Przejdź do treści
Wróć do wyników wyszukiwania

Fenomenologia komparatywna — Komparatywne badania fenomenologiczne

Autor metody
Edmund Husserl (foundational); systematised in comparative application by Amedeo Giorgi, Max van Manen, and others
Rok
Late 20th century (comparative applications prominent from the 1980s–1990s onward)
Typ
Qualitative comparative research design
Rodzina
Qualitative design / analysis

Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku

Rozmiar czcionki

Do czego służy?

Fenomenologia komparatywna stosuje dociekania fenomenologiczne do dwóch lub więcej odrębnych grup, kultur lub kontekstów, wyraźnie kontrastując sposób, w jaki każda grupa przeżywa i nadaje znaczenie wspólnemu zjawisku.

Zamiast opisywać jedną, zunifikowaną esencję, ujawnia ona zarówno wspólne struktury, jak i znaczące różnice w przeżywanej rzeczywistości między jednostkami porównania. Podejście to opiera się na fenomenologii husserlowskiej i hermeneutycznej, ale rozszerza standardowy projekt jedno-grupowy na ustrukturyzowaną analizę międzygrupową.

Intuicja stojąca za metodą

Załóżmy, że chcesz wiedzieć nie tylko, jak odczuwa się przewlekłą chorobę, ale także, czy to doświadczenie systematycznie różni się między pacjentami w szpitalach miejskich a tymi w wiejskich przychodniach. Fenomenologia komparatywna przeprowadza pełne dociekanie fenomenologiczne w każdej grupie oddzielnie, a następnie zestawia ze sobą dwie uzyskane struktury esencjonalne. Porównanie nie redukuje doświadczenia do liczb; pyta: gdzie są wspólne tematy, a gdzie grupy się rozchodzą — i co oznacza to rozbieżność? Wynik jest bogatszy niż badanie jedno-grupowe, ponieważ kontrasty oświetlają aspekty zjawiska, które jednorodna próba pozostawiłaby niewidocznymi.

Historia

Fenomenologia komparatywna wyłoniła się, gdy badacze zaczęli stosować tradycję fenomenologiczną do pytań wymagających porównań międzygrupowych lub międzykulturowych. Prace założycielskie Husserla, Heideggera i Merleau-Ponty'ego nie dotyczyły bezpośrednio porównań, ale ruch empirycznej fenomenologii — rozwinięty przez Amedeo Giorgiego na Duquesne University od lat 70. XX wieku i usystematyzowany w pracy Maxa van Manena z 1990 roku o badaniu przeżywanej rzeczywistości — dostarczył infrastruktury metodologicznej. Projekty komparatywne stały się szczególnie widoczne w naukach o pielęgniarstwie, psychologii międzykulturowej i badaniach edukacyjnych w latach 90. i 2000., gdy badacze starali się zrozumieć, jak kontekst społeczny i kulturowy kształtuje doświadczenie.

Kiedy stosować

Używaj fenomenologii komparatywnej, gdy twoje pytanie badawcze dotyczy wyraźnie tego, jak zjawisko jest doświadczane inaczej w różnych, możliwych do zidentyfikowania grupach, kulturach, rolach zawodowych lub etapach życia — i gdy głównym zainteresowaniem jest znaczenie subiektywne, a nie różnica statystyczna. Jest ona dobrze dopasowana do badań nad nierównościami w opiece zdrowotnej, psychologii międzykulturowej, oceny polityki edukacyjnej i badań organizacyjnych, gdzie różnice w doświadczeniach mają znaczenie. Nie używaj jej, gdy porównanie jest jedynie demograficzne i nie ma teoretycznego uzasadnienia, dlaczego grupy miałyby doświadczać zjawiska inaczej; w takim przypadku bardziej odpowiednie jest standardowe badanie fenomenologiczne jedno-grupowe. Unikaj jej również, gdy wielkość próby na grupę spada poniżej około pięciu uczestników, lub gdy celem badania jest zbudowanie modelu przyczynowego, a nie opis przeżywanej rzeczywistości.

Ograniczenia i uwagi

  • Wymaga rekrutacji i przeprowadzenia wywiadów z odpowiednimi próbami w każdej grupie porównania, co czyni zbieranie danych bardziej zasobochłonnym niż w badaniu jedno-grupowym.
  • Analizy wewnątrzgrupy muszą być prowadzone niezależnie; przedwczesne porównanie międzygrupowe może zanieczyścić opis esencjonalny każdej grupy.
  • Porównanie jest interpretacyjne i nie może stanowić podstawy do twierdzeń przyczynowych o tym, dlaczego grupy się różnią.
  • Wyniki nie są statystycznie uogólnialne; są przenoszalne do kontekstów o podobnych cechach strukturalnych.
  • Porównywanie grup różniących się jednocześnie pod wieloma wymiarami utrudnia przypisanie różnic w doświadczeniach do jednego czynnika.

Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.

Mocne strony

  • Ujawnia różnice w doświadczeniach, których nie może wykryć fenomenologia jedno-grupowa, uwidaczniając ukryte kontrasty strukturalne.
  • Zachowuje głębię i bogactwo fenomenologii, jednocześnie rozszerzając ją na komparatywne pytania o znaczeniu praktycznym i politycznym.
  • Sekwencja analityczna najpierw wewnątrz grupy chroni integralność doświadczeniową każdej grupy przed rozpoczęciem porównania.
  • Dostarcza niuansowego wglądu w wymiary zjawisk związane z kulturą, kontekstem lub rolą, które umykają porównaniom ankietowym.
  • Wyniki mogą stanowić podstawę dla specyficznych dla grup interwencji, polityk lub projektów edukacyjnych opartych na autentycznej przeżywanej rzeczywistości.
  • Wyraźna ramka porównawcza wzmacnia wkład badania ponad to, co oferuje pojedyncza narracja.

Zastosowania

  • Porównanie, jak pacjenci z różnych środowisk kulturowych doświadczają zarządzania przewlekłym bólem i interakcji z pracownikami służby zdrowia.
  • Zbadanie, czy nowicjusze i doświadczeni nauczyciele inaczej doświadczają tożsamości zawodowej i co stanowi wspólny rdzeń tożsamości nauczycielskiej.
  • Zbadanie, jak studenci pierwszego pokolenia i kontynuujący naukę doświadczają przynależności akademickiej.
  • Kontrastowanie przeżywanej rzeczywistości pracowników zdalnych i stacjonarnych w odniesieniu do izolacji zawodowej i społeczności w miejscu pracy.
  • Badanie, jak menedżerowie i pracownicy pierwszej linii doświadczają tej samej inicjatywy zmiany organizacyjnej w ramach tej samej instytucji.
  • Badanie różnic międzykrajowych w sposobie, w jaki młodzież doświadcza przejścia ze szkoły średniej na wyższą.

Jak to działa

Jak to działa

1

Zidentyfikuj dwie lub więcej jasno zdefiniowanych grup porównania, kontekstów lub punktów czasowych, których odmienna relacja do zjawiska stanowi przedmiot zainteresowania badawczego. Grupy powinny dzielić to samo zjawisko (np. obie doświadczyły utraty pracy), ale różnić się pod względem teoretycznie znaczącego wymiaru (np. sektor przemysłu, tło kulturowe, kohorta wiekowa). Przed rozpoczęciem zbierania danych należy sformułować uzasadnienie porównania.

2

Przed zebraniem jakichkolwiek danych badacz dokumentuje i zawiesza własne założenia dotyczące każdej grupy oraz dotyczące tego, jak grupy mogą się różnić. To epoché rozciąga się na założenia dotyczące tego, która grupa zgłosi bogatsze lub trudniejsze doświadczenie. Badacz musi być równie otwarty na zaskakujące wyniki w każdej jednostce porównania.

3

Bogate relacje pierwszoosobowe są zbierane od uczestników w każdej grupie, zazwyczaj poprzez dogłębne wywiady indywidualne. Ten sam protokół otwarty jest stosowany we wszystkich grupach, aby zapewnić porównywalność, jednocześnie pozostając wystarczająco elastycznym, aby umożliwić wyłonienie się specyficznych dla grupy znaczeń. Wielkość próby jest zgodna ze standardowymi wytycznymi fenomenologicznymi (około 5–15 na grupę), przy czym każda grupa osiąga własne nasycenie pojęciowe.

4

Pełna analiza fenomenologiczna wewnątrz grupy jest prowadzona niezależnie dla każdej grupy: identyfikowane są istotne stwierdzenia, grupowane są jednostki znaczeniowe i konstruowany jest specyficzny dla grupy opis esencjonalny. Te analizy wewnątrzgrupy są ukończone przed rozpoczęciem jakiegokolwiek porównania międzygrupowego, co zapobiega przedwczesnemu zamknięciu wokół przewidywanych podobieństw lub różnic.

5

Opisy esencjonalne uzyskane dla każdej grupy są systematycznie zestawiane. Analizator identyfikuje tematy konwergentne — te, które pojawiają się jako istotne dla doświadczenia we wszystkich grupach — oraz tematy dywergentne, które są widoczne w niektórych grupach, ale nieobecne lub inaczej skonfigurowane w innych. Porównanie jest interpretacyjne, a nie statystyczne: celem jest zrozumienie, dlaczego istnieją różnice, a nie mierzenie wielkości efektu.

6

Wyniki są integrowane w syntezę komparatywną, która prezentuje zarówno wspólny rdzeń doświadczeniowy, jak i zróżnicowany opis tego, jak i dlaczego doświadczenie różni się między grupami. Synteza powinna odpowiadać na pytanie badawcze: pod jakimi względami jest to uniwersalne ludzkie doświadczenie, a pod jakimi względami jest kształtowane przez przynależność grupową, kulturę lub kontekst?

Częste pułapki

  • Pominięcie analizy wewnątrzgrupy i przejście bezpośrednio do porównania — to zaciera esencjonalną strukturę doświadczenia każdej grupy i prowadzi do powierzchownych kontrastów, a nie autentycznego wglądu fenomenologicznego.
  • Stosowanie różnych protokołów wywiadów w różnych grupach — niespójne sformułowania pytań powodują zakłócenie porównania międzygrupowego; podstawowy protokół musi pozostać niezmieniony, jednocześnie pozostając otwartym na specyfikę każdej grupy.
  • Traktowanie różnicy demograficznej jako wystarczającego uzasadnienia — grupy powinny być wybierane dlatego, że teoria lub wcześniejsze dowody sugerują, iż doświadczają one zjawiska inaczej, a nie tylko dlatego, że różnią się wiekiem lub płcią.
  • Pozwalanie analizie jednej grupy na wpływanie na inną — zakończ wszystkie kodowania wewnątrzgrupy i rozwój tematów przed rozpoczęciem etapu porównania.
  • Nadmierne przypisywanie uniwersalności — gdy tematy zbiegają się w różnych grupach, powinno to być przedstawione jako wynik badania, a nie zakładane z góry.

Najczęściej zadawane pytania

Czym fenomenologia komparatywna różni się od prostego przeprowadzenia dwóch oddzielnych badań fenomenologicznych?

W fenomenologii komparatywnej porównanie międzygrupowe jest wbudowane w projekt od samego początku: to samo zjawisko, ten sam protokół podstawowy i wyraźny etap interpretacyjny, który zestawia opisy esencjonalne wewnątrz grup. Dwa oddzielne badania mogą dotyczyć nakładających się tematów, ale nie są zaprojektowane do bezpośredniego porównania i zazwyczaj wykorzystują różne kryteria próbkowania, protokoły i ramy analityczne. Fenomenologia komparatywna wymaga zunifikowanej architektury badania, gdzie porównywalność jest gwarantowana przez projekt.

Ilu uczestników potrzebuję na grupę?

Standardowe wytyczne fenomenologiczne mają zastosowanie w każdej grupie: typowo jest to około 5–15 uczestników, przy czym górna granica jest preferowana, gdy grupy są wewnętrznie heterogeniczne. Każda grupa powinna niezależnie osiągnąć nasycenie pojęciowe. Całkowita próba 10–30 osób w dwóch grupach jest powszechna w opublikowanych badaniach fenomenologii komparatywnej, chociaż odpowiednia wielkość zależy od złożoności zjawiska i stopnia oczekiwanej zmienności wewnątrz grupy.

Czy mogę porównać więcej niż dwie grupy?

Tak. Fenomenologia komparatywna może pomieścić trzy lub więcej grup, chociaż każda dodatkowa grupa mnoży obciążenie pracą związaną z analizą wewnątrzgrupy. Przy więcej niż trzech grupach synteza międzygrupowa staje się złożona i grozi utratą głębi fenomenologicznej na rzecz powierzchownego katalogowania. Zazwyczaj bardziej produktywne jest przeprowadzenie ukierunkowanego porównania dwugrupowego i zajęcie się dodatkowymi grupami w kolejnych badaniach.

Czym fenomenologia komparatywna różni się od szerzej pojętych badań jakościowych międzykulturowych?

Fenomenologia komparatywna jest specyficznym projektem, który stosuje pełną sekwencję analityczną fenomenologii — zawieszanie, jednostki znaczeniowe, opis esencjonalny — w każdej grupie przed porównaniem. Badania jakościowe międzykulturowe to szersza kategoria obejmująca etnografię, analizę tematyczną i inne podejścia. Wariant fenomenologiczny wyróżnia się zaangażowaniem w opisywanie esencjonalnej struktury przeżywanej rzeczywistości w każdej grupie kulturowej przed i jako warunek porównania między nimi.

Czy ten sam badacz powinien przeprowadzić wszystkie wywiady we wszystkich grupach?

Idealnie tak, aby zapewnić spójne budowanie relacji i stosowanie protokołu. Gdy wielu badaczy dzieli między siebie grupy, należy zapewnić spójność między analitykami poprzez wspólne szkolenie, pisanie notatek i regularne dyskusje. Każdy badacz przeprowadzający wywiady w grupie innej niż jego własne tło powinien ze szczególną uwagą zadbać o zawieszenie założeń dotyczących tej grupy.

Pokrewne metody

Źródła

  1. van Manen, M. (1990). Researching Lived Experience: Human Science for an Action Sensitive Pedagogy. State University of New York Press.

    ISBN: 978-0791404645
    Skopiowano.
  2. Giorgi, A. (2009). The Descriptive Phenomenological Method in Psychology: A Modified Husserlian Approach. Duquesne University Press.

    ISBN: 978-0820704104
    Skopiowano.