Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Fenomenologia interpretatywna — Hermeneutyczno-fenomenologiczne badania

Autor metody
Martin Heidegger (philosophical foundation); Max van Manen (methodological systematisation)
Rok
1927 (Heidegger); systematised for human sciences by van Manen in 1990
Typ
Qualitative interpretive research design
Rodzina
Qualitative design / analysis

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Fenomenologia interpretatywna to jakościowy projekt badawczy, który bada znaczenie, jakie ludzie przypisują swoim przeżytym doświadczeniom, łącząc opis fenomenologiczny z interpretacją hermeneutyczną.

Zakorzeniona w ontologii Heideggera i usystematyzowana dla nauk społecznych i humanistycznych przez Maxa van Manena, wykracza poza opis, pytając, co dane doświadczenie oznacza w szerszym świecie życia jednostki, kontekście kulturowym i sytuacyjnym rozumieniu. Własny horyzont interpretacyjny badacza jest traktowany jako zasób analityczny, a nie jako stronniczość do wyeliminowania.

Intuicja stojąca za metodą

Podczas gdy fenomenologia opisowa (Husserlowska) stara się nawiasować badacza i ujawnić uniwersalne esencje, fenomenologia interpretatywna przyjmuje, że rozumienie jest zawsze już ukształtowane przez kontekst. Pomyśl o badaczu studiującym, co to znaczy być uchodźcą rozpoczynającym nowe życie w nowym kraju: fenomenologia interpretatywna nie tylko kataloguje to, co zgłaszają uczestnicy; czyta te relacje w kontekście tła kulturowego, historycznego i relacyjnego, które nadaje tym doświadczeniom znaczenie. Badacz angażuje się w krąg hermeneutyczny — poruszając się tam i z powrotem między częściami tekstu a całością — aby zbudować wielowarstwową, ugruntowaną kontekstowo interpretację.

Historia

Fenomenologia interpretatywna jest zakorzeniona w dziele Martina Heideggera 'Bycie i czas' (1927), które przesunęło fenomenologię od poszukiwania uniwersalnych esencji przez Husserla do ontologicznego badania sytuowanego, kontekstowego bycia-w-świecie człowieka. Hans-Georg Gadamer rozwinął tę tradycję poprzez filozoficzną hermeneutykę w 'Prawdzie i metodzie' (1960), podkreślając rolę tradycji i dialogu w rozumieniu. Max van Manen wprowadził te prądy filozoficzne do badań społecznych i edukacyjnych w 'Researching Lived Experience' (1990), dostarczając ram metodologicznych — w tym pojęcia tematów egzystencjalnych i pisarstwa fenomenologicznego — które uczyniły fenomenologię hermeneutyczną dostępną dla badaczy empirycznych. Podejście to stało się od tego czasu szeroko stosowane w pielęgniarstwie, zdrowiu, edukacji i naukach społecznych.

Kiedy stosować

Użyj fenomenologii interpretatywnej, gdy pytanie badawcze dotyczy znaczenia, istotności lub tekstury przeżytego doświadczenia w jego kontekście społecznym i kulturowym, i gdy oczekujesz, że kontekst i interpretacja — a nie tylko opis — są kluczowe dla zrozumienia tego doświadczenia. Jest ona dobrze dopasowana do badań w dziedzinie zdrowia, pielęgniarstwa, edukacji, pracy socjalnej i nauk humanistycznych, i jest szczególnie odpowiednia, gdy wcześniejsze badania były w dużej mierze ilościowe lub opisowe i potrzebne jest bogatsze zrozumienie kontekstowe. Nie używaj fenomenologii interpretatywnej, jeśli Twoim celem jest wyprodukowanie uniwersalnej esencji pozbawionej kontekstu (użyj zamiast tego fenomenologii transcendentalnej), przetestowanie hipotezy (użyj projektów ilościowych), zbudowanie substantywnej teorii procesu społecznego (użyj teorii ugruntowanej) lub analiza tekstów i dyskursu na poziomie makro (użyj analizy dyskursu). Wymaga ona również uczestników, którzy potrafią refleksyjnie odnieść się do swojego doświadczenia i je artykułować.

Ograniczenia i uwagi

  • Wyniki są zależne od kontekstu i nie podlegają generalizacji statystycznej; kryterium jest transferowalność, a nie generalizowalność.
  • Wymaga znacznej refleksyjności badacza i umiejętności interpretacyjnych; mniej doświadczeni badacze ryzykują narzucenie własnych znaczeń zamiast rozjaśniania doświadczeń uczestników.
  • Brak standaryzowanej procedury analitycznej utrudnia wykazanie i ocenę rygoru metodologicznego.
  • Czasochłonne: małe próby z głębokim zaangażowaniem wymagają znacznych inwestycji w zbieranie danych, czytanie i pisanie.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Uchwycenie wymiarów kontekstowych, relacyjnych i kulturowych przeżytego doświadczenia, które mogą zostać pominięte przez czysto opisowe podejścia.
  • Interpretacyjne zaangażowanie badacza jest traktowane jako analitycznie produktywne, a nie jako czynnik zakłócający do wyeliminowania.
  • Produkuje bogate, sugestywne relacje, które rezonują z praktykami i decydentami pracującymi w badanej dziedzinie.
  • Szczególnie potężne w przypadku zjawisk osadzonych w kontekście społecznym — choroba, tożsamość zawodowa, marginalizacja, opieka.
  • Elastyczne źródła danych: wywiady, dzienniki, notatki terenowe i artefakty twórcze mogą być włączone.

Zastosowania

  • Badanie znaczenia przewlekłej choroby lub niepełnosprawności w codziennym świecie życia pacjentów i opiekunów.
  • Zrozumienie, jak początkujący nauczyciele interpretują i nadają sens swojej tożsamości zawodowej podczas wczesnych zmian kariery.
  • Badanie przeżytego doświadczenia migracji, przesiedlenia lub przynależności w nowych kontekstach kulturowych.
  • Analiza doświadczeń studentów związanych z ocenianiem, informacją zwrotną lub porażką w szkolnictwie wyższym.
  • Badanie znaczenia dylematów etycznych dla pracowników służby zdrowia w klinicznych sytuacjach wysokiego ryzyka.
  • Zrozumienie doświadczenia zmian organizacyjnych, przywództwa lub wrażliwości w miejscu pracy z perspektywy osób wewnętrznych.

Jak to działa

Jak to działa

1

Badacz artykułuje badane zjawisko i przyjmuje postawę uważnej otwartości — nie nawiasując założeń całkowicie (jak w fenomenologii transcendentalnej), ale czyniąc je jawnymi i refleksyjnie się z nimi angażując. Formułowane jest jasne, skoncentrowane na znaczeniu pytanie badawcze, które ukierunkowuje badanie na przeżyte doświadczenie, a nie na wyjaśnienie przyczynowe.

2

Bogate dane doświadczeniowe są gromadzone za pomocą pogłębionych wywiadów, wywiadów konwersacyjnych, pisemnych relacji, obserwacji terenowych, dzienników lub artefaktów twórczych. W przeciwieństwie do danych ankietowych, te źródła mają na celu uchwycenie tekstury doświadczenia w słowach uczestników. Wielkość próby jest zazwyczaj niewielka (6–20 uczestników), dobieranych celowo na podstawie przeżycia badanego zjawiska.

3

Badacz angażuje się w głębokie, refleksyjne czytanie danych, traktując teksty jako mówiące o ludzkim doświadczeniu, a nie jako zbiór zmiennych do kodowania. Ta refleksja jest iteracyjna — analityk wielokrotnie czyta transkrypcje, pisząc notatki i eksploracyjne opisy w miarę rozwoju rozumienia. Kultywowana jest hermeneutyczna czujność na niejednoznaczność, ciszę i metaforę.

4

Interpretacja przebiega poprzez krąg hermeneutyczny: badacz porusza się między indywidualnymi relacjami uczestników (części) a wyłaniającym się ogólnym rozumieniem (całość), stopniowo pogłębiając interpretację. Analiza tematyczna jest wykorzystywana nie jako mechaniczna procedura kodowania, ale jako praktyka fenomenologiczno-hermeneutyczna poszukująca egzystencjalnych tematów — fundamentalnych struktur znaczenia, które rozjaśniają, jak to jest przeżywać dane doświadczenie.

5

Wyniki są prezentowane jako sugestywne, bogato teksturowane pisarstwo fenomenologiczne — często wykorzystujące kompozytowe opisy, winiety uczestników lub fragmenty narracyjne — które przekazuje czytelnikom spostrzeżenia interpretacyjne. Samo pisanie jest uważane za część procesu analitycznego, a nie tylko jego raport. Badacze refleksyjnie odnoszą się do swojej pozycji i ograniczeń swojej interpretacji.

Częste pułapki

  • Traktowanie kręgu hermeneutycznego jako słabości, a nie metody — brak udokumentowania iteracyjnego ruchu tam i z powrotem między częściami a całością sprawia, że decyzje interpretacyjne są niewidoczne i nieuzasadnione.
  • Nadmierne nawiasowanie w sensie Husserlowskim — próba zawieszenia wszelkiego wcześniejszego rozumienia podważa hermeneutyczne podstawy podejścia; fenomenologia interpretatywna oczekuje zaangażowania, a nie zawieszenia, horyzontu badacza.
  • Mylenie fenomenologii interpretatywnej z Analizą Fenomenologiczną Interpretatywną (IPA) — IPA jest blisko spokrewnioną, ale odrębną metodą opracowaną przez Jonathana Smitha; dzielą korzenie filozoficzne, ale różnią się procedurą analityczną i typowym zastosowaniem.
  • Cienkie dane z wywiadów ustrukturyzowanych — zamknięte lub dyrektywne pytania wywiadowcze dają powierzchowne opisy; niezbędne są otwarte pytania dotyczące doświadczeń.
  • Pisanie wyników jako konwencjonalne podsumowanie tematyczne — fenomenologia interpretatywna wymaga pisarstwa fenomenologicznego pokazującego teksturę doświadczenia, a nie listy tematów z cytatami.

Najczęściej zadawane pytania

Czym fenomenologia interpretatywna różni się od fenomenologii opisowej (transcendentalnej)?

Fenomenologia opisowa, podążając za Husserlem, wymaga od badacza nawiasowania wszystkich wcześniejszych założeń i ma na celu odkrycie uniwersalnych esencji doświadczenia. Fenomenologia interpretatywna, podążając za Heideggerem i van Manenem, utrzymuje, że rozumienie jest zawsze kontekstowe i historycznie sytuowane; horyzont interpretacyjny badacza jest angażowany i ujawniany, a nie zawieszany. Celem jest znaczenie ugruntowane w kontekście, a nie uniwersalna esencja.

Czy fenomenologia interpretatywna jest tym samym co Analiza Fenomenologiczna Interpretatywna (IPA)?

Dzielą korzenie filozoficzne, ale są to odrębne metody. IPA, opracowana przez Jonathana Smitha w latach 90. XX wieku, stosuje określony proces analityczny (tematy doświadczeniowe na uczestnika, a następnie wzorce międzyprzypadkowe) i zazwyczaj wykorzystuje małe, celowo dobrane próby od 3 do 10 uczestników. Interpretatywna fenomenologia van Manena jest mniej rygorystyczna proceduralnie i kładzie większy nacisk na pisarstwo fenomenologiczne jako akt analityczny i komunikacyjny. Badacze powinni wybierać w zależności od swojej tradycji metodologicznej i norm dyscyplinarnych.

Ilu uczestników potrzebuję?

Typowa wielkość próby to 6–20 uczestników, ale logika opiera się na nasyceniu teoretycznym lub celowym, a nie na ustalonej liczbie. Ponieważ fenomenologia interpretatywna poszukuje bogatego kontekstowo znaczenia, a nie częstości występowania lub budowania teorii, mniejsze próby są uzasadnione, gdy uczestnicy są starannie dobrani, a zbieranie danych jest głębokie. Przy mniej niż sześciu uczestnikach może być trudno przejść od indywidualnych historii do spostrzeżeń interpretacyjnych dotyczących wspólnych struktur znaczenia.

Co w praktyce oznacza 'krąg hermeneutyczny'?

Krąg hermeneutyczny odnosi się do iteracyjnej relacji między rozumieniem części tekstu a rozumieniem całości. W praktyce oznacza to wielokrotne czytanie transkrypcji — każde czytanie oparte na wyłaniającej się ogólnej interpretacji — i poprawianie odczytu poszczególnych fragmentów w miarę rozwoju całościowego obrazu. Zamiast kodowania i liczenia, analityk pisze i przepisuje notatki interpretacyjne, które stopniowo pogłębiają zrozumienie. Ten cykliczny ruch jest cechą, a nie wadą.

Czy mogę połączyć fenomenologię interpretatywną z innymi metodami?

Tak. Badacze czasami łączą fenomenologię interpretatywną z badaniami narracyjnymi, obserwacją etnograficzną lub analizą dokumentów, aby wzbogacić swoje zrozumienie świata życia poddanego badaniu. Stosowane są również projekty mieszane, które łączą wyniki fenomenologii interpretatywnej z danymi ankietowymi, chociaż komponent fenomenologiczny musi być raportowany i oceniany na własnych zasadach. Łączenie jej z podejściami czysto statystycznymi wymaga ostrożności, aby zachować integralność metodologiczną.

Pokrewne metody

Źródła

  1. van Manen, M. (1990). Researching Lived Experience: Human Science for an Action Sensitive Pedagogy. State University of New York Press.

    ISBN: 978-0791404645
    Skopiowano.
  2. Heidegger, M. (1962). Being and Time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row. (Original work published 1927).

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.