Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Metoda biograficzna w badaniach nad historią życia

Autor metody
William I. Thomas and Florian Znaniecki (sociological tradition); Robert Atkinson (interview method)
Rok
Early 20th century (Thomas & Znaniecki 1918–1920); systematised as interview method in the 1990s
Typ
Qualitative research method
Rodzina
Narrative Inquiry

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Badania nad historią życia to metoda jakościowa, która obejmuje pełny przebieg życia jednostki — lub jego istotną część — poprzez rozszerzone wywiady biograficzne i analizę dokumentów osobistych.

Wywodząca się z wczesnej socjologii szkoły chicagowskiej, metoda ta traktuje każdą historię życia jako okno na szersze siły społeczne, kulturowe i historyczne. Badacz i uczestnik wspólnie konstruują narrację, która naświetla, w jaki sposób doświadczenie osobiste jest kształtowane przez szersze struktury i procesy społeczne, a następnie je kształtuje.

Intuicja stojąca za metodą

Proszę myśleć o badaniach nad historią życia jako o pisaniu pogłębionej biografii w celu naukowym. Siada Pan/Pani z uczestnikiem podczas jednej lub kilku długich sesji i zaprasza do opowiedzenia historii życia — lub tej jego części, która jest najbardziej istotna dla pytania badawczego. Wyłaniają się nie tylko fakty, ale znaczenia: jak osoba nadaje sens temu, co ją spotkało, jak opowiada o zmianach, punktach zwrotnych i tożsamości w czasie. Następnie badacz analitycznie odczytuje tę historię, pytając, co ujawnia ona o świecie społecznym, w którym uczestnik żyje. Jedno bogato udokumentowane życie może naświetlić wzorce, do których nie jest w stanie dotrzeć badanie tysięcy osób.

Historia

Badania nad historią życia wkroczyły do nauk społecznych za pośrednictwem szkoły chicagowskiej socjologii, najbardziej widoczne w przełomowym dziele Williama I. Thomasa i Floriana Znanieckiego „Chłop polski w Europie i Ameryce” (1918–1920), które wykorzystywało listy osobiste i autobiografie do śledzenia migracji i zmian społecznych. Metoda ta rozwijała się w latach 20.–40. XX wieku, a została odrodzona przez ruch historii mówionej w latach 70. XX wieku oraz przez badaczki feministyczne, które wykorzystywały metody biograficzne do odzyskania doświadczeń kobiet z historycznej niewidzialności. „The Life Story Interview” Roberta Atkinsona (1998) stanowiło szeroko przyjęte praktyczne ramy. „Documents of Life” Kena Plummersa (pierwsze wydanie 1983, poprawione 2001) stanowiło teoretyczną, humanistyczną podstawę, która pozostaje wpływowa.

Kiedy stosować

Badania nad historią życia są odpowiednim wyborem, gdy pytanie badawcze dotyczy tego, jak doświadczenie jednostki rozwija się w czasie w odniesieniu do kontekstu społecznego — pytania o kształtowanie tożsamości, mobilność społeczną, migrację, odporność, trajektorie kariery lub długoterminowy wpływ wydarzeń historycznych na życie osobiste. Najlepiej nadają się, gdy głębia zrozumienia poszczególnych przypadków jest cenniejsza niż szerokość zakresu, gdy badane zjawisko społeczne nie jest jeszcze dobrze zrozumiane, a populacja uczestników ma bezpośrednie, bogate doświadczenie biograficzne w danym temacie. Nie nadają się, gdy celem jest zmierzenie częstości występowania, testowanie hipotez lub statystyczne uogólnianie wyników na populację.

Ograniczenia i uwagi

  • Wyniki są specyficzne dla kontekstu i nie podlegają uogólnieniom statystycznym; przenośność zależy od oceny czytelnika pod kątem podobieństw kontekstowych.
  • Bardzo czasochłonne zarówno dla badacza, jak i uczestnika — pełne wywiady biograficzne mogą obejmować wiele sesji rozłożonych na kilka tygodni.
  • Pamięć jest selektywna i rekonstruktywna; retrospektywne relacje uczestników są kształtowane przez obecne okoliczności i sam akt narracji.
  • Złożoność etyczna jest wysoka: ujawnienie wrażliwych materiałów osobistych wymaga starannej anonimizacji, a wspólny charakter metody może zacierać granice zawodowe.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Uchwycenie głębi czasowej — jak życie, tożsamości i pozycje społeczne zmieniają się i ewoluują w czasie — w sposób, w jaki metody przekrojowe nie są w stanie tego zrobić.
  • Naświetlenie wzajemnego oddziaływania między indywidualną sprawczością a strukturą społeczną poprzez konkretne dowody biograficzne.
  • Szczególnie potężne narzędzie do dawania głosu marginalizowanym, uciszanym lub niedostatecznie badanym populacjom, których doświadczenia są nieobecne w głównych zapisach.
  • Dostarcza bogatych danych kontekstowych, które mogą generować nowe hipotezy i wglądy teoretyczne zakorzenione w doświadczeniu życiowym.
  • Triangulacja z dokumentami osobistymi (dzienniki, listy, dokumenty) może wzmocnić wiarygodność relacji narracyjnych.

Zastosowania

  • Śledzenie, jak imigranci pierwszego pokolenia konstruują tożsamość, przynależność i mobilność społeczną w ciągu życia.
  • Zrozumienie długoterminowych konsekwencji biograficznych ubóstwa w dzieciństwie, opieki instytucjonalnej lub wczesnych niedostatek edukacyjnych.
  • Dokumentowanie trajektorii zawodowych i osobistych nauczycieli, pielęgniarek lub pracowników socjalnych w celu zrozumienia tożsamości zawodowej i wypalenia zawodowego.
  • Odtwarzanie doświadczeń ocalałych z traumy historycznej — wojny, przymusowych przesiedleń, więzień politycznych — w celu zachowania świadectw i zrozumienia odporności.
  • Badanie, jak przewlekła choroba lub niepełnosprawność przekształca projekty życiowe, relacje i samoocenę w czasie.
  • Badanie płci, rasy lub klasy jako sił biograficznych kształtujących szanse życiowe i narracyjną autoprezentację.

Jak to działa

Jak to działa

1

Badacz określa biograficzny zakres — czy to pełny przebieg życia, czy określona dziedzina życia (np. kariera, migracja, choroba) — i wybiera ramy teoretyczne, takie jak interakcjonizm symboliczny, biografia feministyczna lub teoria krytyczna. Planowanie etyczne jest szczególnie dokładne, ponieważ uczestnicy ujawniają wrażliwe materiały osobiste; umowy o poufności, strategie anonimizacji i procedury przeglądu przez uczestnika są ustalane przed rozpoczęciem jakiejkolwiek gromadzenia danych.

2

Uczestnicy są wybierani celowo ze względu na ich bezpośrednie, bogate doświadczenie badanego zjawiska lub pozycji społecznej. Ponieważ każda historia życia jest głęboko szczegółowa, wielkość próby jest celowo mała — zazwyczaj od 1 do 20 osób — a kryterium wyboru jest bogactwo doświadczeń, a nie reprezentatywność. Często stosuje się próbkowanie kuli śnieżnej lub społecznościowe przy badaniu grup marginalizowanych lub trudnych do dotarcia.

3

Dane są gromadzone poprzez jeden lub więcej rozszerzonych, otwartych wywiadów biograficznych. Badacz rozpoczyna od szerokiego pytania narracyjnego — „Opowiedz mi historię swojego życia” lub „Opowiedz mi, jak znalazłeś się tam, gdzie jesteś dzisiaj” — i słucha bez przerywania, zadając pytania uzupełniające, które zachęcają do rozwinięcia znaczących epizodów, przejść i punktów zwrotnych. W przypadku pełnych historii życia często stosuje się wiele sesji. Dokumenty osobiste — dzienniki, listy, fotografie, oficjalne dokumenty — mogą uzupełniać wywiad w celu triangulacji narracji.

4

Nagrania wywiadów są transkrybowane dosłownie, zachowując pauzy, akcenty i wskazówki emocjonalne, które mają wagę analityczną. Transkrypcje są zwracane uczestnikom w celu sprawdzenia przez członków, gdzie jest to wykonalne, co pozwala uczestnikom na poprawienie błędów faktograficznych i dalsze refleksje nad ich relacją. Notatki terenowe dokumentujące obserwacje badacza dotyczące kontekstu wywiadu są dołączane do transkrypcji.

5

Narracja jest odczytywana holistycznie i tematycznie. Analiza holistyczna traktuje historię jako całość — badając jej ogólny przebieg, punkty zwrotne, milczenia i sposób, w jaki narrator pozycjonuje siebie w czasie. Analiza tematyczna identyfikuje powtarzające się tematy, metafory i ramy oceny w całym korpusie. Analiza kontekstowa umieszcza narrację osobistą w kontekście udokumentowanych warunków historycznych i społecznych. Badacze podążający za ramami Atkinsona zwracają uwagę na dzieciństwo, rodzinę, edukację, pracę, miłość i społeczność jako dziedziny życia, które strukturyzują opowiadanie.

6

Wyniki są prezentowane jako bogato szczegółowe portrety narracyjne — rozszerzone opisy przypadków, które łączą własne słowa uczestnika z analitycznym komentarzem badacza. Porównania między przypadkami, gdy zaangażowanych jest wielu uczestników, identyfikują wspólne wzorce bez zacierania indywidualnej odrębności. Refleksyjność na temat roli badacza we wspólnym konstruowaniu relacji jest wyraźnie zaznaczona w raporcie pisemnym.

Częste pułapki

  • Traktowanie historii życia jako faktograficznej autobiografii, a nie jako skonstruowanej narracji — wartość analityczna leży w tym, jak uczestnicy nadają znaczenie wydarzeniom, a nie tylko w tym, jakie wydarzenia miały miejsce.
  • Zbyt wczesne przerywanie pytań prowadzonych przez badacza, co odwraca narrację od tego, co uczestnik uważa za istotne, i przedwcześnie narzuca ramę interpretacyjną badacza.
  • Zaniedbanie refleksyjności — własna pozycja społeczna badacza, jego założenia i relacja z uczestnikiem nieuchronnie kształtują to, jakie historie są opowiadane i jak są odbierane; brak odniesienia się do tego podważa wiarygodność badania.
  • Nadmierne obiecywanie anonimowości — historie życia są tak specyficzne, że całkowita identyfikacja jest często niemożliwa, zwłaszcza w małych społecznościach; uczestnicy muszą zrozumieć ograniczenia poufności przed ujawnieniem informacji.
  • Próba zbyt dużej próby — próba przeprowadzenia 30 pełnych wywiadów biograficznych jest rzadko wykonalna; siła metody leży w głębi, a mała, celowa próba 3–10 bogato udokumentowanych przypadków przyniesie silniejsze wyniki niż powierzchowna, większa próba.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między badaniami nad historią życia a historią mówioną?

Obie metody wykorzystują rozszerzone wywiady biograficzne, ale historia mówiona koncentruje się przede wszystkim na zachowaniu świadectw historycznych i zrozumieniu przeszłości z perspektywy uczestników, często do celów archiwalnych lub historii publicznej. Badania nad historią życia mają wyraźny cel analityczny w naukach społecznych — wykorzystują relację biograficzną do teoretyzowania procesów społecznych, tożsamości i relacji między życiem jednostki a strukturami społecznymi. Metody te znacznie się pokrywają w praktyce, a badacze czasami łączą oba cele.

Czym badania nad historią życia różnią się od analizy narracji?

Badania nad historią życia to projekt zbierania danych i badania: definiuje, jakie dane zbierasz (rozszerzone relacje biograficzne w czasie) i jak je zbierasz (wywiady wielosesyjne, dokumenty osobiste). Analiza narracji to podejście analityczne, które można zastosować do wielu rodzajów danych narracyjnych, w tym, ale nie tylko, do historii życia. Można prowadzić badania nad historią życia, a następnie zastosować analizę narracji do swoich transkrypcji — te dwie rzeczy są komplementarne, a wiele badań nad historią życia wykorzystuje techniki analizy narracyjnej jako główny sposób interpretacji.

Ilu uczestników potrzebuję do badania historii życia?

Wielkość próby w badaniach nad historią życia jest celowo mała, ponieważ celem jest głębia, a nie szerokość. Jedna intensywna historia życia może stanowić kompletne, możliwe do opublikowania badanie, jeśli przypadek jest teoretycznie znaczący. Badania z 3–10 uczestnikami są powszechne; badania z ponad 20 uczestnikami są nietypowe i często bliższe tematycznemu wywiadowi jakościowemu niż klasycznej pracy nad historią życia. Nadrzędną zasadą jest celowy wybór uczestników, którzy mają najbogatsze, najbardziej bezpośrednie doświadczenie badanego zjawiska.

Czy mogę połączyć wywiady biograficzne z innymi źródłami danych?

Tak — triangulacja jest zdecydowanie zalecana. Dokumenty osobiste, takie jak dzienniki, listy, fotografie i oficjalne dokumenty (świadectwa szkolne, akta zatrudnienia, notatki medyczne) mogą potwierdzać, komplikować lub wzbogacać relację narracyjną. Obserwacje terenowe i wtórne źródła historyczne dodają dalszego kontekstu. Zbieżność lub rozbieżność tych źródeł jest sama w sobie znacząca analitycznie, ponieważ ujawnia, które aspekty życia uczestnik wybiera podkreślić lub pominąć w swojej relacji ustnej.

Jak poradzić sobie z etycznym wyzwaniem identyfikacji uczestnika?

Ponieważ historie życia są tak specyficzne — podają nazwy miejsc, daty, relacje i wydarzenia — standardowa anonimizacja (zmiana nazwisk) jest często niewystarczająca, aby zapobiec identyfikacji, zwłaszcza w małych społecznościach. Dobre praktyki obejmują: negocjowanie z uczestnikami, co dokładnie można opublikować, anonimizację kompozytową (łączenie nieistotnych szczegółów między uczestnikami), udostępnianie szkiców reprezentacji uczestnikom do przeglądu i zatwierdzenia oraz przejrzystość wobec uczestników, że pełna anonimowość nie zawsze może być zagwarantowana. Zgodę etyczną od instytucjonalnej komisji rewizyjnej należy uzyskać przed rozpoczęciem rekrutacji.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Atkinson, R. (1998). The Life Story Interview. Sage.

    ISBN: 978-0761904496
    Skopiowano.
  2. Plummer, K. (2001). Documents of Life 2: An Invitation to a Critical Humanism. Sage.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.