Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Indeks Aktywności Frenchay (FAI)

Autor metody
Holbrook, M., & Skilbeck, C. E.
Rok
1983
Typ
Self-report or informant questionnaire
Rodzina
activities of daily living, instrumental ADL

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Indeks Aktywności Frenchay (FAI) to kwestionariusz wypełniany samodzielnie lub przez osobę towarzyszącą, przeznaczony do pomiaru uczestnictwa w codziennych czynnościach i instrumentalnych czynnościach życiowych w okresie 3 miesięcy.

Opracowany przez Holbrook i Skilbeck (1983) w Szpitalu Frenchay w Bristolu, FAI ocenia uczestnictwo w 15 czynnościach obejmujących sferę domową, rekreacyjną i zawodową. FAI jest szeroko stosowany w rehabilitacji po udarze i badaniach nad starzeniem się do pomiaru szerszego powrotu do sprawności, uczestnictwa społecznego i powrotu do cennych aktywności wykraczających poza podstawową samoopiekę.

Intuicja stojąca za metodą

FAI mierzy coś innego niż większość skal funkcjonalnych: nie to, czy osoba jest w stanie wykonać czynność, ale czy faktycznie uczestniczy w znaczących aktywnościach w czasie. Osoba po udarze może być w stanie gotować (zdolność), ale rzadko to robi, jeśli motywacja, pewność siebie lub bariery środowiskowe ograniczają uczestnictwo. FAI ujmuje to rozróżnienie, pytając „jak często gotowałaś w ciągu ostatnich 3 miesięcy?” – odzwierciedlając faktyczne zaangażowanie w życie. To sprawia, że FAI jest szczególnie czuły na powrót do zdrowia psychospołecznego, pewność siebie i powrót do ról społecznych i produktywnych. FAI odzwierciedla filozofię terapii zajęciowej, zgodnie z którą powrót do zdrowia oznacza nie tylko odzyskanie zdolności, ale także wznowienie cennych zajęć i ról.

Historia

Indeks Aktywności Frenchay został opracowany przez Holbrook i Skilbeck (1983) w Szpitalu Frenchay w Bristolu jako praktyczna miara uczestnictwa w aktywnościach u osób po udarze. Narzędzie powstało z uznania, że tradycyjne miary funkcjonalne skupiały się na upośledzeniu i niezależności w podstawowych ADL, ale nie obejmowały szerszego zaangażowania w aktywności, uczestnictwa społecznego i powrotu do cennych ról – wymiarów kluczowych dla jakości życia i udanego powrotu do zdrowia po udarze. Wczesne badania walidacyjne potwierdziły rzetelność i czułość FAI w mierzeniu zmian w uczestnictwie w aktywnościach po udarze. FAI został przetłumaczony na wiele języków i zwalidowany w różnych populacjach po udarze w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Setki badań nad wynikami po udarze wykorzystują FAI; istnieją obszerne dane normatywne dla populacji po ostrym, podostrym i przewlekłym udarze w różnych grupach wiekowych.

Kiedy stosować

FAI jest odpowiedni dla osób po udarze na każdym etapie po udarze (ostrym, podostrym, przewlekłym) w celu pomiaru szerszego powrotu do sprawności i powrotu do cennych aktywności. Jest szczególnie przydatny, gdy kliniczny powrót funkcji motorycznych ustabilizował się, ale utrzymują się obawy dotyczące dostosowania psychospołecznego i powrotu do zaangażowania w role. FAI jest również przydatny w badaniach nad starzeniem się, rehabilitacji geriatrycznej i badaniach nad ograniczeniem aktywności w chorobach przewlekłych. Jest mniej odpowiedni dla pacjentów w stanie ostrym wymagających intensywnej opieki medycznej lub z ciężkimi zaburzeniami poznawczymi uniemożliwiającymi wiarygodne raportowanie. FAI jest idealny do pomiaru wyników w rehabilitacji środowiskowej, programach terapii domowej i badaniach długoterminowych.

Ograniczenia i uwagi

  • Długi okres przypominania: 3-miesięczne przypominanie retrospektywne może być obarczone błędem przypominania lub trudnością w dokładnym zapamiętaniu częstotliwości aktywności.
  • Istotność aktywności jest zróżnicowana: Nie wszystkie 15 czynności jest istotnych dla wszystkich osób (np. ogrodnictwo nieistotne w mieszkaniu w mieście; zatrudnienie ukończone przez niektórych).
  • Subiektywne oceny częstotliwości: Rozróżnienia między „<1/tydzień” a „1–2/tydzień” wymagają dokładnego przypominania i subiektywnej oceny podatnej na błędy.
  • Nie wyjaśnia barier: FAI dokumentuje, czy czynności mają miejsce, ale nie dlaczego (zdolność, motywacja, dostęp, ból, pewność siebie?); może być potrzebna dodatkowa ocena.
  • Zależność środowiskowa/sytuacyjna: Uczestnictwo w aktywnościach odzwierciedla czynniki środowiskowe (sytuacja mieszkaniowa, pogoda, transport, dostępność opiekuna) w takim samym stopniu, jak zdolności indywidualne.
  • Brak czułości na zmiany u osób ciężko upośledzonych: U osób z ciężkim upośledzeniem motorycznym większość czynności FAI może mieć wynik 0, co prowadzi do efektu podłogi.
  • Zmienność kulturowa/kontekstowa: Czynności mogą być specyficzne kulturowo (np. ogrodnictwo bardziej powszechne w niektórych kulturach/klimatach); mniej uniwersalnie stosowalne niż miary motoryczne.
  • Niezgodność ocen osób towarzyszących: Rodzina i pacjent mogą się nie zgadzać co do częstotliwości aktywności; protokół postępowania z rozbieżnościami niejasny.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Uwzględnienie rzeczywistego uczestnictwa w aktywnościach: Mierzy to, co ludzie faktycznie robią, a nie tylko ich zdolności; odzwierciedla rzeczywisty powrót do cennych zajęć.
  • Szeroki zakres obszarów: Obejmuje czynności domowe, rekreacyjne, społeczne i związane z pracą; holistyczny obraz powrotu do sprawności i jakości życia.
  • Czułość na powrót do zdrowia psychospołecznego: Ujmuje pewność siebie, motywację i powrót do ról, a nie tylko powrót do zdrowia motorycznego/fizycznego.
  • Opcja oceny przez osobę towarzyszącą: Informacje uzupełniające od rodziny lub opiekuna mogą zmniejszyć błąd raportowania przez pacjenta, szczególnie u osób po udarze z anosognozją.
  • Prosty, dostępny: Kwestionariusz 15-pozycyjny, prosta skala częstotliwości, brak specjalnego sprzętu lub szkolenia badacza.
  • Odzwierciedla rzeczywiste cele powrotu do zdrowia: Powrót do ogrodnictwa, kontaktów towarzyskich lub pracy często ma dla pacjentów większe znaczenie niż izolowana funkcja motoryczna.
  • Śledzenie w czasie: Stosowany w odstępach 3+ miesięcy, czuły na długoterminowe zmiany w zaangażowaniu w aktywności.
  • Użyteczność badawcza: Szeroko zwalidowany w badaniach nad udarem i starzeniem się; obszerne dane normatywne i dowody na czułość.

Zastosowania

  • Ocena wyników po udarze: Pomiar powrotu do cennych aktywności i uczestnictwa społecznego jako część kompleksowej oceny wyników po udarze.
  • Integracja społeczna po udarze: Śledzenie powrotu do pracy, prowadzenia samochodu, aktywności społecznych i zaangażowania społecznego podczas rehabilitacji i długoterminowej obserwacji.
  • Programy przywracania aktywności: Ocena skuteczności interwencji zaprojektowanych specjalnie w celu zwiększenia uczestnictwa w aktywnościach (np. terapia integracji społecznej, rehabilitacja zawodowa).
  • Monitorowanie jakości życia: Używanie FAI jako wskaźnika jakości życia funkcjonalnego i dostosowania psychospołecznego u osób z przewlekłym udarem.
  • Badania nad starzeniem się i pogorszeniem funkcji: Pomiar trajektorii ograniczenia aktywności w populacjach starzejących się i geriatrycznych; porównywanie między grupami wiekowymi lub stanami chorobowymi.
  • Ocena programów rehabilitacyjnych: Pomiar wyników na poziomie programu w placówkach rehabilitacji stacjonarnej i ambulatoryjnej w celu udokumentowania zbiorowego przyrostu aktywności.
  • Zdolność do pracy i wyniki zatrudnienia: Pozycja dotycząca zatrudnienia w FAI pomaga śledzić status powrotu do pracy u osób po udarze w wieku produkcyjnym.
  • Ocena obciążenia opiekuna rodzinnego: FAI może być łączony z miarami obciążenia opiekuna; zmniejszone uczestnictwo w aktywnościach może korelować z większym obciążeniem opiekuna i potrzebą wsparcia.

Jak to działa

Jak to działa

1

FAI jest stosowany jako kwestionariusz samoopisowy lub ustrukturyzowany wywiad. Klient lub osoba towarzysząca (małżonek, członek rodziny, opiekun) jest pytana o uczestnictwo w 15 czynnościach w ciągu ostatnich 3 miesięcy: (1) Ogrodnictwo, (2) Prace domowe, (3) Przygotowywanie posiłków, (4) Pranie/prasowanie, (5) Ciężkie prace (naprawy itp.), (6) Spacery na zewnątrz, (7) Wyjścia towarzyskie, (8) Wizyty u przyjaciół/rodziny, (9) Hobby, (10) Prowadzenie samochodu, (11) Podróże/transport publiczny, (12) Czytanie, (13) Oglądanie telewizji/rozrywka, (14) Zainteresowania rekreacyjne, (15) Zatrudnienie/praca. Dla każdej czynności respondent wskazuje częstotliwość: „nigdy” (w ciągu ostatnich 3 miesięcy), „rzadziej niż raz w tygodniu”, „1–2 razy w tygodniu” lub „więcej niż 2 razy w tygodniu”. Czas przeprowadzenia wynosi 10–15 minut. Oceny przez osoby towarzyszące są często stosowane po udarze, ponieważ niektórzy pacjenci mają zaburzony wgląd we własną chorobę; informacje uzupełniające od członka rodziny mogą być cenne. FAI jest zazwyczaj stosowany na początku badania i ponownie po 3 miesiącach lub dłuższych odstępach czasu, aby uchwycić zmiany w uczestnictwie w aktywnościach.

Wzór
Client or informant (family member/caregiver) completes self-report or interview questionnaire about participation in 15 activities of daily living and instrumental activities (e.g., cooking, gardening, shopping, hobbies) over the past 3 months. Each activity rated on frequency: never, less than once per week, 1-2 times per week, or more than 2 times per week.
2

Każda czynność jest kodowana: 0=nie wykonano w ciągu ostatnich 3 miesięcy, 1=wykonano ≤1 raz/tydzień, 2=wykonano 1–2 razy/tydzień, 3=wykonano >2 razy/tydzień. Całkowity wynik FAI = suma wszystkich 15 pozycji, w zakresie 0–45. Wyższy wynik odzwierciedla większe uczestnictwo w aktywnościach. Wyniki podskal można obliczyć, jeśli jest to pożądane: (1) Podskala domowa (gotowanie, pranie, prace domowe, ciężkie prace; zakres 0–12), (2) Podskala rekreacyjna (ogrodnictwo, wyjścia towarzyskie, hobby, rozrywka, zainteresowania rekreacyjne; zakres 0–15), (3) Praca/zatrudnienie (prowadzenie samochodu, podróże, praca, czytanie; zakres 0–12). Niektóre wersje organizują podskale inaczej; należy wyjaśnić używaną wersję.

Wzór
Each activity coded 0 (not done in past 3 months), 1 (done ≤1 time/week), 2 (done 1-2 times/week), or 3 (done >2 times/week). Total FAI score = sum of all 15 items, range 0-45. Can also be analyzed by subscale (domestic, leisure, work/employment).
3

Interpretacja całkowitego wyniku FAI (ogólny przewodnik): 0–15 wskazuje na znaczące ograniczenie aktywności, przy czym większość czynności nie jest wykonywana lub jest wykonywana rzadko; 16–30 wskazuje na umiarkowane zaangażowanie, z niektórymi czynnościami wykonywanymi regularnie; 31–45 wskazuje na wysokie zaangażowanie i powrót do poziomu aktywności sprzed zachorowania. U osób po ostrym udarze wyniki FAI są zazwyczaj bardzo niskie (5–10), odzwierciedlając poważne ograniczenie aktywności. W ciągu 3–6 miesięcy wyniki FAI zazwyczaj rosną wraz z poprawą funkcji motorycznych i poznawczych oraz powrotem pewności siebie do uczestnictwa. Wzrost o 5–10 punktów FAI od poziomu wyjściowego jest uważany za klinicznie znaczący. Analiza poszczególnych czynności ujawnia specyficzne obszary powrotu do zdrowia lub utrzymujące się ograniczenia (np. poprawa ogrodnictwa i aktywności społecznych, ale utrzymująca się niezdolność do pracy). FAI ujmuje również depresję lub zmniejszoną motywację (niski FAI pomimo zachowanej zdolności motorycznej).

Wzór
Total FAI score 0-45; higher score indicates greater activity participation and engagement. Changes from baseline reflect increased or decreased activity participation over time. In stroke populations, FAI often reflects broader functional recovery and psychosocial adjustment, not just motor function. Typical post-stroke FAI <15 indicates significant activity limitation; >30 indicates good engagement.

Częste pułapki

  • Stosowanie bez odpowiedniego kontekstu: Upewnij się, że respondent rozumie 3-miesięczny okres retrospektywny i wie, co oznaczają kategorie częstotliwości (np. „raz w tygodniu” = około 4 razy w ciągu 3 miesięcy).
  • Nadmierna interpretacja niskiego FAI jako porażki funkcjonalnej: Niski FAI może odzwierciedlać bariery środowiskowe, ograniczenia dostępu lub ograniczenia sytuacyjne, a nie indywidualne zdolności; dodatkowe pytania są cenne.
  • Używanie FAI jako jedynego wyniku funkcjonalnego: FAI mierzy uczestnictwo w aktywnościach, a nie zdolności motoryczne ani niezależność w podstawowych ADL; powinien być łączony z miarami motorycznymi/ADL w celu kompleksowej oceny.
  • Zapominanie o wyjaśnieniu istotności aktywności: Niektóre czynności mogą nie dotyczyć wszystkich osób; wyjaśnij, czy brak uczestnictwa odzwierciedla niezdolność, nieistotność, czy wybór.
  • Przełączanie między raportowaniem własnym a raportowaniem przez osobę towarzyszącą bez dokumentacji: Jeśli na początku badania zastosowano raportowanie własne, a w okresie obserwacji raportowanie przez osobę towarzyszącą (lub odwrotnie), wyniki mogą nie być bezpośrednio porównywalne.
  • Stosowanie bez wystarczających szczegółów: W przypadku niejednoznacznych odpowiedzi (np. „czasami” bez wyraźnej częstotliwości) konieczne jest dopytanie w celu dokładnego zakodowania.
  • Ignorowanie efektów sezonowych: Uczestnictwo w aktywnościach może się różnić sezonowo (np. zmniejszone ogrodnictwo zimą); jeśli FAI jest podawany zimą w porównaniu z latem, wyniki mogą odzwierciedlać sezonowość, a nie indywidualną zmianę.

Najczęściej zadawane pytania

Czym FAI różni się od innych skal ADL, takich jak Barthel Index lub zmodyfikowana Skala Rankina?

Barthel Index i mRS koncentrują się na podstawowych ADL samoopieki (kąpiel, toaleta, karmienie); FAI mierzy instrumentalne ADL oraz uczestnictwo społeczne/rekreacyjne. Barthel i mRS są czułe na ostre, ciężkie niepełnosprawności; FAI jest czuły na subtelne różnice w zaangażowaniu społecznym i powrocie do ról. Oba rodzaje miar są cenne; odpowiadają na różne pytania. Barthel/mRS oceniają funkcjonowanie na poziomie przetrwania; FAI ocenia funkcjonowanie na poziomie jakości życia.

Co jeśli pacjent nie wykonuje danej czynności, ponieważ nie jest ona dla niego istotna (np. ogrodnictwo)?

Jeśli czynność nie jest istotna, powinna być oceniona jako 0 (nie wykonano w ciągu ostatnich 3 miesięcy). Jednak klinicyści powinni wyjaśnić, czy brak uczestnictwa odzwierciedla nieistotność, bariery środowiskowe (np. brak ogrodu), czy niezdolność. Niektóre zmodyfikowane wersje FAI pozwalają respondentom pominąć czynności oznaczone jako „nie dotyczy” (N/A); jednak standardowy FAI tego wyraźnie nie dopuszcza. Dokumentowanie, które czynności nie mają zastosowania, dostarcza kontekstu do interpretacji.

Czy FAI powinien być wypełniany przez pacjenta, czy przez osobę towarzyszącą (członka rodziny)?

Obie opcje są dopuszczalne, ale z zastrzeżeniami. Samoopis pacjenta może być obciążony depresją, anosognozją (brakiem świadomości) lub wysiłkiem. Ocena przez członka rodziny może być bardziej obiektywna, ale może odzwierciedlać ograniczenia opiekuna, a nie zdolności pacjenta. Najlepszą praktyką jest uzyskanie obu ocen, gdy jest to możliwe, i odnotowanie wszelkich rozbieżności. W badaniach ważna jest spójność (zawsze pacjent lub zawsze osoba towarzysząca) dla porównywalności. Protokół powinien określać użytego respondenta.

Jaka jest klinicznie znacząca zmiana w wyniku FAI?

Zmiana o 5–10 punktów w całkowitym FAI (skala 0–45) jest generalnie uważana za klinicznie znaczącą, odzwierciedlając zwiększone lub zmniejszone uczestnictwo w aktywnościach. Zmiany w poszczególnych czynnościach (np. powrót do pracy, wznowienie hobby) są również informacyjne. We wczesnym okresie po udarze oczekiwane przyrosty FAI często wynoszą 10–20 punktów w ciągu 3–6 miesięcy; w fazach przewlekłych przyrosty o 2–5 punktów mogą odzwierciedlać znaczące zmiany w zaangażowaniu.

Czy FAI może być stosowany u populacji innych niż po udarze?

Tak, FAI był stosowany i zwalidowany w badaniach nad starzeniem się, rehabilitacji geriatrycznej i populacjach z chorobami przewlekłymi (kardiologicznymi, POChP, zapaleniem stawów). 15 pozycji jest na tyle ogólnych, że można je szeroko stosować. Jednak FAI został specjalnie opracowany i najszerzej zwalidowany w badaniach nad udarem; zastosowanie do innych populacji powinno uwzględniać to i rozważyć istotność pozycji dla danej populacji.

Pokrewne metody

Źródła

  1. Holbrook, M., & Skilbeck, C. E. (1983). An activities index for use with stroke patients. Age and Ageing, 12(2), 166-170.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.
  2. Schuling, J., de Haan, R., Limburg, M., & Groenier, K. H. (1993). The Frenchay Activities Index. Assessment of functional status in stroke patients. Stroke, 24(8), 1173-1177.

    Otwórz odnośnik DOI
    Skopiowano.