Projekt eksperymentalny z pojedynczą próbą typu adaptacyjny AB — Projekt eksperymentalny z pojedynczą próbą typu adaptacyjny AB
- Autor metody
- Baer, Wolf & Risley (AB foundation); Kratochwill & Levin (adaptive single-case extensions)
- Rok
- 1968 (AB foundation); 2000s (adaptive extensions)
- Typ
- Single-subject experimental design with adaptive phase-change rules
- Rodzina
- Experimental design
Ten tekst jest tłumaczeniem maszynowym i nie został jeszcze sprawdzony. Przeczytaj oryginał po angielsku
Do czego służy?
Projekt adaptacyjny AB to projekt eksperymentalny z pojedynczą próbą, który zachowuje dwufazową strukturę fazy wyjściowej, a następnie interwencji z klasycznego projektu AB, ale zastępuje sztywne zasady dotyczące liczby sesji precyzyjnie określonymi kryteriami opartymi na danych — takimi jak progi stabilności lub punkty odniesienia trendu — które determinują moment przejścia między fazami.
Ta adaptacyjna logika pozwala na przesuwanie granicy fazy w odpowiedzi na rzeczywistą trajektorię wyników indywidualnego uczestnika, a nie na z góry ustalony harmonogram.
Intuicja stojąca za metodą
W standardowym projekcie AB można z góry ustalić zebranie dziesięciu sesji fazy wyjściowej, a następnie przejść do interwencji niezależnie od tego, co pokazują dane. W adaptacyjnym projekcie AB zamiast tego przed rozpoczęciem badania zapisuje się regułę — na przykład: „przejdź do fazy interwencji tylko wtedy, gdy pięć kolejnych punktów danych mieści się w granicach dziesięciu procent od siebie i nie wykazuje trendu wzrostowego”. Projekt reaguje na dane uczestnika, a nie na stały kalendarz, co czyni fazę wyjściową bardziej uzasadnioną, a przejście między fazami bardziej naukowo uzasadnione. Podstawowy kompromis pozostaje: bez fazy odwrócenia, projekt nadal nie może wykluczyć zdarzeń przypadkowych jako przyczyny jakiejkolwiek zaobserwowanej zmiany.
Historia
Projekt AB był podstawą analizy zachowań stosowanych po przełomowym artykule Baer, Wolf i Risley z 1968 roku. Badacze zajmujący się pojedynczymi próbami wcześnie rozpoznali, że stałe liczby sesji dla faz wyjściowych są arbitralne, a metodolodzy opowiadali się za kryteriami stabilności jako naukowo odpowiednią zasadą zatrzymania — stanowisko to zostało skonsolidowane w wpływowych podręcznikach, takich jak Applied Behavior Analysis autorstwa Coopera, Herona i Heward. Jawne ujęcie kryteriów przejścia między fazami opartych na danych jako cechy adaptacyjnej projektów pojedynczych przypadków zyskało na popularności w latach 2000. wraz z szerszym zainteresowaniem metodologią eksperymentalną adaptacyjną, co zostało omówione przez Kratochwill i Levin (2010) w ich syntezie postępów metodologicznych w badaniach pojedynczych przypadków.
Kiedy stosować
Zastosuj adaptacyjny projekt AB, gdy potrzebujesz ram projektu faza wyjściowa-interwencja dla pojedynczej próby, ale nie możesz z góry określić, ile sesji indywidualny uczestnik będzie potrzebował do osiągnięcia stabilnej fazy wyjściowej — co jest częste w analizie zachowań stosowanych, edukacji specjalnej, rehabilitacji i studiach przypadków klinicznych, gdzie zmienność uczestników jest wysoka. Jest to preferowane w stosunku do projektu AB ze stałą liczbą sesji, gdy niestabilność fazy wyjściowej w przeciwnym razie wymusiłaby wczesne, nieuzasadnione przejście między fazami lub niepotrzebnie przedłużone. Nie stosuj adaptacyjnego projektu AB, gdy wymagane są dowody przyczynowe: podobnie jak standardowy projekt AB, nie może on wykluczyć efektów historii lub dojrzewania bez fazy odwrócenia lub replikacji. Gdy priorytetem jest trafność wewnętrzna, zastosuj projekt ABA, ABAB lub wielokrotnej linii bazowej. Unikaj go również, gdy zespół nie może zobowiązać się do zasady decyzyjnej przed zebraniem danych, ponieważ dostosowanie granicy fazy post hoc unieważnia interpretację.
Ograniczenia i uwagi
- Podobnie jak standardowy projekt AB, nie może ustalić przyczynowości: bez fazy odwrócenia, historia, dojrzewanie i regresja do średniej pozostają prawdopodobnymi alternatywnymi wyjaśnieniami.
- Reguła adaptacyjnego przejścia między fazami wprowadza dodatkowy punkt decyzyjny metodologiczny, który musi być w pełni pre-specyfikowany i przejrzysto raportowany, aby uniknąć stopni badacza.
- Wyniki dotyczą tylko badanego osobnika; zewnętrzna generalizowalność wymaga systematycznej replikacji na wielu uczestnikach i w różnych środowiskach.
- Jeśli kryterium stabilności zostanie ustawione zbyt rygorystycznie, zbieranie danych fazy wyjściowej może przedłużyć się w sposób niepraktyczny; jeśli zbyt luźno, faza wyjściowa nie jest bardziej uzasadniona niż zasada stałej liczby sesji.
Warunki podane w źródle nie zastępują niezależnego przeglądu naukowego ani walidacji przez silnik analityczny.
Mocne strony
- Przejście między fazami oparte na danych daje bardziej naukowo uzasadnioną fazę wyjściową niż arbitralna, stała liczba sesji.
- Elastyczność uwzględnia indywidualne różnice w stabilności fazy wyjściowej bez naruszania zasady pre-specyfikacji.
- Zachowuje etyczną zaletę projektu AB — nie wymaga wycofania rzekomo korzystnej interwencji.
- Kompatybilny z analizą wizualną i estymacją wielkości efektu Tau-U stosowaną w badaniach z pojedynczą próbą.
- Praktyczny w warunkach klinicznych i edukacyjnych, gdzie czas sesji jest ograniczony, a trajektorie uczestników są nieprzewidywalne.
Zastosowania
- Ocena wpływu interwencji czytelniczej na indywidualnego ucznia, którego płynność przed interwencją jest bardzo zmienna, przy użyciu kryterium stabilności do określenia, kiedy dane fazy wyjściowej są wystarczające.
- Monitorowanie wyników behawioralnych w praktyce analizy zachowań stosowanych, gdzie tempo poprawy klienta podczas fazy wyjściowej zniekształciłoby przejście między fazami o ustalonej liczbie sesji.
- Dokumentowanie reakcji na leczenie w medycynie rehabilitacyjnej u pojedynczego pacjenta, którego trajektoria powrotu do zdrowia ruchowego podczas fazy bez leczenia musi osiągnąć kryterium plateau przed wprowadzeniem fizjoterapii.
- Ocena wpływu akomodacji w klasie w edukacji specjalnej, gdzie praktyk potrzebuje zasady merytorycznej określającej, kiedy zachowanie wyjściowe jest wystarczająco stabilne, aby uzasadnić interwencję.
- Pilotażowe badanie nowej interwencji psychospołecznej na pojedynczym przypadku w psychologii klinicznej przed zaangażowaniem w projekt grupowy, przy użyciu adaptacyjnych kryteriów fazy wyjściowej w celu ochrony trafności wewnętrznej.
- Śledzenie wyników samomonitorowania w zdrowiu zawodowym u indywidualnego pracownika, z przejściem między fazami zarządzanym przez wcześniej uzgodnione progi stabilności behawioralnej.
Jak to działa
Jak to działa
Operacjonalizacja zmiennej zależnej — konkretnego, obserwowalnego i mierzalnego zachowania lub wyniku, który ma być śledzony w obu fazach. Jasna operacjonalizacja zapewnia, że pomiary w fazie wyjściowej i interwencji są ściśle porównywalne i że kryteria adaptacji mogą być stosowane konsekwentnie.
Zbieranie powtarzalnych pomiarów docelowego zachowania w naturalnych warunkach, bez interwencji (faza A). Zamiast zatrzymywać się po ustalonej liczbie sesji, kontynuuj zbieranie danych fazy wyjściowej do momentu spełnienia precyzyjnie określonego kryterium stabilności — na przykład, nie więcej niż dziesięciu procent zmienności w ciągu ostatnich pięciu punktów danych i brak systematycznego trendu w pożądanym kierunku. Ta zależna od danych zasada zatrzymania daje bardziej uzasadnione oszacowanie przed interwencją niż arbitralna zasada ustalonej liczby sesji.
Ocena zgromadzonych danych fazy wyjściowej w odniesieniu do precyzyjnie określonych kryteriów decyzyjnych na każdej sesji. Jeśli próg stabilności nie został jeszcze osiągnięty, przedłuż fazę wyjściową. Jeśli kryterium trendu nie zostało jeszcze spełnione — na przykład, jeśli faza wyjściowa już poprawia się w pożądanym kierunku — ponownie oceń, czy faza interwencji może być interpretowana w sposób informacyjny, czy też projekt powinien zostać przeprojektowany. Zasada decyzyjna musi być w pełni określona przed rozpoczęciem zbierania danych, aby zapobiec racjonalizacji post hoc.
Po tym, jak zasada decyzyjna zasygnalizuje, że kryterium fazy wyjściowej zostało spełnione, wprowadź leczenie w jasno zdefiniowanej granicy sesji, utrzymując wszystkie inne warunki bez zmian. Udokumentuj dokładną liczbę sesji i uzasadnienie przejścia między fazami. Żadne równoczesne zmiany proceduralne nie powinny towarzyszyć rozpoczęciu interwencji.
Wykres wszystkich danych szeregów czasowych z linią zmiany fazy w punkcie adaptacyjnego przejścia. Oceń zmiany poziomu, trendu i zmienności między fazami, stosując standardowe konwencje analizy wizualnej. Uzupełnij analizę wizualną statystykami wielkości efektu, takimi jak Tau-U, która uwzględnia trend fazy wyjściowej i ma zastosowanie do krótkich serii. Interpretuj wszelkie zaobserwowane zmiany ostrożnie, biorąc pod uwagę brak fazy odwrócenia.
Częste pułapki
- Określenie lub dostosowanie reguły decyzyjnej po przejrzeniu danych fazy wyjściowej — ta elastyczność post hoc niszczy interpretacyjną trafność przejścia między fazami i stanowi nieujawniony stopień badacza.
- Przejście do fazy interwencji pomimo fazy wyjściowej, która wykazuje trend w pożądanym kierunku — poprawiająca się faza wyjściowa sprawia, że jakakolwiek dalsza poprawa w fazie B jest nieinterpretowalna jako efekt interwencji.
- Zbyt mało danych przed spełnieniem kryterium: jeśli zasada stabilności zostanie spełniona przez zaledwie trzy lub cztery sesje, faza wyjściowa jest zbyt krótka do wiarygodnej analizy wizualnej; kryterium powinno wymagać minimalnej liczby obserwacji, a także progu stabilności.
- Mylenie mechanizmu adaptacyjnego przejścia między fazami z projektami adaptacyjnymi w badaniach klinicznych — adaptacyjny projekt AB zapożycza słowo „adaptacyjny” w kontekście pojedynczej próby; nie obejmuje on funkcji wydatkowania alfa ani analiz pośrednich projektów adaptacyjnych w badaniach klinicznych.
Najczęściej zadawane pytania
Co sprawia, że ten projekt jest „adaptacyjny” w porównaniu do standardowego projektu AB?
W standardowym projekcie AB liczba sesji fazy wyjściowej jest zazwyczaj ustalana przed rozpoczęciem zbierania danych. W adaptacyjnym projekcie AB przejście między fazami jest zarządzane przez pre-specyfikowane kryterium oparte na danych — takie jak próg stabilności lub punkt odniesienia trendu — więc faza wyjściowa trwa do momentu, gdy dane uczestnika spełnią regułę. Słowo „adaptacyjny” odnosi się do tej decyzji o granicy fazy zależnej od danych, a nie do analiz pośrednich w badaniach klinicznych.
Jak określić regułę decyzyjną bez zniekształcania wyników?
Kryterium stabilności i wszelka minimalna liczba sesji muszą być zapisane w protokole badania przed zebraniem jakichkolwiek danych i, idealnie, zarejestrowane lub udokumentowane ze znacznikiem czasu. Typowe kryteria obejmują określoną maksymalną współczynnik zmienności w ciągu ostatnich N punktów danych, brak monotonicznego trendu o danym nachyleniu lub kombinację obu. Modyfikacja kryterium post hoc nie jest dopuszczalna.
Czy adaptacyjna reguła przejścia między fazami rozwiązuje problem wnioskowania przyczynowego projektu AB?
Nie. Reguła adaptacyjna wzmacnia oszacowanie przed interwencją, zapewniając rzeczywiście stabilną fazę wyjściową, ale nie dodaje elementu odwrócenia ani replikacji. Historia i dojrzewanie pozostają alternatywnymi wyjaśnieniami jakiejkolwiek zmiany zaobserwowanej po przejściu między fazami. Wnioskowanie przyczynowe w badaniach z pojedynczą próbą wymaga odwrócenia (ABA, ABAB) lub struktury replikacji z wieloma liniami bazowymi.
Czy mogę używać Tau-U z danymi adaptacyjnego projektu AB?
Tak. Tau-U nadaje się do krótkich danych szeregów czasowych z projektów z pojedynczą próbą i uwzględnia trend fazy wyjściowej przy obliczaniu wielkości efektu. Można go zastosować do danych adaptacyjnego projektu AB w taki sam sposób, jak do danych standardowego projektu AB, używając wszystkich punktów danych z każdej fazy. Lokalizacja granicy fazy (ustalona adaptacyjnie) powinna być przejrzysto raportowana wraz ze statystyką Tau-U.
Kiedy powinienem przejść z adaptacyjnego projektu AB na projekt ABA lub ABAB?
Przejdź, gdy pytanie badawcze wymaga dowodów przyczynowych, a nie wstępnej dokumentacji, gdy docelowe zachowanie nie jest oczekiwane jako nieodwracalne dzięki nauce, i gdy wycofanie leczenia jest etycznie wykonalne. Adaptacyjny projekt AB najlepiej nadaje się do badań pilotażowych, dokumentacji przypadków praktyków lub sytuacji, w których odwrócenie jest etycznie lub praktycznie niemożliwe.
Pokrewne metody
Źródła
Baer, D. M., Wolf, M. M., & Risley, T. R. (1968). Some current dimensions of applied behavior analysis. Journal of Applied Behavior Analysis, 1(1), 91-97.
Otwórz odnośnik DOISkopiowano.Kratochwill, T. R., & Levin, J. R. (Eds.). (2010). Single-Case Intervention Research: Methodological and Statistical Advances. American Psychological Association.
ISBN: 978-1433807428Skopiowano.