Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Indeks Niepełnosprawności Skali Oceny Stanu Zdrowia (HAQ-DI)

Autor metody
James Fries and colleagues at Stanford University
Rok
1980
Typ
Functional disability measurement for arthritis and chronic disease
Rodzina
Functional assessment

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Indeks Niepełnosprawności Skali Oceny Stanu Zdrowia (HAQ-DI) to 20-punktowa samoopisowa miara niepełnosprawności funkcjonalnej, opracowana przez Friesa i współpracowników ze Stanford University w 1980 roku.

Pierwotnie zaprojektowany dla reumatoidalnego zapalenia stawów, HAQ-DI stał się złotym standardem oceny funkcjonalnej w różnych chorobach reumatycznych i przewlekłych.

Intuicja stojąca za metodą

HAQ-DI mierzy wpływ choroby na codzienne życie poprzez ocenę zdolności do wykonywania rutynowych czynności fizycznych w ośmiu domenach: ubieranie się, wstawanie, jedzenie, chodzenie, higiena, sięganie, chwytanie i czynności codzienne. Zamiast sumowania wszystkich pozycji jednakowo, HAQ-DI wykorzystuje wyrafinowany system punktacji, w którym pacjenci zgłaszają używanie pomocy ortopedycznych i potrzebę pomocy, odzwierciedlając kontinuum od niezależności do niepełnosprawności. To szczegółowe podejście czyni go klinicznie znaczącym zarówno w badaniach, jak i w opiece nad pacjentem.

Historia

Skala Oceny Stanu Zdrowia (HAQ) została opracowana przez Jamesa Friesa na Uniwersytecie Stanforda pod koniec lat 70. XX wieku i formalnie opublikowana w 1980 roku. Powstała ona na bazie wcześniejszych prac nad Wielowymiarowymi Miarymi Stanu Zdrowia i została specjalnie dostosowana do oceny reumatoidalnego zapalenia stawów. Indeks Niepełnosprawności (HAQ-DI) stał się najszerzej stosowanym elementem większego narzędzia HAQ. Kolejne wersje rozszerzyły HAQ na kwestionariusz wielowymiarowy (MDHAQ), a HAQ-DI pozostaje elementem oceny niepełnosprawności funkcjonalnej we wszystkich tych wariantach. Narzędzie zostało przetłumaczone na ponad 50 języków i jest używane w tysiącach badań reumatologicznych na całym świecie.

Kiedy stosować

HAQ-DI jest preferowanym narzędziem do oceny wyników funkcjonalnych w badaniach nad chorobami reumatycznymi i monitorowaniu praktyki klinicznej. Nadaje się dla pacjentów w wieku 5 lat i starszych, ze wszystkimi rodzajami artropatii (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, choroba zwyrodnieniowa stawów itp.). HAQ-DI jest mniej odpowiedni do oceny ostrych urazów lub stanu pooperacyjnego; w takich przypadkach preferowane mogą być specyficzne dla schorzenia skale funkcjonalne.

Ograniczenia i uwagi

  • Pierwotnie zaprojektowany dla chorób stawów; ekstrapolacja na schorzenia niezwiązane z chorobami stawów może wymagać walidacji
  • Głównie ocenia funkcję fizyczną; nie obejmuje niepełnosprawności poznawczej ani emocjonalnej
  • Efekty sufitowe w łagodnych chorobach; ograniczone rozróżnienie między pacjentami o wysokiej sprawności
  • Czynniki związane z pomocą ortopedyczną/pomocą drugiej osoby mogą nie być jednolicie stosowane w kontekstach kulturowych i systemach opieki zdrowotnej

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Szeroko walidowany w chorobach reumatycznych z silną korelacją z innymi miarami funkcjonalnymi i klinicznymi
  • Czuły na zmiany w badaniach klinicznych; wykrywa znaczącą poprawę i pogorszenie funkcji
  • Proste, intuicyjne punktowanie odzwierciedla praktyczną niepełnosprawność istotną dla doświadczeń pacjentów
  • Krótki czas wypełniania (5 minut) i możliwość samodzielnego wypełniania umożliwiają stosowanie w ruchliwych placówkach klinicznych
  • Silna trafność predykcyjna dla wyników zdrowotnych, progresji uszkodzeń stawów i śmiertelności w chorobach stawów

Zastosowania

  • Badania nad reumatoidalnym zapaleniem stawów: standardowa miara wyników w zgłoszeniach regulacyjnych i badaniach klinicznych nad lekami
  • Ocena aktywności choroby: monitorowanie trajektorii funkcjonalnej wraz z markerami zapalenia w praktyce klinicznej
  • Predykcja prognostyczna: bazowy HAQ-DI przewiduje progresję uszkodzeń stawów, wykorzystanie opieki zdrowotnej i śmiertelność
  • Ocena porównawcza skuteczności: pomiar wpływu funkcjonalnego różnych klas leków i leków biologicznych
  • Badania kohortowe podłużne: wieloletnie śledzenie trendów niepełnosprawności w artropatiach

Jak to działa

Jak to działa

1

HAQ-DI składa się z 20 pozycji podzielonych na 8 kategorii funkcjonalnych. Respondent ocenia trudność (0 = bez trudności, 1 = z pewną trudnością, 2 = z dużą trudnością, 3 = niezdolny do wykonania) w 4-punktowej skali Likerta. Wskazują również, czy używają pomocy ortopedycznych lub potrzebują pomocy innej osoby. Czas wypełniania wynosi 5 minut.

2

Dla każdej z 8 kategorii wybierana jest najwyższa ocena trudności. Jeśli respondent zgłosi używanie pomocy ortopedycznej lub potrzebę pomocy, wynik jest odpowiednio ustawiany na 2 lub wyższy. Ogólny wynik HAQ-DI jest średnią z 8 wyników kategorii, mieszczącą się w zakresie od 0 (brak niepełnosprawności) do 3 (ciężka niepełnosprawność). Alternatywny wynik dychotomiczny (0 = minimalna niepełnosprawność, 1 = jakakolwiek niepełnosprawność) jest stosowany w niektórych badaniach.

3

Wyniki HAQ-DI mieszczą się w zakresie 0–3; wyższe wyniki wskazują na większą niepełnosprawność. Progi kliniczne są zróżnicowane: 0 = brak niepełnosprawności lub minimalna niepełnosprawność, 0,01–0,5 = łagodna do umiarkowanej niepełnosprawność, 0,51–1,5 = umiarkowana do ciężkiej niepełnosprawność, >1,5 = ciężka niepełnosprawność. Zmiany o ≥0,22 są uważane za klinicznie istotne w badaniach nad reumatoidalnym zapaleniem stawów.

Częste pułapki

  • Niewłaściwe uwzględnienie systemu wagowego dla pomocy ortopedycznej/pomocy drugiej osoby w punktacji; ręczne obliczenia bez tego algorytmu dają nieprawidłowe wyniki
  • Stosowanie progów HAQ-DI opartych na chorobach stawów do populacji niezwiązanych z chorobami stawów bez walidacji
  • Interpretowanie HAQ-DI jako miary jakości życia; mierzy on niepełnosprawność funkcjonalną, a nie satysfakcję z życia
  • Stosowanie HAQ-DI w warunkach ostrych; lepiej odzwierciedla przewlekłą funkcję bazową niż ograniczenia wynikające z ostrych urazów

Najczęściej zadawane pytania

Jakie jest znaczenie czynników związanych z pomocą ortopedyczną i pomocą drugiej osoby w punktacji HAQ-DI?

Używanie pomocy ortopedycznych lub potrzeba pomocy drugiej osoby odzwierciedla ciężkość choroby wykraczającą poza samą ocenę trudności. Pacjent niezdolny do wejścia po schodach nawet z pomocą laski (wynik 3 z pomocą) ma większe upośledzenie funkcjonalne niż osoba mająca trudności, ale zachowująca niezależność. To ważenie sprawia, że HAQ-DI jest bardziej czuły na niepełnosprawność w świecie rzeczywistym.

Co oznacza wynik HAQ-DI wynoszący 0,75?

Wynik 0,75 oznacza umiarkowaną do umiarkowanie ciężkiej niepełnosprawność, sugerując, że pacjent ma znaczące ograniczenia w rutynowych czynnościach. Kontekstowo odzwierciedla to znaczące obciążenie chorobą; poprawa do 0,5 lub poniżej oznaczałaby klinicznie istotną odpowiedź na leczenie w badaniach nad chorobami stawów.

Czy HAQ-DI może być stosowany w schorzeniach innych niż reumatoidalne zapalenie stawów?

HAQ-DI był stosowany w toczniu rumieniowatym układowym, chorobie zwyrodnieniowej stawów i innych schorzeniach z różnym stopniem walidacji. Stosując go poza chorobami stawów, należy upewnić się, że podstawowa koncepcja (ograniczenie funkcji fizycznej) jest zgodna z danym schorzeniem i walidować progi w odniesieniu do odpowiednich miar wyników.

Jak często należy oceniać HAQ-DI w monitorowaniu klinicznym?

W praktyce klinicznej HAQ-DI jest zazwyczaj oceniany w stanie wyjściowym i w określonych odstępach czasu obserwacji (np. kwartalnie lub co pół roku), zgodnie z monitorowaniem aktywności choroby. W badaniach częstotliwość oceny zależy od oczekiwanego tempa zmian funkcjonalnych; miesięcznie w intensywnych interwencjach, kwartalnie w typowych badaniach nad lekami.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Bruce, B., & Fries, J. F. (1989). The Stanford Health Assessment Questionnaire: a review of its history, issues, progress, and documentation. Journal of Rheumatology, 16(8), 1055–1064.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.
  2. Fries, J. F., Spitz, P., Kraines, R. G., & Holman, H. R. (1980). Measurement of patient outcome in arthritis. Arthritis & Rheumatism, 23(2), 137–145.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.
  3. Pincus, T., Swearingen, C., & Wolfe, F. (2011). Toward a multidimensional Health Assessment Questionnaire (MDHAQ): assessment of advanced activities of daily living and psychological well-being. Seminars in Arthritis and Rheumatism, 30(2), 10–17.

    Otwórz odnośnik do publikacji
    Skopiowano.