na Uniwersytecie w Sydney w 1985 roku w odpowiedzi na potrzebę praktycznego narzędzia oceny motorycznej specyficznego dla udaru. MAS wyłoniła się z ram biomechaniki i uczenia się motorycznego, kładąc nacisk na funkcjonalną, opartą na zadaniach ocenę ruchu, a nie na tradycyjne testowanie neurologiczne (odruchy, napięcie). Wczesne badania walidacyjne wykazały wysoką wiarygodność międzyoceniającą i test-retest oraz wykazały czułość na powrót funkcji u populacji po udarze. Do lat 90. XX wieku MAS została szeroko przyjęta na oddziałach rehabilitacji po udarze i w badaniach w Australii, Europie i Ameryce Północnej. MAS jest zatwierdzona przez Australian Stroke Foundation i American Heart Association jako ważna, wiarygodna miara wyników motorycznych po udarze. Setki badań nad rehabilitacją po udarze wykorzystały MAS; istnieją obszerne dane normatywne i dotyczące reaktywności dla populacji po ostrym i przewlekłym udarze.

Kiedy stosować

MAS jest wskazana dla osób po udarze (niedokrwiennym lub krwotocznym) w każdej fazie – ostrej (dni po zdarzeniu), podostrej (tygodnie) lub przewlekłej (miesiące do lat). Jest szczególnie przydatna w ostrych warunkach rehabilitacyjnych (oddziały udarowe, szpitale rehabilitacyjne), gdzie częste ponowne oceny kierują intensywnością terapii i planowaniem wypisu. MAS jest również cenna w badaniach klinicznych oceniających interwencje rehabilitacyjne po udarze (fizjoterapia, farmakologia, neuromodulacja). Jest odpowiednia dla dorosłych w każdym wieku. MAS może być dostosowana do innych schorzeń neurologicznych powodujących zaburzenia motoryczne (urazowe uszkodzenie mózgu, uraz rdzenia kręgowego, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane), chociaż została specjalnie zweryfikowana w udarze. MAS jest mniej odpowiednia dla osób z ciężkimi zaburzeniami poznawczymi lub komunikacyjnymi, które uniemożliwiają zrozumienie instrukcji zadania.

Ograniczenia i uwagi

  • Wymaga przeszkolonego oceniającego: Klinicysta musi być obecny, aby obserwować i oceniać wykonanie; nie nadaje się do samodzielnego lub zdalnego oceniania.
  • Ograniczona ocena kończyn górnych: Tylko 2 z 8 pozycji dotyczy kończyn górnych (sięganie); ograniczony szczegół dotyczący precyzyjnej kontroli motorycznej dłoni/ramienia.
  • Ograniczona reaktywność w fazach przewlekłych: U osób lata po udarze ze stabilną funkcją motoryczną, efekty sufitowe mogą zmniejszyć czułość na małe zyski.
  • Punktowanie kategoryczne (0-6) może brakować precyzji: Małe wahania jakości wykonania mogą nie być w pełni uchwycone w dyskretnych kategoriach ocen.
  • Ograniczenia środowiskowe: Wymaga przestrzeni i sprzętu (łóżko, krzesło, schody, przedmioty); niektóre placówki kliniczne mogą nie mieć standardowego środowiska testowego.
  • Nie mierzy izolowanej siły ani zakresu ruchu: Koncentruje się na ruchu funkcjonalnym, a nie na izolowanej sile lub zakresie ruchu; potrzebne są dodatkowe testy.
  • Zależna od języka/poznania: Pacjenci muszą rozumieć instrukcje zadania; ciężka afazja lub zaburzenia poznawcze mogą ograniczyć użyteczność.
  • Zmienność w opublikowanych wersjach: Niektóre wersje używają skal 0–5 lub 0–4, co stwarza problemy z porównywalnością między ośrodkami.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Specyficzna dla udaru: Opracowana i zweryfikowana dla osób po udarze; pozycje bezpośrednio odzwierciedlają priorytety powrotu do zdrowia po udarze.
  • Koncentracja na funkcjonalności: Wszystkie 8 pozycji reprezentuje realistyczne zadania mobilności i motoryki (ADL, ruch funkcjonalny); odzwierciedla powrót funkcji motorycznych w świecie rzeczywistym.
  • Szybka administracja: Zazwyczaj 10–15 minut; wykonalna w ruchliwych placówkach rehabilitacyjnych.
  • Proste punktowanie: Prosta skala 0–6 dla każdej pozycji; brak skomplikowanych obliczeń lub specjalnego sprzętu.
  • Standaryzowana, wiarygodna: Jasne opisy zadań i kryteria oceny zapewniają spójność; wysoka wiarygodność międzyoceniająca i test-retest.
  • Reaktywna na zmiany: Czuła na powrót funkcji motorycznych w ciągu dni i tygodni; szeroko stosowana w badaniach wyników dokumentujących reaktywność.
  • Struktura hierarchiczna: Pozycje postępują od podstawowych (leżenie na plecach do siadu) do złożonych (wchodzenie po schodach), odzwierciedlając naturalną progresję powrotu do zdrowia.
  • Oceniana przez klinicystę: Obiektywna obserwacja zmniejsza błąd samoopisu w porównaniu z miarami opartymi na kwestionariuszach.

Zastosowania

  • Rehabilitacja po ostrym udarze: Seryjna ocena MAS (codziennie lub co tydzień) w celu monitorowania powrotu funkcji motorycznych na oddziałach udarowych; kieruje intensywnością rehabilitacji i planowaniem wypisu.
  • Rehabilitacja po podostrym udarze: Śledzenie powrotu funkcji motorycznych i niezależności funkcjonalnej podczas programów rehabilitacji stacjonarnej lub ambulatoryjnej po udarze.
  • Badania nad interwencjami fizjoterapeutycznymi: Podstawowa lub wtórna miara wyników w badaniach oceniających trening zadaniowy, powtarzanie ćwiczeń lub protokoły fizjoterapii u osób po udarze.
  • Badania nad powrotem funkcji motorycznych po przewlekłym udarze: Ocena subtelnych popraw motorycznych u osób lata po udarze uczestniczących w badaniach lub intensywnych programach interwencyjnych.
  • Badania nad neuromodulacją po udarze: Pomiar odpowiedzi motorycznej na przezczaszkową stymulację magnetyczną (rTMS), przezczaszkową stymulację prądem stałym (tDCS) lub inną stymulację mózgu po udarze.
  • Terapia z ograniczeniem ruchu (CIMT): Śledzenie funkcji motorycznych kończyn dolnych przed, w trakcie i po protokołach CIMT kończyn dolnych.
  • Telemedycyna i zdalne monitorowanie po udarze: Chociaż nie jest idealna do zdalnej administracji, niektóre ośrodki badały modyfikacje MAS do obserwacji wideo w celu monitorowania pacjentów po przewlekłym udarze.
  • Dyskusja o rokowaniu: Wyniki MAS wyjściowe i wczesne informują rozmowy z pacjentami i rodzinami o oczekiwanej trajektorii powrotu do zdrowia i wynikach funkcjonalnych.

Jak to działa

Jak to działa

1

MAS składa się z 8 pozycji podawanych w standardowej sekwencji. Pacjent jest obserwowany podczas wykonywania każdego zadania, a oceniający ocenia wykonanie na podstawie określonych kryteriów. Pozycje to: (1) Leżenie na plecach do siadu: zdolność do przetoczenia się na brzuch i usiąść bez użycia rąk; (2) Siad do stania: zdolność do wstania z pozycji siedzącej bez użycia rąk do pomocy; (3) Stanie bez podparcia: zdolność do stania bez pomocy przez 3 sekundy ze stopami złączonymi; (4) Stanie na porażonej nodze: zdolność do stania na dotkniętej nodze (dostępne podparcie dla równowagi) przez 3 sekundy podczas unoszenia drugiej nogi; (5) Krok: zdolność do wejścia na stopień o wysokości 15 cm porażoną nogą; (6) Chodzenie: zdolność do przejścia 10 metrów samodzielnie w komfortowym tempie, obserwując wzorzec chodu i przenoszenie ciężaru ciała; (7) Wchodzenie po schodach: zdolność do wejścia i zejścia po jednym biegu schodów (13 stopni) z użyciem poręczy; (8) Funkcja kończyny górnej: zdolność do sięgnięcia do przodu dotkniętą ręką, aby dotknąć obiektu na wysokości ramion, umieszczonego w odległości ramienia. Całkowity czas administracji wynosi zazwyczaj 10–15 minut. Oceniający musi uważnie obserwować każde zadanie, aby ocenić poziom potrzebnej pomocy i jakość ruchu.

Wzór
Client performs 8 motor tasks in standardized sequence, seated or standing as appropriate: supine-to-sitting, sitting to standing, standing unsupported, standing on paretic leg, stepping, walking, stair climbing, upper arm function (reaching). Each task observed and rated on ability to initiate and complete movement with appropriate weight shift and coordination.
2

Każda z 8 pozycji jest oceniana w skali 0–6: 0=niemożność wykonania jakiegokolwiek elementu zadania (lub brak próby), 1=wykonanie zadania z dużymi trudnościami (wymaga znacznej pomocy), 2=wykonanie zadania z umiarkowanymi trudnościami (wymaga pewnej pomocy lub nadzoru), 3=wykonanie zadania z niewielkimi trudnościami (może wymagać minimalnej pomocy lub wskazówek, ale w dużej mierze niezależne), 4=wykonanie zadania niezależnie, ale wolno lub z obniżoną jakością, 5=wykonanie zadania niezależnie z odpowiednią prędkością i jakością, 6=wykonanie zadania normalnie (nieodróżnialne od ruchu osoby zdrowej). Niektóre wersje używają skali 0–6; inne kompresują do 0–5 lub 0–4. Całkowity wynik MAS = suma wszystkich 8 pozycji, w zakresie 0–48. Można obliczyć podwynik dla kończyn dolnych (pozycje 1–6, zakres 0–36) i podwynik dla kończyn górnych (pozycje 7–8, zakres 0–12), jeśli jest to pożądane. Wyższy całkowity wynik wskazuje na lepszą funkcję motoryczną.

Wzór
Each of 8 items rated 0-6 scale: 0=unable to perform, 3=performs with assistance, 6=normal performance without difficulty. Total MAS score ranges 0-48. Higher score indicates better motor function. Alternatively, subscale scores for lower extremity (items 1-6) and upper extremity (items 7-8) can be calculated.
3

Interpretacja całkowitego wyniku MAS: 0–16 punktów zazwyczaj wskazuje na ciężkie zaburzenia motoryczne (głównie zależność od pomocy w mobilności), 17–31 wskazuje na umiarkowane zaburzenia (osiągnięcie ruchu funkcjonalnego, ale z trudnościami lub zmniejszoną prędkością), 32–48 wskazuje na łagodne lub normalne funkcje motoryczne (niezależny, prawie normalny ruch). Klinicznie znacząca zmiana to zazwyczaj ≥5–6 punktów w całkowitym wyniku, chociaż zmiany w poszczególnych pozycjach są również informacyjne. W ostrym udarze (pierwszy miesiąc) powszechne są szybkie poprawy o 10–15 punktów MAS; w fazach przewlekłych mniejsze zyski odzwierciedlają wolniejsze plateau powrotu do zdrowia. Seryjne pomiary MAS (wyjściowe, cotygodniowe lub co dwa tygodnie) dokumentują trajektorię powrotu do zdrowia. Wzorce poszczególnych pozycji ujawniają specyficzny powrót funkcji motorycznych (np. równowaga w staniu może powrócić przed wchodzeniem po schodach), kierując skupienie terapii i dyskusję o rokowaniu.

Wzór
Total MAS score 0-48; interpret as: 0-16=severe motor impairment, 17-31=moderate impairment, 32-48=mild impairment or normal motor recovery. Changes of ≥5-6 points considered clinically meaningful. Useful for tracking recovery trajectory in post-stroke rehabilitation. Individual item improvement tracks specific motor gains (e.g., standing balance improves before stair climbing).

Częste pułapki

  • Niespójne przygotowanie zadania lub zmienność środowiskowa: Zapewnić standardowy sprzęt (wysokość łóżka, wysokość krzesła, wymiary schodów), aby zmaksymalizować spójność między ocenami.
  • Niewystarczająca obserwacja ruchu: Oceniający muszą obserwować całą sekwencję ruchu; częściowa obserwacja może prowadzić do niedokładnego punktowania.
  • Myślący kierunek skali ocen: Niektórzy oceniający mogą zapomnieć, że wyższe wyniki = lepsza funkcja; sprawdzić kierunek punktowania, aby uniknąć odwróconych sum.
  • Udzielanie nadmiernej pomocy lub wskazówek bez ich dokumentowania: Jeśli oceniający udziela pomocy werbalnej lub fizycznej, która nie jest standardowa dla testu, należy to odnotować, ponieważ wpływa to na wynik pozycji.
  • Przeprowadzanie bez odpowiedniego przygotowania: Upewnić się, że pacjent jest wypoczęty i wolny od bólu; zmęczenie lub ostry ból mogą sztucznie obniżyć wyniki.
  • Używanie różnych wersji MAS bez dokumentacji: Jeśli wersja z inną skalą (0–5 vs. 0–6) zostanie zmieniona w trakcie rehabilitacji, wyniki nie są bezpośrednio porównywalne.
  • Niewystarczające badanie niejednoznacznego wykonania: Jeśli wykonanie jest na granicy dwóch ocen (np. między 2 a 3), oceniający powinien wyjaśnić, co uniemożliwia wyższą ocenę.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między MAS a Skalą Równowagi Berg (BBS)?

MAS to 8-pozycyjna funkcjonalna ocena motoryczna obejmująca przejście z leżenia na plecach do siadu, stanie, chodzenie, schody i sięganie; zawiera pewne pozycje równowagi, ale nie jest specyficzna dla równowagi. BBS to 14-pozycyjna ocena równowagi i ryzyka upadków, zaprojektowana specjalnie dla osób starszych i do przesiewowego badania ryzyka upadków. MAS jest szersza w ocenie powrotu funkcji motorycznych; BBS jest węższa i bardziej skoncentrowana na równowadze. Obie są powszechnie stosowane w rehabilitacji po udarze; klinicyści często używają obu, aby kompleksowo ocenić powrót funkcji motorycznych i równowagi.

Czy MAS można stosować u populacji innych niż po udarze?

MAS została opracowana dla udaru, ale była stosowana i walidowana w innych schorzeniach neurologicznych powodujących zaburzenia motoryczne, w tym urazowe uszkodzenie mózgu, uraz rdzenia kręgowego i choroba Parkinsona. Jednak walidacja w populacjach innych niż po udarze jest mniej rozległa. Klinicyści powinni zauważyć, że pozycje (np. leżenie na plecach do siadu) są zorientowane na powrót do zdrowia po udarze; adaptacja może być potrzebna dla populacji z innymi wzorcami zaburzeń.

Co stanowi klinicznie znaczącą zmianę w wyniku MAS?

Zmiana całkowitego wyniku MAS o ≥5–6 punktów jest generalnie uważana za klinicznie znaczącą w populacjach po udarze. Wczesny okres po udarze (pierwszy miesiąc) typowe są poprawy o 10–20 punktów. Poprawy w poszczególnych pozycjach są również informacyjne; przejście z oceny '2' na '4' w konkretnej pozycji odzwierciedla znaczący zysk funkcjonalny. Znaczenie zmiany zależy od wyniku wyjściowego i fazy powrotu do zdrowia; wczesne szybkie zyski są oczekiwane, ale zyski o 2–3 punkty w fazach przewlekłych mogą wskazywać na ważne poprawy funkcjonalne.

Czy wymagane jest specjalne szkolenie lub certyfikacja do przeprowadzania MAS?

Formalna certyfikacja nie jest wymagana, ale szkolenie jest zdecydowanie zalecane. Klinicyści powinni zapoznać się z podręcznikiem MAS, zrozumieć skalę ocen 0–6 i specyficzne kryteria dla każdej pozycji, a najlepiej praktykować administrację z przeszkolonym oceniającym. Niespójna administracja (np. zmienne przygotowanie zadania, niepełna obserwacja) zmniejsza wiarygodność; dobrze przeszkoleni oceniający zapewniają spójne wyniki w czasie i między ośrodkami.

Czy MAS można przeprowadzać zdalnie lub za pośrednictwem telemedycyny?

Standardowa administracja MAS wymaga obecności klinicysty do szczegółowej obserwacji jakości ruchu, pomiaru czasu wykonania i zapewnienia odpowiedniego przygotowania (łóżko, krzesło, schody). Zdalna administracja nie jest zalecana ze względu na rygor badawczy; jednak niektórzy klinicyści zaadaptowali MAS do obserwacji wideo w celu monitorowania przewlekłego udaru. Wersje oparte na wideo brakuje standaryzacji i należy to odnotować przy raportowaniu.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Carr, J. H., Shepherd, R. B., Nordholm, L., & Lynne, D. (1985). Investigation of a new motor assessment scale for stroke patients. Physical Therapy, 65(2), 175-180.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.
  2. Carr, J. H., & Shepherd, R. B. (2010). Neurological rehabilitation: Optimizing motor performance (2nd ed.). Churchill Livingstone Elsevier.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.