Badania mieszane — integracja dowodów ilościowych i jakościowych
- Typ
- Research design framework
Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku
Do czego służy?
Badania mieszane to systematyczny projekt badawczy, w którym dane ilościowe i jakościowe są zbierane i analizowane w ramach pojedynczego badania.
Sformalizowane przez Creswella i Plano Clark (2003, wyd. 3. 2018), oferuje trzy główne warianty projektowe — równoczesny, sekwencyjny i transformacyjny — i wzmacnia wyniki poprzez triangulację obu strumieni danych.
Intuicja stojąca za metodą
Same liczby mogą powiedzieć, ile lub jak często; same słowa mogą powiedzieć, dlaczego lub jak. Badania mieszane łączą oba te elementy w sposób metodyczny, tak aby słabości jednego typu danych były równoważone przez mocne strony drugiego. Zamiast wybierać między badaniem ankietowym a wywiadem, projektuje się oba, planuje, jak będą ze sobą współdziałać, i pozwala połączonym dowodom odpowiedzieć na pytania, których żaden strumień nie mógłby rozwiązać samodzielnie.
Historia
Badania mieszane jako formalna metodologia wyłoniły się w naukach społecznych i zdrowotnych w latach 80. i 90. XX wieku, gdy badacze rzucili wyzwanie wojnom paradygmatycznym między tradycjami ilościowymi i jakościowymi. Fundamentalny tekst Johna W. Creswella i Vicki L. Plano Clark, opublikowany po raz pierwszy w 2003 roku, a obecnie w trzecim wydaniu (2018), usystematyzował typologię projektów i strategie integracji, które definiują tę dziedzinę. Podejście to czerpie z filozoficznego pragmatyzmu — związanego z Deweyem i Jamesem — który głosi, że to pytania badawcze, a nie przywiązania epistemologiczne, powinny kierować wyborem metod. Badania mieszane są obecnie szeroko stosowane w badaniach nad zdrowiem, edukacją, naukach społecznych i behawioralnych.
Kiedy stosować
Badania mieszane są odpowiednie, gdy pojedynczy typ danych — sam ilościowy lub sam jakościowy — jest niewystarczający do pełnego zaspokojenia pytania badawczego. Nadają się do celów eksploracyjnych (gdzie wyniki jakościowe muszą poprzedzać opracowanie narzędzi), celów wyjaśniających (gdzie wyniki statystyczne wymagają kontekstowego elaboracji), celów porównawczych (gdzie wyniki muszą być badane w różnych grupach i kontekstach) oraz celów opisowych wymagających zarówno szerokości, jak i głębokości. Odpowiednie typy zmiennych obejmują dane ciągłe, kategoryczne, tekstowe i porządkowe. Obsługiwane są zarówno struktury przekrojowe, jak i podłużne. Wymogiem jest możliwość realizacji odrębnych planów próbkowania i analizy dla każdego strumienia oraz przyjęcie stanowiska pragmatycznego — akceptującego wiele ram epistemologicznych.
Ograniczenia i uwagi
- Wymaga kompetencji zarówno w tradycji ilościowej, jak i jakościowej, co jest rzadkością u pojedynczego badacza i często wymaga zespołu.
- Wymaga odrębnych, czasem znaczących, wysiłków w zakresie próbkowania i zbierania danych dla każdego strumienia, co zwiększa koszty i czas.
- Punkt integracji musi być jawnie zaplanowany; źle zaplanowana integracja prowadzi do dwóch równoległych badań, a nie do prawdziwego projektu mieszanego.
- Napięcia paradygmatyczne między epistemologiami pozytywistyczną i interpretatywistyczną muszą być świadomie nawigowane; pragmatyzm jest standardowym rozwiązaniem, ale nie jest powszechnie akceptowany.
Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.
Mocne strony
- Łączy szerokość i generalizowalność dowodów ilościowych z głębokością i bogactwem kontekstowym dowodów jakościowych.
- Triangulacja między strumieniami zwiększa pewność co do wyników i może ujawnić nieścisłości, które skłaniają do głębszego zbadania.
- Elastyczne typy projektów (równoczesny, sekwencyjny, transformacyjny) pozwalają badaczowi dopasować strategię integracji do konkretnego pytania badawczego.
- Zaspokaja szerszy zakres celów badawczych — eksplorację, wyjaśnienie, porównanie i opis — w ramach jednego spójnego badania.
Zastosowania
- Nauki o zdrowiu: łączenie wyników badań klinicznych z wywiadami dotyczącymi doświadczeń pacjentów w celu wyjaśnienia przestrzegania zaleceń i rezygnacji z leczenia.
- Badania edukacyjne: wykorzystanie danych z ankiet do identyfikacji wzorców osiągnięć i wywiadów uzupełniających w celu zrozumienia leżących u ich podstaw przyczyn.
- Badania społeczne i polityczne: ilościowe mierzenie rozpowszechnienia zjawiska, a następnie jakościowe badanie doświadczeń życiowych w celu informowania o projektowaniu interwencji.
- Studia organizacyjne: integracja wyników ankiet pracowniczych z narracjami z grup fokusowych w celu analizy kultury organizacyjnej i zmian.
Jak to działa
Jak to działa
Badacz wybiera jeden z trzech podstawowych typów projektu. W projekcie równoczesnym strumienie ilościowe i jakościowe są zbierane jednocześnie i integrowane podczas interpretacji. W projekcie sekwencyjnym jeden strumień informuje drugi — albo wyniki ilościowe kierują celowym próbkowaniem jakościowym (sekwencyjny wyjaśniający), albo wyniki jakościowe kształtują narzędzie do późniejszego badania ankietowego (sekwencyjny eksploracyjny). Projekt transformacyjny obejmuje jeden z powyższych w ramach emancypacyjnego lub teoretycznie ukierunkowanego schematu. Na tym etapie punkt integracji — czy scalanie następuje na etapie projektowania, analizy, czy interpretacji — jest jawnie planowany.
Dla każdego strumienia realizowane są odrębne plany próbkowania i zbierania danych. Strumień ilościowy wykorzystuje ustrukturyzowane narzędzia (ankiety, testy, rejestry) z próbą wystarczająco dużą do zamierzonej analizy statystycznej. Strumień jakościowy wykorzystuje próbkowanie celowe wraz z wywiadami, obserwacjami lub dokumentami, z liczbą próby określoną przez nasycenie teoretyczne, a nie moc statystyczną. Minimalne zalecenie dotyczące łącznej wielkości próby to n ≥ 20, ale każdy strumień musi indywidualnie spełniać własne kryteria adekwatności.
Każdy strumień jest analizowany niezależnie przy użyciu metod właściwych dla niego — technik statystycznych dla danych ilościowych i analizy tematycznej, treściowej lub interpretacyjnej dla danych jakościowych. Ta niezależność zachowuje integralność każdej tradycji i zapobiega zniekształceniu wyników przez przedwczesną integrację.
Wyniki obu strumieni są łączone w zaplanowanym punkcie integracji. Typowe strategie integracji obejmują scalanie (prezentowanie wyników obok siebie), łączenie (wykorzystanie wyników jednego strumienia jako wejścia dla drugiego) i osadzanie (włączanie jednego strumienia w szerszy projekt). Macierze, wspólne wyświetlanie danych i narracyjne przeplatanie są standardowymi narzędziami do ujawniania i audytowania integracji.
Badacz interpretuje, co zintegrowane dowody oznaczają jako całość — zauważając, gdzie strumienie się zbiegają (triangulacja), gdzie się rozchodzą (wymagając wyjaśnienia) i co połączenie ujawnia, czego żaden strumień sam nie mógłby. Epistemologia pragmatyczna, która akceptuje, że różne metody mogą odpowiadać na różne aspekty tego samego pytania badawczego, stanowi podstawę tego kroku.
Częste pułapki
- Traktowanie obu strumieni jako całkowicie odrębnych badań i raportowanie ich niezależnie — prawdziwa integracja na etapie projektowania, analizy lub interpretacji jest cechą definiującą badania mieszane.
- Niewłaściwe określenie punktu integracji przed rozpoczęciem: decyzja przed zbieraniem danych, czy strumienie zostaną scalone, połączone, czy osadzone, i udokumentowanie tego w sekcji metod.
- Stosowanie logiki próbkowania ilościowego (np. próbkowanie losowe dla mocy) do strumienia jakościowego — próbkowanie jakościowe jest celowe i kierowane nasyceniem teoretycznym, a nie reprezentatywnością statystyczną.
- Używanie projektu równoczesnego, gdy jeden strumień faktycznie zależy od wyników drugiego — w takiej sytuacji odpowiednim wyborem jest projekt sekwencyjny.
- Ignorowanie rozbieżnych wyników: gdy strumienie się nie zgadzają, ta rozbieżność jest sama w sobie wynikiem wymagającym wyjaśnienia, a nie zatuszowania.
Najczęściej zadawane pytania
Czym badania mieszane różnią się od zwykłego stosowania zarówno ankiety, jak i wywiadu?
Cechą definiującą badania mieszane jest zaplanowana integracja — oba strumienie są zaprojektowane tak, aby współdziałać w określonym punkcie (projektowanie, analiza lub interpretacja). Przeprowadzenie ankiety i wywiadu w tym samym projekcie bez integracji ich wyników to badania wielometodowe, a nie mieszane. Integracja może przybrać formę scalania wyników, wykorzystania wyników jednego strumienia do informowania drugiego lub osadzania jednego strumienia w drugim.
Który typ projektu powinienem wybrać — równoczesny, sekwencyjny czy transformacyjny?
Wybierz równoczesny, gdy chcesz zbierać oba typy danych jednocześnie i porównywać lub scalać je podczas interpretacji. Wybierz sekwencyjny-wyjaśniający, gdy wyniki ilościowe wymagają jakościowego elaboracji, lub sekwencyjny-eksploracyjny, gdy spostrzeżenia jakościowe muszą poprzedzać opracowanie narzędzia. Wybierz projekt transformacyjny, gdy teoria emancypacyjna (np. feministyczna, krytyczna rasa) ramuje całe badanie, a oba strumienie służą temu teoretycznemu celowi.
Jak duża musi być każda próba?
Każdy strumień musi niezależnie spełniać własne kryteria adekwatności. Strumień ilościowy wymaga próby o wielkości dostosowanej do planowanego testu statystycznego (analiza mocy). Strumień jakościowy wykorzystuje próbkowanie celowe o wielkości dostosowanej do nasycenia teoretycznego — zazwyczaj 6–30 uczestników, w zależności od homogeniczności i metody, a nie stałej liczby. Łączne minimum n ≥ 20 w obu strumieniach to przybliżona dolna granica, a nie cel.
Co oznacza przyjęcie stanowiska pragmatycznego?
Pragmatyzm głosi, że to pytania badawcze, a nie przywiązania epistemologiczne, powinny determinować wybór metod. W praktyce oznacza to akceptację, że dane ilościowe i jakościowe mogą wnosić wartościową wiedzę o tym samym zjawisku, że twierdzenia o prawdzie są oceniane przez ich praktyczne konsekwencje, i że badacz nie musi wybierać między pozytywizmem a interpretatywizmem jako stałymi zobowiązaniami filozoficznymi.
Pokrewne metody
Źródła
Creswell, J.W. & Plano Clark, V.L. (2018). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). Sage.
ISBN: 978-1483344379Skopiowano.