Krytyczna analiza tematyczna — jakościowe badanie skoncentrowane na władzy
- Autor metody
- Draws on Virginia Braun & Victoria Clarke (thematic analysis, 2006) combined with critical theory traditions (Frankfurt School, feminist and postcolonial theorists)
- Rok
- 2000s–2010s (consolidation as named variant)
- Typ
- Qualitative analysis approach
- Rodzina
- Qualitative design / analysis
Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku
Do czego służy?
Krytyczna analiza tematyczna (CTA) to podejście jakościowe, które łączy systematyczne procedury kodowania analizy tematycznej Braun i Clarke z pytającym stanowiskiem teorii krytycznej.
Zamiast jedynie opisywać wzorce w danych, CTA pyta, jakim interesom te wzorce służą, jakie relacje władzy odzwierciedlają, a co jest nieobecne lub uciszone. Służy do ujawniania ideologii, nierówności strukturalnych i hegemonicznych założeń osadzonych w relacjach uczestników lub w tekstach.
Intuicja stojąca za metodą
Wyobraź sobie, że przeprowadzasz wywiady z pielęgniarkami na temat praktyk opieki nad pacjentem. Standardowa analiza tematyczna zidentyfikowałaby wzorce — tematy takie jak obciążenie pracą, komunikacja i współczucie. Krytyczna analiza tematyczna zadaje trudniejsze pytania: Dlaczego te wzorce istnieją? Które głosy dominują, a które są nieobecne? Jakie siły instytucjonalne lub ideologiczne kształtują to, co pielęgniarki czują, że mogą powiedzieć lub zrobić? Soczewka krytyczna traktuje dane nie tylko jako okna na doświadczenie, ale jako artefakty władzy — ukształtowane przez struktury społeczne, media, politykę i historię. Badacz jest pozycjonowany jako jawnie polityczny aktor, a nie neutralny obserwator.
Historia
Krytyczna analiza tematyczna wyłoniła się, gdy badacze jakościowi czerpali z podstawowych procedur artykułu Braun i Clarke z 2006 roku o analizie tematycznej i połączyli je z tradycjami teorii krytycznej sięgającymi Szkoły Frankfurckiej (Adorno, Horkheimer) i rozciągającymi się przez metodologię feministyczną drugiej fali (Dorothy Smith, Sandra Harding), teorię postkolonialną i studia nad niepełnosprawnością. Do lat 2010. uczeni w dziedzinie zdrowia, edukacji i nauk społecznych jawnie nazywali to połączenie krytyczną analizą tematyczną, aby odróżnić ją od wariantów zorientowanych opisowo i zasygnalizować jej emancypacyjny cel.
Kiedy stosować
Używaj krytycznej analizy tematycznej, gdy twoje pytanie badawcze jest nie tylko opisowe, ale ma wymiar emancypacyjny lub strukturalny — na przykład, gdy chcesz zrozumieć, jak marginalizowane grupy są reprezentowane w dokumentach politycznych, jak ideologie zawodowe ograniczają praktykę lub jak nierówności społeczne są odtwarzane w codziennej rozmowie. Jest dobrze dopasowana do badań nad płcią, rasą, niepełnosprawnością, klasą i innymi osiami władzy. Nie używaj CTA, gdy pytanie badawcze jest rzeczywiście eksploracyjne lub opisowe bez orientacji krytycznej, ponieważ narzucenie soczewki krytycznej na pytania ateoretyczne zniekształca analizę. Wymaga znacznego ugruntowania teoretycznego w co najmniej jednej tradycji krytycznej; badacze bez tego fundamentu powinni najpierw przeprowadzić standardową analizę tematyczną i jawnie odnotować jej ograniczenia.
Ograniczenia i uwagi
- Wyniki są jawnie nacechowane teoretycznie; rezultaty mogą nie przekonać odbiorców, którzy nie podzielają ram teoretycznych.
- Ryzyko błędu potwierdzenia, jeśli badacz wybiera dane, które wspierają z góry uformowaną interpretację krytyczną, zamiast autentycznego zaangażowania z pełnym zbiorem danych.
- Wymaga głębokiej znajomości co najmniej jednej tradycji teoretycznej krytycznej, co stanowi znaczącą inwestycję metodologiczną.
- Nieodpowiednia dla celów badawczych, które są czysto opisowe, predykcyjne lub uogólnialne w sensie statystycznym.
Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.
Mocne strony
- Przenosi analizę poza opis, aby ujawnić siły strukturalne i ideologiczne kształtujące dane.
- Legitymizuje polityczne i etyczne zaangażowanie badacza jako część ram analitycznych, zamiast traktować je jako stronniczość, którą należy stłumić.
- Elastyczność: możliwa do zastosowania do danych z wywiadów, grup fokusowych, dokumentów politycznych, tekstów medialnych i mediów społecznościowych.
- Generatywność dla zmian społecznych — wyniki są pozycjonowane tak, aby informować działania rzecznicze, krytykę polityki lub praktykę emancypacyjną.
- Kompatybilność z szerokim zakresem teorii krytycznych (feministyczna, postkolonialna, queer, studia nad niepełnosprawnością, marksistowska).
Zastosowania
- Analiza sposobu, w jaki dokumenty dotyczące polityki zdrowia psychicznego konstruują i regulują tożsamość użytkowników usług.
- Badanie sposobu, w jaki pielęgniarki lub pracownicy socjalni rozmawiają o rasie, płci lub niepełnosprawności w dyskusjach grupowych.
- Krytyka reprezentacji medialnych osób ubiegających się o azyl lub imigrantów poprzez kodowanie transkrypcji wiadomości pod kątem ram ideologicznych.
- Badanie, w jaki sposób studenci z klasy robotniczej opisują przynależność i wykluczenie w szkolnictwie wyższym.
- Badanie, w jaki sposób dokumenty organizacyjne normalizują określone tożsamości przywódcze, jednocześnie marginalizując inne.
- Eksploracja, w jaki sposób społeczności internetowe odtwarzają lub opierają się hegemonicznym dyskursom na temat wizerunku ciała i zdrowia.
Jak to działa
Jak to działa
Badacz jawnie artykułuje swoje teoretyczne i polityczne stanowisko przed rozpoczęciem analizy — czerpiąc z teorii krytycznej, teorii feministycznej, teorii postkolonialnej lub podobnych ram. To refleksyjne oświadczenie o pozycjonowaniu kieruje tym, jakie pytania zostaną zadane danym i zapobiega domyślnemu przyjmowaniu przez analizę niekrytycznego opisu. Lokalizacja społeczna i założenia badacza są dokumentowane, a nie odsuwane na bok.
Wszystkie dane (transkrypcje wywiadów, notatki terenowe, dokumenty lub teksty medialne) są czytane i ponownie czytane w całości, aby zbudować immersyjną znajomość. Podczas tej fazy badacz zauważa nie tylko to, co zostało powiedziane, ale także to, co jest rażąco nieobecne, co jest przyjmowane za pewnik, a które głosy lub perspektywy wydają się zmarginalizowane. Sporządzane są wstępne notatki analityczne, aby uchwycić te krytyczne obserwacje.
Systematyczne kodowanie linia po linii lub segment po segmencie przypisuje etykiety znaczącym jednostkom danych. W CTA kody są generowane z podwójną uwagą: kody opisowe wychwytują to, co jest obecne w danych, podczas gdy kody krytyczne zaznaczają ideologiczne założenia, dynamikę władzy, sprzeczności oraz przypadki normalizacji lub oporu. Oba typy kodów zasilają późniejszy rozwój tematyczny.
Kody są sortowane i grupowane w tematy kandydujące, które odpowiadają na krytyczne pytanie badawcze. Tematy w CTA nie są jedynie opisowymi podsumowaniami, ale analitycznymi argumentami o tym, jak władza działa w danych. Każdy temat powinien być w stanie stanowić propozycję dotyczącą sił społecznych lub strukturalnych kształtujących badane zjawisko, a nie tylko etykietę dla powracającego tematu.
Wersje robocze tematów są testowane w odniesieniu do pełnego zbioru danych i ram teoretycznych. Badacz pyta: Czy ten temat kwestionuje lub odtwarza dominujące narracje? Czy przykłady przeciwne są uwzględnione? Czyje interesy temat stawia w centrum? W celu wzmocnienia rygoru i wiarygodności interpretacji krytycznych można zastosować wzajemną weryfikację, sprawdzanie przez członków grupy lub ścieżki audytu.
Wyniki są spisywane jako narracje analityczne, w których fragmenty danych ilustrują krytyczne tematy. Zapis jawnie łączy indywidualne relacje z szerszymi warunkami strukturalnymi lub ideologicznymi, przechodząc między mikro poziomem słów uczestników a makro poziomem władzy społecznej. Implikacje dla polityki, praktyki lub zmian społecznych są zazwyczaj wysuwane na pierwszy plan.
Częste pułapki
- Traktowanie 'krytycznego' jako etykiety, a nie praktyki: stosowanie CTA bez systematycznego zadawania pytań krytycznych na każdym etapie analitycznym nie daje nic więcej niż standardowa analiza tematyczna z preambułą polityczną.
- Uciszanie głosów uczestników: zbyt agresywne wysuwanie krytyki strukturalnej, tak że rzeczywista złożoność i sprawczość wyrażana przez uczestników jest wymazywana lub redukowana do biernego victimhood.
- Pomijanie kroku refleksyjności: brak udokumentowania pozycji badacza oznacza, że analiza jest napędzana ideologicznie, ale nieujawniona, podważając zarówno wiarygodność, jak i przejrzystość.
- Mylenie wrażliwości tematu z orientacją krytyczną: badanie marginalizowanej grupy nie stanowi automatycznie krytycznej analizy tematycznej — soczewka krytyczna musi być operacjonalizowana w samym procesie kodowania i tworzenia tematów.
- Niewystarczające zaangażowanie w dane: czytanie danych przez z góry uformowaną soczewkę teoretyczną tak mocno, że ignoruje się dowody obalające lub nieoczekiwaną złożoność.
Najczęściej zadawane pytania
Czym krytyczna analiza tematyczna różni się od standardowej analizy tematycznej?
Standardowa analiza tematyczna (Braun & Clarke) jest epistemologicznie elastyczna i może być używana do celów czysto opisowych. Krytyczna analiza tematyczna stosuje te same procedury kodowania i tworzenia tematów, ale jawnie zadaje pytania o władzę, ideologię i strukturę społeczną na każdym etapie. Różnica nie leży w mechanice kodowania, ale w pytaniach analitycznych kierujących pracą i ramach teoretycznych kierujących interpretacją.
Jakiej teorii krytycznej powinienem użyć?
Nie ma jednej wymaganej teorii. Teoria feministyczna, teoria postkolonialna, krytyczna teoria rasy, studia nad niepełnosprawnością, analiza dyskursu foucaultowskiego i marksistowska ekonomia polityczna były łączone z analizą tematyczną. Wybór powinien być podyktowany pytaniem badawczym i naturą badanych relacji władzy. Ważne jest, aby ramy teoretyczne były stosowane konsekwentnie w całym procesie analitycznym, a nie tylko cytowane w przeglądzie literatury.
Czy CTA wymaga sprawdzania przez członków grupy lub walidacji przez uczestników?
Sprawdzanie przez członków grupy jest przydatne do potwierdzania dokładności opisowej, ale ma ograniczenia w analizie krytycznej. Jeśli tematy są krytyką strukturalną, która wykracza poza to, co sami uczestnicy artykułują — na przykład, identyfikując założenie ideologiczne, które uczestnicy przyjmują za pewnik — zwracanie tematów uczestnikom w celu walidacji może nie być odpowiednie lub produktywne. Decyzja powinna być podyktowana zobowiązaniami epistemologicznymi badania, a nie stosowana jako rutynowa kontrola jakości.
Czy CTA można stosować do danych dokumentalnych lub medialnych, a nie tylko do wywiadów?
Tak. Krytyczna analiza tematyczna nie ogranicza się do danych z wywiadów. Dokumenty polityczne, teksty medialne, raporty organizacyjne i treści z mediów społecznościowych nadają się do CTA, często czyniąc ją szczególnie potężnym narzędziem, ponieważ dokumenty mają tendencję do przenoszenia niejawnych założeń ideologicznych, które są łatwiejsze do ujawnienia poprzez systematyczne kodowanie krytyczne niż poprzez samoopis.
Jak poradzić sobie z własną stronniczością jako badacz krytyczny?
W CTA zaangażowania polityczne i teoretyczne badacza nie są traktowane jako stronniczość, którą należy wyeliminować, ale jako zasób refleksyjny, który należy uznać i zarządzać nim. Na początku napisz szczegółowe oświadczenie o refleksyjności, prowadź notatki analityczne przez cały okres badania, szukaj wzajemnej weryfikacji od kolegów, którzy mogą kwestionować twoje interpretacje, i wykaż w zapisie, w jaki sposób dowody obalające zostały potraktowane, a nie zignorowane.
Pokrewne metody
Źródła
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Otwórz odnośnik DOISkopiowano.Rice, C., & Mündel, I. (2018). Story-making as methodology: Disrupting dominant stories through multimedia knowledge translation. Canadian Review of Sociology, 55(2), 211–231. [Critical thematic analysis applied in disability and feminist contexts; see also Rice, C. et al. for critical qualitative praxis.]
Otwórz odnośnik do publikacjiSkopiowano.